Ванкувер-2010: Қысқы Олимпиада ойындары

Кіріспе

Ванкуверде өткен көпсалалы спорттық жарыс, Канада

2010 жылғы қысқы Олимпиада, ресми түрде XXI қысқы Олимпиада ойындары деп аталады және Ванкувер 2010 деп те белгілі, 2010 жылдың 12-28 ақпаны аралығында Канаданың Британдық Колумбия провинциясындағы Ванкувер қаласында өткізілді. Кейбір жарыстар Ванкувердің маңындағы Ричмонд, Батыс Ванкувер және Британдық Колумбия университетінде, сондай-ақ жақын орналасқан Уистлер курорттық қаласында ұйымдастырылды. Олимпиадалық комитет бұл ойындарды тарихындағы ең сәтті Олимпиада ойындарының бірі деп санайды, оған қатысушылар мен жаңқалардың саны ерекше жоғары болды. Қысқы Олимпиада және Паралимпиада ойындарын Джон Фурлонг басқарған Ванкувер ұйымдастыру комитеті (VANOC) ұйымдастырды. 2010 жылғы қысқы ойындар Канадада өткен үшінші Олимпиада болды және Британдық Колумбия провинциясында өткен алғашқы Олимпиада еді. Бұрын Канада 1976 жылы Монреаль қаласында (Квебек) жазғы Олимпиада ойындарын, ал 1988 жылы Калгари қаласында (Альберта) қысқы Олимпиада ойындарын қабылдаған. Олимпиада дәстүріне сәйкес, Ванкувердің сол кездегі мэрі Сэм Салливан 2006 жылғы Италияның Турин қаласында өткен қысқы Олимпиаданың жабылу салтанатында Олимпиада туын қабылдады. Ту 2006 жылдың 28 ақпанында арнайы салтанатпен көтерілді және Ванкувердің ашылу салтанатына дейін Ванкувер қалалық әкімшілігінде қойылды. Шараны ресми түрде Канаданың генерал-губернаторы Мишель Жан, Канада Премьер-Министрі Стивен Харпер және Халықаралық Олимпиада Комитетінің (ХОК) президенті Жак Рогге қатысуымен ашылды. Ванкувер 2010 ойындары өте сәтті өтті, ресми Олимпиада комитетінің баспасөз хабарламасында былай делінген: "Орындықтар толық толды, рекордтық көрермендер жиналды: қолжетімді 1,54 миллион билеттің 97% -ден астамы сатылды, оның 71% -і канадалық жұртшылыққа орташа бағасы 139 доллармен ұсынылды. Халықаралық билет сатуды ескерсек, билет сатудың жалпы халыққа үлесі барлық қолжетімді билеттердің 75% -ынан асты". Олимпиада комитетінің мәліметінше, Ванкувер 2010 рекордтық деңгейде жаһандық теледидарлық қамтуға ие болды, бұл алдыңғы Турин 2006 ойындарының көрермендер санын екі есеге арттырды және Солт-Лейк-Сити 2002 ойындарының қолжетімді қамтуын үш есеге арттырды. Ол "Канадада да, халықаралық деңгейде де Олимпиада тарихындағы ең көп қаралған және жақсы қабылданған ойындардың бірі ретінде көптеген ойындардан кейінгі есептерде мойындалды". Канада жарыстың екінші күні алғашқы алтын медалін жеңіп алды, содан кейін жарыстың соңғы күнінен бұрын алтын медальдар бойынша көшбасшылыққа шықты және 1952 жылы Норвегиядан бері алтын медальдар бойынша көшбасшы ел болған алғашқы қабылдаушы ел атанды. Канада бір қысқы Олимпиада ойындарында ең көп алтын медаль (14) жеңіп алды, бұл рекордты 1976 жылы КСРО және 2002 жылы Норвегия (13) орнатқан. АҚШ жалпы медальдардың ең көп санын жеңіп алды, бұл қысқы Олимпиада ойындарында екінші рет жеңіске жеткені және қысқы ойындарда ең көп медаль (37) бойынша рекордты орнатты, бұл рекордқа дейін 2002 жылы Германияда (36) ие болған. Беларусь өз елдері үшін алғашқы қысқы Олимпиадалық алтын медальдарды жеңіп алды.

The 2010 Winter Olympics, officially known as the XXI Olympic Winter Games and also known as Vancouver 2010 , were an international winter multi sport event held from February 12 to 28, 2010 in Vancouver, British Columbia, Canada, with some events held in the surrounding suburbs of Richmond, West Vancouver and the University of British Columbia, and in the nearby resort town of Whistler. It was regarded by the Olympic Committee to be among the most successful Olympic games in history, in both attendance and coverage. Both the Winter Olympic and Paralympic Games were organized by the Vancouver Organizing Committee (VANOC), headed by John Furlong. The 2010 Winter Games were the third Olympics to be hosted by Canada, and the first to be held within the province of British Columbia. Canada had hosted the 1976 Summer Olympics in Montreal, Quebec, and the 1988 Winter Olympics in Calgary, Alberta. Following Olympic tradition, incumbent Vancouver mayor Sam Sullivan received the Olympic flag during the closing ceremony of the 2006 Winter Olympics in Turin, Italy. The flag was raised in a special ceremony on February 28, 2006, and was on display at Vancouver City Hall until the Vancouver opening ceremony. The event was officially opened by Governor General Michaëlle Jean, accompanied by the Canadian Prime Minister Stephen Harper and International Olympic Committee (IOC) president Jacques Rogge. Vancouver 2010 was immensely successful, with the official Olympic Committee press release citing "Full venues, record public attendance: Over 97% of the 1.54 million tickets available were sold, with 71% to the Canadian public at an average price of $139. Adding in international public ticket sales, the percentage of ticket sales to the public exceeds 75% of all available tickets." Vancouver 2010 also achieved record global television coverage as per the Olympic Committee, more than double the viewership of the preceding Turin 2006 games and triple the available coverage of Salt Lake City 2002, and is "recognized in numerous post Games reports as being among the most widely viewed and well received Games in Olympic history, both in Canada and internationally." Canada clinched their first gold medal on the second day of the competition, first topping the gold medal tally on the second to last day of competition, and went on to become the first host nation since Norway in 1952 to lead the gold medal count. Canada broke the record for the most gold medals won at a single Winter Olympics (14), which had been set by the Soviet Union in 1976 and Norway in 2002 (13). The United States won the most medals in total, marking their second time doing so at the Winter Olympics, and broke the record for the most medals won during the Winter Games (37), a record held until then by Germany in 2002 (36). and Belarus won the first Winter Olympic gold medals for their nations.

Операциялар

2004 жылы 2010 жылғы Қысқы Олимпиаданың операциялық шығындары 1,354 миллиард канадалық долларға (шамамен 828 499 787 фунт стерлинг, 975 033 598 евро немесе 1 314 307 896 АҚШ доллары) бағаланды. 2009 жылдың ортасына қарай оның 1,76 миллиард канадалық долларға жетеді деп болжалды, оның көп бөлігі үкіметтік емес көздерден жиналған. PricewaterhouseCoopers жүргізген зерттеу бойынша, жалпы ішкі өнімнің 2,3 миллиард доллары Британ Колумбиясы экономикасына үлес қосты, сондай-ақ 45 000 жұмыс орны құрылды және туризм саласына қосымша 463 миллион доллар инвестиция тартылды. VANOC және үшінші тараптар жүргізген нысандар құрылысы экономикаға 1,22 миллиард доллар қосты, бұл премьер-министр Гордон Кэмпбелл болжаған 10 миллиард доллардан әлдеқайда төмен. Зерттеу сонымен қатар Олимпиаданы өткізу провинцияның қарызының он жыл ішінде 24 миллиард долларға өсуіне себеп болған көптеген факторлардың бірі екенін көрсетті. Олимпиада ойындарымен тікелей байланысы жоқ шығындар (мысалы, теміржол желісінің кеңейтілуі, тас жолдар, қауіпсіздік, мемлекеттік қызметкерлердің "еріктілік" үшін ақы төленген демалысы және т.б.) 7 миллиардтан асты. 2011 жылы провинциялық бас аудитор Ойындардан кейінгі аудит жүргізуден бас тартты.

Қауіпсіздік шығыстары

Қауіпсіздікке 200 миллион канад доллары жұмсалатыны күтілді, бұл шаралар арнайы құрылған Интегралды қауіпсіздік бөлімі арқылы ұйымдастырылды, оның басшы мекемесі – Канада Корольдік атты полициясы (RCMP). Сондай-ақ, Ванкувер полиция департаменті, Канада шекара қызметі агенттігі, Канада Қарулы күштері және Канада бойынша полиция органдары сияқты басқа да мемлекеттік органдар да қатысты. Канада қауіпсіздік барлау қызметі (CSIS) де рөл атқарды. Кейін бұл көрсеткіш шамамен 1 миллиард долларға жететіні белгілі болды, бұл алдымен бағаланған сомадан бес есе асып түседі.

Орындар

Кейбір ареналар, соның ішінде Ричмонд Олимпиадалық овал теңіз деңгейінде орналасқан, бұл қысқы ойындар үшін сирек кездесетін жағдай еді. 2010 жылғы Ойындар – қысқы немесе жазғы – ашылу салтанаты жабық үй-жайда өткізілген алғашқы ойындар болды. Үлкен Ванкувер қысқы ойындарды қабылдаған ең ірі қалалық аймақ еді. Ойындар өткен ақпан айында Ванкувердің орташа температурасы болды. 2010 жылдың ақпан айында Ванкувер халықаралық әуежайында өлшенген орташа температураны құрады. Ашылу және жабылу салтанаттары BC Place стадионында өтті, оған 150 миллионнан астам канад доллары жұмсалып, жаңартпа жұмыстары жүргізілді. Үлкен Ванкувердегі жарыс алаптарына Тынық мұхиты Колизейі, Ванкувер Олимпиадалық/Паралимпиадалық орталығы, UBC қысқы спорт орталығы, Ричмонд Олимпиадалық овал және Сайпресс тауы кірді. GM Place, қазір Rogers Arena деп аталады, мұз хокеінен жарыстарды қабылдады және Олимпиада кезеңінде корпоративтік демеушілік рұқсат етілмейтіндіктен, «Канада Хоккей алаңы» деп аталды. 2010 жылғы қысқы Олимпиада халықаралық ережелерге емес, НХЛ стандарттарына сәйкес мөлшерленген хоккей алаңында алғаш рет өткізілді. Уистлердегі жарыс алаптарына Уистлер Блэккомб тау шаңғысы курортындағы Уистлер Криксайд, Уистлер Олимпиадалық паркі, Уистлер Мерекелік алаңы және Уистлер сырғанау орталығы кірді. 2010 жылғы қысқы ойындарда Олимпиада ареналарының энергия тұтынуы алғаш рет нақты уақытта бақыланып, халыққа ашық түрде ұсынылды. Олимпиада ареналарының тоғызынан энергия деректері жиналды, олар электр энергиясын өлшеу және ғимараттарды автоматтандыру жүйелері арқылы алынды және «Venue Energy Tracker» жобасы арқылы онлайн режимінде көрсетілді.

Медиа қамту

Ванкувердегі Олимпиада ойындарын әлемдік телеарналар көрсетті. 2010 жылғы Ойындардың құқықтары 2012 жылғы жазғы Олимпиада ойындарымен бірге сатылғандықтан, көптеген телеарналар екі шараны да көрсетті. Ойындарды ұйымдастырған телеарна – Халықаралық Олимпиада комитетінің (ХОК) жаңа телехабар тарату бөлімшесі Олимпиадалық телехабар тарату қызметі (OBS) Ванкувер. 2010 жылғы Олимпиада ойындары OBS-тің телехабар тарату мүмкіндіктерін ғана пайдаланған алғашқы ойындар болды. Олимпиадалық телехабар тарату қызметі Ванкувердің атқарушы директоры – бұрынғы продюсер және CBC Sports атқарушы директоры Нэнси Ли. Ресми тақырыбы Роб Мей мен Саймон Хиллдің "Мұз қаласы" атты музыкалық шығармасы болды. Канадада бұл ойындар CTVglobemedia және Rogers Media жетекшілігімен құрылған жаңа Олимпиадалық телехабар тарату консорциумы арқылы көрсетілді, бұл бұрынғы телеарна CBC Sports-ты ығыстырды. Негізгі ағылшын тіліндегі хабарлар CTV телеарнасында, ал қосымша бағдарламалар TSN және Rogers Sportsnet телеарналарында көрсетілді. Негізгі француз тіліндегі хабарлар V және RDS телеарналарында көрсетілді. NBC Universal тележелісі АҚШ-та 2010 жылғы қысқы Олимпиада ойындарын көрсетті, бұл келісімшарт бойынша олар ойындар мен 2012 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының құқықтары үшін 2,2 миллиард АҚШ доллары төледі. Дағдарыстың жалғасуына байланысты бұрынғы Олимпиадалармен салыстырғанда жарнама сату аяу болды, NBC ойындардан 250 миллион доллардан астам қаржылық шығынға ұшырауын күтті. Әлеуметтік желілердің өркендеуіне байланысты NBC батыс жағалаудағы Олимпиада ойындарын тікелей эфирде көрсетуден кейінге қалдыру әдетіне сынға ұшырады, бұл жағдай Тынық мұхиты уақыт белдеуіндегі қалаларда ойындар өткендігіне байланысты одан да күшті болды. Associated Press (AP) агенттігі елдің жаңа медиасы үшін ойындарды жариялауға 120 тілші, фотограф, редактор және бейнеоператор жіберетінін хабарлады. Олимпиада ойындарын жариялаудың құны AP-ті онлайн-хабар таратудағы дәстүрлі тәсілдерден бас тартуға мәжбүр етті. Олар жай ғана мазмұнды ұсынбады, сонымен қатар 900-ден астам газет және телеарнамен серіктестік құрды, олар AP жасаған видео, фотосуреттер, статистика, жаңалықтар және күнделікті веб-трансляциядан түскен жарнамалық табысты бөлісті. Францияда ойындар France Télévisions арнасымен, оның веб-сайтында үздіксіз тікелей эфирде көрсетілді.

The Olympic Games in Vancouver were broadcast worldwide by a number of television broadcasters. As rights for the 2010 Games have been packaged with those for the 2012 Summer Olympics, broadcasters were largely identical for both events. The host broadcaster was Olympic Broadcasting Services Vancouver, a subsidiary of the IOC's new in house broadcasting unit Olympic Broadcasting Services (OBS). The 2010 Olympics marked the first Games where the host broadcasting facilities were provided solely by OBS. The executive director of Olympic Broadcasting Services Vancouver was Nancy Lee, a former producer and executive for CBC Sports. The official broadcast theme was a piece called "City of Ice" composed by Rob May and Simon Hill. In Canada, the Games were the first Olympic Games broadcast by a new Olympic Broadcast Media Consortium led by CTVglobemedia and Rogers Media, displacing previous broadcaster CBC Sports. Main English language coverage was shown on the CTV Television Network, while supplementary programming was mainly shown on TSN and Rogers Sportsnet. Main French language coverage was shown on V and RDS. NBC Universal networks televised the 2010 Winter Olympics in the United States, under a contract in which it paid US$2.2 billion for the rights to the Games and the 2012 Summer Olympics. Advertising sales had slowed in comparison to previous Olympics due to the ongoing recession, and NBC projected a financial loss upwards of $250 million on the Games. Due to the growth of social media, NBC faced particular criticism for its traditional practice of tape delaying network coverage of the Olympics for the west coast—a practice that was made more egregious by the fact that these Games took place at sites within the Pacific Time Zone. The Associated Press (AP) announced that it would send 120 reporters, photographers, editors and videographers to cover the Games on behalf of the country's news media. The cost of their Olympics coverage prompted AP to make a "real departure for the wire service's online coverage". Rather than simply providing content, it partnered with more than 900 newspapers and broadcasters who split the ad revenue generated from an AP produced multi media package of video, photos, statistics, stories and a daily Webcast. In France, the Games were covered by France Télévisions, which included continuous live coverage on its website.

Шам релесі

Олимпиадалық от эстафетасы – Олимпиада алауының ежелгі Грекиядағы Олимпиададан – мыңдаған жылдар бұрын тұңғыш Олимпиада ойындары өткен қаладан – қазіргі Олимпиада ойындарын қабылдаған қаланың стадионына жеткізілуі. Алау ашылу салтанатына дәл уақытында жетеді. 2010 жылғы Ванкувер қысқы Олимпиадасы үшін от 2009 жылдың 22 қазанында Олимпиадада тұтандырылды. Одан кейін ол Грекиядан Солтүстік полюске, Канаданың Солтүстік Мұзды теңізіне, содан кейін Батыс жағалауы мен Ванкуверге дейін сапарлады. Эстафета Канададағы ұзақ жолын Британдық Колумбияның астанасы Викториядан бастады. Канадада алау шамамен 106 күн бойы саяхаттап, Олимпиада тарихында бір ел ішіндегі ең ұзын эстафеталық маршрутқа айналды. Олимпиада алауын шамамен 12 000 канадалық алып жүрді және ол 1000-нан астам елді мекенге жетті. Белгілі факел ұстаушылардың арасында Арнольд Шварценеггер, Стив Нэш, Мэтт Лауэр, Джастин Морно, Майкл Бубле, Боб Костас, Шания Твен, сондай-ақ хоккейден Сидни Кросби, Уэйн Гретцки және Стэнли кубогының финалына шыққан екі Ванкувер Кэнакс командасының капитанлары Тревор Линден мен Стэн Смил болды.

Алғашқы халықтардың қарсылығы

Ойындар өткізілген жердің дәстүрлі аумағында орналасқан Сквамиш, Мускьюм, Лилват және Цлейл Ваутут ("Төрт мезбан тайпасы") аборигендік үкіметтері 2004 жылы ойындарды қолдау туралы хаттамаға қол қойғанмен, кейбір абориген топтары мен олардың жақтастары Олимпиадаға қарсылық танытты. Стат'имк ұлтының Лилват бөлімшесі ойындардың бірлескен ұйымдастырушысы болса да, Сетон тайпасынан бөлініп шыққан Стат'имк Сутикалх тайпасы, Cayoosh тау шаңғысы курортына да қарсы болған болатын, Олимпиада өз аумағына қажетсіз туризм мен жылжымайтын мүліктің сатылуын әкеледі деп опасызданды. Жергілікті аборигендер, сондай-ақ Канада инуиттері бастапқыда ойындардың символы ретінде инукшук таңдалуына алаңдаушылық білдірді, соның ішінде бұрынғы Нунавут комиссары Питер Ирник сияқты инуит көшбасшылары инукшук олар үшін маңызды мәдени символ екенін мәлімдеді. Ол: "Инуиттер ешқашан бас, қол және аяқтары бар инукшуктер жасамайды. Мен 100 жыл бұрын Нунавутта инуит емес адамдар жасаған бас, қол және аяқтары бар инукшуктерді көрдім. Бұлар инукшук деп емес, инунгуат, адамның еліктеуі деп аталады", - деді. Жергілікті абориген топтары ойындар өтетін аймақтағы Жағалау Салиш және Ішкі Салиш мәдениетін көрсететін дизайнды емес, керісінше, Ванкуверден қашықтағы Арктиканың инуиттерінің мәдениетін бейнелейтініне наразылық білдірді.

Допинг қолдану

2010 жылдың 11 наурызында Польшаның шаңғы спортымен айналысатын Корнелия Марек ЕПО қолданғаны үшін Польшаның Олимпиада комитетімен тестілеуде оң нәтиже көрсетті. Халықаралық Олимпиада комитеті Марек пен эстафета командаларын допинг қолданғаны үшін кінәлі деп тапса, олар дисквалификацияланып, Ванкувердегі нәтижелерінен айырылады. Сонымен қатар, 2014 жылы Ресейдің Сочи қаласында өтетін кезекті қысқы Олимпиада ойындарына қатысуға тыйым салынады. Марек тыйым салынған препараттарды қабылдағанын жоққа шығарды, бірақ Ванкувер допинг зертханасынан алынған қосымша "B" сынамасы "A" сынамасының нәтижесін растады. 2017 жылдың 9 қазанында ХОК 2010 жылғы Олимпиада ойындарынан қайта талдау бағдарламасы аясында үш оң допингтік іс анықталғанын хабарлады. Үш жағдайдың да бір спортшыға қатысты екені белгілі болды, бірақ оның кім екені сол кезде жарияланбады. ХОК қайта талдау бағдарламасы шеңберінде алынған 1710 сынаманың 1195-ін қайта тексерді, бұл жалпы санының 70% құрайды. Бірнеше аптадан кейін бұл спортшының словениялық биатлоншы Тея Грегорин екені расталды.

Маскоттар

2010 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының талисмандары – Мига есімді рух аюы және Кватчи есімді саскватч.

Мұра

Ванкувердің орталық бөлігіндегі үлкен мерекелік көпшілік Халықаралық Олимпиада комитетінің (МОК) жоғары бағасына ие болды. МОК президенті Жак Рогге «Ванкувердің осы Ойындарды қабылдауы ерекше болды. Бұл шынымен бірегей нәрсе және осы Ойындарға керемет атмосфера сыйлады» деді. Олимпиаданың атмосферасы, сондай-ақ шетелдік делегаттар мен қонақтардың қатысуы да мақтауға ие болды. Көптеген тәжірибелі қысқы Олимпиада сарапшылары осы ойындарды барлық уақыттағы ең жақсы қысқы Олимпиадалардың қатарына қойды немесе тізімнің басына жайғастырды. Бұл 1994 жылы Лиллехаммерде өткен Олимпиададан бергі ең көп көрермен жинаған қысқы Олимпиада болды. Атмосфера жағынан оны Сиднейдегі 2000 жылғы жазғы Олимпиадамен бірге еске алады. Мұның көп бөлігі Ванкувер, Британдық Колумбия және Канада азаматтарының еңбегінің арқасы. Кейбір бұқаралық ақпарат құралдары (әсіресе британдық БАҚ) «Own the Podium» бағдарламасын сынады және мерекелерді біршама ұлтшылдық деп бағалады, бірақ көпшілік бұл пікірмен келіспеді. Кейбіреулер британдық БАҚ 2012 жылғы жазғы Олимпиаданы көбірек қызықтыру үшін осы сынды жасады деп санайды. 2012 жылғы Лондон Олимпиадасын ұйымдастыру комитетінің төрағасы Лорд Себастьян Коу қаланың қонақжайлылықпен байланысты қиындықтарды қалай еңсергенін көру үшін Ванкувер Олимпиадасына келді. Лорд Коу Ойындардың «бастапқыдағы қиындықтарынан бірте-бірте қалпына келгенін» айтты және «британдықтардың ауа-райына деген құштарлығында өзіне теңдес іздейтініне ешқашан күмән келтірмегенін» мәлімдеді. Ол VANOC-ті Cypress Mountain-дағы күтпеген ауа-райы сынды қиындықтарды шешкені үшін мақтады. Коу «Мен сияқты құштар және Ойындарды қабылдауға дайын қалаларды бұрын көрген емеспін» деп қосты. Ванкувер Олимпиадасы сондай-ақ тарихында алғаш рет ЛГБТ спортшылары үшін Pride House ұйымдастырып, өткізді.

Қаржыландыру

Канаданың 2010 жылғы Олимпиададағы медальдық көрсеткішінің тікелей нәтижесінде Канада Үкіметі 2010 жылғы федералдық бюджетте келесі екі жылда болашақ Олимпиадаларда өнер көрсетуді жоспарлап отырған спортшыларға арналған бағдарламаларға 34 миллион доллар бөлуге міндеттенді. Бұл, федералды үкіметтің "Подиумды иелен" бағдарламасына жыл сайын 11 миллион доллар жұмсауына қосымша қаражат. Сондай-ақ, 2010 жылғы Олимпиаданы қабылдағандықтан, Британдық Колумбия Үкіметі спорттық бағдарламалар мен спортшыларды дамытуға қаржыландыруды 2008 жылғы деңгейге дейін қалпына келтіруге уәде берді, бұл үш жыл ішінде 30 миллион долларға тең.

Олимпиада ойындарынан кейінгі орындарды пайдалану

Бұрынғы Олимпиадалардан өзгеше, барлық жаңа нысандар Олимпиададан кейін пайдалану мүмкіндігін ескере отырып салынды. Ричмонд Олимпиадалық овал жылдам шана сырғанау аренасынан жабық көпсалалы спорт орталығына айналдырылды, Хиллкрест орталығы қазір хоккей алаңы мен бассейнмен жабдықталған көп мақсатты қоғамдық орталыққа айналды, ал Уистлер Олимпиадалық паркі халықтың демалуы, спортшылардың жаттығулары және жарыстар өткізу үшін пайдаланылуда.