Кіріспе

Француз тілінде жазған британдық ақын Рене Вивьен (нағыз аты – Паулин Мэри Тарн; 11 маусым 1877 – 18 қараша 1909) – француз тілінде, Символистер және Парнассиандар стилінде жазған британдық ақын. Белль Эпок дәуіріндегі Парижде танымал лесбиянка болған ол, өзінің шығармаларымен ерекшеленеді, және Сапфик өлеңдеріне деген қызығушылықтың қайта жандануынан кейін оның еңбектеріне көбірек назар аударылды. Оның көптеген өлеңдері автобиографиялық сипатта, көбінесе Бодлердің шектен тыс романтизм және жиі үмітсіздік тақырыптарына арналған. Поэзиядан басқа, ол бірнеше прозалық туындылар жазды, олардың ішінде «L'Etre Double» (Колридждің «Christabel» шығармасынан шабыттанған) және Анна Болейннің аяқталмаған өмірбаяны бар, ол қайтыс болғаннан кейін жарияланды. Оның өміріне арналған көптеген өмірбаян жазылды, олардың ең танымал авторы – Жан-Поль Гужон, Андре Жермен және Ив Жерар Ле Дантек.

Ерте өмір

Рене Вивьен Англияның Лондон қаласында Поллин Мэри Тарн есімімен дүниеге келді. Оның әкесі Джон Тарн – британдық бай адам, ал анасы – америкалық. Джон Тарн жылжымайтын мүлікке инвестиция салған арқасында байлыққа ие болды. 1883 жылы Лондонның Хэмпстед қаласындағы Белзиз колледжінде оқып жүргенде, Alliance française оған Францияда француз тілін оқығаны үшін күміс медаль табыстады. Вивьен 1886 жылы әкесі қайтыс болғанда Парижде оқып жатқан еді. Әкесінің өлімінен кейін Вивьен Лондонға оралып, оның мұрасы оған берілгенін білді.

Қарым-қатынастар

Вивьен балалық шағының досы және көршісі Вайолет Шиллитомен романтикалық қарым-қатынаста болды – бұл қарым-қатынас толыққанды болған жоқ. Шиллито Вивьенді американдық мұрагер Натали Барнимен таныстырды. 1902 жылы Вивьен бай баронша Хелен ван Зюйленмен, Париж Ротшильдтерінің бірімен романтикалық қарым-қатынасқа түсті. Зюйлен қажетті эмоционалдық қолдау мен тұрақтылықты берді. Оның әлеуметтік жағдайына байланысты, олардың қарым-қатынасын жария етуге болмады, бірақ олар жиі бірге саяхаттап, бірнеше жыл бойы құпия түрде кездесіп жүрді. Француз журналисі және классикалық зерттеуші Жан-Шарль Бранға жазған хаттарында Вивьен өзін баронесқа үйленгендей сезінді. Оның Париждегі үйі 23, авеню дю Буа де Булоньде (қазіргі 23, Авеню Фош) орналасқан, жапон бағына ашылатын сәнді пәтер болды. Ол Лондоннан антикалық жиһаз және алыс Шығыстан экзотикалық өнер туындыларын сатып алды. Гүлдер көп мөлшерде болды, сондай-ақ әйел алмалары ғибадатханаларға, мүсіндерге, иконалар мен Буддаларға сыйланды. Парижде оның құрметіне алаң аталды: «Рене Вивьен алаңы», француз астанасының орталық тарихи ауданы Ле-Мараиде.

Ауру және өлім

1908 жылы Лондонға сапар барған кезде Вивьен лауданомның көп мөлшерін ішіп, өзін-өзі өлтіруге әрекеттенді. Ол диванда жатып, жүрегінің үстіне мимоза гүлдерінен шоқ ұстады. Өзін-өзі өлтіру әрекеті сәтсіз аяқталды, бірақ Англияда ол плевритке шалдықты; кейін Парижге оралған соң денсаулығы нашарлады. Биограф Жан Пол Гужонның сөзіне қарағанда, Вивьен көп жыл бойы хлорал гидраты мен алкогольге тәуелді болғандықтан созылмалы гастриттен қиналды. Ол тамақ ішуден де бас тарта бастады. 1909 жылдың жазында ол таяқпен жүрді. Вивьен 1909 жылдың 18 қарашасында Парижде таңертең 32 жасында қайтыс болды; өлім себебі сол кезде "өкпе толысуы" деп хабарланды, бірақ бұл алкоголизм, есірткіге тәуелділік және нервтік анорексия салдарынан асқынған пневмониядан туындаған болуы мүмкін. Ол өмір сүрген Париж аймағындағы Пасси зиратына жерленді.

Жарияланған еңбектер

Вивьен тек француз тілінде жазды. Оның кейбір шығармалары аударылған. Вивьен сүйіктісі Хелен ван Цюйленмен бірлесіп, «Пауль Риверсдейл» псевдонімімен өлеңдер мен проза жариялады. Алайда, бұл шығармалардың авторлығы нақты белгісіз; кейбір ғалымдар оларды тек Вивьен жазған деп санайды. Тіпті Цюйленнің атымен жарық көрген кейбір кітаптардың да Вивьеннің еңбегі болуы мүмкін. Өмірінің қысқа кезеңінде Вивьен өте жемісті ақын болды және гүлге деген құмарлығынан «Віолеттердің музасы» деп аталды. Оның виолетке (сондай-ақ виолет түсіне) деген құштарлығы оның сүйікті балалық досы Вайолет Шиллитоны еске түсірді. Ол парнассизм мен символизмнің барлық ерекшеліктерін қабылдады, сол мектепке адал болған соңғы ақындардың бірі болды. Оның шығармаларына сонеттер, он бір буынды өлеңдер және прозалық поэзия кіреді. Оның барлық өлеңдері француз тілінде жазылған, бірақ көпшілігі ағылшын тіліне аударылмаған. Оның негізгі жарияланған өлеңдер жинақтары: Cendres et Poussières (1902), La Vénus des aveugles (1903), A l'heure des mains jointes (1906), Flambeaux éteints (1907), Sillages (1908), Poèmes en Prose (1909), Dans un coin de violettes (1909) және Haillons (1910). Оның поэзиясы ежегі грек ақыны Сапфоның, сондай-ақ лесбиянканың шығармаларының заманауи қайта жаңғыруынан кейін үлкен танылуға ие болды.