Кіріспе

Француз публицисі және иезуит діни қызметкері Августин Барруэль (2 қазан 1741 – 5 қазан 1820) – француз журналисі, зиялы және иезуит діни қызметкері. Ол қазір Бавария иллюминаттары мен якобиндерді қамтитын қастандық теориясын "Якобинизм тарихын көрнекті көрсететін естеліктер" (түпнұсқа атауы Mémoires pour servir à l'Histoire du Jacobinisme) атты 1797 жылы жарық көрген кітабында баяндағаны үшін көбінесе танымал. Қысқасы, Барруэль француз революциясы құпия қоғамдар тарапынан жоспарланып, орындалғанын жазды.

Өмірбаян

Августин Барруэль Вильнёв-де-Бергте (Ардеша) дүниеге келген. 1756 жылы иезуиттер деп аталатын Иса қоғамына кірді және 1762 жылдан бастап Тулузада грамматикадан сабақ берді. Францияда иезуиттерге қарсы болған қысым оны өз елінен қуылды және ол 1773 жылы орден таратылғанға дейін Моравия мен Богемияда колледж жұмысымен айналысты. Содан кейін ол Францияға оралып, 1774 жылы өзінің алғашқы әдеби шығармасын жариялады: Ode sur le glorieux avenement de Louis Auguste au trone (Луи Августтың таққа шығуына арналған ода). Сол жылы ол Фрерон редакциялаған Année littéraire журналымен ынтымақтастық жасады. Оның алғашқы маңызды еңбегі 1781 жылы жарық көрген Les Helveiennes, ou Lettres Provinciales philosophiques (The Helveiennes немесе философиялық провинциялық хаттар) болды. Осы уақытта Франциядағы жағдай күрделеніп, жатты, бірақ Барруэль әдеби қызметін жалғастырды, ол енді көбінесе қоғамдық мәселелерге қатысты. 1789 жылы Хеннеттің бір кітабына қарсы пікір білдіретін Lettres sur le Divorce жарық көрді. 1788 жылдан 1792 жылға дейін ол 1760 жылы Жозеф Динуарт құрған танымал Journal Ecclesiastique журналын басқарды. Осы журналда Барруэльдің La Conduite du S. Siège envers la France еңбегі жарияланды, ол Папа Пий VI-ны қызу қорғады. Ол сонымен қатар 1790 және 1791 жылдары дін қызметкерлерінен талап етілген азаматтық серт пен жаңа азаматтық конституцияға қарсы бірнеше памфлеттер жазды. Кейіннен ол дін қызметкерлері мен азаматтық конституцияға қатысты барлық еңбектерін Ecclésiastique жинағында біріктірді.

Француз төңкерісі және қастандық теориясы

Француз төңкерісінің қызылы Барруэльді Англияға қашуға мәжбүр етті, онда ол босқын принц Контидің қайырымдылық көрсетушісі болды. Сол жерде ол 1793 жылы «Француз төңкерісі кезінде дін қызметкерлерінің тарихы» атты еңбегін жазды. Ол бұл еңбекті ағылшын халқына арнап, француз дін қызметкерлеріне көрсеткен қонақжайлылығы үшін алғыс айтты. Ол неміс, итальян, испан, поляк және ағылшын тілдеріне аударылды. Ағылшын тіліндегі нұсқасы бірнеше рет жарық көрді және француз төңкерісінің қағидаларына қарсы тұрып, британдық ұлтты нығайтуға үлкен үлес қосты. Лондонда Барруэль ағылшын тілінде «Католик шіркеуіндегі діни сот билігі туралы диссертация» атты еңбегін жариялады. Бірақ оның еңбегінің ешқайсысы «Жакобиншілдіктің тарихын көрсететін естеліктер» сияқты көп назар аударған жоқ. Оның негізгі идеясы – христиандықты құлатуды мақсат ететін, немесе одан да маңыздысы, Рим-католик шіркеуінің моральдық ұстанымдарына сәйкес келетін кез келген саяси және әлеуметтік ұйымды жою. Барруэльдің заговор теориясы оккультизм, француз ағартушылығы және масондар арасындағы байланысты ұсынғанымен ерекшеленеді. Осылайша ол ежелгі дінді ағартушылық оймен байланыстырды, кейінірек кейбір реакциялық ойшылдар, тіпті қазіргі заманғы зиялы тарихшылар да осы үрдісті ұстанды. Бұл Джон Робисонды, ол өздігінен заговор теориясы бойынша жұмыс істеп жүрген, өзінің «Еуропаның барлық діндері мен үкіметтеріне қарсы заговордың дәлелдері» кітабын кеңейтуге және Барруэльдің бірнеше цитаталарын қосуға шабыттандырды.

Соңғы жылдары

1799 жылы Директория құлағаннан кейін Барруэль Францияға оралу мүмкіндігіне ие болды. Ол өзінің туған еліндегі жаңа саяси тәртіпті толық қабылдады және көптеген дін қызметкерлерін де оған көндірді, сондай-ақ өз пікірлерін қорғау үшін бірнеше кітап жазды. 1801 жылы Пий VII мен Наполеон арасында Конкордатқа қол қойылғанда Барруэль «Du Pape et de ses Droits Religieux» деген еңбегін жариялады. 1806 жылы ол Симонини хатын алды, онда Италияның Флоренция қаласындағы еврейлердің иллюминаттармен бірігіп құпия құрылым құрғаны туралы ақпарат келтірілген. Барруэль бұл хаттың мазмұнын ашық жарияламады, бірақ жеке тарату арқылы оның көшірмелерін таратқан болуы мүмкін. Аталған хат 1870 жылдары Францияның «Le Contemporain» басылымында жарияланды. Оның соңғы маңызды дау-дамайы – Францияның 1801 жылғы Конкордатымен орнатылған жаңа тәртіптің қажеттілігіне байланысты француз епископтарын қызметтен шеттетудегі Апостольдық Тақты қорғауы болды. Оның кітабы ағылшын тілінде де жарық көрді: «Папалық билік немесе Папаның уақытша билігі туралы тарихи очерк». Көптеген адамдар бұл еңбекке сын айтты, бірақ автор әдеттегідей, қарсыластарына жауап бермей қоймады. Жаңа еңбегі оны кең ауқымды дау-дамайға тартты, өйткені оның кітабы барлық маңызды еуропа тілдеріне аударылды. Оның достары мен жаулары сөздерге толы соғысқа қатысты. Бланшар Лондонда үшқа жуық қарсы пікір жариялады. Ол ешқашан жарық көрмеген екі еңбек жазуға уәде берген: «Орта ғасырдағы құпия қоғамдар тарихы» және «Альбигойларға қарсы крестовый жорық» атты диссертациялар. Соңғы еңбекке қатысты Барруэль өзінің мақсаты – шіркеуді патшаларды құлатып, азаматтарын адалдық сертінен босатқан деген айыптан қорғау екенін мәлімдеді. Ол мұндай наразылықтардың себебі тарихты білудің жетіспеушілігінен туындайтынын айтты. Өлген кезде Барруэль Иммануил Канттың философиялық жүйесін сынаумен айналысып жатқан, бірақ еңбегін аяқтауға үлкермеді. Ол 1820 жылы Парижде қайтыс болды.

Шығармалары

Ода славное восшествие Людовика Августа на престол, представленная Королеве, Париж, Валада, 1774 г. Перевод с латыни М. аббата Босковича, «Затмения», поэма в шести песнях, Париж, Валаде и Лапорт, 1779 г. Les Helviennes, или Философские провинциальные письма, Амстердам и Париж, Лапорт, 1781; Амстердам и Париж, Мутар, 2 тома, 1784 и 3 том, 1784–1785; Амстердам и Париж, Бриан, тома 4–5, 1788; 7-е издание. Париж, Пайе, 1830 г. «Письма о разводе», депутату Национального собрания, или, опровержение труда под названием: «О разводе», Париж, Крапарт, 1789 г. Le Patriote Véridique, или Речь об истинных причинах нынешней революции, Париж, Крапарт, 1789 г. (составитель) «Плагиат так называемого церковного комитета Национального собрания, или Указ Юлия Апостата, формирующий основы гражданской конституции французского духовенства, с последующими представлениями святого Григория Назианзина, Антиохии и Отун, Имперская типография, 1790 г. Истинные принципы о браке, в противовес докладу г-на Дюрана де Майяна и служащие продолжением «Писем о разводе», Париж, Крапарт, 1790 г. О поведении священников в нынешних обстоятельствах. Письмо сельского священника своему брату, депутату Национального собрания, о поведении, которое должны соблюдать пастыри душ в текущих делах, Париж, Крапарт, 1790 г. Развитие присяги, требуемой от священников, находящихся на службе Национальным собранием, Париж, Краппарад, 1790 г. «Национальный вопрос об авторитете и правах народа в правительстве», Париж, Краппарад, 1791 г. «Решающий вопрос о полномочиях или юрисдикции новых пасторов», Париж, Крапарт, 1791 г. Развитие второй присяги, называемой гражданской, принятой 16 и 29 ноября 1791 г., Париж, Крапард, [1791] [Pergamon Press, «Архивы Французской революции», 1989]. Законные предубеждения против гражданской конституции духовенства и присяги, требуемой от государственных служащих, Париж, Крапарт, 1791 г. (составитель) «Церковная коллекция или Полное собрание трудов, выполненных с момента открытия Генеральных штатов, относительно духовенства, его гражданской конституции, принятой Национальным собранием, санкционированной королем», Париж, Крапарт, 1791–1793. Пасторское письмо епископа Евре до своих епархиян. Обращаясь к ним с апологией поведения Папы в нынешних обстоятельствах, Париж, Крапарт, 1792 г. История духовенства во время Французской революции, 2 тома, Лондон и Париж, Chez les libraires, 1797 г. Мемуары для истории якобинства, Гамбург, 5 томов, П. Фоше, 1798–1799. Переиздания: Гамбург, П. Фоше, 1803; Пересмотренное и исправленное издание, 1818; Сокращенное Е. Перрене, Париж, Французское Возрождение, 1911; с введением Кристиана Лаграва, Распространение французской мысли, «Мастера контрреволюции», 1974; Отрывки под названием: Спартакус Вайсхаупт, основатель баварских иллюминатов, Венtabрен, Ле Руайя, 1979; Pergamon press, «Архивы Французской революции», 1989; Издания де Шире, «Мастера контрреволюции», 2 т., 2005. Сокращенные мемуары для истории якобинства, 2 тома, Лондон, П. Ле Буссонье, 1798, 1799; Люксембург, 1800; Гамбург, П. Фоше, 1800, 1801; Париж: А. Ле Клер, 1817. Письма путешественника аббату Барруэлю, или новые документы для его мемуаров, новые открытия, сделанные в Германии, анекдоты о некоторых великих людях этой страны, хроника секты и т.д. (1 июня – 1 ноября 1799 г.), Лондон, Дулау, 1800. О Папе и его религиозных правах, по случаю Конкордата, 2 тома, Париж, Крапарт, 1803. Trois Propositions sur l’Église de France, установленной в соответствии с Конкордатом, Лондон, Дж. Букер, [1804]. О принципе и упорстве якобинцев, в ответ сенатору Грегуару, Париж, 1814; [Trad. итальян: Del principio e della ostinazione dei Giacobini; ответ аббата Барруэля сенатору Грегуару, Торино, Галлетти, 1814]. Мирный ответ трем адвокатам г-на сенатора Грегуара, Париж, [s. n.], 1814. (составитель) «Драгоценная коллекция для историков этого времени, или Выбор брошюр и памфлетов о личностях и событиях революции, начиная с первой абдикации Бонапарта и до настоящего момента», 4 тома, Париж, Chez les marchands de nouveautés, 1815. Ответ адвокату Малой Церкви, Лаваль, Портье, [1818]. Неопубликованные письма Барруэля по возвращении из ссылки (1802–1806), опубликованные Абелем Дешеном, Обенас, К. Хабаузит, 1923.

Ағылшын тіліне аударылған еңбектер және оларға қатысты құжаттар

"Меймуарлар", Якобиндіктің тарихын суреттеу, 2-том, 3-том, 4-том, Хадсон және Гудвин, С. Дэвис үшін, 1789 ж. Католик шіркеуіндегі діни сот билігі туралы диссертация, Дж. П. Коглан, 1794 ж. Француз революциясы кезінде дін қызметкерлерінің тарихы, үш бөлімнен, И. Нил және Х. Каммерер, 1794 ж. Аббе Барруэльдің "Мемориалдар, Якобинизм тарихын суреттеу" еңбегінен таңдамалар, осы туынды туралы қысқаша түсініктемелермен, Финеас Аллен, 1802 ж. Христиандыққа және қоғамға қарсы қастандық: Аббат Барруэльдің француз тілінен алынған үзінді. Оған қоса, "Яхин және Боаз; немесе еркін диірменнің ежелгі және қазіргі есігіне нақты кілт", Джозеф Эренфрид, 1812 ж. Клиффорд, Роберт. Барруэльдің Якобинизм туралы естеліктерін Ирландия мен Ұлыбританияның құпия қоғамдарына қатысты қолдану, Э. Букер, 1798 ж.