Кіріспе

1946 жылы Ұлыбританияның неміс шағын теңіз қайықтарын суға батыру операциясы

"Deadlight" операциясы – Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында Германия жеңілгеннен кейін одақтастарға берілген неміс шағын теңіз қайықтарын суға батыру мақсатымен 1945 жылдың қарашасынан 1946 жылдың ақпанына дейін Ұлыбритания Корольдік теңіз күштері жүргізген операцияның кодолық атауы.

Операция

Соғыстың соңында одақтастарға берілген 156 U-кеменің 116-сы "Операция Deadlight" аясында суға батырылды. Корольдік теңіз күштері операцияны жүзеге асырды және су асты кемелерін Ирландияның солтүстік-батысына шамамен 100 миль (161 км) қашықтықтағы үш аймаққа буксирлеп, батыруды жоспарлады. "Операция Deadlight" басталғанда, теңіз күштері көптеген U-кемелердің ұзақ уақыт ашық порстарда тұрғандықтан нашар күйде екенін анықтады.

"Өлтірткіш" операциясынан шығарылған субмариналар

Бірнеше U- қайық "Deadlight" операциясынан қашып шықты. Кейбіреулерін Ұлыбритания, Франция, Норвегия және Кеңес Одағы өздеріне иелік етті. Төртеуі Германия капитуляциялағанда Шығыс Азияда болды және Жапонияның қол астына түсті. U 181 кемесі 1943 жылы I 501 деп қайта аталды, U 195 кемесі – I 506, U 219 кемесі – I 505, U 862 кемесі 1942 жылы – I 502, және тағы екі кеме, U 511 кемесі 1943 жылы және U 1224 кемесі 1943 жылы, Жапонияға сатылып, RO 500 және RO 501 деп қайта аталды. "Deadlight" операциясынан аман қалған екі U- қайық бүгінде мұражай кемелері болып табылады. U 505 кемесі суға батыруға белгіленген, бірақ американ контр-адмиралы Дэниел В. Галерей бұл операцияның соңына жатпайтынын сәтті дәлелдеді. АҚШ-тың 22.3 әскери-теңіз тобы, сол кездегі капитан Галерейдің басшылығымен, 1944 жылдың 4 маусымында шайқаста U 505 кемесін басып алды. Соғыстың соңында ол тұтқындалды, жандандырылмады, бірақ аман қалды және Чикагодағы Ғылым және өнеркәсіп мұражайындағы соғыс ескерткішіне айналды. U 995 кемесі 1943 жылы құрылып, 1948 жылдың қазан айында Ұлыбританиядан Норвегияға берілді және норвегиялық "Kaura" аталды. 1965 жылы Германияға қайтарылды, ал 1971 жылдың қазан айында Лабоедегі мұражай кемесіне айналды.

Құтқару ұсыныстары

1990 жылдардың соңында бір компания Ұлыбритания Қорғаныс министрлігіне "Deadlight" операциясы бойынша жүзге дейін U қайығын құтқару құқығын беру үшін өтініш жасады. U қайықтары атом дәуірінен бұрын салынғандықтан, олардың құлау орындарында радиоактивті ластанбаған металдар бар, сондықтан олар белгілі бір зерттеу мақсаттары үшін құнды. Ресей мен АҚШ-тың, сондай-ақ Ұлыбританияның наразылығына байланысты министрлік құтқару құқығын бермеді. 2001 және 2003 жылдар аралығында теңіз археологы Иннес Маккартни U қайықтарының он төрт құлау орынын анықтап, зерттеді; оның ішінде сирек кездесетін XXI типті U 2506 қайығы, бұрын Хорст фон Шретер басқарған; 1941 жылы Адольф Пиннинг басқарған және U 778 командасымен сәтті IXC типті U 155 қайығы салынды. U 778 құтқаруға ең үміткер болып есептелді. 2007 жылы Дерри қалалық кеңесі U 778 қайығын жаңа теңіз мұражайының басты экспонаты ретінде көтеру жоспарларын жариялады. 2007 жылдың 3 қазанында ирланд суға түсуші Майкл Ханрахан құтқару жобасы аясында құлау орынын түсіріп бақанда қайтыс болды. 2009 жылдың қарашасында кеңестің мұражай қызметінің өкілі құтқару жобасының шығынға байланысты тоқтатылғанын хабарлады.