Лакония трагедиясы: Екінші дүниежүзілік соғыстағы теңіз оқиғасы
Laconia incident
Лакония оқиғасы: Екінші дүниежүзілік соғыста ағылшын кемесінің батып, құтқаруға келген неміс және итальяндық қайықтарына шабуыл жасалған оқиға. Теңіз тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Екінші дүниежүзілік соғыстағы теңіз шайқастары кезіндегі оқиға
Incident during the naval battles of the Second World War
Лакония оқиғасы – 1942 жылдың 12 қыркүйегінде Атлант мұхитында британдық жолаушылар кемесінің батуы және одан кейін құтқару әрекеттеріне қатысқан неміс және итальяндық суасты қайықтарына жасалған әуе шабуылына байланысты оқиғалардың тізбегі. 2732 экипаж мүшесі, жолаушы, сарбаз және соғыс тұтқыны тасыған кеме Батыс Африка жағалауында 1941 жылы жасалған неміс суасты қайығы U-156 торпедалық шабуылға ұшырап, батты. Суасты қайықтың командирі, корветтенкапитан Вернер Хартенштейн, ескі сыйлық ережелерінің талаптарына сәйкес, дереу құтқару жұмыстарын бастады. U-156 жақын маңдағы одақтас елдерге ашық радиоарналар арқылы өз орнын хабарлады, ал айналасындағы бірнеше басқа суасты қайықтарының экипаждары оған қосылды. Су бетіне шығып, аман қалғандарды жинағаннан кейін, U-156 Қызыл Крест туымен Виши Франциясының кемелерімен кездесуге және аман қалғандарды тасымалдауға бет алды. Жолда U- қайығын АҚШ Әскери-әуе күштерінің B-24 Liberator бомбалаушысы байқады. Ұшқыштар суасты қайығының орналасқан жерін хабарлағаннан кейін, ниеттерін білдіріп, аман қалғандардың бар екенін мәлімдеді, содан кейін оларға суасты қайығына шабуыл жасауға бұйрық берілді. B-24 бомбалау және автоматты түрде ату арқылы Лакония кемесінен аман қалған ондаған адамды қаза таптырды, U-156 құтқарылған аман қалғандарды теңізге тастауға және жойылудан сақтану үшін шұңқыруға мәжбүр болды. Басқа кемелер құтқару жұмыстарын жалғастырды. Тағы бір U- қайығы, U-506, сондай-ақ АҚШ ұшақтарынан шабуылға ұшырап, суға түсуге мәжбүр болды. Барлығы 976-дан 1083 адам құтқарылды, бірақ 1658-ден 1757 адам қаза тапты, олардың көп бөлігі итальяндық соғыс тұтқындары еді. Бұл оқиға Германияның теңізшілерінің батып қалған одақтас теңізшілерді құтқаруға деген көзқарасын өзгертті. Kriegsmarine командирлеріне тез арада Ұлы адмирал Карл Дёництен Лакония бұйрығы берілді, ол мұндай әрекеттерге тыйым салып, соғыстың қалған бөлігі үшін шектеусіз суасты кемелері соғысын басталды. B-24 ұшқыштары U-156 суасты қайығын батқан деп қателікпен хабарлады және ерлігі үшін марапатталды. АҚШ ұшқыштары мен олардың командирі жазаланбады және тергеу жүргізілмеді, ал бұл мәселе АҚШ әскерилері тарапынан тыныш түрде ұмытылды. Кейінгі Нюрнберг процесінде прокурор Дёниц пен оның суасты кемешілерінің соғыс қылмыстарын дәлелдеу үшін Лакония бұйрығын келтіруге тырысты. Бұл әрекет кері нәтиже берді, оқиғаның толық есебі жұртшылыққа жарияланғаннан кейін және "Лакония бұйрығының" себебі белгілі болғаннан кейін АҚШ-ты ұятқа қалдырды.
The Laconia incident was a series of events surrounding the sinking of a British passenger ship in the Atlantic Ocean on 12 September 1942, during World War II, and a subsequent aerial attack on German and Italian submarines involved in rescue attempts. , carrying 2,732 crew, passengers, soldiers, and prisoners of war, was torpedoed and sunk by U 156 was launched in 1941., a German U boat, off the West African coast. Operating partly under the dictates of the old prize rules, the U boat's commander, Korvettenkapitän Werner Hartenstein, immediately commenced rescue operations. U 156 broadcast her position on open radio channels to all Allied powers nearby, and was joined by the crews of several other U boats in the vicinity. After surfacing and picking up survivors, who were accommodated on the foredeck, U 156 headed on the surface under Red Cross banners to rendezvous with Vichy French ships and transfer the survivors. En route, the U boat was spotted by a B 24 Liberator bomber of the US Army Air Forces. The aircrew, having reported the U boat's location, declared intentions, and the presence of survivors, were then ordered to attack the sub. The B 24 killed dozens of Laconias survivors with bombs and strafing attacks, forcing U 156 to cast into the sea the remaining survivors that she had rescued and crash dive to avoid being destroyed. Rescue operations were continued by other vessels. Another U boat, U 506 was launched in ., was also attacked by US aircraft and forced to dive. A total of 976 to 1,083 people were eventually rescued; however, 1,658 to 1,757 were killed, mostly Italian POWs. The event changed the general attitude of Germany's naval personnel towards rescuing stranded Allied seamen. The commanders of the Kriegsmarine were quickly issued the Laconia Order by Grand Admiral Karl Dönitz, which specifically forbade any such attempt and ushered in unrestricted submarine warfare for the remainder of the war. The B 24 pilots mistakenly reported they had sunk U 156, and were awarded medals for bravery. Neither the US pilots nor their commander were punished or investigated, and the matter was quietly forgotten by the US military. During the later Nuremberg trials, a prosecutor attempted to cite the Laconia Order as proof of war crimes by Dönitz and his submariners. The ploy backfired, causing much embarrassment to the United States after the incident's full report had emerged to the public and the reason for the "Laconia order" was known.
RMS Laconia кемесі
1921 жылы Swan, Hunter & Wigham Richardson Ltd, Wallsend, Northumberland компаниясы азаматтық мұхит кемесі ретінде салған. 1923 жылдың қаңтар айында «Лакония» кемесі әлемді айналып саяхатты бастады, ол 130 күнге созылып, 22 портқа тоқтады. 1925 жылдың 8 қыркүйегінде «Лакония» АҚШ-тың Массачусетс штатының Нантакет қаласының шығысында Атлант мұхитында британдық шхуна «Люсия П. Доумен» соқтығысты. «Лакония» шхунаны американдық «Резолют» буксиріне тапсырғанға дейін сүйреп әкетті. 1934 жылы оның кодты әріптері GJCD болып өзгертілді. 1934 жылдың 24 қыркүйегінде «Лакония» кемесі АҚШ жағалауында Бостоннан Нью-Йоркке қатысты тығыз тұманды күйде апатқа ұшырады. Ол американдық жүк кемесі «Pan Royal»-дың оң жағына соқтығысты. Екі кеме де ауыр зақымдар алды, бірақ өз күшімен жүре алды. «Лакония» жөндеу үшін Нью-Йоркке оралды және 1935 жылы қайтадан круиздік сапарларын жалғастырды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол соғысқа қажет болып, 1942 жылға қарай әскер тасымалдау кемесіне айналдырылды. Оқиға болған кезде капитан Рудольф Шарп басқаруымен итальяндық тұтқындарды Кейптаундан Фритаунға тасымалдап бара жатқан. Кемеде 463 офицер мен экипаж, 87 азаматтық адам, 286 британдық сарбаз, 1793 итальяндық тұтқын және тұтқындарды күзетуге тағайындалған 103 поляк сарбазы болды. Шарп бұрын басқарған кемесі, 1940 жылдың 17 маусымында француз порты Сент-Назерден неміс бомбаларынан қирады, ол британдық азаматтар мен әскерлерді Франциядан эвакуациялау операциясына (Дюнкерк эвакуациясынан екі апта өткен соң) қатысқан.
was built in 1921 as a civilian ocean liner by Swan, Hunter & Wigham Richardson Ltd, Wallsend, Northumberland. In January 1923 Laconia began the first around the world cruise, which lasted 130 days and called at 22 ports. On 8 September 1925, Laconia collided with the British schooner Lucia P. Dow in the Atlantic Ocean east of Nantucket, Massachusetts, United States. Laconia towed the schooner for before handing the tow over to the American tug Resolute. In 1934, her code letters were changed to GJCD. [5] On 24 September 1934 Laconia was involved in a collision off the US coast, while travelling from Boston to New York in dense fog. It rammed into the port side of Pan Royal, a US freighter. [6] Both ships suffered serious damage but were able to proceed under their own steam. Laconia returned to New York for repairs, and resumed cruising in 1935. During World War II she was requisitioned for the war effort, and by 1942 had been converted into a troopship. At the time of the incident she was transporting mostly Italian prisoners of war from Cape Town to Freetown, under the command of Captain Rudolph Sharp. The ship was carrying 463 officers and crew, 87 civilians, 286 British soldiers, 1,793 Italian prisoners and 103 Polish soldiers acting as guards of the prisoners. Sharp had previously commanded , which had been sunk by German bombs on 17 June 1940, off the French port of Saint Nazaire, while taking part in Operation Aerial, the evacuation of British nationals and troops from France, two weeks after the Dunkirk evacuation.
Лаконияға шабуыл
1942 жылғы 12 қыркүйекте сағат 22:00-де U-156 кемесі 1941 жылы Либерия мен Ассенсион аралының ортасында, Батыс Африка жағалауында патрульдік сапармен жүрді. Су асты кемесінің командирі Вернер Хартенштейн британдық үлкен кеме жалғыз келе жатқанын көріп, оған шабуыл жасады. Қаруланған кемелер, яғни сауда кемелері мен әскер тасымалдау кемелері, ескертусіз шабуылға заңды нысаналар болып саналды. Осылай қаруланған «Лакония» осы санатқа кірді және сағат 22:22-де 600 м (500 кГц) жиілігінде: «SSS SSS 0434 South / 1125 West Laconia торпедаланды» деген хабарлама жіберді. «SSS» коды «су асты кемесі шабуылдап жатыр» дегенді білдіретін. Қосымша хабарламалар жіберілді, бірақ олардың басқа кемелер немесе станциялармен алыс-беріс жасағаны туралы жазба қалмаған. Кемедегі барлық адамдарға, соның ішінде итальяндық тұтқындарға жететін құтқару шалкектері болғанымен, кеме қисайғандықтан, жартысы кеме толығымен суға батқанға дейін іске қосыла алмады. Тұтқындар кеме суға батқанда жабық жүк қоймаларында қалдырылды, бірақ көпшілігі люктерді бұзып немесе желдеткіш шахталар арқылы шығып құтылуға тырысты. Бір топ тұтқын құтқару шалкегіне шабуыл жасағанда бірнешеуі атып өлтірілді, ал көбі тірі қалғандардың шалкекке мінуін болдырмау үшін штыкпен қаныққырылды. Польшалық күзетшілер байнеттері орнатылған мылтықтармен қаруланған, бірақ олар оқталмаған және күзетшілерде оқ-дәрі болмаған. Куәгерлердің айтуынша, тұтқындардың азағынан атылғандардың саны аз болды. Керісінше, көпшілігі штыкпен қаныққырылды. Соңғы құтқару шалкектері суға жіберілген кезде көптеген аман қалғандар суға секіріп кеткен еді, сондықтан кейбір шалкектерде жолаушылар аз болды. Тек бір құтқару шалкегінде тұтқындар болды, ал қалғаны теңізге секірді. Аман қалғандар кейіннен судағы итальяндықтардың шалкекке көтерілуге тырысқанда атылғанын немесе қолдарын балтамен кесіп тастағанын айтты. Ұзақ өтпей қанға акулалар тоғысты. Италиялық аман қалғандардың бірі, капрал Дино Монте: «Акулалар біздің арамызда жылдам қозғалды. Біреудің қолын ұстап, екіншісінің аяғын тістеді. Ал басқа үлкендері бүтін денелерді жұтып қойды» деді.
At 10 p. m., on 12 September 1942, U 156 was launched in 1941. was on patrol off the coast of western Africa, midway between Liberia and Ascension Island. The submarine's commanding officer, Korvettenkapitän Werner Hartenstein, spotted the large British ship sailing alone and attacked it. Armed ships, which meant most merchantmen and troop transport, constituted legitimate targets for attack without warning. Armed as such, the Laconia fell into this category, and at 10:22 p. m. she transmitted a message on the 600 m (500 kHz) band: "SSS SSS 0434 South / 1125 West Laconia torpedoed." "SSS" was the code signifying "under attack by submarine". Additional messages were transmitted, but there is no record these were received by any other vessel or station. Although there were sufficient lifeboats for the entire ship's complement, including the Italian prisoners, heavy listing prevented half from being launched until the vessel had settled. The prisoners were abandoned in the locked cargo holds as the ship sank, but most managed to escape by breaking down hatches or climbing up ventilation shafts. Several were shot when a group of prisoners rushed a lifeboat, and a large number were bayoneted to death to prevent their boarding of one of the few lifeboats available. The Polish guards were armed with rifles with fixed bayonets; however, they were not loaded and the guards carried no ammunition. Witnesses indicate that few of the prisoners were shot. Instead, most of the casualties were bayoneted. By the time the last lifeboats were launched most survivors had already entered the water, so some lifeboats had few passengers. Only one life raft left the ship with prisoners on board; the rest jumped into the ocean. Survivors later recounted how Italians in the water were either shot or had their hands severed by axes if they tried to climb into a lifeboat. The blood soon attracted sharks. Corporal Dino Monte, one of the few Italian survivors, stated " sharks darted among us. Grabbing an arm, biting a leg. Other larger beasts swallowed entire bodies."
Құтқару операциясы
Жолаушылар негізінен әскери тұтқындар мен азаматтық адамдар екенін түсінген Хартенштейн бірден Қызыл Крест туын көтеріп, құтқару операциясын бастады. «Лакония» шабуылдан бір сағаттан астам кейін, сағат 23:23-те батып кетті. 13 қыркүйек күні сағат 1:25-те Хартенштейн «Befehlshaber der U Boote» штабына жағдай туралы шифрланған радиохабарлама жіберді. Онда: «Хартенштейн, британдық «Лакония», Qu FF7721, 310 градусқа батты. Өкінішке орай, 1500 итальяндық әскери тұтқын болды; қазірге дейін 90 адам судан құтқарылды. Бұйрық беруді сұраймын». Су асты кемелерінің басқарушысы адмирал Карл Дёниц дереу «Эйсбэр» қасқыр тобынан жеті U- қайықты, олар Кейптаунға жоспарланған шабуылға дайындалып жатқан, оқиға орнына ауыстырып, аман қалғандарды жинауға бұйрық берді. Содан кейін Дёниц Берлинге жағдайды және қабылдаған шараларын хабарлады. Гитлер ашуланып, құтқару операциясын тоқтатуға бұйырды. Адмирал Эрих Райдер Дёницке «Эйсбэр» тобын, соның ішінде Хартенштейннің U 156 қайығын, бастапқы жоспар бойынша Кейптаунға жіберуді бұйырды. Содан кейін Райдер капитан-лейтенант Эрих Вюрдеман басқаратын U 506, корветтенкапитан Харро Шахт басқаратын U 507 және итальяндық «Comandante Cappellini» су асты қайығына Хартенштейннің аман қалғандарын алу үшін, содан кейін «Лакония» орнына барып, таба алатын итальяндықтарды құтқаруға бұйырды. Райдер сондай-ақ Виши Франциясынан Дакар мен Пил Сүйегінен аман қалған итальяндықтарды жинау үшін соғыс кемелерін жіберуді сұрады. Виши Франциясы жауап ретінде Дакардан 7600 тонналық француз крейсері «Gloire» және екі эсминецті – жылдам 660 тонналық «Annamite» және баяу 2000 тонналық француз эсминці «Dumont d'Urville»ді тиісінше Конакриден (Француз Гвинеясы) және Котонудан (Дагомей) жіберді. Дёниц «Эйсбэр» қайықтарын жұмыстан босатып, Хартенштейнге Райдердің бұйрықтарын жеткізді, бірақ ол 1941 жылы құрылған капитан-лейтенант Гельмут Витте басқаратын U 159 қайығын U 156-мен алмастырып, мына бұйрықты жіберді: «Барлық қайықтар, соның ішінде Хартенштейн, суға батқанда толыққанды әрекет етуге дайын болу үшін кемеге жұмыс істей алатын жұмыскерлерді ғана алуға рұқсат етіледі». U 156 жақын арада 200-ге жуық аман қалған адамдармен, соның ішінде бес әйелмен, жоғары және төмен палубада толып кетті, ал тағы 200-ге жуық адам төрт құтқару шалкегінде болды. 13 қыркүйекте таңғы сағат 6-да Хартенштейн аймақтағы барлық кемелерге ағылшын тілінде, шифрсыз, хабарлама берді, өзінің орнын көрсетіп, құтқару операциясына көмектесуді сұрады және шабуыл жасамауға уәде берді. Онда былай делінген: «Егер кез келген кеме «Лакония» экипажына көмектесе, мен оған шабуыл жасамаймын, егер маған кеме немесе әуе күштері шабуыл жасамаса. Мен 193 адамды құтқарып алдым. 4° 53’ Оңтүстік, 11° 26’ Батыс. – Неміс су асты қайығы». Фритаундағы британдықтар бұл хабарламаны ұстап алды, бірақ оны соғыс алдауы деп санап, оған сенуден бас тартты. Екі күннен кейін, 15 қыркүйекте америкалықтарға «Лакония» торпедамен зардап шеккені және британдық «Empire Haven» сауда кемесі аман қалғандарды алуға бара жатқаны туралы хабарлама берілді. «Жақсы жазылмаған хабарлама» «Лакония» сол күні ғана батқанын көрсетті және немістердің бейтарап француз кемелерімен бірге от тоқтату кезінде құтқару операциясына қатысқаны туралы ешқандай ақпарат бермеді. U 156 келесі екі жарым күн бойы су бетінде болды. 15 қыркүйекте сағат 11:30-да оған U 506 қосылды, ал бірнеше сағаттан кейін U 507 және «Comandante Cappellini» де келді. Төрт су асты қайық, құтқару шалкегінде және палубаларында жүздеген аман қалған адамдармен, Африка жағалауына және Сенегал мен Дагомеден шыққан Виши Франциясының соғыс кемелерімен кездесуге бет алды.
Realising that the passengers were primarily POWs and civilians, Hartenstein immediately began rescue operations whilst flying the Red Cross flag. Laconia sank at 11:23 p. m., over an hour after the attack. At 1:25 a. m. on 13 September, Hartenstein sent a coded radio message to the Befehlshaber der U Boote alerting them to the situation. It read: "Sunk by Hartenstein, British Laconia, Qu FF7721, 310 deg. Unfortunately with 1,500 Italian POWs; 90 fished out of the water so far. Request orders." The head of submarine operations, Admiral Karl Dönitz, immediately ordered seven U boats from the wolfpack Eisbär, which had been gathering to take part in a planned surprise attack on Cape Town, to divert to the scene to pick up survivors. Dönitz then informed Berlin of the situation and actions he had taken. Hitler was furious and ordered that the rescue be abandoned. Admiral Erich Raeder ordered Dönitz to disengage the Eisbär boats, which included Hartenstein's U 156, and send them to Cape Town as per the original plan. Raeder then ordered U 506 was launched in ., commanded by Kapitänleutnant Erich Würdemann, U 507 was launched in ., under Korvettenkapitän Harro Schacht, and the Italian submarine Italian submarine Comandante Cappellini to intercept Hartenstein to take on his survivors and then to proceed to the Laconia site and rescue any Italians they could find. Raeder also requested the Vichy French to send warships from Dakar and Ivory Coast to collect the Italian survivors from the three submarines. The Vichy French, in response, sent the 7,600 ton cruiser French cruiser Gloire from Dakar, and two sloops, the fast 660 ton Annamite and the slower 2,000 ton French sloop Dumont d'Urville, from Conakry, French Guinea, and Cotonou, Dahomey, respectively. Dönitz disengaged the Eisbär boats and informed Hartenstein of Raeder's orders, but he substituted Kapitänleutnant Helmut Witte's U 159 was launched in 1941. for U 156 in the Eisbär group and sent the order: "All boats, including Hartenstein, only take as many men into the boat as will allow it to be fully ready for action when submerged." U 156 was soon crammed above and below decks with nearly 200 survivors, including five women, and had another 200 in tow aboard four lifeboats. At 6 a. m. on 13 September, Hartenstein broadcast a message on the band in English—not in code—to all shipping in the area, giving his position, requesting assistance with the rescue effort, and promising not to attack. It read: "If any ship will assist the shipwrecked Laconia crew I will not attack her, providing I am not being attacked by ship or air force. I picked up 193 men. 4° 53” South, 11° 26” West. – German submarine." The British in Freetown intercepted this message but, believing it might be a ruse of war, refused to credit it. Two days later, on 15 September, a message was passed to the Americans that Laconia had been torpedoed and the British merchant ship Empire Haven was en route to pick up survivors. The "poorly composed message" implied that Laconia had only been sunk that day and made no mention that the Germans were involved in a rescue attempt under a cease fire or that neutral French ships were also en route. U 156 remained on the surface at the scene for the next two and a half days. At 11:30 a. m. on 15 September, she was joined by U 506, and a few hours later by both U 507 and the Comandante Cappellini. The four submarines, with lifeboats in tow and hundreds of survivors standing on their decks, headed for the African coastline and a rendezvous with the Vichy French surface warships that had set out from Senegal and Dahomey.
Бірінші американдық шабуыл
Түнде су асты кемелері бірінен-бірі алыстап кетті. 16 қыркүйекте сағат 11:25-те U-156 су асты кемесін Ascension аралындағы құпия әуе базасынан ұшып келген американдық B-24 Liberator бомбалаушысы байқады. Су асты кемесінің қару палубасында Қызыл Крест туы ілінген еді. Хартенштейн пилотқа Морзе әліпбиі мен ағылшын тілінде көмек сұрады. Британдық офицер де ұшаққа хабар жіберді: «РФ офицері неміс су асты кемесінен сөйлейді, бортта Лакониядан аман қалғандар бар, солдаздар, азаматтар, әйелдер, балалар». АҚШ Әскери-әуе күштерінің лейтенанты Джеймс Д. Харден хабарламаларға жауап бермеді, кері бұрылып, жағдайды базасына хабарлады. Сол күні кезекте болған аға офицер, капитан Роберт К. Ричардсон III, бұл Қызыл Крест санкциялаған неміс құтқару операциясы екенін білмейтінін мәлімдеді және B-24-ке «су асты кемесін батыруға» бұйрық берді. Ричардсон кейіннен сол кездегі соғыс ережелерінде жауынгерлік кемелерге Қызыл Крест туын көтеруге рұқсат берілмегенін айтты. Ол неміс су асты кемесі британдықтар бұл жерге жіберген одақтас екі жүк кемесіне шабуыл жасауы мүмкін деп қорқып еді. Ол неміс су асты кемесі тек итальяндық әскери тұтқындарын құтқарып жатыр деп есептеді. Тактикалық бағалауынша, су асты кемесі құпия Ascension әуежайын және жанармай бактерілерін тауып, осылайша Египеттегі британдық және Ресейдегі совет әскерлеріне маңызды көмек жеткізуді қиындатуы мүмкін еді. Харден құтқару жұмысы жүріп жатқан жерге қайта ұшып келді және сағат 12:32-де бомбалармен және тереңдік зарядтарымен шабуыл жасады. Бір бомба U-156 су асты кемесінің артындағы құтқару шалкектерінің арасына түсіп, ондаған аман қалғандарды қаза қылды, ал қалғандары су асты кемесіне түсіп, аз ғана зақым келтірді. Хартенштейн әлі де су бетінде қалған шалкектерді суға жіберді және су асты кемесіндегі аман қалғандарды да суға секіруге бұйрық берді. Су асты кемесі суға баяу батып, су бетінде қалғандардың қашып кетуіне мүмкіндік берді. Харденнің мәліметі бойынша, ол су асты кемесіне төрт рет шабуыл жасаған. Бірінші үш рет тереңдік зарядтары мен бомбалары жұмыс істемеді, төртінші рет екі бомба тастады. Liberator экипажы кейіннен U-156 су асты кемесін батқандығы үшін марапатталды, бірақ шындығында олар екі құтқару шалкесін ғана батырған. Хартенштейннің оларға сол жерде көмек күтуді сұраған тілегін елемеген екі құтқару шалкесі Африкаға бет бұрды. Бір шалкек 68 адаммен сапарға шығып, 27 күннен кейін Африка жағалауына 16 аман қалған адаммен жетті. Екінші шалкек 40 күн теңізде жүзгеннен кейін британдық траулер құтқарып алды. Оның 52 жолаушысының тек төртеуі ғана тірі қалды. Ричардсонның бұйрығы және Харденнің салған шабуылы одақтастардың соғыс қылмысы деп танылды. Теңіздегі соғыс конвенцияларына сәйкес, құтқару операцияларына қатысатын кемелер, соның ішінде су асты кемелері, шабуылдан қорғалған болып есептеледі.
During the night the submarines became separated. On 16 September at 11:25 a. m., U 156 was spotted by an American B 24 Liberator bomber flying from a secret airbase on Ascension. The submarine was travelling with a Red Cross flag draped across her gun deck. Hartenstein signalled to the pilot in both Morse code and English requesting assistance. A British officer also messaged the aircraft: "RAF officer speaking from German submarine, Laconia survivors on board, soldiers, civilians, women, children." Lieutenant James D. Harden of the US Army Air Forces did not respond to the messages; turning away, he notified his base of the situation. The senior officer on duty that day, Captain Robert C. Richardson III, who claimed that he did not know that this was a Red Cross sanctioned German rescue operation, ordered the B 24 to "sink the sub". Richardson later claimed he believed that the rules of war at the time did not permit a combat ship to fly Red Cross flags. He feared that the German submarine would attack the two Allied freighters diverted by the British to the site. He assumed that the German submarine was rescuing only the Italian POWs. In his tactical assessment, he believed that the submarine might discover and shell the secret Ascension airfield and fuel tanks, thus cutting off a critical Allied resupply air route to British forces in Egypt and Soviet forces in Russia. Harden flew back to the scene of the rescue effort and, at 12:32 p. m., attacked with bombs and depth charges. One landed among the lifeboats in tow behind U 156, killing dozens of survivors, while others straddled the submarine itself, causing minor damage. Hartenstein cast adrift those lifeboats still afloat and ordered the survivors on his deck into the water. The submarine submerged slowly to give those still on the deck a chance to get into the water and escape. According to Harden's report, he made four runs at the submarine. On the first three the depth charges and bombs failed to release, on the fourth he dropped two bombs. The crew of the Liberator were later awarded medals for the alleged sinking of U 156, when they had in fact only sunk two lifeboats. Ignoring Hartenstein's request that they stay in the area to be rescued by the Vichy French, two lifeboats decided to head for Africa. One, which began the journey with 68 people on board, reached the African coast 27 days later with only 16 survivors. The other was rescued by a British trawler after 40 days at sea. Only four of its 52 occupants were still alive. The order given by Richardson and the resulting attack by Harden have been called prima facie Allied war crimes. Under the conventions of war at sea, ships—including submarines—engaged in rescue operations are held to be immune from attack.
Екінші американдық шабуыл
Ассенсионның тұрақты эскадрильясының бес B-25 және Хардиннің B-24 ұшақтары таңнан кешке дейін суасты қайықтарын іздеуді жалғастырды. 17 қыркүйекте бір B-25 Лаконияның құтқару қайықтарын көріп, «Империя Хевенге» олардың орналасқан жерін хабарлады. Хардиннің B-24 ұшағы U-506 суасты қайығын байқады, оның бортында тоғыз әйел мен баладан тұратын 151 аман қалған адам болды және оған шабуыл жасады. Бірінші рет бомбалар түспеді, U-506 тез суға батып кетті, ал екінші рет B-24 екі бомба мен екі тереңдік зарядын тастады, бірақ олар ешқандай зақым келтірмеді. Сол күні Фритаундағы британдықтар Ассенсионға екіұшты хабар жіберіп, Дакардан үш француз кемесінің келе жатқанын хабарлады. Капитан Ричардсон француздардың Ассенсионға шабуыл жасауға ниеттенгенін болжады, сондықтан суасты қайықтарын іздеу тоқтатылып, шабуылға дайындық жұмыстары басталды. Француз крейсері «Глоир» 52 аман қалғанды, барлығы британдықтарды, кездесу орнынан алды. «Глоир» кейін 17 қыркүйекте сағат 14:00-ден кейін U-507 және U-506 суасты қайықтарымен кездесу орнында кездесті. U-507 суасты қайығында қалған екі британдық офицерден басқа, барлық аман қалғандар құтқару кемелеріне ауыстырылды. «Глоир» өздігінен жүзіп, төрт сағат ішінде тағы 11 құтқару қайығын құтқарып алды. Сағат 22:00-де «Глоир» тағы бір құтқару қайығын тауып, «Аннамитпен» жоспарланған кездесуге бет алды. Кейбір есептерге сәйкес, қаза тапқандардың саны 1757 адамды құрады.
Five B 25s from Ascension's permanent squadron and Hardin's B 24 continued to search for submarines from dawn till dusk. On 17 September, one B 25 sighted Laconias lifeboats and informed Empire Haven of their position. Hardin's B 24 sighted U 506, which had 151 survivors on board including nine women and children, and attacked. On the first run the bombs failed to drop, U 506 crash dived and on the second run the B 24 dropped two bombs and two depth charges but they caused no damage. That same day, the British at Freetown sent an ambiguous message to Ascension informing them that three French ships from Dakar were en route. Captain Richardson assumed the French intended to invade Ascension so the submarine hunting was cancelled in order to prepare for an invasion. The French cruiser French cruiser Gloire picked up 52 survivors, all British, while still from the rendezvous point. Gloire then met with the sloop Annamite with both meeting U 507 and U 506 at the rendezvous point at a little after 2 p. m. on 17 September. With the exception of two British officers kept aboard U 507, the survivors were all transferred to the rescue ships. Gloire sailed off on her own and within four hours rescued another 11 lifeboats. At 10 p. m., Gloire found another lifeboat and proceeded to a planned rendezvous with Annamite. Some estimates put the death toll as 1757.
Қорытынды
Касабланкадан аман қалғандардың көпшілігі Германиядағы түрме лагеріне жеткізілуді күту үшін Медиунаға әкелінді. 8 қарашада одақтастардың Солтүстік Африкаға басып кіруі аман қалғандарды босатуды бастады, олар «Антон» кемесіне мінгізіліп, АҚШ-қа жеткізілді. «Лакония» оқиғасынан аман қалған миссионер медбике Дорис Хокинс 27 күн бойы «Төртінші құтқару қайығында» суда қалып, ақыры Либерия жағалауына жетті. Ол Палестинада бес жыл болғаннан кейін 14 айлық Салли Кей Ридманмен Англияға қайтып келе жатқан еді, бірақ құтқару қайығына ауысқанда Салли теңізде жоғалып кетті. Дорис Хокинс Англияға оралғаннан кейін 1943 жылы Виктор Голланц баспасынан «Атлантикалық торпеда» атты памфлет жазды. Онда ол Саллинің жоғалу сәті туралы былай деп жазады: «Біз өзімізді паникаға түскен адамдардың қол-аяқтарының үстінде таптық. Ерлер, әйелдер және балалармен толы қайық суға толып, жылдам су алып, кеменің бортына соқтығысып жатты. Салли маған берілген сәтте қайық толып, суға батып, бәріміз де суға құлады. Мен оны жоғалттым. Оның жылауын тіпті сонда да естімедім, және Құдай оны бірден өзіне алып кетті деп сенемін. Мен оны ешқашан қайта көрмедім». Дорис Хокинс 16 аман қалғанның бірі болды (U- қайығынан айдалып кеткен кезде қайықта 69 адам болған). Ол соғыстың қалған жылдарын құтқару қайығында қаза тапқан адамдардың отбасыларын аралап, олардың өлім сәттерінде оған сеніп тапсырған естеліктерін қайтарды. Дорис былай деді: «Көптеген адамдар қаза тапқанда, неге мен аман қалғанымды түсіну мүмкін емес. Мен тәжірибелеріміз туралы жазуға асықпадым, бірақ көптеген өтініштерге жауап ретінде осыны істедім; егер ол біреудің сенімін нығайтса, егер ол біреуге шабыт берсе, егер ол бұрын сезімтал болмаған басқаларға «кемемен теңізге түсетіндердің» біз үшін сағат сайын, күн сайын, жыл бойы бастан кешіретінін түсіндірсе – онда бұл жазба бекер болмайды». Аман қалған Джим Маклауглин «Бір ортақ жау» кітабында оқиғадан кейін Хартенштейн одан Корольдік теңіз күштерінде қызмет етіп бағанын сұрағанын, оған жауап ретінде ол неге жолаушылар кемесі қаруланғанын сұрағанын, ал Хартенштейн: «Егер ол қаруланбаған болса, мен шабуыл жасамас едім» дегенін айтты. Маклауглин бұл Хартенштейн оны жолаушылар кемесі емес, әскер тасымалы деп ойлағанын көрсетеді деп санайды; «Лакония» Корольдік теңіз күштеріне сигнал берген арқылы де-факто қосымша кеме ретінде әрекет етті.
From Casablanca, most of the survivors were taken to Mediouna to await transport to a prison camp in Germany. On 8 November, the Allied invasion of North Africa began liberating the survivors, who were taken aboard the ship Anton which landed them in the United States. Doris Hawkins, a missionary nurse, survived the Laconia incident and spent 27 days adrift in Lifeboat Nine, finally coming ashore on the coast of Liberia. She was returning to England after five years in Palestine with 14 month old Sally Kay Readman, who was lost to the sea as they were transferred into the lifeboat. Doris Hawkins wrote a pamphlet titled "Atlantic Torpedo" after her eventual return to England, published by Victor Gollancz in 1943. In it she writes of the moments when Sally was lost: "We found ourselves on top of the arms and legs of a panic stricken mass of humanity. The lifeboat, filled to capacity with men, women and children, was leaking badly and rapidly filling with water; at the same time it was crashing against the ship’s side. Just as Sally was passed over to me, the boat filled completely and capsized, flinging us all into the water. I lost her. I did not hear her cry even then, and I am sure that God took her immediately to Himself without suffering. I never saw her again." Doris Hawkins was one of 16 survivors (out of 69 in the lifeboat when it was cast adrift from the U boat). She spent the remaining war years personally visiting the families of people who perished in the lifeboat, returning mementos entrusted to her by them in their dying moments. In Doris's words, "It is impossible to imagine why I should have been chosen to survive when so many did not. I have been reluctant to write the story of our experiences, but in answer to many requests I have done so; and if it strengthens someone’s faith, if it is an inspiration to any, if it brings home to others, hitherto untouched, all that 'those who go down to the sea in ships' face for our sakes, hour by hour, day by day, year in and year out—it will not have been written in vain". Survivor Jim McLoughlin states in One Common Enemy that after the incident Hartenstein asked him if he was in the Royal Navy, which he was, then why a passenger ship was armed, stating, "If it wasn't armed, I would not have attacked." McLoughlin believes this indicates Hartenstein had thought it was a troop transport rather than a passenger ship; by signalling to the Royal Navy, Laconia was acting as a de facto auxiliary ship.
Салдары
Лакония оқиғасының салдары ауқымды болды. Осыған дейін U-кемелері торпедалық шабуылдан аман қалғандарға азық-түлік, су, жараланғандарға қарапайым медициналық көмек көрсетіп, ең жақын құрлыққа компас бағытын берумен көмектесетін. Аман қалғандарды U-кемесіне көтеру өте сирек кездесетін, себебі U-кемесінде оның өзінің экипажына да жеткілікті орын болмайтын. 1942 жылдың 17 қыркүйегінде адмирал Карл Дёниц оқиғаға жауап ретінде «Тритон Нулл» деп аталған бұйрық шығарды, кейіннен ол Лакония бұйрығы деп белгілі болды. Онда Дёниц U-кемесі экипажына құтқару операцияларын жүргізуге тыйым салды; аман қалғандар теңізде қалдырылуы керек еді. Одан кейін де U-кемелері кейде аман қалғандарға көмек көрсетуді жалғастырды. 1946 жылы одақтастар өткізген Нюрнберг процесінде Дёницке соғыс қылмыстары тағылды. Лакония бұйрығының шығарылуы айыптау ісінің басты бөлігі болды, бірақ бұл шешім кері нәтиже берді. Оның енгізілуі қорғау тарапына неміс су асты кемешілерінің адамгершілікпен әрекет еткен көптеген жағдайларын ұзақ баяндауға мүмкіндік берді, ал одақтастар ұқсас жағдайларда қатыгездік танытқан. Дёниц бұл бұйрықтың өзінің осы қатыгездіктің тікелей салдары екенін және құтқару операциясына АҚШ әуе күштерінің шабуыл жасағанын атап өтті. Америкалықтар да өздерінің Лакония бұйрығымен теңдестірілген, соғысқа кіргеннен бері қолданылып келген шектеусіз су асты соғысын жүргізді. АҚШ Тынық мұхиты флотының соғыс уақытындағы бас қолбасшысы флот адмиралы Честер Нимиц Дёництің ісіндегі сот барысында АҚШ Әскери-теңіз күштерінің АҚШ соғысқа кірген күнінен бастап Тынық мұхитында шектеусіз су асты кемелері соғысын жүргізгенін жазбаша куәландырды. Бұл куәлік Нюрнберг трибуналына Дёницке осы заң бұзушылық үшін жаза тағайындамауға мүмкіндік берді, тіпті ол кінәлі деп табылса да. Прокуратура Дёництің екі бұйрығына қатысты көптеген дәлелдер ұсынды: 1939 жылы шығарылған 154-нөмірлі бұйрық және 1942 жылғы Лакония бұйрығы. Қорғау тарапы бұл бұйрықтар мен оларды растайтын дәлелдер мұндай саясатты көрсетпейтінін және керісінше көптеген дәлелдер ұсынды. Трибуналдың пікірінше, дәлелдер Дёниц кеме апаттарынан аман қалғандарды өлтіруді әдейі бұйырғанына қажетті сенімділікпен дәлелдемейді. Бұйрықтар күмәнді болды және ең қатаң айыптауға лайық. Дәлелдер сонымен қатар құтқару шаралары орындалмағанын және жауапкер оларды орындамауға бұйырғанын көрсетеді. Қорғау тарапының пікірінше, су асты кемесінің қауіпсіздігі теңіздегі бірінші ереже ретінде құтқарудан жоғары тұрады және әуе күштерінің дамуы құтқаруды мүмкін емес етті. Бұл мүмкін, бірақ [Екінші Лондондық теңіз келісімі] бұл мәселені нақты айқындайды. Егер командир құтқара алмаса, онда оның шарттары бойынша ол сауда кемесін батыра алмайды және оның перископы алдынан зиянсыз өтуіне рұқсат беруі керек. Осы бұйрықтар Дёництің хаттаманы бұзғаны үшін кінәлі екенін дәлелдейді. Барлық дәлелденген фактілерді, әсіресе 1940 жылдың 8 мамырында Британдық адмиралтействосы жариялаған, Скагерракта барлық кемелерді көргенде батыру керек деген бұйрықты және адмирал Честер Нимицтің Тынық мұхитындағы соғыстың бірінші күнінен бастап АҚШ Тынық мұхиты флоты шектеусіз су асты кемелері соғысын жүргізгенін мәлімдеген жауаптарын ескере отырып, Дёницке тағайындалған жаза су асты кемелері соғысының халықаралық заңдарын бұзғаны үшін емес. Әскери-теңіз колледжінің «Халықаралық құқық зерттеулері» сериясы қарулы қақтығыстар кезінде халықаралық құқықтың түсіндірмелерін және осы заңдарды әр тараптың қалай қолданғанын қамтиды. 65-томындағы «Дұшпан сауда кемелерін нысанаға алу» атты үшінші тарауда Лакония оқиғасы Екінші дүниежүзілік соғыстағы су асты кемелері соғысына халықаралық құқықты қолдану контекстінде қарастырылған.
The Laconia incident had far reaching consequences. Up until that point, it was common for U boats to assist torpedoed survivors with food, water, simple medical care for the wounded, and a compass bearing to the nearest landmass. It was extremely rare for survivors to be brought on board, as space on a U boat was barely enough for its own crew. On 17 September 1942, in response to the incident, Admiral Karl Dönitz issued an order named Triton Null, later known as the Laconia Order. In it, Dönitz prohibited U boat crews from attempting rescues; survivors were to be left in the sea. Even afterwards, U boats still occasionally provided aid for survivors. At the Nuremberg trials held by the Allies in 1946, Dönitz was indicted for war crimes. The issuance of the Laconia Order was the centrepiece of the prosecution case, a decision that backfired badly. Its introduction allowed the defence to recount at length the numerous instances in which German submariners acted with humanity where in similar situations the Allies behaved callously. Dönitz pointed out that the order itself was a direct result of this callousness and the attack by US aircraft on a rescue operation. The Americans had also practised unrestricted submarine warfare, under their own equivalent to the Laconia Order, which had been in force since they entered the war. Fleet Admiral Chester Nimitz, the wartime commander in chief of the US Pacific Fleet, provided unapologetic written testimony on Dönitz's behalf at his trial that the US Navy had waged unrestricted submarine warfare in the Pacific from the very first day the United States entered the war. This testimony led the Nuremberg Tribunal not to impose a sentence upon Dönitz for this breach of law, even though he was convicted of the count. The prosecution has introduced much evidence surrounding two orders of Dönitz, War Order No. 154, issued in 1939, and the so called Laconia Order of 1942. The defence argues that these orders and the evidence supporting them do not show such a policy and introduced much evidence to the contrary. The Tribunal is of the opinion that the evidence does not establish with the certainty required that Dönitz deliberately ordered the killing of shipwrecked survivors. The orders were undoubtedly ambiguous and deserve the strongest censure. The evidence further shows that the rescue provisions were not carried out and that the defendant ordered that they should not be carried out. The argument of the defence is that the security of the submarine is, as the first rule of the sea, paramount to rescue and that the development of aircraft made rescue impossible. This may be so, but the [Second London Naval Treaty] is explicit. If the commander cannot rescue, then under its terms he cannot sink a merchant vessel and should allow it to pass harmless before his periscope. The orders, then, prove Dönitz is guilty of a violation of the Protocol. In view of all the facts proved and in particular of an order of the British Admiralty announced on 8 May 1940, according to which all vessels should be sunk on sight in the Skagerrak, and the answers to interrogatories by Admiral Chester Nimitz stating unrestricted submarine warfare was carried on in the Pacific Ocean by the United States from the first day of the Pacific War, the sentence of Dönitz is not assessed on the ground of his breaches of the international law of submarine warfare. The Naval War College series International Law Studies covers interpretations of international law during armed conflicts and how these laws were applied by each party. In volume 65, Targeting Enemy Merchant Shipping, chapter three contains an examination of the Laconia incident in the context of the application of international law to World War II submarine warfare: