Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік Германияның Кригсмаринесі үшін салынған VIIC типті неміс U кемесі. U 552 1939 жылдың 1 желтоқсанында Гамбургтегі Blohm & Voss кеме жасаушылығында 528-ші нөмірмен салынып, 1940 жылдың 14 қыркүйегінде суға түсіріліп, 1940 жылдың 4 желтоқсанында қызметке кірді. U 552 кемесі күлімдеген шайтан бейнесі салынған мұнарасы үшін "Roter Teufel" ("Қызыл Шайтан") деген лақап атқа ие болды. Ол өз класындағы ең табысты кемелердің бірі болды, үш жылдан астам үздіксіз қызмет етіп, 164 276 GRT және 1190 тонна салмақты 35 одақтас кемесін батырып немесе 26 910 GRT зақымдады. Ол 21 қасқыр үйірінің құрамында болды. U 552 екі даулы оқиғаға қатысты: 1941 жылдың 31 қазанында ол Екінші дүниежүзілік соғыстағы бірінші АҚШ әскери кемесі – "Рубен Джеймс" кемесін батырды. Бұл АҚШ ресми түрде бейтарап болған кезде болды және дипломатиялық жанжалға әкелді. 1942 жылдың 3 сәуірінде ол АҚШ жағалауында "Дэвид Х. Атвотер" жүк кемесін батырды. U 552 ерекше ұзақ қызмет етті, Екінші дүниежүзілік соғыстың соңына дейін сақталып қалды. 1944 жылдың көктемінде Франциядағы базасынан эвакуацияланғаннан кейін, ол 1945 жылдың ақпанында қызметтен шығарылғанға дейін Балтық теңізінде оқу мақсатында жұмыс істеді. 1945 жылдың 5 мамырында ол жаудың қолына түспеуі үшін Хельголанд шығанағында батырылды.

Дизайн

VIIC типті неміс суасты қайықтарына дейін VIIB типті қысқа суасты қайықтары болған. U 552 су бетінде болғанда су ығыстыруы және су астында болғанда су ығыстыруы болды. Оның жалпы ұзындығы , қысым корпусының ұзындығы , ені , биіктігі және суға бату тереңдігі болды. Суасты қайығы екі Germaniawerft F46 төрт тактілі, алты цилиндрлі, турбожүктегіш дизель қозғалтқыштарымен жабдықталған, олар су бетінде пайдалану үшін жалпы қуаты және екі Brown, Boveri & Cie GG UB 720/8 екі бағытты электр моторлары су астында пайдалану үшін жалпы қуаты құрады. Онда екі вал және екі винт болды. Қайыққа дейін тереңдікте жұмыс істеуге мүмкіндік берілді. Суасты қайығының максималды беттік жылдамдығы және максималды су асты жылдамдығы болды. Су астында жүзгенде, қайық жылдамдықта сағат бойы, ал су бетінде жылдамдықта теріс жүзе алатын. U 552 бес торпедалық түтікпен (төрт алдыңғы бөлігінде және біреуі артқы бөлігінде), 14 торпедамен, бір SK C/35 теңіздік зеңбірекпен, 220 оқпен және C/30 зениттік зеңбірекпен жабдықталған. Қайықта 44-тен 60-қа дейін экипаж болды.

Гельголандқа алғашқы сапар

1940 жылғы 4 желтоқсанда құрылысы аяқталғаннан кейін U 552 екі ай бойы дайындық жаттығуларынан өтті, осы кезеңде экипажы мен жабдығы алдағы операцияларға дайындалды. Содан кейін 13 ақпанда Киль портынан Хельголандқа алғашқы ресми патрульге шықты және 1941 жылғы 18 ақпанда жетті. Бұл портовый қала U 552 үшін 1941 жылғы наурыз айының ортасына дейін үй базасы болып қалды, содан кейін Францияның оккупацияланған Санкт-Назер портына ауыстырылды.

Бірінші қарауыл

U 552 кемесінің алғашқы ресми соғыс патрулі 1941 жылдың 18 ақпанында Хельголандтан Солтүстік теңізге және Исландияның оңтүстігіндегі Солтүстік Атлантикаға қарай басталды. Бұл алғашқы операцияда бір британдық танкер және бір исландтық траулер балық тасымалдады. Британдық "Кадиллак" танкері 1 наурызда Шотландияның солтүстігінде, ал траулер 10 наурызда Исландияның оңтүстігінде батып кетті. 26 сәуірге дейін ешқандай нысанаға шабуыл жасалмады, ол кезде 18:09 GMT-да U 552 Исландия мен Солтүстік Шотландия арасында орта жолда болды. 10°T бағытында түтін бұлты байқалды. Нысананы көріну шегінде ұстап, түн түсуін күтті. 00:10 (27 сәуір) шамасында, Исландиядан 130 теңіз милі оңтүстік-шығысқа қарай, "Commander Horton" шағын кемесіне шабуыл жасалды. U 552 журналында: "Балық аулау траулері (патрульдік кеме) 8,8 см 82 оғымен және MG C30 102 оғымен батырылды. Қарсылық көрсетілген жоқ." ("Commander Horton", 227 тонна, 14 қаза тапқан). 27 сәуір күні сағат 11:00 шамасында U 552 суға батып, 200°T бағытында "құбыр дыбыстары" естілді. Содан кейін Топп үлкен пароходты іздеуді бастады. "Жаудың жылдамдығы 16 түйін. Зигзагтардың нәтижесінде ғана жақындап келемін." 14:12 сағатта, AL3236 координаттарында, "Beacon Grange" 1000 метрлік нысанаға алу қашықтығында болды. Су астындағы U 552 үш торпедадан тұратын желдеткішпен атып жіберді. Үш торпеданың бәрі кемеге тиді. Бірнеше минуттан кейін экипаж құтқару қайықтарын түсіріп жатқанда, U 552 су бетіне шығып, "аяқталған соққыға" ұшырады. Төртінші торпеда атылды және U-кеме журналында: "Артқы бөлігіне 20 метр қашықтықта тиді. Пароход ортасынан толығымен жарылады, палубасы су астында, ұштары әлі де жүзіп тұр." ("Beacon Grange", 10 119 тонна, 2 қаза тапқан). 1941 жылдың 28 сәуірінің түстен кейін, Исландияның оңтүстігінде 180 миль жерде тарихи шайқас жүрді. Бес подлодкадан тұратын "Rudeltaktik" атты бүлдіршіндер тобы конвойға қарсы соғыстың алғашқы су асты күндізгі шабуылын жасады. Су астындағы U- қайықтары 10 миль қашықтықта орналасқан, шығысқа қарай бара жатқан конвойды ұстап, оған шабуыл жасады. U 123 (Карл Хайнц Моэле) HX 121 конвойын байқап, U 65 (Йоахим Хоппе), U 95 (Герд Шрайбер), U 96 (Генрих Леман Вилленброк) және U 552 (Эрих Топп) шақырылды. U 552 британдық "Capulet" танкерін торпедамен атқылаған кезде, 14:15-те (Гринвич уақыты бойынша 60°06’N 20°18’W) басталды. Тоғыз адам қаза тауып, танкер тастап кетілді, бірақ батқан жоқ. 17:25-те U 96 үш кемені үш торпедамен батырды: британдық танкер "Oilfield" (47 қаза тапқан, 8 аман қалған); норвегиялық танкер "Caledonia" (12 қаза тапқан, 25 аман қалған); және британдық жүк кемесі "Port Hardy" (бір қаза тапқан). U 65 HMS "Douglas" эсминецімен тереңдіктегі шабуыл кезінде батырылды, экипаждың 50 адамы қаза тапты. "Capulet" танкерін торпедалағаннан кейін, U 552 HMS "Maori" және HMS "Inglefield" эсминецтерінен бес жеке шабуылға ұшырады, конвой қашықтығынан тысқары шыққанға дейін су астында бірнеше сағатқа қалуға мәжбүр болды. U 552 зақымдалған еді және бұл қиын күн болмақ еді, конвойға жақындағанда әуеден және теңізден шабуылдар, жылдам суға бату және абайсызда су бетіне шығу. 30-ы күні сағат 01:45-те суға түсіп, ештеңе естімегеннен кейін, Эрих Топп HX 121 конвойы солтүстікке қарай бағытын өзгерткенін түсінді. Оның конвойды қууын тоқтатты және қайығы оңтүстік бағытқа бет алды. 02:18 GMT-да Топп полицияға хабарлама жіберді (Адмирал Дёниц): "Батты: "Beacon Grange", қарауыл кемесі. Конвой танкерінен 8000 тонна. Солтүстік арна арқылы кері өту. [Менің орным] AM2477." Өзінің журналында Топп: "Мақсат: Отын жеткізгенше, Солтүстік арнадағы позиция." 30 сәуірде, U 552 су бетінен Солтүстік арнаның кіреберісінен 150 теңіз милі батысқа қарай және нысаналарды іздеуде болды. 21:40 GMT-да Топп солтүстік-батыстан жақындап келе жатқан әскер тасымалдау кемесі "S.S. Nerissa" байқады. Шамамен 2 сағат бойы Топп зигзагта жүретін "Nerissa" кемесін аңдып, торпедасын оңашалап жіберді. Ақырында Топп теңізде фосфоресцентті жарқырауды көріп, 1000 метрге жақындауды мақсат етіп, үш торпедадан тұратын желдеткішпен атып жіберді. U 552 журналында үш торпеданың бірі Берлин уақыты бойынша 00:27 (GMT+2) -де "артқы бөлігіне тиді" деп жазылған. Шамамен 6 минуттан кейін Топп зардап шеккен кемеге жақындап, "Nerissa" кемесінің артқы оң жақ жағына төртінші торпеданы аяқталған соққы ретінде атып жіберді, экипаж мен жолаушылар құтқару қайықтарын түсіріп жатқанда. 207 қаза тапқанның жартысынан көбі - канадалықтар. ("S.S. Nerissa", 5,583 тонна, 207 қаза тапқан). U 552 төрт торпедасы бар еді және ол Солтүстік Ла-Маншқа қарай бара жатқан сауда кемелерін іздеуді жалғастырды. Топп қосымша нысаналарды ұстай алмады және "S.S. Nerissa" батып кеткеннен кейін 48 сағаттан кейін U 552 үйге қарай оңтүстікке қарай жолға шықты. 6 мамырда Сен-Назерге келді.

Үшінші қарауыл

U 552 кемесі 1941 жылғы 25 мамырда үшінші соғыс патруліне Сен-Назерден шықты. 39 күн ішінде ол Солтүстік Атлантикаға жетіп, үш британдық кемені батырды: 10 маусымда «Айдерби», 12 маусымда «Қытай князі» және 18 маусымда «Норфолк». «Норфолкқа» шабуыл жасағанда U 552 конвойдағы қалған кемелерге шабуылдауға тырысты, бірақ конвойдың бірнеше сүйемелдеуші кемелерінің келуіне байланысты шабуылдан бас тартуға мәжбүр болды. Бұл шабуылдардың бәрі Ирландияның солтүстік-батыс жағалауында болды. U 552 1941 жылғы 2 шілдеде Сен-Назерге оралғаннан кейін, батырған кемелерден жиналған жалпы тоннаж 24 401 GRT құрады.

Төртінші қарауыл

U 552 кемесінің төртінші патрулі алдыңғы үш патрулінен әлдеқайда сәтсіз болды. 18 тамызда Сент-Назерден шығып, Португалия мен Испания жағалауындағы суларға оңтүстікке қарай бағытталды. Онда ол норвегиялық «Спинд» кемесін батырды. Осы оқиғадан кейін U 552 кемесі 1941 жылдың 26 тамызында, теңізде 9 күн өткен соң Сент-Назерге қайтып оралды.

Бесінші және алтыншы патрульдер

Келесі екі патрулі оны Атлантика теңізіне одан да ішкері алып барды, онда қауіп азайды, бірақ нысаналар да сиреп кетті, нәтижесінде ол тағы үш жүк кемесін ғана шабуылдады. Сонымен қатар, 1941 жылғы соңғы патрулі кезінде ол 30 қазанда даулы жағдайларда торпедалық шабуылға ұшыраған «Рубен Джеймс» кемесін баттырды.

"Рубен Джеймс" кемесінің батуы

1941 жылы 31 қазанда «Рубен Джеймс» эсминеці ХХ 156 конвойын Исландия жағасының батысына қарай сүйреп әкелген бес эсминецтің бірі болды, шамамен аралдан батысқа қарай. «Рубен Джеймс» күшті бағыттап беру құрылғысының көрсеткіштерін тексеру үшін бұрылыс жасап жатқан кезде U 552 суасты қайығынан ұшырылған торпеда кеменің сол жағына тиіп, алдыңғы бөліміндегі жарылғыш заттар қоймасында жарылыс болды. Бұл эсминец Екінші дүниежүзілік соғыста батқан АҚШ Әскери-теңіз күштерінің алғашқы кемесі еді.

Екінші бақытты уақыт

1942 жылы, тағы да Эрих Топптың басшылығымен (кейін соғыстан кейінгі Бундесмариннің адмиралы болды), U 552 "Екінші бақытты кезеңге" (Драмбит операциясы немесе Паукеншлаг) қатысты. Осы кезеңде неміс суасты қайықтары АҚШ-тың шығыс жағалауында жалғыз жүзіп келе жатқан американдық сауда кемелеріне қарсы үлкен жетістіктерге қол жеткізді. U 552 осы уақытта ерекше табысқа жетті, 1942 жылдың алғашқы алты айында үш патрульде 13 кемені батырып, тағы бір кемені зақымдады. Жазда Топп басқарған тағы екі патрульде тағы төрт кеме жойылды. Дегенмен, 3 тамызда ON 155 конвойына жасалған шабуыл кезінде, канадтық корвет суасты қайығын бетінде ұстап алды. Корвет суасты қайығын пулеметтен оқтап, контур мұнарасына төрт дюймдік снарядпен соқтығысты, бұл ауыр зақымдарға әкеп соқты және Топпты жөндеу үшін базаға қайтуға мәжбүр етті. U 552 тағы бір патрульде күшті толқындардан қатты зақымданып, жөндеуге портқа кіргізілді. Осы уақытта Топп шенді жоғарылатып, оның орнына сақтық бойынан шықпайтын Клаус Поп қойылды.

Кейінгі патрульдер

U 552 кейінгі жылдары сәттілікке жетпеді, жалпы U қайық күштері де осы жағдайға тап болды, себебі U қайықтары одақтастардың су астына қарсы күштерінің тез өсіп келе жатқан саны мен қабілеттерін басып өте алмады. Ол Испания, Португалия және Африка жағалауларындағы операцияларға ауыстырылды, бұл базаға жақын және АҚШ-тың жаңадан ұйымдастырылған қорғанысына қарағанда аз қауіпті болды, онда ол «Шағын шырақ» операциясы кезінде әскер тасымалдау кемелерін батыруға тырысты. Бұл міндетті орындау кезінде Топп британдық шағын мина тазартушы кемені, содан кейін жүк кемесін баттырды, бірақ Гибралтар бұғазына енуге немесе десантқа қауіп төндіруге мүмкіндік алмады. 1943 жылы U 552 жақсы дайындалған және ұйымдастырылған одақтас конвой жүйесіне қарсы тиімді қызмет ете алмады, бұл факт оның Солтүстік Атлант мұхитындағы екі патрулі кезінде бірде-бір кемені батыра алмауында көрінді. Осы патрульдердің бірінде Корольдік әуе күштерінің B-24 Liberator ұшағы оны анықтады және тереңдік бомбаларынан ауыр зақымдар алды, нәтижесінде төрт айлық жөндеу жұмыстары қажет болды. 1944 жылы ол бір рет теңізге шықты, бірақ одақтас конвойларымен жақындаса да, оларға қауіп төндіре алмады, сондықтан 1944 жылдың сәуір айында Германияға 22-ші U қайық флотилиясында оқу кемесі ретінде пайдалану үшін қайтарылды. Ол 1945 жылдың ақпанында қызметтен босатылғанға дейін осы рөлді атқарды. 1945 жылдың 5 мамырында Вильгельмшафен шығанағында тұтқындалудың алдын алу үшін суға батырылды.

Рейд тарихының қысқаша мазмұны

Күн Кеме атауы Ұлт Танаж Тағдыры 1 наурыз 1941Кадиллак12,062Суға батты10 наурыз 1941Рейкьяборг687Суға батты27 сәуір 1941Командир Хортон227Суға батты27 сәуір 1941Бейкон Гранж10,119Суға батты28 сәуір 1941Капулет8,190Зақымдалған1 мамыр 19415,583Суға батты10 маусым 1941Айндерби4,860Суға батты12 маусым 1941Қытай ханзадасы8,593Суға батты18 маусым 1941Норфолк10,948Суға батты23 тамыз 1941Спинд2,129Суға батты20 қыркүйек 1941Т. J. Williams8,212Суға батты20 қыркүйек 19414,150Суға батты20 қыркүйек 1941Барбаро6,325Суға батты30 қазан 1941Рубен Джеймс1,190Суға батты15 қаңтар 1942Дайроуз4,113Суға батты18 қаңтар 1942Франсис Салман2,609Суға батты20 қаңтар 1942Маро3,838Суға батты25 наурыз 1942Окана6,256Суға батты3 сәуір 19422,438Суға батты4 сәуір 19427,953Суға батты7 сәуір 1942Британдық сән-салтанаты7,138Суға батты7 сәуір 1942Лансинг7,866Суға батты9 сәуір 1942Атлас7,137Суға батты10 сәуір 1942Тарнаулипас6,943Суға батты15 маусым 19422,759Суға батты15 маусым 1942Этриб1,943Суға батты15 маусым 1942Пелайо1,346Суға батты15 маусым 1942Сле́мдал7,374Суға батты15 маусым 19422,436Суға батты25 шілде 1942Британдық Мерит8,093Зақымдалған25 шілде 1942Брумпарк5,136Суға батты3 тамыз 1942G. S. Walden10,627Зақымдалған3 тамыз 1942Лохатрин9,419Суға батты19 қыркүйек 1942HMS Alouette520Суға батты3 желтоқсан 1942Уоллсенд3,157Суға батты