Кіріспе

Спектрлік ағын тығыздығының бірлігі

Янский (символ Jy, көпше түрі janskys) – әсіресе радиоастрономияда қолданылатын спектрлік ағын тығыздығы немесе спектрлік сәулеленудің SI емес бірлігі. Ол бір шаршы метрге бір герцке 10−26 ваттқа тең. Көздің ағын тығыздығы немесе монохроматикалық ағыны, S, көздің қатты бұрышы бойынша спектрлік сәулеленудің, B, интегралы болып табылады:

Бұл бірлік, пионер-америкалық радиоастроном Карл Гуте Янскидің құрметіне аталған және былай анықталады:

Янский бүкіл көздің қатты бұрышы бойынша интегралдау арқылы алынатындықтан, нүктелік көздерді сипаттау үшін ең қолайлы қолданылады; мысалы, Радио көздерінің үшінші Кембридж каталогы (3C) нәтижелерін янскилерде көрсетеді. Кеңейтілген көздер үшін беттік жарқылығы көбінесе қатты бұрышқа шаққандағы янски бірліктерімен сипатталады; мысалы, IRAS спутнигінен алынған алыс инфрақызыл (FIR) карталары мегаянскилерде (MJy⋅sr−1) беріледі. Барлық толқын ұзындықтарындағы кеңейтілген көздерді осы бірліктермен көрсетуге болады, бірақ радиожиілік карталарында кеңейтілген көздер дәстүрлі түрде жарқылық температурасы арқылы сипатталады; мысалы, Haslam және тағы басқалардың 408 МГц толық аспан континуумы туралы зерттеуі Кельвиндегі жарқылық температурасымен көрсетілген.

Бірлік түрлендірулері

Янски бірліктері стандартты СИ бірлігі емес, демек, осы бірлікте алынған өлшемдерді ваттқа шаршы метрге герц (В·м−2·Гц−1) есебімен СИ бірліктеріне ауыстыру қажет болуы мүмкін. Дегенмен, осы бірлікті өлшеуге қатысты басқа түрлендірулер де мүмкін.

АВ шамасы

Жанскидегі ағын тығыздығы, спектрге қатысты тиісті болжамдар жасалса, шамалық жүйеге түрлендірілуі мүмкін. Мысалы, AB шамасын микрожанскидегі ағын тығыздығына ауыстыру оңай:

Қолданылуы

Янскиге қатысты ағын кез келген сәулелену энергиясының түрінде болуы мүмкін. Ол бастапқыда және қазіргі күні көбінесе электромагниттік энергияға, әсіресе радиоастрономия контекстінде қатысты қолданылады. Ең жарқын астрономиялық радио көздерінің ағын тығыздығы 1–100 янски шамасында болады. Мысалы, Радио көздерінің үшінші Кембридж каталогы Солтүстік жарты шардагы 159 МГц жиілігінде 9 Дж-ден жарқын 300-400 радио көзін тізімдейді. Бұл диапазон янскиді радиоастрономия үшін қолайлы бірлік етеді. Гравитациялық толқындар да энергия тасымалдайды, сондықтан олардың ағын тығыздығы да янски арқылы берілуі мүмкін. Жердегі сигналдар 1020 Дж немесе одан да көп болуы күтілуде. Дегенмен, гравитациялық толқындардың материямен байланысы нашар болғандықтан, мұндай сигналдарды анықтау қиын. Кең жолақты үздіксіз эмиссияны өлшегенде, энергия детектордың жолақ ені бойынша шамамен тең бөлінген жағдайда, анықталған сигнал детектордың жолақ еніне пропорционал түрде артады (детектордың жолақ енінен тар жолақты сигналдарға қарағанда). Янскидегі ағын тығыздығын есептеу үшін анықталған жалпы қуат (ватт) қабылдағыш жинау ауданына (квадрат метрмен) бөлінеді, содан кейін детектордың жолақ еніне (герц) бөлінеді. Астрономиялық көздердің ағын тығыздығы 1 В·м−2·Гц−1-ден әлдеқайда төмен, сондықтан нәтиже 1026 есе көбейтіледі, бұл табиғи астрофизикалық құбылыстар үшін қолайлы бірлік. Миллиянски, mJy, кейде ескі астрономиялық әдебиетте миллифлюс бірлігі (mfu) деп аталған.

Үлкендіктің реті

Құны (Jy) 110000000 GSM телефонынан 0,5 Вт қуатпен 1,8 ГГц жиілікте 1 км қашықтықта таралатын радиожиіліктік кедергі (RSSI -70 дБм) 20000000 20 МГц жиіліктегі бұзылған Күн (Карл Гуте Янскидің 1933 жылы жариялаған алғашқы ашылуы) 4000000 10 ГГц жиіліктегі Күн 1600000 1,4 ГГц жиіліктегі Күн 1000000 20 МГц жиіліктегі Самауыл жолы 10000 1 күн ағыны бірлігі 2000 10 ГГц жиіліктегі Самауыл жолы 1000 20 МГц жиіліктегі Тыныш Күн Ескерту: Басқаша белгіленбесе, барлық мәндер Жер бетінен өлшенген.