Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Билефельд – Германияның Солтүстік Рейн-Вестфалиясының солтүстік-шығысындағы Оствестфален-Липпе аймағындағы қала. 341 755 тұрғыны бар, бұл қала сонымен қатар Детмольд әкімшілік округінің (Regierungsbezirk) ең халқы көп қаласы және Германиядағы 18-ші ірі қала. Қаланың тарихи орталығы Тейтобург тауларының солтүстігінде орналасқан, бірақ қазіргі Билефельдке қарсы жағындағы және таулардағы аудандар да кіреді. Қала Тейтобург тауларының бойымен 156 шақырымға созылған Германсвэг жаяу жолында орналасқан. Билефельдте Dr. Oetker, DMG Mori (бұрынғы Gildemeister), Möller Group, Goldbeck және Schüco сияқты көптеген халықаралық компаниялар бар. Онда университет және бірнеше жоғары техникалық мектептер (Fachhochschulen) бар. Билефельд Бетель мекемесімен де әйгілі.
Bielefeld is a city in the Ostwestfalen Lippe Region in the north east of North Rhine Westphalia, Germany. With a population of 341,755, it is also the most populous city in the administrative region (Regierungsbezirk) of Detmold and the 18th largest city in Germany. The historical centre of the city is situated north of the Teutoburg Forest line of hills, but modern Bielefeld also incorporates boroughs on the opposite side and on the hills. The city is situated on the Hermannsweg, a hiking trail which runs for 156 km along the length of the Teutoburg Forest. Bielefeld is home to a significant number of internationally operating companies, including Dr. Oetker, DMG Mori (former Gildemeister), Möller Group, Goldbeck and Schüco. It has a university and several technical colleges (Fachhochschulen). Bielefeld is also known for the Bethel Institution.
Тарих
1214 жылы Равенсберг графы Герман IV Тевтобург орманындағы өткелді күзету үшін қала құрды. Билефельд Ханза одағының шағын мүшесі ретінде "ылғи матасымен" танымал болды және 19 ғасырға дейін ағартқыш алаңдарымен мәшһүр болды. 1807 жылы құрылған Вестфалия Корольдігінің құрамына кірді. 1815 жылы Франция жеңіліске ұшырағаннан кейін және Вена конгресінен соң Пруссия Корольдігіне қосылды. 1849 жылы Кёльн-Минден теміржолы ашылғаннан кейін Бози ағайындары 1851 жылы алғашқы ірі механикалық иіру фабрикасын салды. Равенсберг иіру фабрикасы 1854-1857 жылдары салынды, ал 1860 жылдары металл өңдеу кәсіпорындары ашыла бастады. 1867 жылы Билефельдте тігін машиналарын жөндеу шеберханасы ретінде құрылған Dürkoppwerke AG 1892 жылы 1665 адамды жұмыспен қамтыды; 1938-1939 жылдары Dürkopp Werke ретінде "WaA547" Waffenamt кодын қолданды және 1990 жылы басқа Билефельд компанияларымен бірігіп Dürkopp Adler AG құрды. 1904-1930 жылдар аралығында Билефельд қайта жаңартылған теміржол вокзалын, қалалық театрын және, соңында, тамаша акустикасымен әйгілі Рудольф Эткер залын ашты, қала өсті. Дюркопп автокөлігі 1898-1927 жылдары өндірілді. 1923 жылы Веймар Республикасындағы инфляция кезінде төтенше ақша (Notgeld) басып шығарғаннан кейін, Билефельд жібек, зығыр және барқыттан жасалған әдемі суреттері бар, коллекциялық құнды банкноттарды басып шығарған бірнеше қаланың бірі болды. Бұл банкноттарды Билефельд қалалық жинақ банкі шығарды және 1920 жылдардың басында әлемнің түкпір-түкпіріне таратылды. Бұл банкноттар "Stoffgeld" – яғни матадан жасалған ақша деп аталды. 1938 жылы Кристалл түнінде қаланың синагогы еврей халқына қарсы жасалған шабуыл кезінде өртке ұшырады. 1944 жылы 20 қыркүйекте АҚШ Әскери-әуе күштерінің Боинг B-17 бомбалаушылары Билефельдтегі газ зауытын, ал 30 қыркүйекте локомотивтер жиналатын аумақты бомбалады. Билефельд 7 қазан күні қайтадан бомбаланды, ал RAF 4/5 желтоқсан түнінде қаланы бомбалады. 1945 жылдың 17 қаңтарында B-17 бомбалаушылары жақын маңдағы Падерборн локомотивтер жиналатын аумағын және Шильдеше маңындағы теміржол виадугын бомбалады. 14 наурызда RAF виадукты қайтадан бомбалады, оны қиратты. Бұл RAF-тың 10 тонналық "Гранд Слам" бомбасын алғаш рет қолдануы болды. 1945 жылдың сәуірінде американдық әскерлер қалаға кірді. 1930 жылдары салынған көптеген казармалардың болуы және Солтүстік Германиядағы маңызды Шығыс-Батыс автобанының жанында орналасқандығына байланысты, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Билефельд Рейн армиясының британдық әскерінің жауынгерлік басқару орталығына айналды – BAOR (әкімшілік және стратегиялық басқару орталығы Голландия шекарасына жақын Рейндаленде орналасқан). 1980 жылға дейін казармаларда британдық бірінші корпусының бас штабы мен қолдау бөлімшелері, сондай-ақ мектептер, NAAFI дүкендері, офицерлер мен сержанттардың асханалары және үйленген әскерилерге арналған бірнеше үйлер орналасқан. Германияның қайта бірігуінен кейін британдықтардың қатысуы күрт азайды және инфрақұрылымның көп бөлігі жойылды. 1973 жылы Тевтобург орманының оңтүстік беткейіндегі алғашқы ауылдар қала құрамына қосылды. 1994 жылдан бастап қала күлкілі Билефельд заговорында көрінеді, ол қастандық теорияларын пародизациялап, Билефельдтің жоқ екенін мәлімдейді.
Founded in 1214 by Count Hermann IV of Ravensberg to guard a pass crossing the Teutoburg Forest, Bielefeld was the "city of linen" as a minor member of the Hanseatic League, known for bleachfields into the 19th century. Bielefeld was part of the Kingdom of Westphalia when it was created in 1807. In 1815 it was incorporated into the Kingdom of Prussia following the defeat of France and the Congress of Vienna. After the Cologne Minden railway opened in 1849, the Bozi brothers constructed the first large mechanised spinning mill in 1851. The Ravensberg Spinning Mill was built from 1854 to 1857, and metal works began to open in the 1860s. Founded in 1867 as a Bielefeld sewing machine repair company, Dürkoppwerke AG employed 1,665 people in 1892; it used Waffenamt code "WaA547" from 1938 to 1939 as the Dürkopp Werke, and merged with other Bielefeld companies to form Dürkopp Adler AG in 1990. Between 1904 and 1930, Bielefeld grew, opening a rebuilt railway station, a municipal theatre, and finally, the Rudolf Oetker Halle concert hall, renowned for its excellent acoustics. The Dürkopp car was produced 1898–1927. After printing emergency money (Notgeld) in 1923 during the inflation in the Weimar Republic, Bielefeld was one of several towns that printed very attractive and highly collectable banknotes with designs on silk, linen and velvet. These pieces were issued by the Bielefeld Stadtsparkasse (town's savings bank) and were sent all around the world in the early 1920s. These pieces are known as Stoffgeld – that is, money made from fabric. The town's synagogue was burned in 1938 during the Kristallnacht pogrom carried out against Jewish population. In 1944, Boeing B 17 Flying Fortresses of the USAAF bombed the gas works at Bielefeld on 20 September and the marshaling yard on 30 September; Bielefeld was bombed again on 7 October and the RAF bombed the town on the night of 4/5 December. On 17 January 1945, B 17s bombed the nearby Paderborn marshalling yard, and the railway viaduct in the suburb of Schildesche. On 14 March the RAF bombed the viaduct again, wrecking it. This was the first use of the RAF's 10 tonne Grand Slam bomb. American troops entered the city in April 1945. Due to the presence of a number of barracks built during the 1930s and its location next to the main East West Autobahn in northern Germany, after World War II Bielefeld became a headquarters town for the fighting command of the British Army of the Rhine – BAOR (the administrative and strategic headquarters were at Rheindahlen near the Dutch border). Until the 1980s there was a large British presence in the barracks housing the headquarters of the British First Corps and support units, as well as schools, NAAFI shops, officers' and sergeants' messes and several estates of married quarters. The British presence was heavily scaled back after the reunification of Germany and most of the infrastructure has disappeared. In 1973 the first villages on the south side of the Teutoburg Forest were incorporated. Starting in 1994, the city has been featured in the humorous Bielefeld conspiracy which satirises conspiracy theories by claiming that Bielefeld does not exist.
Климат
Билефельдтің мұхиттық климаты бар (Cfb). Жылдық орташа ең жоғары температурасы , жылдық ең төменгі температурасы және жылдық жауын-шашын мөлшері .
Bielefeld has an oceanic climate (Cfb). The average annual high temperature is , the annual low temperature is , and the annual precipitation is .
Өнеркәсіп пен білім беру
Билефельд зығыр өндіретін қала болды, ал 1920 жылдардың басында қалалық жинақ банкі (Stadtsparkasse) зығыр, жібек және барқыттан жасалған ақша шығарды. Бұл заттар «stoffgeld» деп аталды. Үй шаруалық техникасын және түрлі ауыр индустрияны өндіруден басқа, Билефельд компанияларының қатарында Dr. Oetker (азық-түлік өндірісі), Möller Group (тері өнімдері мен пластик), Seidensticker (киім және тоқыма) және 17 000 қызметкері бар Bethel мекемесі бар. Билефельд университеті 1969 жылы құрылды. Алғашқы профессорлардың арасында белгілі неміс социологы Никлас Луманн болды. Жоғары білім беретін басқа да оқу орындарына Bethel теологиялық семинариясы (Kirchliche Hochschule Bethel) және 8 түрлі факультетте 21 курс ұсынатын Билефельд қолданбалы ғылымдар университеті (Hochschule Bielefeld) жатады (ауыл шаруашылығы және инженерия Минденде орналасқан), сонымен қатар оның фотография мектебі халықаралық деңгейде танымал.
Bielefeld was a linen producing town, and in the early 1920s the Town's Savings Bank (Stadtsparkasse) issued money made of linen, silk and velvet. These items were known as 'stoffgeld'. In addition to the manufacture of home appliances and various heavy industries, Bielefeld companies include Dr. Oetker (food manufacturing), Möller Group (leather products and plastics), Seidensticker (clothing and textiles) and Bethel Institution with 17.000 employees. Bielefeld University was founded in 1969. The first professors included the well known German sociologist Niklas Luhmann. Other institutions of higher education include the Theological Seminary Bethel (Kirchliche Hochschule Bethel) and the Bielefeld University of Applied Sciences (Hochschule Bielefeld), which offers 21 courses in 8 different departments (agriculture and engineering are in Minden) and has been internationally recognized for its photography school.
Демография
+ Шетелдік тұрғындардың ең ірі топтары (екі азаматтығы бар адамдар ескерілмейді.) Ұлттығы Халық саны (2017 жылғы 31 желтоқсан) Түркия 11 429 Ирак 5 561 Грекия 3 765 Польша 3 546 Сирия 2 753 Сербия және Черногория 2 704
+ Largest groups of foreign residents (Excluding persons with dual citizenship. )Nationality Population (31 December 2017)Turkey 11,429Iraq 5,561Greece 3,765Poland 3,546Syria 2,753Serbia and Montenegro 2,704
Көлік
Екі маңызды автомагистраль, А 2 және А 33, Билефельдтің оңтүстік-шығысында қиылысады. Оствестфалендамм тас жолы қаланың екі бөлігін байланыстырады, оларды Тейтобург орманы табиғи түрде бөліп тұрады. Билефельдтің басты теміржол станциясы – Билефельд бас теміржол станциясы, Хамм–Минден темір жолында орналасқан және неміс ICE жоғары жылдамдықты теміржол жүйесінің бір бөлігі. Қалааралық автобус қызметтерінің басты бекеті – Бракведе станциясы. Билефельдтің шағын әуежайы, Flugplatz Bielefeld, Сенне ауданында орналасқан, бірақ көбінесе жақын жердегі үш ірі әуежайлар: Падерборн Липпштадт әуежайы, Мюнстер Оснабрюк әуежайы және Ганновер әуежайы қызмет көрсетеді. Билефельд жақсы дамыған қоғамдық көлік жүйесімен мақтанады, оны негізінен moBiel (бұрынғы Stadtwerke Bielefeld – Verkehrsbetriebe) және "BVO" компаниялары қамтамасыз етеді. Билефельд Stadtbahn жүйесінде төрт басты бағыт бар, ал аймақтық пойыздар қаланың әртүрлі аудандарын жақын маңдағы округтермен байланыстырады. Автобустар да аймақ бойынша жүреді.
Two major autobahns, the A 2 and A 33, intersect in the south east of Bielefeld. The Ostwestfalendamm expressway connects the two parts of the city, naturally divided by the Teutoburg Forest. Bielefeld Hauptbahnhof, the main railway station of Bielefeld, is on the Hamm–Minden railway and is part of the German ICE high speed railroad system. The main station for intercity bus services is Brackwede station. Bielefeld has a small airstrip, Flugplatz Bielefeld, in the Senne district but is mainly served by the three larger airports nearby, Paderborn Lippstadt Airport, Münster Osnabrück Airport and Hannover Airport. Bielefeld boasts a well developed public transport system, served mainly by the companies moBiel (formerly Stadtwerke Bielefeld – Verkehrsbetriebe) and "BVO". The Bielefeld Stadtbahn has four major lines and regional trains connect different parts of the city with nearby counties. Buses also run throughout the area.
Негізгі көрікті жерлер
Спарренбург қамалы – Билефельдтің ерекше белгісі. Ол 1240 және 1250 жылдар аралығында Равенсберг графы Людвиг құрылысын бастаған. Қамалдағы мұнара мен катакомбалар жұртшылыққа ашық. Ескі қала әкімдігі (Altes Rathaus) 1904 жылы салынды және қазірге дейін сол қызметін атқарып келеді. Оның фасады Везер ренессансы деп аталатын стильде жасалған, сонымен қатар готика және ренессанс сияқты әртүрлі сәулеттік стильдердің элементтерін де қамтиды. Қала әкімі әлі де Ескі қала ғимаратында кеңсесін ұстап тұрса, қала әкімшілігінің көп бөлігі іргелес Жаңа қала ғимаратында (Neues Rathaus) орналасқан. Қалалық театр (Stadttheater) 1904 жылы салынған Ескі қала залымен бірге бір сәулеттік кешенді құрайды. Оның Jugendstil стиліндегі фасады бар, ол Билефельдтің ең ірі театры және Билефельд операсының үйі. Тағы бір театр (Theater am Alten Markt) Ескі базар алаңындағы (Alter Markt) бұрынғы қалалық ғимаратта орналасқан. Мұнда 16 және 17 ғасырларда салынған, қалпына келтірілген қалалық үйлер бар, олардың фасадында соңғы готика және Везер ренессансы стильдерінің (Bürgerhäuser am Alten Markt) элементтері көрінеді. Ең көне қалалық шіркеу – Альтштадтер Николаикирхе. Бұл 1236 жылы Падерборн епискобы құрған готикалық залдық шіркеу, ол 14 ғасырдың басында кеңейтілген. Шіркеу Екінші дүниежүзілік соғыста зақымданды, бірақ кейін қайта жаңартылды. Күнде үш рет каррильонның үні естіледі. Бұл шіркеудің ең құнды мүлігі – Антверпеннен әкелінген, 250 мүсінмен безендірілген оюлы алтарь. Кішкентай мұражай шіркеудің Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі тарихын көрсетеді. Ең үлкен шіркеу – Неустадтер Мариенкирхе, ол 1293 жылы салынған және 1512 жылы аяқталған готикалық залдық шіркеу. Бұл ғимарат қаланың ең бағалы мүлігі саналады. 1553 жылы Билефельдте протестанттық реформация осы шіркеуден бастау алды. Ішінде 13 сурет бар құнды Марианальтер алтары да сақталған. Барокко стиліндегі мұнаралар Екінші дүниежүзілік соғыста қиратылып, кейін ерекше пішіндегі екі "готикалық" сағат мұнарасымен ауыстырылды. Бьелфельд шіркеуінің 1400 жылға жататын Неустадтер Мариенкирхе алтары – неміс орта ғасыры өнерінің ең көрнекті туындыларының бірі. Алтарьдың екі бөлігі – "Жазалау" және "Асқабақталу" қазір Нью-Йорктегі Метрополитен өнер мұражайының қорында сақталады. Билефельдте Еуропадағы ең ірі екі протестанттық әлеуметтік қамқорлық мекемесі (Диакония) орналасқан: Бетел институты және Евангелистік Йоханнесверк. Аймақтың басқа да маңызды мәдени орындарына өнер мұражайы (Kunsthalle), Рудольф Оэткер Холле концерт залы және қалалық ботаникалық бақ (Botanischer Garten Bielefeld) жатады. Билефельдте 1932 жылы Фридрих Обершельп құрған, Германиядағы алғашқы аралас балалар хоры – Билефельд балалар хоры танымал. Ол дәстүрлі неміс Рождество әндерін жазып, концерттер арқылы танылды, және әр маусымда Рудольф Оэткер Холледі бірнеше рет толтырды. Хор шетелдік гастрольдерге шығып, көптеген еуропалық елдерге, сондай-ақ АҚШ және Жапонияға барды. Хюненбургте радио мұнарасының жанында бақылау мұнарасы орналасқан.
Sparrenburg Castle is Bielefeld's characteristic landmark. It was built between 1240 and 1250 by Count Ludwig von Ravensberg. The tower and the catacombs of the castle are open to the public. The Old City Hall (Altes Rathaus) was built in 1904 and still serves the same function. Its façade reflects the so called Weserrenaissance and features elements of various architectural styles, including Gothic and Renaissance. Though the mayor still holds office in the Old City Hall, most of the city's administration is housed in the adjacent New City Hall (Neues Rathaus). The City Theatre (Stadttheater) is part of the same architectural ensemble as the Old City Hall, also built in 1904. It has a notable Jugendstil façade, is Bielefeld's largest theatre and home of the Bielefeld Opera. Another theatre (Theater am Alten Markt) resides in the former town hall building on the Old Market Square (Alter Markt), which also contains a row of restored 16th and 17th century townhouses with noteworthy late Gothic and Weser Renaissance style façades (Bürgerhäuser am Alten Markt). The oldest city church is Altstädter Nicolaikirche. It is a Gothic hall church with a height of It was founded in 1236 by the Bishop of Paderborn, and enlarged at the beginning of the 14th century. The church was damaged in World War II and later rebuilt. Three times a day, a carillon can be heard. The most valuable treasure of this church is a carved altar from Antwerp, decorated with 250 figures. A small museum housed within illustrates the history of the church up to World War II. The largest church is the Neustädter Marienkirche, a Gothic hall church dating back to 1293, completed 1512. It stands tall and has a length of Historically speaking, this building is considered to be the most precious possession of the town. It was the starting point of the Protestant Reformation in Bielefeld in 1553. A valuable wing altar with 13 pictures, known as the Marienaltar is also kept inside. The baroque spires were destroyed in World War II and later replaced by two unusually shaped "Gothic" clocktowers. The altarpiece of the Bielefeld church Neustädter Marienkirche from around 1400 is among the most prominent masterpieces of artwork of the German Middle Ages. Two of the altarpieces, The Flagellation and The Crucifixion are now in the collection of the Metropolitan Museum of Art in New York. Bielefeld is also the seat of the two largest Protestant social welfare establishments (Diakonie) in Europe, the Bethel Institution and the Evangelisches Johanneswerk. Other important cultural sights of the region are the art museum (Kunsthalle), the Rudolf Oetker Halle concert hall, and the city's municipal botanical garden (Botanischer Garten Bielefeld). Bielefeld is home to the widely known Bielefelder Kinderchor, founded in 1932 by Friedrich Oberschelp as the first mixed children's choir in Germany. It became famous for its recordings and concerts of traditional German Christmas carols, filling the Rudolf Oetker Halle several times each season. Foreign tours have taken the choir to many European countries, and also the U. S. and Japan. On Hünenburg there is an observation tower, next to a radio tower.
Спорт
Билефельд қаласында DSC Arminia Bielefeld кәсіби футбол командасы орналасқан. Қазіргі уақытта 2023-2024 маусымда 3-ші лиганың мүшесі, клуб қала орталығының батысында орналасқан SchücoArena стадионында ойнайды. Билефельдте Radrennbahn Bielefeld велосипед жарысы трассасы да бар.
Bielefeld is home to the professional football team DSC Arminia Bielefeld. Currently a member of 3. Liga in the 2023 24 season, the club plays at the SchücoArena stadium in the west of the town centre. Bielefeld is home to the Radrennbahn Bielefeld bike racing track.