Кіріспе

Билефельд – Германияның Солтүстік Рейн-Вестфалиясының солтүстік-шығысындағы Оствестфален-Липпе аймағындағы қала. 341 755 тұрғыны бар, бұл қала сонымен қатар Детмольд әкімшілік округінің (Regierungsbezirk) ең халқы көп қаласы және Германиядағы 18-ші ірі қала. Қаланың тарихи орталығы Тейтобург тауларының солтүстігінде орналасқан, бірақ қазіргі Билефельдке қарсы жағындағы және таулардағы аудандар да кіреді. Қала Тейтобург тауларының бойымен 156 шақырымға созылған Германсвэг жаяу жолында орналасқан. Билефельдте Dr. Oetker, DMG Mori (бұрынғы Gildemeister), Möller Group, Goldbeck және Schüco сияқты көптеген халықаралық компаниялар бар. Онда университет және бірнеше жоғары техникалық мектептер (Fachhochschulen) бар. Билефельд Бетель мекемесімен де әйгілі.

Тарих

1214 жылы Равенсберг графы Герман IV Тевтобург орманындағы өткелді күзету үшін қала құрды. Билефельд Ханза одағының шағын мүшесі ретінде "ылғи матасымен" танымал болды және 19 ғасырға дейін ағартқыш алаңдарымен мәшһүр болды. 1807 жылы құрылған Вестфалия Корольдігінің құрамына кірді. 1815 жылы Франция жеңіліске ұшырағаннан кейін және Вена конгресінен соң Пруссия Корольдігіне қосылды. 1849 жылы Кёльн-Минден теміржолы ашылғаннан кейін Бози ағайындары 1851 жылы алғашқы ірі механикалық иіру фабрикасын салды. Равенсберг иіру фабрикасы 1854-1857 жылдары салынды, ал 1860 жылдары металл өңдеу кәсіпорындары ашыла бастады. 1867 жылы Билефельдте тігін машиналарын жөндеу шеберханасы ретінде құрылған Dürkoppwerke AG 1892 жылы 1665 адамды жұмыспен қамтыды; 1938-1939 жылдары Dürkopp Werke ретінде "WaA547" Waffenamt кодын қолданды және 1990 жылы басқа Билефельд компанияларымен бірігіп Dürkopp Adler AG құрды. 1904-1930 жылдар аралығында Билефельд қайта жаңартылған теміржол вокзалын, қалалық театрын және, соңында, тамаша акустикасымен әйгілі Рудольф Эткер залын ашты, қала өсті. Дюркопп автокөлігі 1898-1927 жылдары өндірілді. 1923 жылы Веймар Республикасындағы инфляция кезінде төтенше ақша (Notgeld) басып шығарғаннан кейін, Билефельд жібек, зығыр және барқыттан жасалған әдемі суреттері бар, коллекциялық құнды банкноттарды басып шығарған бірнеше қаланың бірі болды. Бұл банкноттарды Билефельд қалалық жинақ банкі шығарды және 1920 жылдардың басында әлемнің түкпір-түкпіріне таратылды. Бұл банкноттар "Stoffgeld" – яғни матадан жасалған ақша деп аталды. 1938 жылы Кристалл түнінде қаланың синагогы еврей халқына қарсы жасалған шабуыл кезінде өртке ұшырады. 1944 жылы 20 қыркүйекте АҚШ Әскери-әуе күштерінің Боинг B-17 бомбалаушылары Билефельдтегі газ зауытын, ал 30 қыркүйекте локомотивтер жиналатын аумақты бомбалады. Билефельд 7 қазан күні қайтадан бомбаланды, ал RAF 4/5 желтоқсан түнінде қаланы бомбалады. 1945 жылдың 17 қаңтарында B-17 бомбалаушылары жақын маңдағы Падерборн локомотивтер жиналатын аумағын және Шильдеше маңындағы теміржол виадугын бомбалады. 14 наурызда RAF виадукты қайтадан бомбалады, оны қиратты. Бұл RAF-тың 10 тонналық "Гранд Слам" бомбасын алғаш рет қолдануы болды. 1945 жылдың сәуірінде американдық әскерлер қалаға кірді. 1930 жылдары салынған көптеген казармалардың болуы және Солтүстік Германиядағы маңызды Шығыс-Батыс автобанының жанында орналасқандығына байланысты, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Билефельд Рейн армиясының британдық әскерінің жауынгерлік басқару орталығына айналды – BAOR (әкімшілік және стратегиялық басқару орталығы Голландия шекарасына жақын Рейндаленде орналасқан). 1980 жылға дейін казармаларда британдық бірінші корпусының бас штабы мен қолдау бөлімшелері, сондай-ақ мектептер, NAAFI дүкендері, офицерлер мен сержанттардың асханалары және үйленген әскерилерге арналған бірнеше үйлер орналасқан. Германияның қайта бірігуінен кейін британдықтардың қатысуы күрт азайды және инфрақұрылымның көп бөлігі жойылды. 1973 жылы Тевтобург орманының оңтүстік беткейіндегі алғашқы ауылдар қала құрамына қосылды. 1994 жылдан бастап қала күлкілі Билефельд заговорында көрінеді, ол қастандық теорияларын пародизациялап, Билефельдтің жоқ екенін мәлімдейді.

Климат

Билефельдтің мұхиттық климаты бар (Cfb). Жылдық орташа ең жоғары температурасы , жылдық ең төменгі температурасы және жылдық жауын-шашын мөлшері .

Өнеркәсіп пен білім беру

Билефельд зығыр өндіретін қала болды, ал 1920 жылдардың басында қалалық жинақ банкі (Stadtsparkasse) зығыр, жібек және барқыттан жасалған ақша шығарды. Бұл заттар «stoffgeld» деп аталды. Үй шаруалық техникасын және түрлі ауыр индустрияны өндіруден басқа, Билефельд компанияларының қатарында Dr. Oetker (азық-түлік өндірісі), Möller Group (тері өнімдері мен пластик), Seidensticker (киім және тоқыма) және 17 000 қызметкері бар Bethel мекемесі бар. Билефельд университеті 1969 жылы құрылды. Алғашқы профессорлардың арасында белгілі неміс социологы Никлас Луманн болды. Жоғары білім беретін басқа да оқу орындарына Bethel теологиялық семинариясы (Kirchliche Hochschule Bethel) және 8 түрлі факультетте 21 курс ұсынатын Билефельд қолданбалы ғылымдар университеті (Hochschule Bielefeld) жатады (ауыл шаруашылығы және инженерия Минденде орналасқан), сонымен қатар оның фотография мектебі халықаралық деңгейде танымал.

Демография

+ Шетелдік тұрғындардың ең ірі топтары (екі азаматтығы бар адамдар ескерілмейді.) Ұлттығы Халық саны (2017 жылғы 31 желтоқсан) Түркия 11 429 Ирак 5 561 Грекия 3 765 Польша 3 546 Сирия 2 753 Сербия және Черногория 2 704

Көлік

Екі маңызды автомагистраль, А 2 және А 33, Билефельдтің оңтүстік-шығысында қиылысады. Оствестфалендамм тас жолы қаланың екі бөлігін байланыстырады, оларды Тейтобург орманы табиғи түрде бөліп тұрады. Билефельдтің басты теміржол станциясы – Билефельд бас теміржол станциясы, Хамм–Минден темір жолында орналасқан және неміс ICE жоғары жылдамдықты теміржол жүйесінің бір бөлігі. Қалааралық автобус қызметтерінің басты бекеті – Бракведе станциясы. Билефельдтің шағын әуежайы, Flugplatz Bielefeld, Сенне ауданында орналасқан, бірақ көбінесе жақын жердегі үш ірі әуежайлар: Падерборн Липпштадт әуежайы, Мюнстер Оснабрюк әуежайы және Ганновер әуежайы қызмет көрсетеді. Билефельд жақсы дамыған қоғамдық көлік жүйесімен мақтанады, оны негізінен moBiel (бұрынғы Stadtwerke Bielefeld – Verkehrsbetriebe) және "BVO" компаниялары қамтамасыз етеді. Билефельд Stadtbahn жүйесінде төрт басты бағыт бар, ал аймақтық пойыздар қаланың әртүрлі аудандарын жақын маңдағы округтермен байланыстырады. Автобустар да аймақ бойынша жүреді.

Негізгі көрікті жерлер

Спарренбург қамалы – Билефельдтің ерекше белгісі. Ол 1240 және 1250 жылдар аралығында Равенсберг графы Людвиг құрылысын бастаған. Қамалдағы мұнара мен катакомбалар жұртшылыққа ашық. Ескі қала әкімдігі (Altes Rathaus) 1904 жылы салынды және қазірге дейін сол қызметін атқарып келеді. Оның фасады Везер ренессансы деп аталатын стильде жасалған, сонымен қатар готика және ренессанс сияқты әртүрлі сәулеттік стильдердің элементтерін де қамтиды. Қала әкімі әлі де Ескі қала ғимаратында кеңсесін ұстап тұрса, қала әкімшілігінің көп бөлігі іргелес Жаңа қала ғимаратында (Neues Rathaus) орналасқан. Қалалық театр (Stadttheater) 1904 жылы салынған Ескі қала залымен бірге бір сәулеттік кешенді құрайды. Оның Jugendstil стиліндегі фасады бар, ол Билефельдтің ең ірі театры және Билефельд операсының үйі. Тағы бір театр (Theater am Alten Markt) Ескі базар алаңындағы (Alter Markt) бұрынғы қалалық ғимаратта орналасқан. Мұнда 16 және 17 ғасырларда салынған, қалпына келтірілген қалалық үйлер бар, олардың фасадында соңғы готика және Везер ренессансы стильдерінің (Bürgerhäuser am Alten Markt) элементтері көрінеді. Ең көне қалалық шіркеу – Альтштадтер Николаикирхе. Бұл 1236 жылы Падерборн епискобы құрған готикалық залдық шіркеу, ол 14 ғасырдың басында кеңейтілген. Шіркеу Екінші дүниежүзілік соғыста зақымданды, бірақ кейін қайта жаңартылды. Күнде үш рет каррильонның үні естіледі. Бұл шіркеудің ең құнды мүлігі – Антверпеннен әкелінген, 250 мүсінмен безендірілген оюлы алтарь. Кішкентай мұражай шіркеудің Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі тарихын көрсетеді. Ең үлкен шіркеу – Неустадтер Мариенкирхе, ол 1293 жылы салынған және 1512 жылы аяқталған готикалық залдық шіркеу. Бұл ғимарат қаланың ең бағалы мүлігі саналады. 1553 жылы Билефельдте протестанттық реформация осы шіркеуден бастау алды. Ішінде 13 сурет бар құнды Марианальтер алтары да сақталған. Барокко стиліндегі мұнаралар Екінші дүниежүзілік соғыста қиратылып, кейін ерекше пішіндегі екі "готикалық" сағат мұнарасымен ауыстырылды. Бьелфельд шіркеуінің 1400 жылға жататын Неустадтер Мариенкирхе алтары – неміс орта ғасыры өнерінің ең көрнекті туындыларының бірі. Алтарьдың екі бөлігі – "Жазалау" және "Асқабақталу" қазір Нью-Йорктегі Метрополитен өнер мұражайының қорында сақталады. Билефельдте Еуропадағы ең ірі екі протестанттық әлеуметтік қамқорлық мекемесі (Диакония) орналасқан: Бетел институты және Евангелистік Йоханнесверк. Аймақтың басқа да маңызды мәдени орындарына өнер мұражайы (Kunsthalle), Рудольф Оэткер Холле концерт залы және қалалық ботаникалық бақ (Botanischer Garten Bielefeld) жатады. Билефельдте 1932 жылы Фридрих Обершельп құрған, Германиядағы алғашқы аралас балалар хоры – Билефельд балалар хоры танымал. Ол дәстүрлі неміс Рождество әндерін жазып, концерттер арқылы танылды, және әр маусымда Рудольф Оэткер Холледі бірнеше рет толтырды. Хор шетелдік гастрольдерге шығып, көптеген еуропалық елдерге, сондай-ақ АҚШ және Жапонияға барды. Хюненбургте радио мұнарасының жанында бақылау мұнарасы орналасқан.

Спорт

Билефельд қаласында DSC Arminia Bielefeld кәсіби футбол командасы орналасқан. Қазіргі уақытта 2023-2024 маусымда 3-ші лиганың мүшесі, клуб қала орталығының батысында орналасқан SchücoArena стадионында ойнайды. Билефельдте Radrennbahn Bielefeld велосипед жарысы трассасы да бар.