Кіріспе

Виски, ащы және қанттан жасалған коктейль. "Ескі үлгідегі" коктейлі – қантты ащымен және сумен ұғып, виски (әдетте қара шарап немесе бурбон) немесе кейде бренди қосып, апельсин тілімімен немесе қабығымен және коктейль вишнясымен безендіріледі. Дәстүрлі түрде мұзбен бірге "ескі үлгідегі" стақанға (кейде "тас стақан" деп те аталады) құйылып беріледі. 19 ғасырда пайда болған және 1880 жылдары аты берілген, IBA ресми коктейлі. Бұл сондай-ақ Дэвид А. Эмберидің "Ішімдіктерді араластыру өнері" кітабында тізілген алты негізгі ішімдіктің бірі.

Тарих

Көне үлгідегі коктейль – 19 ғасырдың соңында бармендердің жетілдірілген әдістері мен рецепттері пайда болғанға дейін дайындалған коктейльдердің ең қарапайым және ерте нұсқаларының бірі болды. "Коктейль" сөзінің алғашқы жазбадағы анықтамасы 1806 жылдың 6 мамырында Нью-Йорктегі Хадсон қаласындағы "The Balance and Columbian Repository" басылымындағы оқырманның сұрауына жауап ретінде келтірілген. 1806 жылдың 13 мамырындағы басылымда газет редакторы оның спирттік ішімдіктер, ащы, су және қанттан тұратын күшті қоспа екенін айтқан. Сол кезде ол ащыланған слинг деп те аталатын. 1833 жылы Ж.Е. Александр Нью-Йорк қаласында кездескен коктейльді ром, джин немесе бренди, көп мөлшерде су, ащы және қант ретінде сипаттаған, сонымен қатар мускат жаңғағымен безендірілгенін де айтқан. 1860 жылдары апельсин курасао, абсент және басқа да ликерлер коктейльге қосылуы жиі кездесетін. Коктейльдер күрделенген сайын, бұрынғы қарапайым коктейльдерге үйренген ішушілер бармендерден 1850 жылға дейінгі сусындарға ұқсас нәрсе сұрай бастады. Алғашқы қоспа, әртүрлі пропорцияларда болса да, қайтадан танымал болды және "көне үлгідегі" деп аталды. 1882 жылы "Chicago Daily Tribune" газетінде келтірілген Чикагодағы барменнің айтуынша, ең танымал "көне үлгідегі" коктейльдер вискиден жасалған, ал қара бидай бурбоннан гөрі танымал болған. Ол сипаттаған рецепт – осыдан жетпіс алты жыл бұрын жасалған спирттік ішімдіктер, ащы, су және қанттың ұқсас қоспасы. Коктейль сыншысы Дэвид Вондерих бұл шығу тарихын күмәнді деп санайды, өйткені "көне үлгідегі коктейльдер" туралы алғашқы жазба 1880 жылдың ақпанында "Chicago Daily Tribune" газетінде жарияланған, ал Пенденис клубы ашылғанға дейін; бұл көне үлгідегі коктейльдің ұзақ уақыттан бері бар сусынның жаңадан таңбалануы болғанын көрсетеді. Вискидің орнына брендиден жасалған "көне үлгідегі" коктейльдің танымал болуы туралы кең таралған әңгіме 1893 жылы Чикагода өткен Дүниежүзілік көрмеге байланысты, онда жақында ашылған Корбель шарап зауыты өз шараптары мен брендилерінің үлгілерін ұсынған. Милуокиден келген Орталық Еуропалық иммигранттар богемиялық туған Корбель ағайындыларының брендиін ұнатып, оны өздерінің туған штаттарына алып келді және коктейльдерде қолдана бастады. Алайда, бұл оқиғаның жалған болуы мүмкін, және бұл практика Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін спирттік ішімдіктердің жетіспеуінен туындаған болуы ықтимал. Қала тарихымен байланысты болғандықтан, 2015 жылы Луисвилл қаласы "көне үлгідегі" коктейльді өзінің ресми коктейлі деп жариялады. Жыл сайын маусымның алғашқы екі аптасында Луисвилл "Көне үлгідегі он екі күн" мерекесін тойлайды, ол бурбон іс-шараларын, коктейльдік арнайы ұсыныстарды және 14 маусымда тойланатын Ұлттық Бурбон күнін қамтиды. Висконсин штатында коктейльдің танымалдылығына байланысты (оның брендиден жасалған нұсқасы), 2023 жылы брендилі "көне үлгідегі" коктейль Висконсин штатының ресми коктейлі деп жарияланды. 2020 жылдың қаңтарында "Drinks International" журналы 100 бардың жылдық, жаһандық сауалнамасының нәтижесі бойынша "көне үлгідегі" коктейльдің 6 жыл қатарынан халықаралық деңгейде ең көп сатылатын классикалық коктейль екенін хабарлады.

Өзгерістер

Бастапқы, дәстүрлі рецепт 19 ғасырда Америкада қол жетімді болған вискині көрсетуі керек еді: ирланд вискисі, бурбон немесе қарақұмық вискисі. Бірақ кейбір аймақтарда, әсіресе Висконсин штатында, вискинің орнына бренди қолданылады (кейде бұл «бренди ескі әдіспен» деп аталады). Соңырақ басқа спирттік ішімдіктерді қолдану да кең таралды, мысалы, 1940 жылдардың соңында танымал болған джин рецепті. Алғашқы рецепттерде апельсин қабығын аздап хоштандыру қолданыла бастады, бірақ апельсин мен басқа жемістерді араластыру практикасы 1990 жылдарға дейін кеңінен таралмады. Висконсин штатында лимон-лайм газы қосылған тәтті нұсқасы «ескі әдіс, тәтті» деп, ал түпнұсқа нұсқасы «ескі әдіс, қышқыл» деп аталады. Қазіргі заманғы нұсқаларында әсем ойылған мұз да болуы мүмкін; алайда, коктейль сыншысы Дэвид Вондрич бұл, сондай-ақ барлық басқа да әшекейлемелер мен қосымшалар ескі әдістің қарапайым мәніне қайшы келеді деп атап көрсетті.

Мәдени әсері

"Ескі заманғы" коктейлі – 1960 жылдардағы "Ақылсыз ерлер" телехикаясының басты кейіпкері Дон Дрейпердің сүйікті сусыны. Сериалда осы сусынның көрсетілуі 2000 жылдары осы және басқа да классикалық коктейльдерге деген қызығушылықтың қайта жаңғыруымен бірге болды. Бұл 1963 жылғы "Бұл – ақылсыз, ақылсыз, ақылсыз әлем" фильміндегі ең көп цитаталанған сөздің бастауы болды. Фильмде маскүнем ұшқыш Джим Бэкус коктейль дайындауға бел буып, жолаушы Бадди Хакетті ұшақты басқаруға қалдырады. Хакет "Егер бірдеңе орын алса?" деп сұрағанда, Бэкус: "Ескі заманғы коктейліне не болуы мүмкін?" деп жауап береді. Бұл көрініс "Арчер" анимациялық сериалының 3-маусымының 1-бөлімінде ("Арчердің жүрегі") пародияланды, онда Стерлинг Арчер Рип Райлидің гидроұшағында "Ескі заманғы" коктейлін жасауға тырысады, бірақ қажетті ингредиенттері болмайды. Коктейль Коул Портердің "Панама Хэтти" мюзиклындағы "Маған тағы бір "Ескі заманғы" коктейль жасаңызшы" әнінің тақырыбы болып табылады, алайда ән авторы вишня, апельсин және горькийді қоспауды, "тек қара шарапты" пайдалануды сұрайды.