Кіріспе
Неміс филологы және тарихшы Иоганн Готфрид Эйххорн (16 қазан 1752 жылы Дёрренцимерн қаласында дүниеге келген, 27 маусым 1827 жылы Геттинген қаласында қайтыс болған) – неміс протестанттық дінтанушы, ағарту дәуірінің өкілі және ерте шығыстанушы. Ол Геттинген тарих мектебінің мүшесі болған.
Johann Gottfried Eichhorn (16 October 1752, in Dörrenzimmern – 27 June 1827, in Göttingen) was a German Protestant theologian of the Enlightenment and an early orientalist. He was a member of the Göttingen school of history.
Білім және ерте мансап
Дөрренциммернде (қазір Ингельфинген қаласының бір бөлігі), Хоэнлоэ-Оэринге княздығында дүниеге келген Айххорн, әкесінің басшы болған Вейкерсхаймдегі мемлекеттік мектепте, Хайльбронн гимназиясында және Геттинген университетінде (1770–1774) Иоганн Давид Михаэлиспен бірге оқыды. 1774 жылы ол Саксен-Готта герцогтығындағы Ордруф гимназиясының ректоры қызметін атқарды.
Йенадағы профессорлық қызмет 17751788
1775 жылы ол Йена университетінің теология факультетінде шығыс тілдерінің профессоры аталды. Оның жариялаған хабилитациялық лекциясы Макин ибн әл-Амидтің жылнамасы негізінде "алғашқы арабтардың ақша тақырыбы (De rei numariae apud Arabas initiis)" туралы болды. Кейіннен ол Иоганн Якоб Райскенің "Араб ақша жүйесі туралы хаттар" ("Briefe über das arabische Münzwesen") еңбегін өңдеді. Оған қосымша, 1786 жылы 100 беттен астам көлемдегі ислам нумизматикасының алғашқы түсіндірмелі библиографиясын жасады. Бұл әлі күнге дейін осы мерзімге дейінгі нумизматикалық әдебиеттерге қатысты анықтамалық құрал болып табылады. Ол сонымен қатар 1774 жылы қайтыс болған Райскенің бірнеше тарихи еңбектерін де өңдеді. Айххорн оны Геттингенде оқып жүрген кезінен таныған. Йенадағы профессорлық қызметі кезінде ол Ескі өсиетке кіріспе ("Einleitung in das Alte Testament") атты маңызды еңбегін жазды, ол Пәтуақтың тарихи тұрғыдан түсінуіне үлкен серпіліс берді. 1776 жылы ол шығыстану саласындағы алғашқы маңызды журнал – "Библиялық және шығыс әдебиеттері туралы мәліметтер жинағы" ("Repertorium für biblische und morgenländische Litteratur") журналын құрды және 1788 жылға дейін оның редакторы болды.
Геттингендегі профессорлық қызмет 1788-1827
1788 жылы ол Геттингенде профессорлық қызметке сайланды, онда ол Шығыс тілдері және Ескі және Жаңа Ұстанымның түсіндірмесі туралы ғана емес, сонымен қатар саяси тарих бойынша дәріс берді. 1815 жылы Нидерланд Корольдік институтының шетелде тұратын корреспондент мүшесі болып сайланды. 1825 жылы Америка өнер және ғылым академиясының шетелдік құрметті мүшесі болып сайланды. 1825 жылы денсаулығы күрт нашарлап, бірақ ол 1827 жылғы 14 маусымда қызбаға шалдыққанға дейін дәрістерін жалғастырды. Оның ұлы Карл Фридрих белгілі заңгер болды.
Теологиядағы жетістіктер
Айххорн "Ескі Келісімді заманауи сынға салудың негізін қалаушы" деп есептеледі. Ол оның көлемін және проблемаларын таныды, сондай-ақ оның ең маңызды талқылауларын бастады. "Менің ең үлкен қиындығым, - дейді ол өзінің "Кіріспе" кітабының екінші басылымының алғы сөзінде, - Жоғары сынның көмегімен (гуманист емес ешкімге жаңа емес) Ескі Келісімнің ішкі мәнін зерттеуге бұрын жұмыс істемеген салаға бағыштау болды". Оның зерттеулері оны "Еврей жазбаларының көп бөлігі бірнеше қолдан өткен" деген қорытындыға әкелді. Ол Ескі және Жаңа Келісімдегі табиғаттан тыс оқиғалардың барлығын табиғи заңдармен түсіндіруге болатынын қабылдады. Ол оларды ежелгі дүниенің көзқарасынан бағалауға және сол кезде кең таралған сенімдермен түсіндіруге тырысты. Ол Киелі кітаптарда қазіргі заман үшін маңызды діни идеялардың жоқтығын байқады; олар оны тек тарихи тұрғыдан қызықтырды және ежелгі заманға жарық түсірді. Ол Ескі Келісімнің көптеген кітаптарын жалған деп санады, Петірдің бірінші және екінші хаттарының, Яһуда хатының түпнұсқалығына күмән келтірді, Тімотеге және Титке жазылған бірінші және екінші хаттардың Пауылға жататындығын жоққа шығарды. Ол канондық Евангелиялардың негізінде арамей тіліндегі бастапқы Евангелияның әртүрлі аудармалары мен басылымдары жатқанын айтты, бірақ Дәуіт Штраус және Тюбинген сыншылары сияқты табиғи теорияның жеңіп шығуы керек қиындықтарды толыққанды бағаламады, сондай-ақ олар қажет деп санағандай терең талқылаулармен дәлелдемеді. Ол синоптикалық мәселенің Августин гипотезалық шешімін сынға алды және 1804 жылы бастапқы Евангелия гипотезасын ұсынды, онда әрбір Синоптик Евангелисі әртүрлі формада сақталған жоғалған арамей тіліндегі бастапқы Евангелияға негізделгенін айтты.