Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эсперанто тіліндегі журнал
Magazine in Esperanto
Monato – эсперанто тілінде шығарылатын, саясат, мәдениет және экономика тақырыбындағы мақалаларды жариялайтын ай сайынғы журнал. Ол Бельгияда басылып, 65 елдегі оқырмандарға таратылады. Журнал атауының мағынасы – "ай". Оның 45 елде 100 тілшісі бар және тек эсперанто тілінде түпнұсқа жазылған мақалалар ғана жарияланады. Стилі, мазмұны және сыртқы түрі жағынан Time Magazine немесе Newsweek журналына ұқсас; алайда, ең басты айырмашылығы – оның мақалаларын шетелдік тілшілер емес, сол елдің өзінің тұрғындары жасайды.
Monato is a monthly magazine produced in Esperanto which carries articles on politics, culture and economics. It is printed in Belgium and distributed to readers in 65 countries. The title simply means "month". It has 100 correspondents in 45 countries and only prints articles originally written in Esperanto. In style, content and appearance it could be likened to Time Magazine or Newsweek; however, a key difference is that its articles are produced by the residents of the country concerned, rather than by foreign correspondents.
Семано
1977 жылы Стефан Маул «Weltbild» газетінің редакторы болып тағайындалды және оған егдеулерге арналған жаңа «Зенит» газетін жасау міндеті жүктелді. Жоба Маулға тікелей байланыссыз бірнеше факторларға байланысты сәтсіз аяқталғанымен, ол жаңа басылымды құру, нарықты сынау және осыған ұқсас қажетті қадамдар бойынша сарапшы болды. Бұл оның бұрынғы арманына күш берді: эсперанто тілінде саясат, экономика, ғылым және тағы басқа жалпы мәселелер туралы, эсперантоның өзі емес, апталық газет шығару. 1978 жылы Маул арманына қол жеткізді. Ол «Semajno» («эсперанто тілінде «апта») журналының 40 беттік, А4 форматты, қара-ақ суреттермен безендірілген үлгісін басып шығарды. Журналда терроризм, 1980 жылы Мәскеуде өткен Олимпиада ойындары, Испаниядағы саяси ахуал, геронтология және тағы басқа тақырыптардағы мақалалар жарияланды. Бұл басылымның барлық шығынын Маул өз қаражатынан төледі. Ол «Semajno» журналына 10 000 оқырман жазылса, жоба сәтті болады деп есептеді, бірақ ол бұл көрсеткіштің өте төмен екенін көрді. Маул бұл идеядан бас тартып, өзінің әдемі арманынан айырылғанын ойлады.
In 1977 Stefan Maul was editor of the German newspaper Weltbild and received the task to develop Zenit, a new newspaper for the older generation. Although the project failed due to several independent factors from Maul, he became expert about the creation of a new publication, the testing of the market and other similar necessary steps. That gave strength to his old dream: to publish a weekly newspaper in Esperanto, not about Esperanto itself, but on general issues such as politics, economics, science and much more. In 1978 Maul realized his dream. He printed a sample of Semajno ("week" in Esperanto), a 40 page number DIN A4 formed, black white illustrated, with articles about terrorism, the Olympic games in Moscow in 1980, about the political situation in Spain, about gerontology and much more. This edition paid from his own pocket. He calculated that the project would succeed if Semajno had 10,000 subscribers but he did not reach that amount at all. Maul left the idea and considered it had lost a beautiful dream.
Монато
Торбен Келеттің "TK / Stafeto" фирмасы көптеген кітаптар жариялаған және өз баспаханасына ие болғандықтан, журналды апта сайын емес, ай сайын шығаруды ұсынды. Маул мұның жақсы идея екеніне көз жеткізбеді, себебі оның пікірінше ай сайын шығатын журнал өзекті бола алмайды. Дегенмен, Келет оны көндіре алды. Журнал өзектілікке емес, тиісті елдердің тұрғындары жазған терең талдамалық мақалаларға баса назар аударуы мүмкін. 1980 жылдың қаңтар айында "TK/Stafeto" фирмасы "Monato" журналының алғашқы нөмірін шығарды, қаржылық тәуекелді өз мойнына алды. Торбен Келет өзі журналды басып, таратумен айналысты. Жылдық жазылым (12 нөмір) 800 бельгиялық франкіне бағаланды, жобаны іске асыру үшін 2000 абонент қажет болды. Стефан Маул "Monato" журналының бас редакторы болды және білікті қызметкерлер тобын құрды (Мария Беккер Мейсбергер, Марджори Болтон, Маргрет Бранденбург, Эужен де Зила, Бернард Голден, Тревор Стил, Эдуард Симоенс және т.б.). Бірінші жылдың соңында "Monato" оқырмандар арасында сауалнама жүргізді. Нәтижесінде, оқырмандардың 28%-ы журналды толығымен оқыған, ал 60%-ы көбірек оқығаны анықталды. "TK/Stafeto" фирмасының туындаған қиындықтарына байланысты, UEA "Monato" журналын өз қаражатында қабылдады, 1984 жылдың қалған нөмірлерін абоненттерге жеткізуге және 1985 жылдан бастап журналды жариялауға дайын болды. 1984 жылғы 5/6 санында "Monato тірі!" деген хабарлама жарияланды. Сол нөмірде журналдың жабылуына қатысты оқырмандардың пікірлеріне арналған бірнеше бет бөлінді. 1980 жылдардың ортасында UEA Антверпен қаласынан бөлек, Будапешт және Нью-Йорк қалаларында да кеңселер ашты. Алайда, 1988 жылы қауымдастық қосымша кеңселерді жабуды бастады. Антверпендегі графикалық орталықтың директоры Пауль Пераертс барлық қызметкерлердің жұмыстан босатылатыны және кеңсе жабылатыны туралы хабарланды. Графикалық орталық "Monato" журналының әкімшілік және басылымдық қызметтерін атқарғандықтан, кеңсесінің жабылуы журналдың да жабылуына әкелуі мүмкін еді, себебі журналды басып шығаруға жеткілікті қаражат болмады және басқа фирмада басып шығару мүмкін болмады. Дегенмен, Антверпендегі графикалық орталықтың болуы Фландриядағы эсперанто қозғалысын нығайтты. Одан кейін UEA мен Фландрия эсперанто лигасы арасында келіссөздер өтті, көп ұзамай FLE жабдықтар мен команданы, атап айтқанда Гвидо Бейенс, Хьюго Фонтин, Герд Жак, Пауль Пераертс, Гвидо ван Дамме және Жан Пьер ВанденДаэле иеленді. Осыдан бері "Monato" журналы Фландрия эсперанто лигасы арқылы үздіксіз жарияланып келеді.
Torben Kehlet, whose firm "TK / Stafeto" had already published many books and had its own printing press suggested publishing the magazine not weekly, but monthly. Maul was not sure it would be a good idea because in his opinion a monthly magazine can not be relevant. However, Kehlet managed to convince him. Instead of relevance, the magazine can offer in depth analytical articles written by the residents of the countries in question. In January 1980 the first issue of the magazine Monato was published by the firm "TK/Stafeto", which assumed financial risks. Torben Kehlet himself printed and distributed the magazine. The annual subscription (12 numbers) cost 800 Belgian francs, to pay for the project it needed 2000 subscribers. Stefan Maul became the editor in chief of Monato; he assembled a group of competent employees (Maria Becker Meisberger, Marjorie Bolton, Margret Brandenburg, Eugène de Zila, Bernard Golden, Trevor Steel, Eduard Symoens, etc.). At the end of the first year, Monato conducted a survey among readers. It turned out that 28% read the magazine in full and 60% read the most. Due to some difficulties of "TK/Stafeto", UEA took over the publication of Monato and was ready at its own expense to provide subscribers with the remaining numbers of 1984, and from 1985 to publish a magazine. In the doubled number 5/6 for 1984 there was an announcement Monato continues to live". In the same issue, several pages were devoted to readers' reactions to the alleged death of the magazine. In the mid 1980s, UEA opened offices not only in Antwerp, but also in Budapest and New York. However, in 1988 the association began to close additional offices. The director of the Antwerp graphic center, Paŭl Peeraerts, was informed that all employees will be dismissed and the office closed. Since the graphic center carried out the administration and publication of Monato, closing the office would also mean closing the magazine, because there was no money for printing and printing the magazine in another firm. However, the existence of the Antwerp graphic center had strengthened the local Esperanto movement in Flanders. Negotiations ensued between the UEA and the Flanders League of Esperanto, and soon after the FLE took over the equipment and the team, namely Guido Baeyens, Hugo Fontyn, Gerd Jacques, Paŭl Peeraerts, Guido van Damme and Jean Pierre VandenDaele. Since then the Monato has been continuously published by the Flanders Esperanto League.