Жан Артур: Америка актрисасының өмірі мен мансабы

Кіріспе

Американдық актриса (1900–1991)

Жан Артур (туған аты – Глэдис Джорджианна Грин; 17 қазан 1900 – 19 маусым 1991) – американдық Бродвей және кино актрисасы. Оның мансабы 1920-жылдардың басында үнсіз фильмдерде басталып, 1950-жылдардың басына дейін жалғасты. Артур Франк Капраның үш фильмінде басты рөлдерді ойнады: «Мистер Дидс қалаға барады» (1936) – Гари Купермен, «Сен онымен бірге алып кете алмайсың» (1938) – Джеймс Стюартпен бірге, және «Мистер Смит Вашингтонға барады» (1939), сонымен қатар Стюартпен бірге. Бұл үш фильм де Артур бейнелеген «қарапайым қаһарманды» қолдады. Ол сондай-ақ Кэри Грантпен бірге «Тек періштелерде ғана қанаттар бар» (1939) және «Қаладағы қызықты әңгіме» (1942) комедиялық драмасында ойнады. Ол «Ібіліс пен мисс Джонс» (1941) және «Шет елдегі дау-дамалы» (1948) танымал және сәтті комедиялық фильмдерде басты рөлді сомдады, соңғысында ол Марлен Дитрихпен бірге ойнады. Артур 1944 жылы Джоэл МакКреаның басты рөлде ойнаған «Көп болған сайын жақсы» (1943) комедиясы үшін «Оскар» сыйлығының «Ең үздік актриса» номинациясына ұсынылды. Джеймс Харви романтикалық комедия тарихында былай деп жазды: «Жан Артурдан гөрі ешкім де скрубболл комедиясымен тығыз байланысты емес. Ол оның бір бөлігі болды, оның жұлдызды бейнесі осымен анықталды, сондықтан скрубболл стилі өзі олсыз көзге елестеу мүмкін емес сияқты». Ол «комедия жанрындағы ең көрнекті актриса» деп аталды. Оның соңғы фильмдегі рөлі комедиялық емес, ол 1953 жылы Джордж Стивенстің «Шейн» фильмінде фермердің әйелі рөлін ойнады. Грета Гарбо сияқты Артур да Голливудта танымалдыққа қарсы тұруымен белгілі болды; ол сирек автограф берді немесе сұхбаттамаларға қатысты. 1940 жылы «Жан Артур» журналында былай деп жазылған: «Гарбодан кейін Голливудтың ең құпия әйелі – Жан Артур». Белгілі бір жасқа келгеннен кейін ол сұхбаттардан бас тартып, фотографтардан жалтара бастады және кез келген жарнаманың бөлігі болудан бас тартты.

Ерте өмір

Артур Нью-Йорк штатының Платсбург қаласында протестант ата-анасы Иоанна Аугуста Нельсон мен Хьюберт Сидни Гриннің қызы Глэдис Джорджианна Грин болып дүниеге келді. Глэдистің лютерандық анасының ата-анасы Азамат соғысынан кейін Норвегиядан Американың батысына көшіп келді. Оның әкесінің жағынан қарағанда, конгрегациялық ата-бабалары 1600 жылдардың екінші жартысында Англиядан Род-Айлендке көшіп келген. 1790 жылдары Натаниел Грин өзінің шөбересі Хьюберт Гриннің туған жері – Вермонт штатының Сент-Олбанс қаласын құруға көмектесті. 1890 жылдың 7 шілдесінде Иоанна мен Хьюберт Монтана штатының Биллингс қаласында неке қиды. Глэдис Гриннің үш үлкен ағасы – Дональд Губерт Грин, Роберт Брейзер Грин және Альберт Сидни Грин – Батыста дүниеге келді. Шамамен 1897 жылы Хьюберт әйелі мен үш ұлын Биллингстен Платсбургке көшірді, себебі ол Клинтон көшесіндегі Вудвард студиясында фотограф болып жұмыс істегісі келді. 1898 жылдың 1 сәуірінде Иоанна өлі туған егіздерді дүниеге әкелді. Екі жарым жылдан кейін Иоанна Глэдисті дүниеге әкелді. Көшпелі балалық шақты бастан өткерген болашақ Жан Артур кейде Нью-Йорктегі Саранак көлінде, Флоридадағы Джексонвиллде (Хьюберттің Платсбургтегі жұмыс берушісі Джордж Вудвард екінші студиясын ашқан жерде) және Хьюберттің өскен және оның отбасы мүшелерінің бір бөлігі әлі де тұратын Нью-Йорктегі Шенеқтадиде тұрды. Гриндер 1908 жылдан 1915 жылға дейін Мэн штатының Вестбрук қаласында тұрып, Глэдистің әкесі Портлендтегі Лэмсон студиясында жұмыс істеді. 1915 жылы Нью-Йорк қаласына көшіп келген отбасы Манхэттеннің жоғарғы бөлігіндегі Вашингтон Хайтс ауданындағы 573 Батыс 159-шы көшеде қоныстанды, ал Хьюберт Бесінші авенюдегі Айра Л. Хиллдің фотостудиясында жұмыс істеді. Глэдис "отбасылық жағдайдың өзгеруіне" байланысты орта мектептің үшінші курсын бітірмей қалды. Оның кейінгі көптеген фильмдердегі рөлдерін болжап айтқандай, ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін Манхэттеннің төменгі бөлігіндегі Бонд көшесінде стенографист болып жұмыс істеді. Оның әкесі (55 жасында, өзін 45 жаста екенін айтқан) және бауырлары әскерге шақыруға тіркелді. Оның ағасы Альберт 1926 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстағы горчица газынан зардап шеккеннен кейін тыныс алу мүшелерінің зардап шегуінен қайтыс болды.

Arthur was born Gladys Georgianna Greene in Plattsburgh, New York, to Protestant parents, Johanna Augusta Nelson and Hubert Sidney Greene. Gladys' Lutheran maternal grandparents immigrated from Norway to the American West after the Civil War. Her Congregationalist paternal ancestors immigrated from England to Rhode Island in the second half of the 1600s. During the 1790s, Nathaniel Greene helped found the town of St. Albans, Vermont, where his great grandson, Hubert Greene, was born. Johanna and Hubert were married in Billings, Montana, on July 7, 1890. Gladys's three older brothers—Donald Hubert Greene, Robert Brazier Greene, and Albert Sidney Greene—were born in the West. Around 1897, Hubert moved his wife and three sons from Billings to Plattsburgh, so he could work as a photographer at the Woodward Studios on Clinton Street. Johanna gave birth to stillborn twins on April 1, 1898. Two and a half years later, Johanna gave birth to Gladys. The product of a nomadic childhood, the future Jean Arthur lived at times in Saranac Lake, New York; Jacksonville, Florida, where George Woodward, Hubert's Plattsburgh employer, opened a second studio; and Schenectady, New York, where Hubert had grown up and where several members of his family still lived. The Greenes lived on and off in Westbrook, Maine, from 1908 to 1915, while Gladys's father worked at Lamson Studios in Portland. Relocating in 1915 to New York City, the family settled in the Washington Heights neighborhood – at 573 West 159th Street – of upper Manhattan, and Hubert worked at Ira L. Hill's photographic studio on Fifth Avenue. Gladys dropped out of high school in her junior year due to a "change in family circumstances". Presaging many of her later film roles, she worked as a stenographer on Bond Street in lower Manhattan during and after World War I. Both her father (at age 55, claiming to be 45) and siblings registered for the draft. Her brother Albert died in 1926 as a result of respiratory injuries suffered during a mustard gas attack during World War I.

Үнсіз фильмдер

1920-ші жылдардың басында Нью-Йоркте модель болып жұмыс істеген кезде Fox Film Studios оны байқап алды. Жаңадан танымал болған Жан Артур бір жылдық келісімшартқа отырып, Джон Фордтың режиссерлігімен түсірілген «Камео Кирби» (1923) фильмінде дебют жасады. Ол өзінің сахналық есімін ең қадірлі екі тұлғасынан – Жанна д’Арк пен Король Артурдан алған. Студия сол кезде джаз дәуірінің көрермендерін қызықтыратын, жағымды келбеті бар американдық сүйіктілерді іздеп жүрді. Артур осындай тұлға ретінде өзгертілді – флаппер. «Камео Кирбидегі» шағын рөлден кейін ол «Венера ғибадатханасы» (1923) фильмінде алғашқы әйел басты рөлін алды, ол билеген нимфалар тобы туралы сюжеті жоқ туынды. Фильмнің режиссері Генри Отто актрисалық талантының жетіспеуіне наразы болып, үшінші күні Артурдың орнына Мэри Филбин актрисасын қойды. Артур режиссермен келісті: «Іштен ешқандай жарық болған жоқ. Мен механикалық қуыршақтай ойнадым. Өмір бойына ұятқа қаламын деп ойладым». Артур Калифорния киноиндустриясын мүлдем тастап кетпекші болды, бірақ келісімшартының арқасында тартынды және оның орнына комедиялық қысқа фильмдерде ойнады. Таланттың жетіспеуіне қарамастан, Артур актерлік өнерді ұнатып, оны «шығармашылыққа мүмкіндік» ретінде қарастырды. Біршама атаққа ие болу үшін ол Лос-Анджелес қалалық анықтамалығында фотооператор ретінде тіркелді, сондай-ақ жаңа Энсино түнгі клубының жарнамалық фильмінде түсті, бірақ бәрі бекер болды. Бір күні ол B-класты вестерндерді түсіретін Action Pictures студиясына келді және иесі Лестер Ф. Скотты өзінің сымбатымен таң қалдырды. Ол толық бейтаныс адамға тәуекел етуге шешім қабылдады және ол екі жыл ішінде 20-дан астам вестернде түсті. Әр фильмге 25 доллар ғана төленген Артур қиын жұмыс жағдайларынан зардап шекті: «Фильмдер көбінесе Лос-Анджелес маңындағы шөл далада, күннің ыстығынан жұтқыншақтар құрғап, макияж еріп кететіндей жағдайда түсірілетін. Ағын суды ешқайда таба алмадық, тіпті дәретханалар да әрқашан бола бермейтін». Бұл фильмдерде көбінесе нағыз ковбойлар, қиын жағдайға төзімді, басқаларға көңіл бөлмейтін қатал адамдар ойнайтын. Фильмдер Орта Батыс театрларында орташа табысқа ие болды, бірақ Артурға ешқандай назар аударылмады. 1924-1926 жылдар аралығында Action Pictures студиясының фильмдерінде ойнағаннан басқа, ол «The Drug Store Cowboy» (1925) сияқты тәуелсіз вестерндерде, Poverty Row студиясы үшін вестерндерде жұмыс істеді, сондай-ақ Бастер Китонның «Seven Chances» (1925) фильмінде хатшы рөлінде эпизодтық түсті. 1927 жылы Артур «Ер аулаушылар» фильмінде Мэй Буш пен Чарльз Деланидің қасында алтын іздеген хор қызы ретінде түскен кезде көбірек назар аударды. Кейіннен ол «Ат аяқ киімдері» (1927) фильмінде актер Монти Бэнкспен романтикалық қарым-қатынаста болды, бұл фильм коммерциялық және сыншылар тарапынан мақтауға ие болды. Ол Бэнкстің тікелей талабымен ойнатылды және 700 доллар жалақы алды. Содан кейін режиссер Ричард Уоллес Fox студиясының тәжірибелі актрисаны таңдау тілегін елемей, Артурды колледж комедиясы «The Poor Nut» (1927) фильмінде әйел басты рөлге бекітті, бұл оған көрермендерге кеңінен танылуға мүмкіндік берді. Variety журналының рецензенты актрисаны жамандады: «Голливудтағылардың барлығы режиссерлердің есіктерін қағып, суретке түсуге мүмкіндік сұрап жатқан жас әйелдердің көптігі туралы мақтанып жүргенде, олардың арасынан Жан Артур мен Джейн Уинтон сияқты екі жағымсыз үлгі таңдалғаны таңғажайып». «Қыздардың ешқайсысының экрандық тартымдылығы жоқ. Камераның ең мейірімді жарығымен де олар тартымды емес және бірнеше жақтан түсірілген кадрларда көруге қиын». Артур мансабының бағытынан көңілі толып, сол кездегі сұхбатта үлкен мүмкіндікке ие болуға ниеттенгенін білдірді. Ол ірі студия Famous Players–Lasky үшін түсірілген «Жылыну» (1928) фильміндегі шағын рөлге келісім бергенде күмәнмен қарады, онда ірі жұлдыз Ричард Дикстің қатысуы болды. Студияның алғашқы дыбысты фильмі ретінде жарнамалданған ол бұқаралық ақпарат құралдарының назарына ілікті, ал Артур бейсбол клубының иесінің қызының рөлін ойнағаны үшін мақтау алды. Variety журналы «Дикстің де, Артурдың да материалдың нашарлығына қарамастан керемет ойнағаны» туралы пікір білдірді, ал Screenland Артурды «Дикстің фильмдеріндегі ең сүйкімді жас сүйкімділердің бірі» деп жазды. «Жан әдемі, ол кино жұлдызына ұқсамайды. Ол жақсы қыз, бірақ оның өзіндік ерекшеліктері бар». «Жылыну» фильмінің табысы Артурдың Paramount Pictures студиясымен аптасына 150 доллар төлеп, үш жылдық келісімшартқа қол қоюына әкелді.

Discovered by Fox Film Studios while she was doing commercial modeling in New York City in the early 1920s, the newly named Jean Arthur landed a one year contract and debuted in the silent film Cameo Kirby (1923), directed by John Ford. She reputedly took her stage name from two of her greatest heroes, Joan of Arc (Jeanne d'Arc) and King Arthur. The studio was at the time looking for new American sweethearts with sufficient sex appeal to interest the Jazz Age audiences. Arthur was remodeled as such a personality, a flapper. Following the small role in Cameo Kirby, she received her first female lead role in The Temple of Venus (1923), a plotless tale about a group of dancing nymphs. Dissatisfied with her lack of acting talent, the film's director, Henry Otto, replaced Arthur with actress Mary Philbin during the third day of shooting. Arthur agreed with the director: "There wasn't a spark from within. I was acting like a mechanical doll personality. I thought I was disgraced for life." Arthur was planning on leaving the California film industry for good, but reluctantly stayed due to her contract, and appeared in comedy shorts, instead. Despite lacking the required talent, Arthur liked acting, which she perceived as an "outlet". To acquire some fame, she registered herself in the Los Angeles city directory as a photo player operator, as well as appearing in a promotional film for a new Encino nightclub, but to no avail. Change came when one day she showed up at the lot of Action Pictures, which produced B Westerns, and impressed its owner, Lester F. Scott, Jr., with her presence. He decided to take a chance on a complete unknown, and she was cast in over 20 Westerns in a two year period. Only receiving $25 a picture, Arthur suffered from difficult working conditions: "The films were generally shot on location, often in the desert near Los Angeles, under a scorching sun that caused throats to parch and make up to run. Running water was nowhere to be found, and even outhouses were a luxury not always present. The extras on these films were often real cowboys, tough men who were used to roughing it and who had little use for those who were not." The films were moderately successful in second rate Midwestern theaters, though Arthur received no official attention. Aside from appearing in films for Action Pictures between 1924 and 1926, she worked in some independent Westerns, including The Drug Store Cowboy (1925), and Westerns for Poverty Row, as well as having an uncredited bit part in Buster Keaton's Seven Chances (1925) as the receptionist. In 1927, Arthur attracted more attention when she appeared opposite Mae Busch and Charles Delaney as a gold digging chorus girl in Husband Hunters. Subsequently, she was romanced by actor Monty Banks in Horse Shoes (1927), both a commercial and critical success. She was cast on Banks's insistence, and received a salary of $700. Next, director Richard Wallace ignored Fox's wishes to cast a more experienced actress by assigning Arthur to the female lead in The Poor Nut (1927), a college comedy, which gave her wide exposure to audiences. A reviewer for Variety did not spare the actress in his review:
With everyone in Hollywood bragging about the tremendous overflow of charming young women all battering upon the directorial doors leading to an appearance in pictures, it seems strange that from all these should have been selected two flat specimens such as Jean Arthur and Jane Winton. Neither of the girls has screen presence. Even under the kindliest treatment from the camera, they are far from attractive and in one or two side shots almost impossible. Fed up with the direction that her career was taking, Arthur expressed her desire for a big break in an interview at the time. She was skeptical when signed to a small role in Warming Up (1928), a film produced for a big studio, Famous Players–Lasky, and featuring major star Richard Dix. Promoted as the studio's first sound film, it received wide media attention, and Arthur earned praise for her portrayal of a baseball club owner's daughter. Variety opined, "Dix and Arthur are splendid in spite of the wretched material", while Screenland wrote that Arthur "is one of the most charming young kissees who ever officiated in a Dix film. Jean is winsome; she neither looks nor acts like the regular movie heroine. She's a nice girl – but she has her moments." The success of Warming Up resulted in Arthur being signed to a three year contract with the studio, soon to be known as Paramount Pictures, at $150 a week.

Дыбыстық фильмге көшу

1920-шы жылдардың соңында дыбысты фильмдердің танымалдылығы артып келе жатқанда, Артур Paramount Pictures студиясының үнсіз фильмдерде ойнаған актерлерінің қатарында болды, олар бастапқыда дыбысты фильмдерге бейімделуге құштар емес еді. Дыбысты фильмдерге деген қызығушылықтың уақытша емес екенін түсінген соң, ол дыбыс режиссері Рой Помероймен кездесті. Оның ерекше, дауыстық тембрі – 1930-шы жылдардың басында Бродвейдегі сахналық тәжірибесімен қатар – ақырында оны дыбысты фильмдердегі жұлдызға айналдырды, бірақ бастапқыда режиссерлердің оны фильмдерге шақыруына кедергі келтірді. Оның толыққанды дыбысты фильмдегі дебюті – «Канардың қанымен жасалған кісі өлтіру» (1929) фильмі, онда ол Уильям Пауэлл мен Луиза Брукстің ойын әріптесі болды. Артур фильмде көрермендердің көңілін толығымен қамти алмады және кейіннен ол сол кезде «өте нашар актриса, жақсаруға тырысқан, бірақ шынайы оқыту тәжірибесі жоқ» екенін айтты. Дыбысты фильмдердің алғашқы жылдарында Paramount студиясы тәжірибелі вокалы мен әсерлі өмірбаянға ие Бродвей актерлерімен келісімшарт жасаумен танымал болды. Артур осындай актерлердің қатарына жатпады және киноиндустрияда танылу үшін күресті. Paramount студиясының өсіп келе жатқан атқарушы директоры Дэвид О. Селзникпен жеке қарым-қатынасының нәтижесінде – оның Ирен Майер Селзникпен қарым-қатынасына қарамастан – оның мансабы өркендеді; ол танымал болды және 1929 жылы WAMPAS Baby Stars-тың бірі болып таңдалды. «Жеміш баспалдағы» (1929) атты B класты үнсіз вестерннен кейін, ол «Сырлы доктор Фу Манчу» (1929) фильмінің сәнді өндірісінде әйел басты рөлді ойнағанда жағымды пікірлер алды. Артурға жарнамалық тапсырмалар көбейді, ол оларды орындады, бірақ фотографтарға позда беруді және сұхбат беруді ұнатпады. Екі әйел рөлінің ішінде Артурдың рөлі «жақсырақ» деп есептелді, ал режиссер Эдвард Сазерленд «Артур осылай жақсы ойнағандықтан, оның Боудан көріністі ұрлап алуын болдырмау үшін көріністерді кесуге тура келді» деді. Кейбіреулер Боу Артурдың «жақсырақ рөлді» алғанына ренжігенін айтса да, Боу Артурды қойылымның барынша пайдасын тигізуге шақырды. Фильм орташа сәттілікке қол жеткізді, ал «Нью-Йорк Таймс» газеті фильм «Жан Артур болмаса, орташа фильм болар еді, ол мысық әпкесінің рөлін өте шебер ойнады» деп жазды. «Өмірсіз жас қыздар рөлдерінің» тізбегінен кейін, ол 1930 жылдың желтоқсанында Пасадена Плейхаустағы «Жазғы ән» қойылымында қосалқы рөлмен сахнаға шықты. Голливудқа оралған Артур өзінің мансабының төмендеп бара жатқанын байқады және өзінің беделін жақсарту үшін және сәтті актриса Мэри Брайанмен салыстырудан аулақ болу үшін шашын сары түске бояды. Оның күш-жігері нәтиже бермеді; 1931 жылдың ортасында Paramount-пен үш жылдық келісімшарты аяқталғанда, Paramount студиясы Ұлы депрессияның салдарынан туындаған қаржылық қиындықтарға байланысты оны босату туралы хабарлады. Содан кейін ол 1932 жылдың 8 қыркүйегінде Броадхерст театрында ашылған «Басын қайтарып алған адам» пьесасында әйел басты рөлді жеңіп алды. Артурға қатысты көбінесе ара-жіберілген пікірлер айтылды; пьесаға қатысты жағымсыз пікірлер өндірістің тез тоқтатылуына әкелді. Артур мерекеге Калифорнияға оралды және 1933 жылы RKO студиясының «Мэри Холмстің өткені» фильмінде түсті, ол екі жылдан кейін оның алғашқы фильмі болды. Бродвейге оралған Артур аз назар аударған кішкентай пьесаларда ойнауын жалғастырды. Алайда сыншылар оны мақтап, пікір білдірді. Осы кезеңде Артур алғаш рет актерлік шеберлігіне сенімді болды. Голливудтағы фильмдер мен Нью-Йорктегі пьесалардың айырмашылығы туралы Артур былай деді: «Менің ойымша, Голливуд – өзіңіз болуға арналған орын емес. Адам Голливудқа келмес бұрын өзін табуы керек. Сахнада мен өзімді басқа әлемде таптым. Жеке тұлға маңызды. Режиссер мені жігерлендірді және мен өзім болғанымды үйрендім. Мен аудиторияға қарауға және оны ұмытуға үйрендім. Жарықтарды көріп, бірақ оларды көрмеуге, жүздеген адамдардың реакциясын бағалауға, бірақ рөлге толыққанды берілуге үйрендім, олардың реакциясын елемеуге. Жақсартылған өмірбаянмен ол 1933 жылдың соңында Голливудқа қайта оралды және Columbia Pictures студиясының өкілімен кездесуге шақырылғанға дейін бірнеше келісімшарт ұсыныстарын қабылдамады. Columbia оны жұмысқа алды.

With the rise of the talkies in the late 1920s, Arthur was among the many silent screen actors of Paramount Pictures initially unwilling to adapt to sound films. Upon realizing that the craze for sound films was not a phase, she met with sound coach Roy Pomeroy. Her distinctive, throaty voice – in addition to some stage training on Broadway in the early 1930s – eventually helped make her a star in the talkies, but it initially prevented directors from casting her in films. Her all talking film debut was The Canary Murder Case (1929), in which she co starred opposite William Powell and Louise Brooks. Arthur impressed only a few with the film, and later claimed that at the time she was a "very poor actress awfully anxious to improve, but inexperienced so far as genuine training was concerned." In the early years of talking pictures, Paramount was known for contracting Broadway actors with experienced vocals and impressive background references. Arthur was not among these actors, and she struggled for recognition in the film industry. Her personal involvement with rising Paramount executive David O. Selznick – despite his relationship with Irene Mayer Selznick – proved substantial; she was put on the map and became selected as one of the WAMPAS Baby Stars in 1929. Following a silent B Western called Stairs of Sand (1929), she received some positive notices when she played the female lead in the lavish production of The Mysterious Dr. Fu Manchu (1929). Arthur was given more publicity assignments, which she carried out, though she immensely disliked posing for photographers and giving interviews. Of the two female leads, Arthur was thought to have "the better part", and director Edward Sutherland claimed, "Arthur was so good that we had to cut and cut to keep her from stealing the picture" from Bow. While some argued that Bow resented Arthur for having the "better part," Bow encouraged Arthur to make the most of the production. The film was a moderate success, and The New York Times wrote that the film would have been "merely commonplace, were it not for Jean Arthur, who plays the catty sister with a great deal of skill." Following a string of "lifeless ingenue roles" in mediocre films, she debuted on stage in December 1930 with a supporting role in Pasadena Playhouse's 10 day production run of Spring Song. Back in Hollywood, Arthur saw her career deteriorating, and she dyed her hair blonde in an attempt to boost her image and avoid comparison with more successful actress Mary Brian. Her effort did not pay off; when her three year contract at Paramount expired in mid 1931, she was given her release with an announcement from Paramount that the decision was due to financial setbacks caused by the Great Depression. She next won the female lead in The Man Who Reclaimed His Head, which opened on September 8, 1932, at the Broadhurst Theatre to mostly mixed notices for Arthur; negative reviews for the play caused the production to be halted quickly. Arthur returned to California for the holidays, and appeared in the RKO film The Past of Mary Holmes (1933), her first film in two years. Back on Broadway, Arthur continued to appear in small plays that received little attention. Critics, however, continued to praise her in their reviews. In this period, Arthur arguably developed confidence in her acting craft for the first time. On the contrast between films in Hollywood and plays in New York, Arthur commented:

<blockquote>I don't think Hollywood is the place to be yourself. The individual ought to find herself before coming to Hollywood. On the stage I found myself to be in a different world. The individual counted. The director encouraged me and I learned how to be myself I learned to face audiences and to forget them. To see the footlights and not to see them; to gauge the reactions of hundreds of people, and yet to throw myself so completely into a role that I was oblivious to their reaction. With an improved résumé, she returned to Hollywood in late 1933, and turned down several contract offers until she was asked to meet with an executive from Columbia Pictures. Columbia hired her.

Кейінгі мансабы және зейнеткерлік өмір

Артур 1944 жылы «Колумбия Пикчерс» компаниясымен жасасқан келісімшарты аяқталған соң зейнеткерлікке шықты. Ол студияның көшелерінде «Мен еркінмін, мен еркінмін!» деп айқайлап жүгірді дегенді айтады. Келесі бірнеше жыл бойы ол дерлік барлық кино ұсыныстарын қабылдамай, тек екі рет қана рөлге келісті: Билли Уайлдердің «Шетелдегі дау» (1948) фильмінде конгрессмен және Марлен Дитрихтің қарсыласы болды, сондай-ақ классикалық вестерн «Шейн» (1953) фильмінде шаруаның әйелі рөлін ойнады. Бұл фильм оның мансабындағы ең табысты туындысы болды. Соңғысы оның соңғы фильмі және түсті фильмдердегі жалғыз рөлі еді. Артурдың зейнеткерлікке шыққаннан кейінгі театрлық жұмысы үзілісті болды, себебі ол қоғамда жұмыс істеуден ұялып, ыңғайсыздық сезінетін. Капра оның сахналар арасында гримеркада құстығын, бірақ әр жолы мінсіз кадрға түсуге шығатынын айтқан. Джон Оллердің «Жан Артур: Ешкім білмеген актриса» (1997) атты биографиялық еңбегінде Артурдың сахналық қорқыныш пен психосоматикалық аурулармен күрескені айтылады. Мысалы, 1945 жылы ол Гарсон Каниннің «Кеше туылған» пьесасындағы басты рөлге шақырылды. Бірақ оның жүйкесі шыдамай, Бродвейге жетпей тұрып, қойылымнан бас тартты, бұл Джуди Холлидейге рөл алуға мүмкіндік берді. 1950 жылы Артур Бродвейде Леонард Бернштейннің «Питер Пэн» пьесасы бойынша қойылған спектакльде басты рөлді ойнап, үлкен жетістікке жетті. Ол 50 жасқа жуық шақта болғанда, атақты Питер Пэн рөлін сомдады. 1954 жылы ол Джордж Бернард Шоудың «Сент-Жоанна» пьесасында Жанна д’Арк рөлін ойнады, бірақ жүйкелік ауру мен режиссер Харольд Кларманмен туындаған жанжалдардан кейін пьесадан шығып кетті. «Шейн» мен «Сент-Жоанна» фильмінен кейін Артур 11 жылға зейнеткерлікке шықты. 1965 жылы ол «Gunsmoke» телесериалының бір эпизодында ойнап, қайтадан шоу-бизнеске оралды. 1966 жылы өте жабық Артур өзінің жеке телесериалында, «Жан Артур шоуында» Патриция Маршалл рөлін ойнады. Бірақ CBS телеканалы сериалды 12 эпизодтан кейін маусымның ортасында жапты. Рон Харпер оның ұлы, адвокат Пол Маршалл рөлін сомдады. 1967 жылы Артур Бродвейге «Стефани Блейктің ақылдан адасуы» пьесасында орта батыстың бойжеткен қызы ретінде қайта оралды, ол хиппилер тобымен араласады. Уильям Голдман өзінің «Маусым» кітабында Артюрдің спектакльге қатысудан бас тартқандықтан, алдын ала көрсетімдер кезінде жабылған апатты өндірісті суреттеді. Кейін Артур драма сабақтарын оқытуды шешті, алдымен Вассар колледжінде, содан кейін Солтүстік Каролина өнер мектебінде. 1973 жылы Солтүстік Каролинада тұрып жатқан Артур көршісінің жеріне рұқсатсыз кіргені үшін тұтқындалды және түрмеге қамалды. Ол жануарларды адамдардан артық жақсы көретінін айтты, себебі оларға сенген. Ол кінәлі деп танылып, 75 доллар айыппұл төледі және үш жылға шартты жаза алды. Артур Капра туралы кітаптың авторы оның қарсылығын жеңгенше, сұхбат беруден мүлдем бас тартты. Артур бірде сұхбат беруден гөрі, оның тамағын кесуге дайын екенін айтқан. Артур демократ болды және 1952 жылғы президент сайлауында Эдлай Стивенсон мен 1960 жылы Джон Ф. Кеннедидің үгіттерін қолдады.

Arthur retired when her contract with Columbia Pictures expired in 1944. She reportedly ran through the studio's streets, shouting "I'm free, I'm free!" For the next several years, she turned down virtually all film offers, the two exceptions being Billy Wilder's A Foreign Affair (1948), in which she played a congresswoman and rival of Marlene Dietrich's , and as a homesteader's wife in the classic Western Shane (1953), which turned out to be the biggest box office hit of her career. The latter was her final film, and the only color film in which she appeared. Arthur's postretirement work in theater was intermittent, somewhat curtailed by her unease and discomfort about working in public. Capra claimed she vomited in her dressing room between scenes, yet emerged each time to perform a flawless take. According to John Oller's biography, Jean Arthur: The Actress Nobody Knew (1997), Arthur developed a kind of stage fright punctuated with bouts of psychosomatic illnesses. A prime example was in 1945, when she was cast in the lead of the Garson Kanin play Born Yesterday. Her nerves and insecurity got the better of her and she left the production before it reached Broadway, opening the door for a then unknown Judy Holliday to take the part. She did score a major triumph on Broadway in 1950, starring in Leonard Bernstein's adaptation of Peter Pan, playing the title character, when she was almost 50. She tackled the role of her eponym, Joan of Arc, in a 1954 stage production of George Bernard Shaw's Saint Joan, but she left the play after a nervous breakdown and battles with director Harold Clurman. After Shane and Saint Joan, Arthur went into retirement for 11 years. In 1965, she returned to show business in an episode of Gunsmoke. In 1966, the extremely reclusive Arthur took on the role of Patricia Marshall, an attorney, on her own television sitcom, The Jean Arthur Show, which was cancelled midseason by CBS after only 12 episodes. Ron Harper played her son, attorney Paul Marshall. In 1967, Arthur was coaxed back to Broadway to appear as a Midwestern spinster who falls in with a group of hippies in the play The Freaking Out of Stephanie Blake. In his book The Season, William Goldman reconstructed the disastrous production, which eventually closed during previews when Arthur refused to go on. Arthur next decided to teach drama, first at Vassar College and then the North Carolina School of the Arts. While living in North Carolina, in 1973, Arthur made front page news by being arrested and jailed for trespassing on a neighbor's property to console a dog she felt was being mistreated. An animal lover her entire life, Arthur said she trusted them more than people. She was convicted, fined $75, and given three years' probation. steadfastly refusing interviews until her resistance was broken down by the author of a book about Capra. Arthur once famously said that she would rather have her throat slit than give an interview. Arthur was a Democrat and supported the campaigns of Adlai Stevenson during the 1952 presidential election and John F. Kennedy in 1960.

Жеке өмір

Артурдың 1928 жылы фотограф Джулиан Анкерге жасаған алғашқы некесі бір күннен кейін жойылды. 1932 жылы ол продюсер Фрэнк Росс-қа үйленді. Олар 1949 жылы ажырасты. Оның ешқандай некеден балалары болған жоқ. 1979 жылы Патси Келли Боз Хэдлиге Артурдың лесбиян екенін мәлімдеді. Артур 30 жыл бойы Калифорния штатының Кармель-бай-Си қаласында тұрды және 1991 жылдың 19 маусымында жүрек жеткіліксіздігінен 90 жасында қайтыс болды.

Радио қойылымдары

Жыл Бағдарлама Эпизод / дереккөз 1937 Люкс радио театры Мистер Дідс қалаға келеді 1937 Люкс радио театры Жазық дала 1938 Люкс радио театры Жетінші жұмақ 1939 Люкс радио театры Тек періштелерде ғана қанаттар болады 1939 Люкс радио театры Пигмалион 1940 Экран гильдиясы театры Езебел 1941 Люкс радио театры Түнды есіңе ал 1943 Люкс радио театры Қаланың әңгімесі 1953 Театр гильдиясы эфирде Үлкен саяхат