Тарих

Уильям Джолли көпірі 1928 және 1932 жылдар аралығында, 1925 жылы Үлкен Брисбен құрылғаннан кейін салынды. Бұл жаңа Брисбен қалалық кеңесінің алғашқы маңызды жобаларының бірі болды және қаланың тұңғыш мэрі Уильям Джоллидің есімін иеленді. Салынысымен бірге, Брисбеннің орталық бизнес-ауданы мен Оңтүстік Брисбенді байланыстырған жалғыз көпір – 1897 жылы салынған екінші Виктория көпірі болатын. Бұл көпір 1893 жылғы су тасқынынан қираған ескі көпірдің орнына салынған еді. Уильям Джолли көпірі Брисбен өзенін Оңтүстік Брисбен түбегінің ұшынан, Грей көшесі (Оңтүстік Брисбен) және Солтүстік Кейде Ску және Сол көшелерінің қиылысынан өтеді. "Виктория көпірінің құлауы бизнестің қалыпты жүргізілуіне қаншалықты үлкен кедергі келтірді! Қазіргі таңда, іс жүзінде, мегаполис екі жеке қалаға бөлінгендей. Көпір жоқ, телефон жоқ, телеграф жоқ және паромдық қызметтердің мүмкіндігі де шектеулі." 1897 жылы жаңа Виктория көпірінің ашылуымен және электр трамвайларының пайда болуымен өзеннің екі жағындағы қалалар кеңейе бастады. Солтүстік жағалаудың биік бөлігіндегі тұрғын үйлерге өнеркәсіп алғаш рет 1897 жылы Солтүстік Кейн паромдық терминалының үстінен, Солтүстік Кейн-Өзен жолының қиылысынан Helidon Spa Company компаниясының кең ауқымды құрылысын салу арқылы енді. 1913 жылы Helidon Spa зауытының жоғары жағында Morrow Rankin (кейін Arnott's Biscuits) зауыты құрылғанда тұрғын үйлердің саны одан да азайды. Көпірдің жобалануында қиындықтар туындады, себебі өзен төселігінің астындағы тау жыныстарының тереңдігі оңтүстік жағалаудан бастап шамамен артты. Қымбат негіздік жұмыстарға байланысты, ұзын аралықтарды қамтитын көпірдің түрі таңдалды. Хардинг Фрю бес түрлі көпірді қарастырды, олардың әрқайсысы бір-бірінен ерекшеленді. Ол өз есебінде: "Шындығында, тек экономикалық жағын ғана емес, сонымен қатар пайдалылықты, жақсы талғамды және минималды техникалық қызмет көрсету шығындарын да ескергенімізді айту керек" деді. Сонымен қатар, болаттық көпірлердің техникалық қызмет көрсету талаптары мен сенімділігі де алаңдатушылық тудырды. Хардинг Фрю А типіндегі көпірді ұсынды және Кеңес оның ұсынысын қабылдады, бірақ жобадан құрылысқа көшкенде тәсілдердің кейбір егжей-тегжейлі бөліктері өзгерді. Таңдалған көпірдің дизайны – бетонмен қапталған, арка тәрізді қабырғалары бар болаттан жасалған конструкция болды. Бес түрлі көпірдің ішіндегі түрін шешудегі соңғы шешім негізінен эстетикалық болды және Миссисипи өзені арқылы Роберт көшесін (Сент-Пол, Миннесота) алып өтетін Rainbow Arch Bridge көпірінің ықпалымен болды. Хардинг Фрю өз есебінде бұл туралы мойындады және: "Қазірдің өзінде, Қвеенслендтегі қалалық көпірлердің сыртқы түріне назар аудару керек. Пайдалылық және эстетика мәселелері де, әсіресе қаланың маңыздылығы, азаматтық мақтанышы және болашағына қатысты, мұқият қарастырылуы тиіс" деді. Таңдалған көпірдің дизайны Сент-Пол көпірінен үш негізгі аралығымен ерекшеленді, ал Сент-Пол көпірінде бір ғана аралық болды. Осы ерекшелік Уильям Джолли көпірін бірегей ететін фактор болуы мүмкін. 2006 жылы Брисбен қалалық кеңесі әдеттегі жұмыс күнінде 42000 көліктің көпірден өтіп, ең көп жүрмелі уақытта көпірдің екі шетінде де тығырындар пайда болатынын хабарлады. 2010 жылы ашылған Go Between Bridge Уильям Джолли көпіріндегі тығырындарды азайту мақсатымен салынды, бірақ ол күтілгендей пайдаланылмады және толық қуатымен жұмыс істемейді, себебі Go Between Bridge ақылы, ал жақын маңдағы Уильям Джолли көпірі тегін пайдаланылады.

Танымал мәдениетте

2003 жылы көпір «Инспектор Гаджет 2» фильмінің түсірілу орны болды. 2009 жылдан бері көпір көркем жарық шоуларын көрсету үшін қолданылуда. Көпірге суреттерді проекциялау үшін бес метрлік екі мұнара пайдаланылады. Жобаның құны 2 миллион долларға бағаланды.

Мұра тізімі

Уильям Джоли көпірі 1996 жылғы 6 тамызда Квинсленд мұрасының тізіліміне енгізілді, себебі ол төмендегі критерийлерге сай келді. Бұл орын Квинсленд тарихының дамуы мен ерекшеліктерін көрсетуде маңызды. Уильям Джоли көпірі 1925 жылы Үлкен Брисбен құрылғаннан кейін 1928 және 1932 жылдар аралығында салынды. Ол жаңа қалалық кеңестің алғашқы маңызды жобаларының бірі болды және Үлкен Брисбен заңының шеңберінде азаматтық жақсартуларға бағытталған батыл саясаттың бір бөлігі еді. Көпірдің салынуы Үлкен Брисбеннің бірігуінің символы ретінде қарастырылды. Көпірге жаңа қалалық кеңестің алғашқы мэрі, кейіннен лорд-мэр болған Уильям Альфред Джолидің есімі берілді. Ол Көпірлер мен паромдар комитетінің төрағасы болды және көпірдің құрылысына бастама көтерген ұсыныстарды енгізді. Уильям Джоли көпірі Оңтүстік Брисбен түбегінің ұшында орналасқан, бұл жер еуропалықтар келгенге дейін Брисбен өзенін кесіп өту үшін дәстүрлі орын болып келген. Аборигендер мен кейіннен еуропалықтардың жолдары мен жерді пайдалану жолдары көпірдің орналасуын және оған байланысты көлік жүйелерін көрсететін келесі көлік желілерінің негізін құрады. Бұл Брисбеннің екінші көпірі болды және өзеннің екі жағы арасында маңызды көлік және байланыс қызметін атқарды, сондай-ақ Оңтүстік Брисбен түбегінің дамуына қосымша түрткіс берді. Бұл орын Квинслендтің мәдени мұрасының сирек, ерекше немесе жоғалу қаупі бар аспектілерін көрсетеді. Көпірдің дизайны ерекше, өйткені оның үш негізгі арқасы палуба арқылы өтеді, бұл көпірге ерекше көрініс және ескеретін сипат береді. Бұл орын эстетикалық маңыздылығымен де маңызды. Уильям Джоли көпірінің дизайны қаланың мәртебесін және азаматтық мақтанышын көрсету мақсатында жасалған. Бетонмен қапталған болаттан салынған көпір монумент сияқты көрінеді, оның негізгі тіректерінде әсем ою-өрнектер мен аркалық қабырғаларында үлкен тастардан жасалған безендірулер бар. Көпірдің дизайны ерекше, өйткені оның үш негізгі арқасы палуба арқылы өтеді, бұл көпірге ерекше көрініс және ескеретін сипат береді. Бұл орын белгілі бір кезеңдегі шығармашылық немесе техникалық жетістіктердің жоғары деңгейін көрсетуде маңызды. Уильям Джоли көпірі дизайнында, Гуниттің (құрғақ араласқан бетонды бүрку) қолданылуында және өзен тіректерін салу үшін қолданылған құм аралы әдісін әзірлеуде жоғары техникалық жетістіктерді көрсетеді. Бұл орын Квинсленд тарихында маңызды болған белгілі бір адамның, топтың немесе ұйымның өмірімен немесе жұмысымен ерекше байланысты. Уильям Джоли көпірін Брисбеннің танымал инженері А.Е. Хардинг Фрю жобалаған, ал құрылысын Квинслендтік мердігерлер Evans Deakin and Co және MR Hornibrook Ltd жүзеге асырды.