Кіріспе

Брисбендегі көпір, Австралия. Виктория көпірі – Брисбен өзені арқылы өтетін автобус және жаяу жүргіншілерге арналған көпір. 1969 жылы ашылған қазіргі көпір осы орналасқан жерде салынған үшінші тұрақты құрылыс. 2021 жылдың 24 қаңтарынан бастап көпір жалпы көлік қозғалысы үшін жабылды және қазір тек автобустар, жаяу жүргіншілер мен велосипедшілер пайдаланады. Брисбен өзеніндегі алғашқы автомобильдік көпір – Виктория көпірінің тарихы ұзақ және қызықты. 1865 жылдан бері Оңтүстік Брисбенді (Оңтүстік Бэнк саябағы және Квинсленд мәдени орталығының жанында) Солтүстік Кейдегі Брисбеннің орталық бизнес ауданымен (CBD) байланыстыру үшін бірнеше көпірлер салынды. Көпірдегі жолдың жартысы қазір Оңтүстік-Шығыс автобус магистраліне (Busway) берілген. 2006 жылғы Брисбен қалалық орталығының жоспарында Виктория көпіріне жақын орналасқан Аделаида көшесіндегі жаңа көпірді салу мүмкіндігін зерттеу ұсынылды.

1864 Брисбен көпірі

Брисбен өзені арқылы көпір салу туралы алғашқы келісім 1861 жылы жасалды. Квинслендтің жаңадан құрылған Заң шығару жиналысы кеңеске шығындарды төлеуге мәжбүр етті, олар 1861 жылғы Брисбен көпірі заңына сәйкес Брисбен корпорациясына берілген Оңтүстік Брисбендегі сатылмаған мемлекеттік жер есебінен қаржыландырылуға тиіс болды. Квинсленд банкінен көпір жерлерін кепілге қойып, 70 000 фунт стерлинг сомасында қарыз алынды. Брисбен өзені арқылы салынатын алғашқы көпірдің, сол кезде Брисбен көпірі деп аталған, іргетасын салу жұмыстары 1864 жылғы 22 тамызда басталды. Подрядшы Джон Борн өзі салған мұражайлық құрылысты уақытша көпірге айналдыруды ұсынды. Бұл ұсынысқа және кеңеске жылдық төлем жасау шартымен, ол жол ақысын алуға рұқсат алды. Бұл ағаштан жасалған құрылым 1865 жылғы маусымда ашылды. Кеңес құрылысты толыққанды жөндеуге шамасы келмеді, ал оның қалдықтары, темір көпірдің бір бөлігімен бірге, өзенге құлауға екі жыл кетті. Квинсленд губернаторы Джордж Фиппс, Норманбидің 2-маркизі, оған «Виктория көпірі» деген ат берді. Көпірдің құны кеңес алған үлкен қарыздар есебінен төленді, олар жол ақысы арқылы қайтарылуға тиіс болды. Алайда, кірістің жетіспеуі және жол ақысына қатысты халықтың кең тараған наразылығы оны отарлық үкіметке беруге мәжбүр етті. Келесі жылы көпір бойында трамвай жолдары салынды. Ол Оңтүстік Брисбенді сумен жабдықтау үшін қолданылатын белгілі бір диаметрлі құбырды өткізді. Бұл көпір 1893 жылғы Брисбен тасқыны кезінде ішінара қирады. Осы уақыт аралығында адамдар мен тауарларды тасымалдау үшін паромдар пайдаланылды. Алайда, бұл 1896 жылы «Жемшік» паром апатына әкеп соқты, нәтижесінде 40-тан астам адам қаза тапты. Жаңа көпір салынып жатқанда, ескі көпірдің қираған бөлігін жабу үшін уақытша ағаш құрылыс салынды.

1897 жылғы Виктория көпірі

1897 жылы тағы бір көпір салынды және пайдалануға берілді, ол 1969 жылға дейін тұрды, содан кейін бұзылды. Көпір құйма темірден (құрылымы) және тастан (тірек қабырғалары мен қанатты қабырғалары – қызғылт қатты тас/порфир, қоңыр құмтас және Портленд цементі) салынған, екі көлікке арналған жолы мен екі жаяу жолы болған. Ескі көпірдің оңтүстік тірегінің бір бөлігі қазіргі көпірге жанында қалды, оның ішінде жаяу жүргіншілер аркасы, трамвай рельсінің қысқа бөлігі және Бірінші дүниежүзілік соғыстан оралған әскерилерге қол салып тұрғанда көлік апатында қаза болған Гектор Василийге арналған ескерткіш бар. Бұл тірек – мұра нысаны.

Ағымдағы көпір

1953 жылы жаңа көпірді жоспарлау басталды, алайда 1957 жылы жүргізілген тексеру 1949 жылдан бері ешқандай тозу болмағанын, ал сақты күтіммен оның қызмет ету мерзімі шексіз болатынын көрсетті. Көлік ағынының артуына байланысты 1969 жылдың 14 сәуірінде ашылған жаңа көпір қажет болды. Оның құны 3,2 миллион австралиялық долларды құрады және қазіргі заманғы, әсем әрі талғамды деп сипатталатын дизайнға ие болды. Біраз уақыт бойы екі көпір де бір мезгілде ашық болды, олардың әрқайсысы тек бір бағытта қозғалыс жүргізді.