Кіріспе
Ағылшын шахматшысы, төреші, ұйымдастырушы, журналист және жазушы Раймонд Дэннис Кин (29 қаңтар 1948 жылы туған) – ағылшын шахмат гроссмейстері, FIDE халықаралық төрешісі, шахмат ұйымдастырушысы, журналист және жазушы. 1985 жылдан 2019 жылдың қарашасына дейін ол The Times газетінің шахмат тілшісі болды және шахмат пен ақыл ойындары туралы 200-ден астам кітап жазған өнімді жазушы. 1985 жылғы туған күніне орай шахматқа қосқан қызметі үшін Британ империясы орденінің офицері (OBE) атағымен марапатталды.
Raymond Dennis Keene (born 29 January 1948) is an English chess grandmaster, a FIDE International Arbiter, a chess organiser, and a journalist and author. all held in London. He was the chess correspondent of The Times from 1985 to November 2019, and is a prolific author, having written over 200 books on chess and mind games. He was appointed an Officer of the Order of the British Empire (OBE) for services to chess in the 1985 Birthday Honours.
Шахматтық мансабы
Кин 1964 жылы Лондон және Британдық 18 жасқа дейінгі чемпионаттарда (Брайан Денманмен бөлісіп) жеңіске жетті, сондай-ақ 1965 және 1967 жылдары Барселонада және Иерусалимде өткен жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионаттарында Англияны өкілдік етті. Соңғы жарыста ол күміс медальді иеленді, Хулио Капланнан кейін екінші орын алды. Ол Далвич колледжі мен Кембридж университетінің Тринити колледжінде білім алған (онда ол қазіргі заманғы тілдерді оқып, магистр дәрежесін алды). Кин Кембриджде оқып жүргенде өзінің алғашқы шахмат кітабын жазды және 1971 жылы Блэкпулда өткен Британдық шахмат чемпионатында жеңімпаз атанды. Осының нәтижесінде 1972 жылы Халықаралық шебер атағын алды, Джонатан Пенроустан кейін 1961 жылдан бері бұл атақты алған алғашқы ағылшын шахматисі болды. 1974 жылы Кин Халықаралық шебер Дэвид С. Гудманның әпкесі Аннетке үйленді. Олардың 1991 жылы туған Александр есімді ұлы бар. Кин – гроссмейстер атағын алған екінші британдық шахматист. 1976 жылы алғашқы британдық гроссмейстер Тони Майлз одан бірнеше ай бұрын осы атаққа ие болды. Екеуі де бұл жетістіктері үшін ақшалай сыйлық алды. Майлз бен Кин келесі 20 жылдың ағылшын шахмат жарылысының алдында болды, ал олардан кейін Майкл Стин, Джон Нанн, Джон Спильман және Джонатан Местел сияқты басқа британдық гроссмейстерлер өркендеді. Кин Англия құрамасы сапында халықаралық командалық жарыстарда шамамен екі онжылдық бойы өнер көрсетті, 1966 жылы 18 жасында Гаванада өткен Шахмат Олимпиадасынан бастап. Одан кейін ол келесі жеті Олимпиадаға қатысты: Лугано 1968, Зиген 1970, Скопье 1972, Ницца 1974, Хайфа 1976, Буэнос-Айрес 1978 және Ла-Валлетта 1980. Лугано мен Хайфадағы жеке өнер көрсетуі үшін қола медальдар алды (дегенмен Хайфада жеке медальдар берілмеді), сондай-ақ үш Олимпиадада жеңілмеді – осы екеуі мен Зигенде. Бірақ оның кейінгі өнер көрсетуі осылай жақсы болған жоқ, Буэнос-Айресте төрт ойынның екеуінде ғана тең түсті, ал Ла-Валлеттадағы екі ойынында да жеңілді. Ол Англия құрамасы сапында төрт рет Студенттер Олимпиадасында (1966 жылы Оребро, 1967 жылы Харрахов, 1968 жылы Иббс және 1969 жылы Дрезден) және төрт рет Еуропа командалық чемпионатында (1973 жылы Бат, 1977 жылы Мәскеу, 1980 жылы Скара және 1983 жылы Пловдив) өнер көрсетті. Скарада ол командамен бірге қола медаль және жеке ең жоғары көрсеткіш үшін алтын медаль жеңіп алды. Кин 1971 жылы Британдық чемпионатта жеңіске жетті және үш рет екінші орынды бөлісті – 1968, 1970 және 1972 жылдары. Оның турнирлік жеңістеріне Hastings Challengers 1966, Slater Challenge Southend 1968, Йоханнесбург 1973, Woolacombe 1973, Capablanca Memorial (Master Group) 1974, Аликанте 1977, Сидней 1979, Дортмунд 1980, Барселона 1980, Lloyds Bank Masters 1981, Аделаида 1983 және Ла Валетта 1985 кіреді.
Ойын стилі
Киннің ойнау стилі стратегиялық жаңашылдыққа және позициялық ойынға ұмтылатын. Арон Нимзович пен Ричард Реттидің күшті ықпалында болғандықтан, ол «Модерн қорғанысы», «Нимзо үнді қорғанысы» және «Король үнді қорғанысы» сияқты гипермодерн ашылуларды жиі таңдайтын.
Ұйымдастырушы
Кин шахмат жарысын ұйымдастырушы болып жұмыс істеді. Ол жыл сайынғы Стаунтон мемориалдық шахмат турнирінің бастамашысы және ұйымдастырушысы болды, бұл Лондон қаласында шеберлер үшін өткізілетін сирек тұрақты шаралардың бірі еді. "Оксфорд компаньон" былай деп жазады: "Кин өзінің қабілеті мен салауаттылығының арқасында көптеген демеушілерді тартты және шахмат жарыстарын тиімді және жылдам ұйымдастыра алатынын көрсетті". Кейіннен Brain Games даулы жағдайларда құлдырап кетті.
Баспасөзші
1977 жылы наурыз айында Кин The Spectator журналының шахмат мақалашысы болды. Оның бағанасы 2019 жылдың қыркүйегінде жабылды, оның орнына Люк МакШейн келді. Гарри Голомбек зейнетке шыққаннан кейін, 1985 жылы Кин The Times газетінің шахмат тілшісі болып тағайындалды. 2019 жылдың қарашасында оның орнын Дэвид Хауэлл басты. 1996 жылдың желтоқсанында ол Sunday Times газетінің шахмат мақалашысы болды. 2017 жылдың тамызында оның орнын қайта Дэвид Хауэлл басты.
Теледидар қайраткері
Кин теледидарда пайда болды. Ол 1981, 1985, 1986, 1990, 1993 және 1995 жылғы әлем чемпионаттарын BBC 2, CHANNEL 4 және Thames TV арналары үшін жарыққа шығарды. Ұлыбританияның ITV телеарнасында көрсетілген "Ақылдың дуэлі" сериясында Кин, Оңтүстік Африкалық жазушы және азаматтық құқықтар үшін күрескер Дональд Вудспен бірге, Киннің барлық заманның ең жақсы он екі шахмат ойыны деп есептейтін ойындарын талқылады және талдады.
Журнал редакторы
1978 жылдан 1982 жылға дейін Кин "Заманауи шахмат теориясы" журналының редакторы болды, бұл журнал дебюттерге арналған еді және оған кеңестік әлем чемпиондары Михаил Ботвинник, Василий Смыслов және Михаил Тал үлес қосты.
Автор
Кин шахмат және ақыл-ойындар туралы 200-ден астам кітап жазған. Ол көп жылдар бойы "Бэтсфорд" баспасының шахмат жөніндегі кеңесшісі болды. Оның алғашқы кітаптары, мысалы, "Говард Стаунтон" (1975, Р.Н. Коулспен бірге жазылған) көбінесе өзіне ұқсас стильдегі ойыншылар туралы болды. 1999 жылы ағылшын тілінде алгебралық түрі жарық көрді. 1989 жылы ол Нейтан Дивинскиймен бірлесіп "Ақыл-ойындардың батырлары" атты кітапты жазды, онда барлық уақыттағы ең үздік 64 шахматшыны анықтауға тырысты. Қолданылған статистикалық әдістер кең қолдау таппады, бірақ бір кітапта ойыншылардың өмірбаяндары мен ойындары жан-жақты қарастырылған деп бағаланды.
Карпов үшін жұмыс істеу
1981 жылы Кин КСРО-ға келіп, Анатолий Карповқа 1981 жылғы әлем чемпионатының Карпов-Корчной матчына дайындалуға көмектесті. Дональдсон: "Плагиат қаншалықты айқын болды? Киннің кітабындағы Лисициннің гамбитіне арналған төрт жарым беттік мәтіннің әрбір сөзі мен вариациясы ұрланған" деп жазды. 2013 жылы Эдвард Винтер шахматтағы плагиат туралы ой бөлісіп: "Шахмат әлемінің аса нашар бұрышы, оны толыққанды жария ету арқылы болмаса, жою мүмкін емес" деді. Одан әрі ол: "Соңғы оқиға – Джастин Хортонның Каспаровтың «Менің ұлы алдыңғыларым» сериясының бірінші томынан материалды Реймонд Киннің «The Spectator» журналында дұрыс пайдаланбағанын анықтауы" деді. "Private Eye" журналы плагиатты "негізінен Каспаровтың, сондай-ақ басқа авторлардың шахмат кітаптарынан алынған үлкен көлемдегі мәтін" деп сипаттады. Бір жағдай Киннің Гарри Каспаров пен Анатолий Карпов арасындағы ойынға жазған түсіндірмелеріне қатысты, ол 2011 жылдың 8 желтоқсанында «The Times» газетіне, ал 2013 жылдың 5 қаңтарында «The Spectator» газетіне жариялаған. Винтер «көзді жоятын» деп атаған бұл күдікті плагиаттар «жаңарып отыратын плагиат индексінде» тіркелген.
Тони Майлз
1985 жылы Кийн Тунистегі Интерзонал турнирінде Тони Майлздың екіншісі ретінде болғандығы үшін BCF-тен 1178 фунт стерлинг алды; бірақ ол Майлздың нақты екіншісі болмаған, ақшаны қабылдап, Майлзбен бөлісіп алған. Майлз сол чекті ешқашан банкке салмаған және 1987 жылы BCF-қа алаяқтық жағдайды хабарлаған. Екі айдан соң Кийн BCF жарнама директоры және FIDE делегаты лауазымдарынан қаңғырды. Кийн өзінің кеткеніне басқа себептер бар екенін айтты және 1983 жылдан 1987 жылға дейін көптеген шараларды ұйымдастырғаннан кейін оған жасалған қарым-қатынасқа "ашуланып" қалғанын мәлімдеді.
Ақыл-ой ойындары желісі
2000 жылы Киннің бұрынғы қайын інісі Дэвид Леви оны өздерінің компаниясы Mind Sports Olympiad Ltd (MSO) директорларын алдап, білмейтін жағдайда Brain Games Network plc (BGN) деген бәсекелес компания құрғанын айыптады. Сонымен қатар Леви, Киін төлемнің мақсаты мен жаңа компанияның құрылу себептері туралы бірнеше рет сөзін өзгерткенін мәлімдеді. Ол жаңа компанияның акцияларын Киін мен серіктесі (Дон Моррис) иеленгенін, бірақ олар жұмыс істейтін компания мен басқа директорлардың ешқайсысының иелігінде болмағанын айтты. Леви былай деп жазды: «Біздің алғашқы инвесторларымыз жаңалықты естіп таңғалып, Киінге қатты ашуланды. Олар Киін мен маған сенгендіктен, сол кезде шамамен 2,25 миллион долларға тең 1,5 миллион фунт стерлинг инвестиция салған еді. Енді олар екі негізгі кеңесшілерінің бірі, ақша жинау дағдысы бар адам бәсекелес компания құру үшін жұмыс істеп жатқанын білді. Алайда, Киінге қарсы ешқандай дәлел табылған жоқ (ол MSO-ға бірден 50 000 фунт стерлинг төледі, кейін бұл оның жеке қарызы екенін түсіндірді) және оның жаңа компаниясы сол жылы әлем чемпионатының матчын ұйымдастырды. (Осы кезде «Жеке көз» оны алғаш 1966 жылы алған «Пингвин» деген лақап атымен атады.) Леви Киіннің «дегенге келмейтін құндылығы бар» үш компаниясын BGN-ге 220 000 фунтқа сатқаны үшін де сынға алды. Аталған үш компанияның «жалпы капиталы мен резервтері 2300 фунт стерлингке» бағаланды. Левидің сөзіне сүйенсек, BGN сол кезде Chess and Bridge Limited компаниясынан веб-сайт пен екі домендік атау сатып алған. Бірақ сатып алу екі кезеңде жүзеге асырылды. Бірінші кезеңде компания Киіннің серіктесі Алан Любинге тиесілі Giloberg Finance Limited компаниясына сатылды, ал екінші кезеңде Giloberg сол заттарды BGN-ге сатты. Бірінші сатылым шамамен 60 000 фунт стерлингке (немесе 100 000 долларға), ал екіншісі 290 000 фунт стерлингке жүзеге асты, нәтижесінде Giloberg «бірден шамамен 230 000 фунт стерлинг пайда тапты» және BGN неге бастапқы сатушылар бағалағаннан әлдеқайда жоғары сома төлегені туралы сұрақ туды. BGN даулы жағдайларда құлдырады. Акционерлер компания тез арада банкротқа ұшырағанына қарамастан, директорларға «жұмыс ақысы мен төлемдер» ретінде кем дегенде 675 000 фунт стерлинг төленгеніне наразы болды. Инвесторлар Киін мен Любиннің компанияның 88% үлесін «тегіс бағамен» сатып алғанына да көңіл көшірді, ал қалған 12% шамамен 3 миллион фунтқа сатылды. 2000 жылғы Braingames әлем чемпионаты барысында Киін журналист Джон Хендерсонды күзетшілердің көмегімен баспасөз бөлмесінен шығарып жібергені үшін қатал мінез-құлық танытты деп айыпталды.
Корчной
Виктор Корчной 1978 жылғы әлем чемпионатында оның екіншісі болып қатысқан кезде Кийн матч туралы кітап жазып, келісімшартты бұзғанын айтты (кітап матч аяқталғаннан кейін үш күн өткен соң жарық көрді), ал ол бұрыннан "матч барысында ешқандай кітап жазуға, жинақтауға немесе оны жазуға көмектеспеуге" келісім берген болатын. Корчной: "Кийн мырза маған қиянат жасады. Ол келісімшартты бұзды. Кийн мырза бір кітап жазып, содан кейін тағы бір кітап жазып жатқанда, Стин мырза оның жұмысын істеп жатқаны анық болды" деді. Кийнды қорғауға жасалған әрекеттерді Майкл Стиннің анасы жоққа шығарды, ол Кийннің келісімшартында не жазылғанын білетінін, себебі оны өзі теріп бергенін мәлімдеді. Ол Кийннің матч туралы кітап жазу үшін Бэтсфордпен келісімшарт жасасқанмен, оған қол қойғанын айтты. Ол "алдын ала жоспарланған және қасақана алдау жоспары" бар екенін айтып, Кийннің матч кезіндегі әрекеттері күдік тудырғанын атап өтті.