Generally Accepted Accounting Principles (United States)
АҚШ Есеп стандарты (GAAP): негізгі қағидалар, ережелер, талаптар. FASB және ASC кодексі туралы толық ақпарат. Бизнес айналысының есептемесін үйреніңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Есепке алу принциптері мен ережелері
Accounting principles and rules
Жалпы қабылданған есептік принциптер (GAAP немесе U.S. GAAP немесе GAAP (USA), "gap" деп айтылады) – АҚШ-тың Бағалы қағаздар және биржалар комиссиясы (SEC) қабылдаған есептік стандарт және АҚШ-та тіркелген компаниялар қолданатын стандартты есептік жүйе. Қаржылық есеп стандарттары жөніндегі кеңес (FASB) Есептік стандарттар жинағын (ASC) жариялайды және күзетеді, ол АҚШ-тың үкіметтік емес GAAP-тың ресми және жалғыз көзі болып табылады. FASB 2008 жылдан бастап АҚШ-тың GAAP-ын кеңейтілген бизнес есеп беру тілінде (XBRL) жариялап келеді.
Generally Accepted Accounting Principles (GAAP or U. S. GAAP or GAAP (USA), pronounced like "gap") is the accounting standard adopted by the U. S. Securities and Exchange Commission (SEC) and is the default accounting standard used by companies based in the United States. The Financial Accounting Standards Board (FASB) publishes and maintains the Accounting Standards Codification (ASC), which is the single source of authoritative nongovernmental U. S. GAAP. The FASB published U. S. GAAP in Extensible Business Reporting Language (XBRL) beginning in 2008.
Негізгі түсініктер
Негізгі мақсаттарға қол жеткізу және маңызды ерекшеліктерді іске асыру үшін, Есеп стандартына сәйкес (GAAP) төрт негізгі талас, төрт негізгі қағида және бес негізгі шектеу бар.
To achieve basic objectives and implement fundamental qualities, GAAP has four basic assumptions, four basic principles, and five basic constraints.
Қорытындылар
Бизнес субъектісі: бизнес өзінің иелерінен немесе басқа бизнес-кесіпорындарынан бөлек деп есептейді. Кірістер мен шығыстар жеке шығыстардан бөлек тіркелуі тиіс. "Жалғасып тұратын кәсіпорны" (Going Concern) – бизнес белгісіз мерзімге жұмыс істей береді деген болжам. Бұл активтерді капиталдау, тозуды есептеу және тозуды бөлу әдістемелерін негіздейді. Бұл болжам тек кәсіпорынның таратылуы анық болған жағдайда қолданылмайды. Бизнес көре алмайтын болашақта да өміршеңдігін сақтайды. Ақша бірлігі принципі: валютаның тұрақты болады және есеп жүргізу бірлігі ретінде қолданылады деп есептейді. FASB инфляцияға түзетусіз АҚШ долларының номиналдық құнын ақша бірлігі ретінде қабылдайды. Уақыт кезеңдері принципі: кәсіпорынның экономикалық қызметін жасанды уақыт кезеңдеріне бөлуге болады.
Business Entity: assumes that the business is separate from its owners or other businesses. Revenue and expense should be kept separate from personal expenses. Going Concern: assumes that the business will be in operation indefinitely. This validates the methods of asset capitalization, depreciation, and amortization. Only when liquidation is certain is this assumption not applicable. The business will continue to exist in the unforeseeable future. Monetary Unit principle: assumes a stable currency is going to be the unit of record. The FASB accepts the nominal value of the US dollar as the monetary unit of record unadjusted for inflation. Time period principle: implies that the economic activities of an enterprise can be divided into artificial time periods.
Негізгі қағидалар
Тарихи құн қағидаты: компаниялар активтер мен міндеттемелерді сатып алу құнын нарықтық әділ құнға қарағанда есепке алуға және баяндауға міндеттейді. Бұл қағидат сенімді ақпаратты қамтамасыз етеді (субъективті және ықтимал бұрмаланған нарықтық құн бағалау мүмкіндігін жояды), бірақ маңыздылығы төмен. Сондықтан әділ құн қолдануға бейімділік бар. Көптеген қарыздар мен бағалы қағаздар қазір нарықтық құнмен есептеледі. Кірісті тану қағидаты: компаниялар кірісті алғанда емес, оны тапқан кезде тіркеуі керек. Ақша ағыны кірісті тануға ешқандай қатысы жоқ. Бұл – жиынды есептің мәні. Алайда, керісінше, шығынның болу ықтималдығы туғанда, оның нақты орын алған-алмағанына қарамастан, оны тану қажет. Бұл консервативтік қағидаға сәйкес келеді, бірақ оны тұрақтылық қағидасымен қақтырысқа түсіреді, себебі кірістерді/пайданы көрсету тәсілі шығындарды көрсету тәсілінен өзгеше. Сәйкестік қағидаты: шығындар кірістермен орынды болған жағдайда сәйкес келуі керек. Шығындар жұмыс орындалғанда немесе өнім өндірілгенде емес, жұмыс немесе өнім кіріс табуға нақты үлес қосқанда танылады. Тек кіріспен байланысты анықтау мүмкін болмаған жағдайда ғана шығындар ағымдағы кезеңнің шығыны ретінде есепке жатылған (мысалы, кеңсе жалақысы және басқа да әкімшілік шығындар). Бұл қағидат нақты пайдалылық пен өнімділікті бағалауға мүмкіндік береді (кіріс табу үшін қанша жұмсалғанын көрсетеді). Амортизация және Сатылған тауарлардың құны осы қағидатты қолданудың жақсы мысалдары. Толық ақпарат беру қағидаты: Ақпараттың мөлшері мен түрлерін анықтау үшін тиімділікті ескере отырып таңдау жасалуы керек, өйткені ақпараттың көп болуы оны дайындау мен пайдалануға қымбатқа түсуі мүмкін. Баяндалған ақпарат шешім қабылдау үшін жеткілікті болуы керек, сонымен қатар шығындарды орынды деңгейде ұстау қажет. Ақпарат қаржылық есептіліктің негізгі бөлігінде, түсіндірмелерде немесе қосымша ақпарат ретінде ұсынылады.
Historical cost principle: requires companies to account and report assets' and liabilities' acquisition costs rather than fair market value. This principle provides information that is reliable (removing opportunity to provide subjective and potentially biased market values), but not very relevant. Thus there is a trend to use fair values. Most debts and securities are now reported at market values. Revenue recognition principle: holds that companies should record revenue when earned but not when received. The flow of cash does not have any bearing on the recognition of revenue. This is the essence of accrual basis accounting. Conversely, however, losses must be recognized when their occurrence becomes probable, whether or not it has actually occurred. This comports with the constraint of conservatism, yet brings it into conflict with the constraint of consistency, in that reflecting revenues/gains is inconsistent with the way in which losses are reflected. Matching principle: expenses have to be matched with revenues as long as it is reasonable to do so. Expenses are recognized not when the work is performed, or when a product is produced, but when the work or the product actually makes its contribution to revenue. Only if no connection with revenue can be established may cost be charged as expenses to the current period (e. g., office salaries and other administrative expenses). This principle allows greater evaluation of actual profitability and performance (shows how much was spent to earn revenue). Depreciation and Cost of Goods Sold are good examples of application of this principle. Full disclosure principle: Amount and kinds of information disclosed should be decided based on trade off analysis as a larger amount of information costs more to prepare and use. Information disclosed should be enough to make a judgment while keeping costs reasonable. Information is presented in the main body of financial statements, in the notes or as supplementary information
Міндетті GAAP-тан ауытқулар
AICPA-ның Кәсіби этика кодексінің 203-бабы – «Есептеу принциптері» ережесіне сәйкес, мүше егер GAAP-қа сәйкесу қаржылық есептілікте маңызды бұрмалауға немесе басқаша түрде қате түсінік тудыруға әкелсе, одан ауытқуға міндетті. Ауытқу кезінде мүше, мүмкіндігі болса, есептеу принципіне сәйкесудің қаржылық есептілікті қате көрсетуіне себеп болатын жағдайларды ашуға тиіс. 203.1-бапқа сәйкес, белгіленген есептеу принциптерінен ауытқулар сирек кездеседі және әдетте жаңа заңнамалар, жаңа бизнес амалдарының пайда болуы, маңыздылықтың жоғары деңгейі немесе салалық практикалардың келіспеушілігі болғанда орын алады.
Under the AICPA's Code of Professional Ethics under Rule 203 – Accounting Principles, a member must depart from GAAP if following it would lead to a material misstatement on the financial statements, or otherwise be misleading. In the departure, the member must disclose, if practical, the reasons why compliance with the accounting principle would result in a misleading financial statement. Under Rule 203 1 – Departures from Established Accounting Principles, the departures are rare, and usually take place when there is new legislation, the evolution of new forms of business transactions, an unusual degree of materiality, or the existence of conflicting industry practices.
Тарих
Есепке алу стандарттары қазіргі уақытта Қаржылық есеп стандарттары кеңесі (Financial Accounting Standards Board) белгілейді, ал бұрын Америка сертификатталған бухгалтерлер институты (AICPA) белгілеген, бірақ ол АҚШ-тың Бағалы қағаздар және биржалар жөніндегі комиссиясының (SEC) ережелеріне бағынған. Аудиторлар бизнес кәсіпорындары үшін жалпыға қабылданған есеп беру принциптерін (GAAP) әзірлеуде басты рөл атқарды.
Accounting standards are currently set by the Financial Accounting Standards Board and were historically set by the American Institute of Certified Public Accountants (AICPA) subject to U. S. Securities and Exchange Commission (SEC) regulations. Auditors took the leading role in developing GAAP for business enterprises.
FASB құрылғанға дейін стандартты белгілеу
Құнды қағаздар және биржалар жөніндегі комиссия (SEC) Ұлы депрессияның нәтижесінде құрылды. Ол кезде бухгалтерлік есеп стандарттарын белгілейтін ешқандай ұйым болған жоқ. SEC жеке сектордың тиісті білімі, ресурстары және қабілеттері бар деп санап, AICPA және кейіннен FASB арқылы жеке стандарттарды белгілейтін органдар құруға ынталандырды. Қазіргі уақытта SEC GAAP-ті белгілейтін түрлі жеке ұйымдармен тығыз байланыста жұмыс істейді, бірақ GAAP-ті өзі белгілемейді. 1939 жылы SEC-тің ұсынысымен Американың сертификатталған бухгалтерлер институты (AICPA) Бухгалтерлік есеп процедурасы жөніндегі комитетті (CAP) тағайындады. 1939 жылдан 1959 жылға дейін CAP бухгалтерлік есептің әртүрлі мәселелерін қарастыратын 51 есептік зерттеу бюллетенін жариялады. Дегенмен, мәселелерді жеке-жеке қарау тәсілі бухгалтерлік есеп принциптерінің қажетті құрылымдық жүйесін дамытуға көмектеспеді. Сондықтан, 1959 жылы AICPA Бухгалтерлік есеп принциптері жөніндегі кеңесті (APB) құрды, оның мақсаты – жалпы тұжырымдамалық базаны әзірлеу болды. Ол 1973 жылы таратылғанға дейін 31 пікір білдірді. APB-ны реформалау қажеттігін түсінген бухгалтерлік саласының жетекшілері Бухгалтерлік есеп принциптерін құру жөніндегі зерттеу тобын (төрағасы Фрэнсис Уайт есімді болғандықтан "Бұдай комитеті" деп белгілі) тағайындады. Бұл топ APB таратылып, жаңа стандарттарды белгілейтін құрылым құрылуы тиіс деген шешімге келді.
The United States Securities and Exchange Commission (SEC) was created as a result of the Great Depression. At that time there was no organization setting accounting standards. The SEC encouraged the establishment of private standard setting bodies through the AICPA and later the FASB, believing that the private sector had the proper knowledge, resources, and talents. Currently, the SEC works closely with various private organizations setting GAAP, but does not set GAAP itself. In 1939, urged by the SEC, the American Institute of Certified Public Accountants (AICPA) appointed the Committee on Accounting Procedure (CAP). During 1939 to 1959 CAP issued 51 Accounting Research Bulletins that dealt with a variety of timely accounting problems. However, this problem by problem approach failed to develop the much needed structured body of accounting principles. Thus, in 1959, the AICPA created the Accounting Principles Board (APB), whose mission it was to develop an overall conceptual framework. It issued 31 opinions until it was dissolved in 1973. Realizing the need to reform the APB, leaders in the accounting profession appointed a Study Group on the Establishment of Accounting Principles (commonly known as the Wheat Committee for its chairman Francis Wheat). This group determined that the APB must be dissolved and a new standard setting structure created.
Есепке алудағы кодтау FASB есеп стандарттарының кодтау
2008 жыл шамасында FASB есеп стандарттарын жинақтау кодексін жариялады, онда АҚШ GAAP-тың мыңдаған ережелері шамамен 90 есептік тақырыпқа қайта ұйымдастырылды. Кодификация 2009 жылғы 15 қыркүйектен кейін аяқталатын аралық және жылдық кезеңдер үшін күшіне енеді. FASB мәлімдемесі № 168, FASB есеп стандарттарын жинақтау және Жалпы қабылданған есеп принциптерінің иерархиясында көрсетілгендей, барлық қолданыстағы есеп стандарттарының құжаттары жойылды. Кодификацияға енбеген барлық басқа есеп әдебиеті беделді емес. Кодификация АҚШ GAAP-тың мыңдаған ережелерін шамамен 90 есептік тақырыпқа қайта ұйымдастырады және барлық тақырыптарды дәйекті құрылымда көрсетеді. Сондай-ақ, ол Құнды қағаздар және биржалар комиссиясының (SEC) нұсқауларын қамтиды, олар Кодификацияның жеке бөлімдерінде осы тақырыптық құрылымды ұстанады. Пайдаланушыларды өзгеріске дайындау үшін AICPA бірқатар құралдар мен оқу ресурстарын ұсынды. Кодификация GAAP-ты өзгертпесе де, ол оңай қолжетімді, пайдаланушыға ыңғайлы онлайн-зерттеу жүйесінде ұйымдастырылған жаңа құрылымды енгізеді. FASB жаңа жүйенің есеп мәселесін зерттеуге қажетті уақытты және күш-жігерді азайтатынын, әдебиеттің жақсартылған қолданылуы арқылы стандарттарға сәйкес келмеу тәуекелін азайтатынын, жаңа стандарттар жарияланғанда нақты уақытта жаңартылатын ақпаратпен дәл ақпарат ұсынатынын және стандарттарды әзірлеу процесіндегі зерттеу жұмысына FASB-ге көмектеседі деп күтеді.
Circa 2008, the FASB issued the FASB Accounting Standards Codification, which reorganized the thousands of U. S. GAAP pronouncements into roughly 90 accounting topics. The Codification is effective for interim and annual periods ending after September 15, 2009. All existing accounting standards documents are superseded as described in FASB Statement No. 168, The FASB Accounting Standards Codification and the Hierarchy of Generally Accepted Accounting Principles. All other accounting literature not included in the Codification is non authoritative. The Codification reorganizes the thousands of U. S. GAAP pronouncements into roughly 90 accounting topics and displays all topics using a consistent structure. It also includes relevant Securities and Exchange Commission (SEC), guidance that follows the same topical structure in separate sections in the Codification. To prepare users for the change, the AICPA has provided a number of tools and training resources. While the Codification does not change GAAP, it introduces a new structure—one that is organized in an easily accessible, user friendly online research system. The FASB expects that the new system will reduce the amount of time and effort required to research an accounting issue, mitigate the risk of noncompliance with standards through improved usability of the literature, provide accurate information with real time updates as new standards are released, and assist the FASB with the research efforts required during the standard setting process.
Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сәйкестік
2006 жылы FASB Халықаралық есеп стандарттары кеңесімен (IASB) АҚШ-тың GAAP және Халықаралық қаржылық есептілік стандарттары (IFRS) арасындағы айырмашылықтарды азайту немесе жою жөнінде жұмыс істей бастады, бұл IASB FASB конвергенция жобасы деп аталды. Жалпы IASB FASB конвергенттік жобасының көлемі уақыт өте келе өзгерді. IASB және FASB есептілік тақырыптары бойынша біріктірілген стандарттарды жариялады, оның ішінде Бизнес комбинациялары (2008), Консолидациялау (2011), Әділ құнның өлшенуі (2011) және Кірісті тану (2014). Басқа конвергенттік жобалар тоқтатылды. 2022 жылы конвергенция жобасы аяқталуға жақын және күн тәртібіне жаңа жобалар қосылмайды. 2008 жылы Құнды қағаздар және биржалар комиссиясы алдын ала «жол картасын» жариялады, онда отандық эмитенттерге АҚШ-тың GAAP орнына IFRS-ті қабылдауға немесе қолдануға рұқсат беруді қарастырып отырғаны көрсетілді. 2010 жылы SEC 2014 жылға дейін АҚШ-та Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарын толық қабылдауды көздегенін мәлімдеді. Алайда, IFRS бойынша стандарттар АҚШ-тың GAAP-тен айтарлықтай ерекшеленеді, сондықтан прогресс баяу және белгісіз болды. Соңғы кезде SEC АҚШ компанияларын IFRS-ке көшіруге ұмтылыс жоқ екенін мойындады, сондықтан екі стандарттар жиынтығы алдағы уақытта «бірге өмір сүруін жалғастырады».
In 2006, the FASB began working with the International Accounting Standards Board (IASB) to reduce or eliminate the differences between U. S. GAAP and the International Financial Reporting Standards (IFRS), known as the IASB FASB convergence project. The scope of the overall IASB FASB convergence project has evolved over time. The IASB and FASB issued converged standards for accounting topics including Business combinations (2008), Consolidation (2011), Fair value measurement (2011), and Revenue recognition (2014). Other convergence projects have been discontinued. As of 2022, the convergence project is coming to an end and no new projects will be added to the agenda. In 2008, the Securities and Exchange Commission issued a preliminary "roadmap" that indicated it was considering whether to adopt or allow domestic issuers to use IFRS instead of U. S. GAAP. In 2010, the SEC expressed their aim to fully adopt International Financial Reporting Standards in the U. S. by 2014. However, standards under IFRS differ considerably from U. S. GAAP, so progress was slow and uncertain. More recently, the SEC has acknowledged that there is no longer a push to move more U. S companies to IFRS, so the two sets of standards will "continue to coexist" for the foreseeable future.