Ричард Джордан Гэтлинг: Американдық өнертапқыш және Гэтлинг мылтығының авторы

Кіріспе

Америкалық өнертапқыш (1818–1903)

Ричард Джордан Гатлинг (12 қыркүйек 1818 – 26 ақпан 1903) – алғашқы табысты пулемет саналатын Гатлинг пулеметін ойлап тапқан американдық өнертапқыш.

Өмір

Гатлинг 1818 жылы Солтүстік Каролина штатының Гертфорд округінде дүниеге келді және методист дінінде тәрбиеленді. 21 жасында Гатлинг бу кемелері үшін бұрандалы винт ойлап тапты, бірақ одан бірнеше ай бұрын Джон Эрикссон осыған ұқсас нәрсені патенттегенін білмеді. Солтүстік Каролинада тұрғанда округ кеңсесінде жұмыс істеді, қысқа ғана уақыт мектепте сабақ берді және саудагер атанды. 36 жасқа келгенде Гатлинг Миссури штатының Сент-Луис қаласына көшіп, құрғақ тауарлар дүкенінде жұмыс істеді, сондай-ақ күріш себу және бидай егу машиналары (бидайды егуге көмектесетін машина) құрастырды. Осы машиналардың енгізілуі елдегі ауыл шаруашылығы жүйесінде революция жасады. Гатлинг қызбадан кейін медицинаға қызығушылық танытты. 1850 жылы Огайо медициналық колледжін бітіріп, медицина докторы атағын алды. Бірақ ол дәрігерлікпен айналыспады, өнертапқыш ретінде мансап қуу оған көбірек ұнады. Азамат соғысы басталғанда Гатлинг Индиана штатының Индианаполис қаласында тұрды. Сол жерде ол атыс қаруын жетілдіруге бар күшін салды. 1861 жылы, соғыс басталған жылы, Гатлинг автоматтары жасады. Бір жылдан кейін ол "Гатлинг" қару компаниясын құрды. 1850-ші жылдардың басында Гатлинг бизнесте жетістікке жетіп, Гатлингтен 19 жас кіші, Индианаполистің белгілі дәрігерінің қызы Джемима Сандерске үйлену туралы ұсыныс жасады. Олар 1854 жылғы 25 қазанда неке қиды. Оның үлкен әпкесі Зерльда Индиана штатының губернаторы Дэвид Уоллеске үйленді. Гатлинг масондық ложасының белсенді мүшесі болды, 23 нөміріндегі "Орталық" ложасының құрамында болды. Өмірінің кейінгі жылдарында Гатлинг унитазды, велосипедті, шикі жүнды бумен тазалауды, пневматикалық қуатты және тағы да басқа көптеген салаларды жақсартуға бағытталған өнертабыстарды патенттеді. 1891 жылы Америка өнертапқыштар мен өндірушілер қауымдастығының алғашқы президенті болып сайланды және алты жыл қызмет етті. Өлген кезде ол әлі де бай болса да, инвестициялары арқылы бірнеше рет байлыққа ие болды және оны жоғалтты. Өмірінің соңғы жылдарында Гатлинг Миссури штатының Сент-Луис қаласына оралып, өзінің бумен жұмыс істейтін жыртылыстарын немесе тракторларын шығаратын жаңа компания құрды. Нью-Йорк қаласына қызымен кездесуге және патенттік агенттікпен келіссөздер жүргізуге барған Гатлинг 1903 жылғы 26 ақпанда қызының үйінде қайтыс болды. Ол Индианаполистегі Краун Хилл зиратында жерленген. Оның еңбегіне екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштері құрмет көрсетті, ол кезде Флетчер класындағы DD 671 эсмингі USS Gatling деп аталды.

Gatling was born in Hertford County, North Carolina in 1818 and raised Methodist. At the age of 21, Gatling created a screw propeller for steamboats, without realizing that one had been patented just months beforehand by John Ericsson. While living in North Carolina, he worked in the county clerk’s office, taught school briefly, and became a merchant. At the age of 36, Gatling moved to St. Louis, Missouri, where he worked in a dry goods store and invented a rice sowing machine and a wheat drill (a machine to aid planting wheat). The introduction of these machines did much to revolutionize the agricultural system in the country. After an attack of smallpox, Gatling became interested in medicine. He graduated from the Ohio Medical College in 1850 with an MD. Although he had his MD, he never practiced; he was more interested in a career as an inventor. At the outbreak of the Civil War, Gatling was living in Indianapolis, Indiana. There he devoted himself to the perfection of firearms. In 1861, the same year the war started, he invented the Gatling gun. A year later, he founded the Gatling Gun Company. By the early 1850s, Gatling was successful enough in business to offer marriage to Jemima Sanders, 19 years younger than Gatling and the daughter of a prominent Indianapolis physician. They married on October 25, 1854. Her older sister Zerelda was married to David Wallace, the governor of Indiana. An active member of his Masonic lodge, he was member of Center Lodge No. 23. Later in his life, Gatling patented inventions to improve toilets, bicycles, steam cleaning of raw wool, pneumatic power, and many other fields. He was elected as the first president of the American Association of Inventors and Manufacturers in 1891, serving for six years. Although still quite wealthy at the time of his death, he made and lost several fortunes by his investments. In his final years, Gatling moved back to St. Louis, Missouri, to form a new company for manufacturing his steam plows, or tractors. While in New York City to visit his daughter and to talk with his patent agency, Gatling died at his daughter's home on February 26, 1903. He is interred at the Crown Hill Cemetery in Indianapolis, Indiana. His contributions were commemorated by the U. S. Navy during World War II when the Fletcher Class Destroyer DD 671 was christened the USS Gatling.

Өнертабыстар

Гатлинг ең көп танымал болғаны – Гатлинг мылтығын ойлап тапқанымен, ол көптеген басқа да өнертабыстарды ойлап тапты және патенттеді. Оның өнертабыстарына 1839 жылы бұрандалы ұңғы және бидай себу машинасы (егін салу құрылғысы), 1850 жылы қамыс өңдеу машинасы, 1857 жылы булы егіс жырғыш (бу тракторы), 1861 жылы Гатлинг мылтығы, 1862 жылы теңіз булы тарауы және мотормен жүретін егіс жырғыш (трактор) жатады.

Қаптамалық қаруы

Гатлинг Гатлинг мылтығын Азамат соғысындағы көптеген сарбаздардың оқтан емес, аурудан қаза тапқанын байқағаннан кейін ойлап тапты. 1877 жылы ол былай деп жазды: "Егер мен бір адамның жүз сарбазға тең жауынгерлік міндет атқаруына мүмкіндік беретін, оқ ату жылдамдығы жоғары машиналық мылтықты ойлап тапсам, бұл үлкен армиялардың қажеттілігін азайтады, соның салдарынан шайқасқа және ауруға ұшырау ықтималдығы да төмендейді". Мылтық Гатлингтің тұқым себу машинасының негізінде жасалған. 1861 жылы жұмыс істейтін прототипі жасалды. 1862 жылы ол Индианаполисте (Индиана штаты) Гатлинг мылтығы компаниясын құрып, мылтықты сатуға кірісті. Алғашқы жасалған алты мылтық 1862 жылғы желтоқсанда зауытта болған өрт кезінде жойылды. Олардың барлығы Гатлингтің қаражатымен жасалған еді. Мұнан қапаланбаған Гатлинг Цинциннатидегі типтік фабрикада тағы он үш мылтық жасауға тапсырыс берді. Мылтық Азамат соғысы кезінде жасалса да, оның қолданылуы шектеулі болды. Бұл, ішінара, Гатлингтің Солтүстік Каролинада туғандығына байланысты "мыс бас" деп айыпталуына байланысты болды, бірақ бұл ешқашан дәлелденбеді. Гатлинг ешқашан Конфедерация штатының үкіметімен немесе әскерімен байланысы болған жоқ, сондай-ақ Азамат соғысы кезінде Оңтүстікте тұрмады. Генерал Бенджамин Ф. Батлер 12 мылтық, ал адмирал Дэвид Диксон Портер 1 мылтық сатып алды. Бірақ АҚШ үкіметі Гатлинг мылтықтарын 1866 жылға дейін ресми түрде сатып алмады. 1870 жылы ол Гатлинг мылтығының патенттерін Colt компаниясына сатты. Гатлинг 1897 жылы Colt компаниясы толығымен сіңіргенге дейін Гатлинг мылтығы компаниясының президенті болып қалды. 1893 жылы Гатлинг қолмен айналдырылатын механизмді электр қозғалтқышымен алмастырған Гатлинг мылтығының жаңа патентін алды, бұл сол кезде салыстырмалы түрде жаңа өнертабыс болатын. Бұл мылтық минутына 3000 оқ атуға қабілетті еді. Қолмен айналдырылатын Гатлинг мылтығы 1911 жылы АҚШ армиясы ескірген деп жариялады. Одан кейін ондаған жылдар өткен соң, механикалық тұжырым қайта жандандырылып, M61 Vulcan мылтығында электрмен басқарылатын айналдырумен біріктірілді. Бұл зеңбірек 37 мм-ге дейін және 5,56 мм калибрге дейін ауқымды түрлендірулерге жол ашты, сонымен қатар газбен жұмыс істейтін нұсқаларды да ұсынады.

Gatling invented the Gatling gun after he noticed that a majority of the soldiers fighting in the Civil War were lost to disease rather than gunshots. In 1877, he wrote, "It occurred to me that if I could invent a machine gun which could by its rapidity of fire, enable one man to do as much battle duty as a hundred, that it would, to a large extent supersede the necessity of large armies, and consequently, exposure to battle and disease would be greatly diminished." The gun was based on Gatling's seed planter. A working prototype was developed in 1861. In 1862, he founded the Gatling Gun Company in Indianapolis, Indiana to market the gun. The first six production guns were destroyed during a fire in December 1862 at the factory. All six of them had been manufactured at Gatling's expense. Undaunted, Gatling arranged for another thirteen to be manufactured at the Cincinnati Type Factory. Although the gun was developed during the Civil War, it saw very little action. This is partly because Gatling was accused of being a copperhead because of his North Carolina roots, but this was never proven. Gatling was never affiliated with the Confederate States government or military, nor did he live in the South during the Civil War. General Benjamin F. Butler bought 12 and Admiral David Dixon Porter bought one, it was not until 1866 that the US Government officially purchased Gatling guns. In 1870, he sold his patents for the Gatling gun to Colt. Gatling remained president of the Gatling Gun Company until it was fully absorbed by Colt in 1897. In 1893, Gatling patented a Gatling gun that replaced the hand cranked mechanism with an electric motor, a relatively new invention at the time, achieving a rate of fire of 3,000 rounds per minute. The hand cranked Gatling gun was declared obsolete by the United States Army in 1911. Decades later, the mechanical concept was resurrected and wedded to electrically driven cranking in the M61 Vulcan. That cannon has given rise to numerous variations scaled up to as high as 37 mm and down to 5.56 mm calibers offering versions that are gas operated as well.