552 ж. Тагина шайқасы: Византия әскері острготттарды жеңіп, Италияны қайта басып алды. Нарсес басқарған армия, Италия түбегін византиялық билікке қайтарды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
552 жылы гот соғысының Тагина шайқасы (Бюста Галлорум шайқасы деп те аталады) 552 жылдың маусым-шілде айларында Византия империясының Нарсес басқаратын әскерлері Италиядағы остготтардың күшін жоңқылтты және Италия түбегінің Византия тарапынан уақытша қайтарылып алуына мүмкіндік берді.
Battle of the Gothic War in 552 AD
At the Battle of Taginae (also known as the Battle of Busta Gallorum) in June/July 552, the forces of the Byzantine Empire under Narses broke the power of the Ostrogoths in Italy, and paved the way for the temporary Byzantine reconquest of the Italian Peninsula.
Кіріспе
549 жылдан бастап император Юстиниан I 535 жылы басталған остраготтармен созылған соғысты аяқтау үшін Италияға ірі әскер жіберуді жоспарлаған. 550-551 жылдары Адриатика теңізіндегі Салонада 20 000 немесе, мүмкін, 25 000 сарбаздан тұратын үлкен әскери экспедиция біртіндеп жиналды. Оған тұрақты византиялық бөлімдермен қатар, ломбардтар, герулдар және болгарлар сияқты көптеген шетелдік одақтастар кірді. 551 жылдың ортасында император сарайының (кубикуляр) қызметкері Нарсес басқарушы болып тағайындалды. Келесі көктемде Нарсес осы византиялық әскерді Адриатика жағалауымен Анконаға дейін жетелеп, содан кейін Фламиниа жолымен Римге қарай ішкі аймаққа бет бұрды.
From as early as 549 the Emperor Justinian I had planned to dispatch a major army to Italy to conclude the protracted war with the Ostrogoths initiated in 535. During 550–51 a large expeditionary force totaling 20,000 or possibly 25,000 men was gradually assembled at Salona on the Adriatic, comprising regular Byzantine units and a large contingent of foreign allies, notably Lombards, Heruls, and Bulgars. The imperial chamberlain (cubicularius) Narses was appointed to command in mid 551. The following spring Narses led this Byzantine army around the coast of the Adriatic as far as Ancona, and then turned inland aiming to march down the Via Flaminia to Rome.
Қатысу
Бұл жер Буста Галлорум (Βουσταγαλλώρων, "галдардың қабірлері" деген мағынада) деп белгілі болды. Тагинае немесе Тадине ауылының жанында (қазіргі Гуальдо Тадиноның солтүстігінде орналасқан деп саналады) византиялықтар Тотила патшасы басқаратын остгот әскерімен кездесті, ол оларды тоқтату үшін жылжып келе жатқан еді. Өзін көп басып қалғандығын сезген Тотила күтпеген шабуыл жоспарлап, келіссөздерге кірісті, бірақ Нарсес оның бұл әрекетіне сенбеді. Ол саны жағынан басымдыққа ие болғанымен, әскерін берік қорғаныс позициясына орналастырды. Орталыққа германиялық жалдамалы әскердің көп бөлігін тығыз қатарға жинады, ал византиялық әскерді екі жағына орналастырды. Әр қанатқа 4 мыңнан астам садақшы орналастырды.
At a place known as Busta Gallorum (Βουσταγαλλώρων, lit. "tombs of the Gauls"), near the village of Taginae or Tadinae (traditionally located somewhere to the north of modern Gualdo Tadino), the Byzantines encountered the Ostrogothic army commanded by King Totila, who had been advancing to intercept them. Finding himself considerably outnumbered, Totila ostensibly entered into negotiations while planning a surprise attack, but Narses was not fooled by this stratagem. Although he enjoyed superiority in numbers, Narses deployed his army in a strong defensive position. In the centre he massed the large body of Germanic mercenaries dismounted in a dense formation and placed the Byzantine troops to either side. On each wing he stationed 4,000 foot archers.
Шайқас
Тотила бастапқыда қарсыласын Византияның сол жағындағы шағын төбені басып алып, византиялық қатардың артына дейінгі жалғыз жолды басып алуға тырысты, бірақ византиялық жаяу әскерінің бір бөлігі тығыз, жақсы қорғалған формацияда орналасып, остриготтардың атты әскерінің бірнеше шабуылын тойтарды. Нарсестің позициясын өзгерте алмағаннан кейін және Теядан 2000 күш күтіп, Тотила шайқасты кешіктіру үшін түрлі амалдар қолданды, оның ішінде шындықтан алыс келіссөз ұсыныстары мен шайқас желілері арасындағы жекпе-жектер ұйымдастырылды. Бірде Тотила византиялық дезертир Коккасты кез келген византиялықпен жеке шайқасқа шақыруға жіберді. Коккас ірі денелі және өте күшті болды. Готтар арасында ол қатыгез және шебер жауынгер ретінде танымал еді. Нарсестің қанатты гвардиясының бірі, армян Анзалас бұл шақыруға жауап берді. Коккас Анзаласқа шабуыл жасады, бірақ соңғы сәтте Анзалас атын бұрып, готтардың батырына жанынан пышақ ұрды. Бұл остриготтар үшін жақсы жосық болмады. Дегенмен, остриготтар патшасының тағы бір кешіктіру тактикасы болды. Екі әскер де қызыл-алтын жарақ киіп, зор айғырға мініп, екі үлкен армия арасындағы кеңістікке қарай баяу қозғалған Тотиланы тамашалады. Оның аты айналып, тұрып, секіріп, артқа жүгіріп, Тотила найзасын лақтырып, қайта ұстады. Соңында ол өз армиясына қайтып, жауынгерлік киімге ауысты. Тея келді. Көмекші күштері келгеннен кейін Тотила қатардан шығып, түскі асқа кетті. Нарсес, алдау болу мүмкін екенін сезіп, әскерлеріне өз орындарынан қозғалмай тамақтануға рұқсат берді. Тотила, жауды күтпеген жерден шабуылдауды үміттене отырып, византиялық орталыққа күрт шабуыл жасады. Ежелгі және қазіргі заманғы авторлар оны ақымақтықпен айыптады, бірақ Тотила, мүмкін, византиялық садақшылардың қауіпті әсерінен тез құтылу үшін жауға мүмкіндігінше жақындауға тырысқан шығар. Бірақ византиялықтар мұндай қадамға дайын болды, садақшылар қанаттарға жиналып, майданды ортаға қарай бұрды, нәтижесінде оның қатары жарты ай пішіндес болды. Екі жақтан да қарсы атысқа түскен остриготтардың атты әскері ауыр шығынға ұшырап, шабуылы сәлге тоқтап қалды. Келесі шайқастың барысы мен ұзақтығы белгісіз, бірақ кешкісін Нарсе жалпы шабуылға көшті, ал остриготтар ыдырап, қашқа құлақ болды. Әртүрлі есептерге сәйкес, Тотила осы шайқаста қаза тапқан болуы мүмкін.
Totila initially attempted to outflank his opponent by seizing a small hill on the Byzantine left which dominated the only route to the rear of the Byzantine line, but some of the Byzantine infantry deployed in a compact well shielded formation managed to beat off successive attacks of the Ostrogothic cavalry. Having failed to turn Narses' position, and expecting 2,000 reinforcements from Teia, Totila used various expedients to delay the battle, including disingenuous offers of negotiation and duels enacted between the battle lines. In one such occasion, Totila sent a Byzantine deserter named Coccas out to challenge any Byzantine to single combat. Coccas was large and immensely strong. He had a reputation among the Goths as a ruthless and powerful fighter. An Armenian named Anzalas, one of Narses' bodyguards, answered the challenge. Coccas charged at Anzalas, but at the last moment, Anzalas swerved his horse and stabbed the Gothic champion in the side. It was not the most auspicious omen for the Ostrogoths. However, the Ostrogothic king had another delaying tactic. Both armies watched as Totila, dressed in shining purple and gold armor, and riding a huge stallion, cantered out towards the space between the two large armies. His horse went circles, reared, pirouetted, and ran backwards as Totila tossed his lance into the air and caught it. At last, he rode back to his own army and changed into battle armor. Teia had arrived. His reinforcements having arrived, Totila broke formation and retired for lunch. Narses, wary of a possible ruse, permitted his troops to refresh themselves without leaving their positions. Totila, apparently hoping to take his enemy by surprise, launched a sudden large scale mounted assault upon the Byzantine center. Ancient and modern authors have accused him of folly, but Totila probably sought to close with the enemy as fast as possible in order to avoid the effects of the formidable Byzantine archers. The Byzantines were prepared for such a move, however, and the archers massed on the flanks to incline their front towards the center so that his battle line became crescent shaped. Caught in the enfilading fire from both sides, the Ostrogothic cavalry sustained high casualties and their attack faltered. The course and duration of the subsequent battle are uncertain, but towards early evening Narses ordered a general advance, and the Ostrogoths broke and fled. Although accounts vary, it was probably during the subsequent rout that Totila was killed.
Салдары
Нарсес Римге бет түзеді, қала аз қарсылықпен бағынды. Остготтар Тотиланың ізбасары Тея басшылығымен қайта жиналды, бірақ Монс Лактарий шайқасында (Везувий тауының жанында) түпкілікті жеңіліске ұшырады, содан кейін 6 ғасырда Италияға жорық жасаған тағы бір герман тайпасы – Ломбардтарға сіңірілді.
Narses proceeded to Rome which fell with limited resistance. The Ostrogoths regrouped under Totila's successor Teia, but suffered a final defeat at the Battle of Mons Lactarius (near Mount Vesuvius) and thereafter were most likely absorbed into the Lombards, another Germanic tribe that invaded Italy in the 6th century.