Кіріспе

552 жылы гот соғысының Тагина шайқасы (Бюста Галлорум шайқасы деп те аталады) 552 жылдың маусым-шілде айларында Византия империясының Нарсес басқаратын әскерлері Италиядағы остготтардың күшін жоңқылтты және Италия түбегінің Византия тарапынан уақытша қайтарылып алуына мүмкіндік берді.

Кіріспе

549 жылдан бастап император Юстиниан I 535 жылы басталған остраготтармен созылған соғысты аяқтау үшін Италияға ірі әскер жіберуді жоспарлаған. 550-551 жылдары Адриатика теңізіндегі Салонада 20 000 немесе, мүмкін, 25 000 сарбаздан тұратын үлкен әскери экспедиция біртіндеп жиналды. Оған тұрақты византиялық бөлімдермен қатар, ломбардтар, герулдар және болгарлар сияқты көптеген шетелдік одақтастар кірді. 551 жылдың ортасында император сарайының (кубикуляр) қызметкері Нарсес басқарушы болып тағайындалды. Келесі көктемде Нарсес осы византиялық әскерді Адриатика жағалауымен Анконаға дейін жетелеп, содан кейін Фламиниа жолымен Римге қарай ішкі аймаққа бет бұрды.

Қатысу

Бұл жер Буста Галлорум (Βουσταγαλλώρων, "галдардың қабірлері" деген мағынада) деп белгілі болды. Тагинае немесе Тадине ауылының жанында (қазіргі Гуальдо Тадиноның солтүстігінде орналасқан деп саналады) византиялықтар Тотила патшасы басқаратын остгот әскерімен кездесті, ол оларды тоқтату үшін жылжып келе жатқан еді. Өзін көп басып қалғандығын сезген Тотила күтпеген шабуыл жоспарлап, келіссөздерге кірісті, бірақ Нарсес оның бұл әрекетіне сенбеді. Ол саны жағынан басымдыққа ие болғанымен, әскерін берік қорғаныс позициясына орналастырды. Орталыққа германиялық жалдамалы әскердің көп бөлігін тығыз қатарға жинады, ал византиялық әскерді екі жағына орналастырды. Әр қанатқа 4 мыңнан астам садақшы орналастырды.

Шайқас

Тотила бастапқыда қарсыласын Византияның сол жағындағы шағын төбені басып алып, византиялық қатардың артына дейінгі жалғыз жолды басып алуға тырысты, бірақ византиялық жаяу әскерінің бір бөлігі тығыз, жақсы қорғалған формацияда орналасып, остриготтардың атты әскерінің бірнеше шабуылын тойтарды. Нарсестің позициясын өзгерте алмағаннан кейін және Теядан 2000 күш күтіп, Тотила шайқасты кешіктіру үшін түрлі амалдар қолданды, оның ішінде шындықтан алыс келіссөз ұсыныстары мен шайқас желілері арасындағы жекпе-жектер ұйымдастырылды. Бірде Тотила византиялық дезертир Коккасты кез келген византиялықпен жеке шайқасқа шақыруға жіберді. Коккас ірі денелі және өте күшті болды. Готтар арасында ол қатыгез және шебер жауынгер ретінде танымал еді. Нарсестің қанатты гвардиясының бірі, армян Анзалас бұл шақыруға жауап берді. Коккас Анзаласқа шабуыл жасады, бірақ соңғы сәтте Анзалас атын бұрып, готтардың батырына жанынан пышақ ұрды. Бұл остриготтар үшін жақсы жосық болмады. Дегенмен, остриготтар патшасының тағы бір кешіктіру тактикасы болды. Екі әскер де қызыл-алтын жарақ киіп, зор айғырға мініп, екі үлкен армия арасындағы кеңістікке қарай баяу қозғалған Тотиланы тамашалады. Оның аты айналып, тұрып, секіріп, артқа жүгіріп, Тотила найзасын лақтырып, қайта ұстады. Соңында ол өз армиясына қайтып, жауынгерлік киімге ауысты. Тея келді. Көмекші күштері келгеннен кейін Тотила қатардан шығып, түскі асқа кетті. Нарсес, алдау болу мүмкін екенін сезіп, әскерлеріне өз орындарынан қозғалмай тамақтануға рұқсат берді. Тотила, жауды күтпеген жерден шабуылдауды үміттене отырып, византиялық орталыққа күрт шабуыл жасады. Ежелгі және қазіргі заманғы авторлар оны ақымақтықпен айыптады, бірақ Тотила, мүмкін, византиялық садақшылардың қауіпті әсерінен тез құтылу үшін жауға мүмкіндігінше жақындауға тырысқан шығар. Бірақ византиялықтар мұндай қадамға дайын болды, садақшылар қанаттарға жиналып, майданды ортаға қарай бұрды, нәтижесінде оның қатары жарты ай пішіндес болды. Екі жақтан да қарсы атысқа түскен остриготтардың атты әскері ауыр шығынға ұшырап, шабуылы сәлге тоқтап қалды. Келесі шайқастың барысы мен ұзақтығы белгісіз, бірақ кешкісін Нарсе жалпы шабуылға көшті, ал остриготтар ыдырап, қашқа құлақ болды. Әртүрлі есептерге сәйкес, Тотила осы шайқаста қаза тапқан болуы мүмкін.

Салдары

Нарсес Римге бет түзеді, қала аз қарсылықпен бағынды. Остготтар Тотиланың ізбасары Тея басшылығымен қайта жиналды, бірақ Монс Лактарий шайқасында (Везувий тауының жанында) түпкілікті жеңіліске ұшырады, содан кейін 6 ғасырда Италияға жорық жасаған тағы бір герман тайпасы – Ломбардтарға сіңірілді.