«Тас ішіндегі қылыш» – Т.Уайттың 1938 жылғы романы, Артур корольдің балалық шағы. Аңыз, тарих, фантастика, комедияны біріктіреді. Disney мен BBC бейімдеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1938 жылғы Т. Х. Уайт романы
1938 novel by T. H. White
"Тастағы семсер" – британдық жазушы Т. Х. Уайттың 1938 жылғы романы. Алғаш рет Колинз баспасы Ұлыбританияда жеке туынды ретінде жарияланды, кейін "Бір кездегі және болашақ патша" тетралогиясының бірінші бөлігіне айналды. Бұл Артур патшаның балалық шағы туралы фантастикалық туынды, ол аңыз, тарих, фантазия және комедия элементтерін біріктіретін ерекше шығарма. "Уолт Дисней Продакшнс" осы әңгімені анимациялық фильмге, ал BBC радиоға бейімдеді. "Time" журналы осы романды барлық уақыттардағы ең жақсы 100 жасөспірімдер кітабының тізіміне қосты. 2014 жылы "Тастағы семсер" 1939 жылғы үздік роман үшін ретроспективті Хьюго сыйлығымен марапатталды.
The Sword in the Stone is a 1938 novel by British writer T. H. White. First published by Collins in the United Kingdom as a stand alone work, it later became the first part of a tetralogy, The Once and Future King. A fantasy of the boyhood of King Arthur, it is a sui generis work which combines elements of legend, history, fantasy, and comedy. Walt Disney Productions adapted the story to an animated film, and the BBC adapted it to radio. Time included the novel in its list of the 100 Best Young Adult Books of All Time. In 2014, The Sword in the Stone was awarded a retrospective Hugo Award for Best Novel for 1939.
Өмірбаян
Артурдың жастық шағы, Томас Малоридің "Артурдың өлімі" (1485 ж.) еңбегінде көрсетілмеген, Мерлиннің оны билікке және патшалық өмірге дайындау үшін тәрбиелеген кезеңді қамтиды. Мерлин оны кейде түрлі жануарларға сиқырлы түрде айналдырады, сонымен қатар ол адамдармен де әртүрлі оқиғаларға қатысады. Оқиға ортағасырлық Англияға негізделген, ал кейбір тұстарында Уайттың ортағасырлық мәдениет туралы мол білімі пайдаланылған (мысалы, аң ауру, бүркіт салу және егіздер). Дегенмен, бұл туынды тарихи дұрыстыққа ұмтылмайды және нақты уақытқа келмейтін элементтерді де қамтиды.
The premise is that Arthur's youth, not dealt with in Sir Thomas Malory's Le Morte d'Arthur (1485), was a time when he was tutored by Merlyn to prepare him for the use of power and royal life. Merlyn magically turns him into various animals at times, and he also has more human adventures. The setting is loosely based on Medieval England, and in places it incorporates White's considerable knowledge of medieval culture (e. g., hunting, falconry and jousting). However, it makes no attempt at consistent historical accuracy, and incorporates some obvious anachronisms.
"Бір кездегі және болашақ патша" нұсқасының сюжеті
Уорт – сэр Эктордың сол аты бар орманмен қоршалған Саваж қамалында тәрбиелеген жетім бала. Эктордың ұлы Кеймен бірге Уорт рыцарьлыққа дайындалады, бірақ ол тек Кейдің қарапайым туылғандықтан оның шақырушысы бола алады. Кей олардың бүркітшілік жаттығулары кезінде қашып кеткен бір шұңқырлы бүркітті қуғанда, Уорт Саваж орманында жоғалып кетеді. Ол көрінбейтін садақшыдан оққа түсіріледі және Questing Beast-ті аулаумен айналысатын Пеллинор патшамен кездеседі. Ақырында ол уақытты кері шегініп, болашақта көрген нәрселер туралы жиі сөйлейтін сиқыршы Мерлинмен кездеседі. Уорт пен Мерлин Эктордың қамалына оралады, ал сиқыршы балалардың ұстазына айналады. Ол Уортқа ерекше көңіл бөледі. Мерлин оны балыққа айналдырады, екеуі қамалдың орларын зерттейді. Бірде олар Мерлинмен бірге Кішкентай Джонмен кездеседі, ол оларды Робин Гуд пен Марианға жетеледі. Робинмен ұзақ уақыт бірге болғаннан кейін олар грифпен кездеседі. Кей жыртқыш аңды өлтіріп, оның басын жүлде ретінде алады. Соғыста грифін Уорттың кілегей сүйегін сындырады. Уорт төсекте жатқанда, Мерлин оны құмырсқаға айналдыру үшін оның бөлме кілтінің тесігі арқылы сиқыр жібереді. Уорт өзінің бөлмесіндегі құмырсқа фермаларына еніп, құмырсқалардың «Дайын» немесе «Дайын емес» деген екілік түрінде ойланатынын біледі. Оның кірешегі жазылғаннан кейін Мерлин кейіннен Уортты барсқа, содан кейін ұлттық шекараларды көре алмайтындай биік ұшатын жабайы қазға айналдырады, бұл бейбітшілік туралы хабар. Уорт басқа қаздар тамақ жеп жатқанда, неге күзетпен айналысатынын түсінбейді. Ол өзінің бәсекелес қаздарға назар аударатынын ойлайды, бірақ қаздар өздерінің тегін жейді деген ой оларға қоршау жасайды. Кейдің рыцарь атануға дайын болғанда, сэр Эктор және оның серігі Лондонға сапар шегеді, онда ол мүлікке ие. Кей турнир алаңына жақындағанда, ол өзінің қылышын қонақ үйде қалдырғанын түсінеді. Уорт оны алуға жіберіледі, бірақ қонақ үйдің құлыпталғанын табады. Ол шіркеудің ауласындағы тастың үстіндегі қармаққа ілінген қылышты табады. Уорт қылышқа тигенде, оның сезімдері күшейеді. Ол оны шығара алмайды, бірақ ол тағы да тырысқанда, барлық жануарлар мен достарының дауыстары оны жігерлендіреді және олар оған үйреткен сабақтарды еске салады. Үшінші рет тартып алғанда, қылыш босап, Уорт оны Кейге алып келеді. Кей оның қылышты қамыттан шығарғанын білгенде, ол қылыштың Утер Пендрагонның мұрагерін анықтайтынын біледі. Ол сэр Экторға оны тастан шығарғанын айтады. Алайда, Эктор оны сол қаһармандықты қайталауды сұрағанда, Кей Уорттың кінәлі екенін мойындайды. Сэр Эктор мен Кей оны өздерінің патшасы ретінде мойындағанда, Уорт қорқып кетеді. Таққа отырғызылғаннан кейін, Уортқа бүкіл әлемнен және оның жануарлар мен адамдардан тұратын достарынан сыйлықтар беріледі. Сэр Эктор оған Мерлинге айналған ақымақ бас киімді жібереді. Сиқыршы Уорттың Утердің ұлы екенін және оның шын аты Артур екенін түсіндіреді.
The Wart is an orphan boy being raised by Sir Ector in the Castle Sauvage surrounded by the Forest of the same name. Alongside Ector's son Kay, Wart is training as a knight, although he can only rise to be Kay's squire because he is of common birth. Chasing a tiercel goshawk that Kay had let get away during their falconry practice, Wart gets lost in the Forest Sauvage. He is shot at by an unseen bowman, and he encounters King Pellinore who is busy hunting the Questing Beast. Eventually, he meets the wizard Merlyn who is living backward in time, and frequently speaks of things that he has seen in the future. Wart and Merlyn return to Ector's castle, and the wizard becomes the boys' tutor. He pays special attention to Wart. Merlyn turns him into a fish, and together they explore the castle's moat. In one of their excursions, the boys and Merlyn encounter Little John, who leads them to Robin Hood (referred to as Robin Wood) and Marian. Their extended stay with Robin culminates in an encounter with a griffin. Kay manages to slay the beast, taking its head as a trophy. During the fray, the griffin breaks the Wart's collar bone. While Wart is stuck in bed, Merlyn sends a spell through his bedroom keyhole to turn him into an ant. Wart crawls into the ant farms in his room and learns that ants think in binary terms of "Done" or "Not Done". After his clavicle heals, Merlyn later changes Wart into a badger, and then a wild goose that flies so high as to not be able to perceive national boundaries, a pacifist message. Wart is confused about why he is tasked with keeping watch while the other geese eat. He assumes that he is meant to look out for rival geese, but the very notion that geese would eat their own kind is offensive to them. When Kay is ready to be knighted, Sir Ector and his retinue travel to London, where he owns some property. As Kay approaches the tournament field, he realizes that he has left his sword back at the inn. Wart is sent back to retrieve it, but finds the inn locked. He finds a sword stuck in an anvil atop a stone in a churchyard. When Wart touches the sword, his senses heighten. He is unable to pull it out, but as he tries again, the voices of all the animals and friends he has made give him encouragement and remind him of the lessons they taught him. On the third try, the sword comes loose, and Wart rushes to Kay with it. When Kay learns that Wart pulled it from the anvil, he knows it is the sword that will determine Uther Pendragon's successor. He tells Sir Ector that he pulled it from the stone. However, when Ector asks him to replicate the feat, Kay admits that Wart was responsible. Wart is terrified when Sir Ector and Kay bow to him as their King. After he is crowned, Wart is given gifts from all over the world and from his friends, both animal and human. Sir Ector sends him a dunce cap, which transforms into Merlyn. The wizard explains that Wart is Uther's son, and that his real name is Arthur.
Қайта қаралулары
Ағылшын тіліндегі Колинстің алғашқы басылымы Америкадағы Путнам үшін ішінара қайта жазылды. 1958 жылы тетралогияда жарық көрген нұсқа Уайттың бесінші томда жазу жоспарында болған оқиғалар мен тақырыптарды қосу мақсатында едәуір өзгертілді (соңынан оның өлімінен кейін «Мерлин кітабы» деген атпен жарияланды). Осы үшін қайта қаралып жазылған нұсқаға құмырсқа мен қаз туралы эпизодтар сияқты бірнеше жаңа эпизодтар қосылды, бірақ түпнұсқада болған кейбір эпизодтар алынып тасталды (мысалы, Мерлиннің Мим ханыммен болған шайқасы, ол Дисней фильмінде көрсетілген). Кейбір сыншылар осы қайта қаралып жазылған нұсқаның түпнұсқадан нашар екенін айтты. Баспагерлер тетралогиядан бөлек жарық көрген нұсқаларды пайдалануды қалай берді.
The English Collins first edition was partially rewritten for Putnam in America. The version appearing in 1958 in the tetralogy was substantially revised, partly to incorporate events and themes that White had originally intended to cover in a fifth volume (which was finally published after his death, as The Book of Merlyn). To this end, the revised version includes several new episodes, including the ant and goose episodes, but leaves out some of the episodes that had appeared in the original (e. g. Merlyn's battle with Madam Mim which appeared in the Disney film). Some critics considered the revised version to be inferior to the original. Publishers have tended to carry on using the original versions when they were published independently of the tetralogy.
Фильм
Уолт Дисней «Тастағы қылыш» атты анимациялық фильмге түсірді, ол алғаш рет 1963 жылғы 25 желтоқсанда Buena Vista Distribution тарапынан шығарылды. Көптеген Дисней фильмдері сияқты, бұл фильм де түпнұсқа әңгіменің негізгі сюжетіне негізделген, бірақ әңгіменің мазмұны мен тереңдігі көп жағынан өзгертілген.
Walt Disney made an animated film adaptation of The Sword in the Stone, first released on 25 December 1963 by Buena Vista Distribution. Similar to many Disney films, it is based on the general plot of the original story, but much of the substance and depth of the story is considerably changed.
Радио драмалық түсірілім
1939 жылы BBC Бенджамин Бриттеннің қосымша музыкасымен алты бөлімді радио-драмалық қойылымды эфирге шығарды. «Wart and the Hawks» деген 25 минуттық бір ғана сақталған эпизод онлайн көруге қолжетімді. Бриттеннің партитурасы жоғалған деп есептелгеннен кейін қайта табылып, 1952 жылы жаңартылды. 1982 жылы BBC радиосындағы тағы бір бейімделуде Майкл Хордерн Мерлин рөлін ойнады. Хордерн бұрыннан-ақ BBC-нің 1981 жылғы радиодағы «Сақиналар мырзасы» (Ж.Р.Р. Толкиеннің романы бойынша) қойылымында тағы бір танымал сиқыршы, Гандальф рөлінде ойнаған болатын.
The BBC broadcast a six part radio dramatisation in 1939, with incidental music by Benjamin Britten. A single surviving 25 minute episode, Wart and the Hawks, is available to stream online. It was revived in 1952, following re discovery of Britten's score after it had been thought lost. A further BBC radio adaptation in 1982 starred Michael Hordern as Merlyn. Hordern had already starred as another famous wizard, Gandalf, in the BBC's 1981 radio adaptation of The Lord of the Rings by J. R. R. Tolkien.