Кіріспе

Альфред Теннисонның он екі повесть өлеңдерінен тұратын циклі "Патшаның жырлары", 1859 және 1885 жылдар аралығында жарық көрген. Бұл ағылшын ақыны Альфред Теннисонның (1809–1892; 1850 жылдан бастап Лауреат ақын) он екі повесть өлеңдерінен құралған цикл. Ол Артур патшаның аңызын, оның рыцарьларын, Гвиневраға деген махаббатын және оның оған жасаған қайғылы сатқындығын, сондай-ақ Артур патшалығының өркендеуі мен құлдырауын қайта баяндайды. Шығарманың барлығы Артурдың адамзатты көтеруге және үлгілі патшалық құруға жасаған тырысы мен сәтсіздігін, билікке келген сәтінен бастап, сатқын Мордред қолынан қаза тапқанға дейін көрсетеді. Жеке өлеңдер Ланселот, Герайнт, Галахад, Балин мен Балан сияқты әр түрлі рыцарьлардың ерліктерін, сондай-ақ Мерлин мен Көл ханымның іс-қимылдарын егжей-тегжейлі сипаттайды. "Жырлардың" арасында байланыс аз, бірақ Артурдың бейнесі барлық оқиғаларды біріктіреді. Өлеңдер марқұм Альберт ханзадаға арналған. "Жырлар" бос өлеңмен жазылған. Теннисонның табиғатты сипаттаулары көп жылдар бойы жинаған өзінің қоршаған ортасын бақылауларынан алынған. Драмалық оқиғалар құрылысы мен мәнері жағынан эпос емес, бірақ Теокриттың жырларының стиліндегі қайғылы көңіл күйге толы. "Патшаның жырлары" көбінесе Виктория дәуірінің ортасындағы Ұлыбританиядағы қоғамдық қақтығыстардың аллегориясы ретінде қарастырылады.

Теннисонның көздері мен идеализмі

Теннисон өзінің қайта баяндауын негізінен сэр Томас Малоридің "Артурдың өлімі" және "Мабиногион" шығармаларына негіздеді, бірақ көптеген кеңейтулер, қосымшалар және бірнеше өзгерістер енгізді, оның ең айқын мысалы – Гвиневраның тағдыры. Малориде ол Модред Артурдың тағын басып алғанда монастырға қашып, Артурдан кейін өмір сүреді және Ланселотпен соңғы рет кездеседі, оны монах болып өмір сүруге жібереді. Ланселот оның үлгісімен, шөлге шығып, дін қызметкері болады. "Идиллерде" Гвиневра монастырға қашып, Артурдың соңғы шайқасына дейін оның алдында мойынсұнып кешірім алады, өкінеді және қайтыс болғанға дейін монастырда қызмет етеді. Малоридің Гвиневрасы – асыл да қайғылы тұлға, ал Теннисонның Гвиневрасы – көңілге қиын беретін. Теннисон бірнеше есімнің дәстүрлі жазылуын өлең өлшеміне сәйкес түзетті.

Жазу орны

Жұмыстың бір бөлігі Кереллондағы Ханбери Армс тавернасында жазылды, және сол оқиғаны еске түсіретін тақта онда орнатылған.

Жарияланымдар хронологиясы

"Энид", "Вивьен", "Элейн" және "Гвиневра" атты Идилиялардың алғашқы жинағы 1859 жылы жарық көрді. "Энид" кейін "Жеренттің некесі" және "Жерен мен Энид" деп екіге бөлінді, ал "Гвиневра" кеңейтілді. "Киелі Грааль және басқа өлеңдер" он жыл өткен соң жарыққа шықты. "Соңғы турнир" 1871 жылы "Contemporary Review" журналында жарияланды. "Гарет пен Линетт" келесі жылы жарық көрді. Соңғы идиллия, "Балин мен Балан" 1885 жылы "Тиресиас және басқа өлеңдер" жинағында жарияланды. "Бағыштама" 1862 жылы, ханзада қайтыс болғаннан кейін бір жыл өткенде жарық көрді; эпилог, "Патшайымға", 1873 жылы жарияланды.

Артурдың келуі

"Идиллердің" бірінші бөлімі Артурдың тәж киюінен, билікке келуінен және үйленуінен кейінгі кезеңді қамтиды. Қоршауға алынған Леодогран, Камелиард патшасы, Артурға ажарлы жандар мен бейдін әскерлеріне қарсы көмек сұрап шақырады. Артур оларды жеңіп, содан кейін оның заңдылығына күдік келтірген барондарды талқандайды. Одан кейін ол Леодогранның қызы Гвиневреге үйленуге бата алады, оны сүйеді. Леодогран, риза болғанымен, Артурдың тегіне күмәнмен қарайды, оның кеңесшісі, Артурдың елшілері және Артурдың жартылай қарындасы Беллисенттен (басқа нұсқаларда Анна немесе Моргауза деп аталған кейіпкер) әрқайсысынан әртүрлі жауап алады. Соңында Артурдың жұмақта тәж кигенін көрген түс оны көндіреді. Ланселот Гвиневрені алып келуге жіберіледі, және олар мамыр айында Артурмен үйленеді. Той кешінде Артур Римнен лордтарға дәстүрлі салық төлеуден бас тартып, "Ескі тәртіп өзгеріп, жаңасына орын береді" деп жариялайды. Артур осы сөз тіркесін бүкіл шығарма бойында қайталайды. Теннисонның осы сөз тіркесін бірінші және соңғы "Идилде", сондай-ақ бүкіл шығармада қолдануы Ұлыбритания мен Артурдың тағдырының өзгеруін көрсетеді. Бұл жерде бұл сөз тіркесі Рим мен бейдіндердің құлауын білдіреді; ал "Артурдың қазасы" шығармасында Артур патшалығының құлдырауын көрсетеді.

Гарет пен Линетт

Теннисон "Гарет пен Линетт" өлеңін Малоридің "Артурдың өлімі" атты төртінші (Какстон басылымы: жетінші) кітабы негізінде жазған. Артурий жырларының ертерек нұсқалары да бар, олардың арасында Кретьен де Труа ең ертегілерінің бірі. Малоридің жырлары ең танымал, мүмкін Малори осы әңгімені өзі құрастырған, бірақ ол бұрынғы бір шығармаға сүйенген болуы да мүмкін. Барлық "Идиллердің" ішінде "Гарет пен Линетт" ең әдемі және ең таза. Гарет, Беллисент пен Лоттың соңғы ұлы, рыцарь болу армандайды, бірақ анасы оның жолына тосқауыл қояды. Ұзақ даудан кейін ол мәселені шешкендей болады, яғни Артурдың ас үйінде бір жыл мен бір күнге есімсіз жуушы ретінде жұмыс істеуге бұйырады. Ол оның тілегін қабылдайды. Камелотқа жасырын келген Гаретті көрініс берген Мерлин қарсы алады, ол қала ешқашан салынбағанын, демек мәңгілік салынғандай екенін айтады және Артур оны орындалуы мүмкін емес серттермен байланыстыратынын ескертеді. Гарет оның ақымақтығына ашуланып, бірақ өзі шыншыл Артурға жасырын келгені үшін сөкпекке ұшырайды. Артур баланың ас үйде жұмыс істеу туралы өтінішін қабылдайды. Гарет бір ай бойы адал қызмет еткеннен кейін Беллисент өкініп, оны сертінен босатады. Артур Гаретті құпия түрде рыцарь етіп тағайындайды және Ланселота оған жақыннан қадағалауды бұйырады. Гареттің алғашқы міндеті - Артурдан Ланселотан әпкесі Лионорды босатуға көмек сұраған, ашулы Линетт. Ланселонның орнына оған әлі де ас үйдің жуушысы сияқты көрінетін Гарет беріледі. Ол ашуланып қашып кетеді және Гаретпен кездескенде оны қатты сөкпектейді. Жолда ол өзін қайта-қайта дәлелдейді, бірақ Линетт оны жалғаншы және жуушы деп атай береді. Гарет жол бойы әдепті және мейірімді болып қалады. Қауіпті қамалға сапар барысында ол Таңғы Жұлдыздың, Түскі Күннің, Кешкі Жұлдыздың рыцарларын жеңіп, соңында Өлімнің ең қорқынышты рыцарын құлатады, ол үлкен ағаларының зорлауымен осы рөлді орындауға мәжбүр болған бала екені белгілі болады. Теннисон былай қорытындылайды: "Ол [Малори] ертедегі оқиғаны айтқанда / Сэр Гарет Лионорға үйленді дейді, / Бірақ кейін айтқан [Теннисон] Линетт дейді."

Энида

"Энид" бастапқыда бір өлең ретінде жазылған, бірақ кейін екі бөлікке бөлінді: "Герайнттың үйленуі" және "Герайнт пен Энид". Ол Мейбиногионнан алынған уэльс романсы – "Герайнт пен Энид" негізінде жазылған.

Герайнттың үйлену тойы

Девонның салық төлеуші князі және Артурдың ең батыл рыцарьларының бірі Герайнт, Йниолдың жалғыз қызы Энидке үйленген. Ол әйеліне терең сүйіспеншілікпен қараса, ол да оған жауап ретінде теңдей сезіммен жауап береді; оның жалғыз тілегі – оны қуанту. Осы кезде Ланселот пен Гвиневра туралы алғашқы қауесеттер сарайдың ішінде тарала бастайды, бірақ әзірге олардың арасында роман болғанына ешқандай дәлел жоқ. Герайнт осы әңгімелерге сенеді және Энид өзінің досы, патшайымның жаман үлгісін қайталап кетеді деп қорқады. Оның алаңдаулары оны мазалай бастайды, соңында ол Артурдан Девонға оралуға рұқсат сұрайды. Олар үйге келгеннен кейін Герайнт әйеліне өте мейірімді және қамқор болады. Ол билеуші және рыцарь ретіндегі міндеттерін толығымен ұмытып, Энид сарайда махаббаттасын қалдырып кеткен деген ойға толы болады. Қызғаныштан күдік туып, ол әрдайым Энидтің қасында жүреді. Көп ұзамай Герайнттың беделі төмендеп кетеді. Оның халқы жасырын түрде оны қысымға алып, ерлігінің жоғалып кеткенін айтады. Энид те оның жаңа және арсыз өмір салтына наразы, бірақ оған ауырсыну тигізбеу үшін оны сынаудан қорқады. Бір күні таңертең төсекте жатқанда, ол өзінің қайғылы жағдайы туралы жоғары дауыспен ойланып, үндемегені үшін өзін жаман әйел деп айыптайды. Герайнт оянады және оның соңғы сөздерін естиді. Ол Энид өзінің адалсыздығын мойындап отыр деп ойлайды және ашуға буырады. Ол ашуланып, барлық қауесеттерге қарамастан, өзі әлі де жауынгер екенін және өзінің батырлығын дәлелдеу үшін дереу сапарға шығатынын айқайлайды. Ол өзімен бірге ешқандай жүкті алмай, ең ескі және тозығы жеткен киімін киіп, жалғыз жүреді.

Герайнт пен Энид

Жерайнт пен Энид сол күні таңертең жолға шықты. Жерайнт Энидке алдымен жүруге және қандай да бір себеппен сөйлемеуге бұйрық берді. Мүмкін, Теннисон оның әлі де оны жақсы көріп, қызғаныштан туған ашуымен оған зиян келтіремін деп қорқатыны үшін осылай бұйрық берген шығар. Екеуі Девонға жақын, қарақшылар толы далаға баяу жылжыды. Екеуі де үнсіз, беттері ақшыл, көңілдері құлазыған. Біраз уақыттан соң Энид үш салт аттыны байқап, олардың Жерайнтке шабуыл жасауды жоспарлап отырғанын естіп қалды. Жерайнт соншалықты жалқау жүргендіктен, олар одан қорқу сезімін де көрмеді. Ол оның бұйрығына бағынуды қаламайтын, бірақ оған зиян тиеді деп қорқатын. Соңында ол оны ескертті. Жерайнт оның мойынсұнбағаны үшін ғана емес, өзін жеңдіруді тілейтініне күдікпен қарап, оны сөккен. Жерайнт салт аттылармен шайқасып, жеңіске жетті. Ол өлген салт аттылардың қаруларын жылқыларына үйіп, Энидке оларды алып жүруге мәжбүр етті. Осы оқиға тағы үш салт аттымен қайталанды, және Жерайнт тағы да Энидті мойынсұнбағаны үшін жазалады. Ол әр шайқаста жеңіске жетті. Енді Энид алты тұтқынға алынған жылқыны жетектеп баруға мәжбүр болды. Жерайнт оларды басқарудағы қиындықтарына орай оған азаматтық сезім білдірді, бірақ көмектеспеді. Түстен кейін Жерайнт пен Энид шаруалармен бірге тамақтанды, содан кейін оларды түнде қонақүйге жеткізді. Бөлмелерін реттегеннен кейін де Жерайнт мұңды да, жаман мінезді де болды. Кешкісін қонақүйге жергілікті билеуші, граф Лимурс келді. Лимурс – жуас маскүнем, ал Жерайнт оған әр түрлі ұятсыз әзілдер айтуға рұқсат берді, бұл Энидті қатты мазалады. Түнге дайындалып жатқанда Лимурс Энидке оны әлі де жақсы көретінін және ертең оны қатыгез күйеуінен құтқаруды жоспарлап отырғанын айтты. Таң атқанда Энид Жерайнтты жоспар туралы ескертті. Ол, әрине, оның графты жігерлендіргеніне күдікпен қарап, ашуланды. Олар дереу қонақүйден шығып кетті, бірақ Лимурс пен оның серіктері оларды қуды. Жылдам шайқаста Жерайнт оларды кері қайтарды. Біраз уақыттан соң бақытсыз жұп заңсыздыққа толы граф Дурмның билігіндегі аймаққа кірді. Кенеттен Жерайнт жараларынан құлап түсті. Энид оған көмектесе алмады, ол оның қасында отырып, есінен танып жатқанда жылады. Бір кезде Дурм мен оның сарбаздары шабуылдан қайтып келді. Заңсыз графтың назарын әдемі бойжеткен тартып, ол одан сұрақтар қойды. Дурм жаралы салт аттының өлгенін айтты, бірақ Энид оған сенгісі келмеді. Заңсыз графтың басшысы сарбаздарына Жерайнттың денесін және Энидті өз бекінісіне жеткізуді бұйырды. Бір атпен бірге шапқанда олар Нудд ұлы Эдйрнге кездесті. Ол Артурдың басшылығындағы армияның алдын ала барлаушысы екенін, олардың мақсаты – осы аймақты ұрылар мен заңсыздықтан тазалау екенін айтты. Ол оларды патша лагеріне жетелеуді ұсынды, онда Жерайнт Артурға есеп берді. Артурдың мақтауынан Жерайнт ұялды, содан кейін ол Энидпен шатырында татуласты. Жерайнт жазылған соң олар Керлеонға оралды. Кейін бақытты жұп Девонға қайтып келді. Жерайнттың билеуші және салт атты ретіндегі адал және лайықты мінез-құлқы оның айналасындағы барлық әңгімелерді тоқтатты.

Балин мен Балан

"Балин мен Балан" "Артурдың өлімі" кітабының екінші кітабындағы сэр Балин туралы әңгімеге негізделген. Малоридің дереккөзі – көне француз тіліндегі Пост-Вулгата айналымы, атап айтқанда "Suite du Merlin" деп белгілі мәтін. Бауырлар, сэр Балин "Жабайы" мен Балан үш жылдық жер аудардан кейін Артурдың сарайына оралып, жылы күтіп алынады. Артурдың елшілері келгенде, олардың бірінің ормандағы демоннан қаза тапқанын хабарлайды. Балан демонды аулауға келіседі және аттанғанда Балинге оның қаһарлы ашуы туралы ескертеді, осы ашудың кесірінен олар жер аударылған болатын. Балин Ланселоттан инабаттылықты үйренуге тырысады, бірақ Ланселоттың мінсіз әдеп-ғайыбына жете алмайтынына көз жеткізеді. Оның орнына ол патшайымның тәжін қалқан ретінде алып, бірнеше рет өзін басып алуға еске салады. Бір жазғы күні Балин Ланселот пен патшайым арасындағы түсініксіз әңгімеге куә болады, бұл оны қыңырқатқан сезімге бөлейді. Ол Камелотты тастап, ақырында Пеллам мен Гарлонның қамалына жетеді. Гарлон патшайымды қаралай бастағанда, Балин оны өлтіріп, қашып кетеді. Ашуына қысылған ол тәжді қалқанын бір ағашқа іліп қояды, оны Вивьен мен оның жалдамалы адамы табады, сосын Балиннің өзі келеді. Вивьен Балинге Гвиневра туралы күдігін күшейтетін жалғанды айтады. Балин айқайлап, қалқанын жыртып, аяқтап тастайды. Сол орманда Балан дауысты естіп, демонды тапқанын ойлайды. Ағалар шайқасып, тек соңынан бір-бірін таниды. Өлім алдында Балан Балинге олардың патшайымының таза және жақсы екенін айтады.

Мерлин мен Вивьен

Патша Маркқа Артурдың рыцарьларының жүректерін қолына алып қайтып келемін деп мақтанғаннан кейін, Вивьен Гвиневренің қызметкерлерінен пана сұрап, оны алады. Камелотта ол патшайымның махаббаты туралы қаңқу сөздер таратады. Ол патшаны баурап алуға асықпайды, сондықтан оны күлдіреді, сосын назарын Мерлинге аударады. Ол Артурдың сарайынан шығып кеткенде, оның ізінен жетеді, келер қауіпті көргендіктен ойшыл. Ол Мерлинді мәңгілікке тоқтатып қоятын сиқырды білуді көздейді, оның жеңілісі өзіне даңқ әкеледі деп сенді. Ол Мерлинге деген махаббатын айтады, егер ол өзіне күмәнданатын болса, оны сүйе алмайтынын жариялайды. Ол Артурдың рыцарьларының өзі туралы әңгімелерін естігенде, олардың бәріне де жала жабады. Мерлин барлық айыптауға жауап береді, бірақ Ланселоттың рұқсатсыз махаббаты туралы айыптауды шындық деп мойындайды. Шаңқанғаннан кейін, ол өзін баурап алуға рұқсат етеді және Вивьенге сиқырды қалай жасау керектігін айтады. Ол дереу оны Мерлинге қолданады, осылайша ол мәңгілікке түрмеге қамалады, тірі болса да, тек оған ғана белгілі, жақын жердегі қуыс емен ағашында.

Ланселот пен Элейн

"Ланселот пен Элейн" Ле Морте д’Артур, «Ланселот Грааль» және «Пост Вульгата» циклдерінде кездесетін Астолаттың Элейні туралы әңгімеге негізделген. Теннисон бұрынғыда 1833 жылы жарияланған және 1842 жылы қайта қарастырылған «Шалот ханымы» шығармасында осыған ұқсас тақырыпты қарастырған; алайда, бұл өлең он үшінші ғасырдың итальяндық «La Damigella di Scalot» повесіне негізделген, сондықтан Малоридің нұсқасымен көп ортақ емес. Ескі заманда Артур соғысып жатқан екі бауырдың қаңқаларын тапты, біреуі тоғыз алмазбен қапталған тәж киген. Артур тәжді алып, алмаздарды шешті. Ол сегіз жылдық турнирлерде жеңімпазға алмаз сыйлады. Жеңімпаз әрқашан Ланселот болды, ол тағы да жеңіске жетіп, барлық тоғыз алмасты құпия сүйіктісі, Гвиневра патшайымына сыйлауды жоспарлады. Гвиневра тоғызыншы турнирден қалуды шешеді, содан кейін Ланселот Артурға өзі де қатыспайтынын айтады. Олар жеке қалғанда, ол Ланселотты соттың жамандауына себеп болғаны үшін кінәлайды және Ланселотқа өзінің мінсіз патшасы Артурды жақсы көре алмайтынын еске салады. Ланселот турнирге баруға келіседі, бірақ жасырын түрде. Ол алыстағы ақсүйек, Астолат мырзасынан қару-жарақ пен түстерді алады және соңғы рет Астолаттың қызы Элейннің нышанына келіседі, оны ол ешқашан «ешбір әйел үшін» жасамаған. Ланселоттың әдемі мінез-құлқы әсерлі жас Элейннің жүрегін жаулайды. Осы жерде «Идиллия» Малоридің турнир және оның салдары туралы баяндамасын қайталайды. Осылайша Элейн Ланселотқа ғашық болады. Ол оған олардың махаббаты ешқашан мүмкін емес екенін айтқанда, ол өлім тілейді. Кейін ол әлсіреп, қайтыс болады. Оның өтініші бойынша әкесі мен бауырлары оны Ланселот пен Гвиневраға хат қосып, баржаға салады. Ланселот Гвиневраға тоғыз алмазды сыйлау үшін Камелотқа оралды. Елейннің жаназалық баржасы төменнен өтіп бара жатқанда, патшайым қызғанышпен ашуланып, алмаздарды терезеден өзенге лақтырады. Бұл Элейннің тоғызыншы алмазды ұстап тұрғаны, бірақ оны ұстап тұру қиын болғаны және суға түскені туралы айтқан арманының орындалуы. Элейннің денесі залға әкелінеді және оның хаты оқылады, мырзалар мен ханымдар жылайды. Гвиневра жеке Ланселоттан кешірім сұрайды. Рыцарь Элейн патшайымнан артық жақсы көргенін ойлайды, патшайымның махаббаты қызғаныштан шіріген бе деп ойлайды және ол ешқашан тумағанын қалайды.

Қасиетті Граал

Бұл Идиллияны монах болып, есептен бір жаз бұрын қайтыс болған сэр Персиваль өзінің әріптесі Амброзийге естелік ретінде айтып береді. Оның ізгі қарындасы Граальды көріп, Галахадты өзінің "көктегі рыцары" деп атады, сондай-ақ ол да оны көретінін жариялады. Бір жазғы түні Артурдың болмауында Галахад Қауіпті Орынға отырады. Зал күркіреген дауылмен дірілдейді, ал көрініс жамылған Грааль рыцарьлардың алдынан өтеді. Персиваль оны бір жыл мен бір күн іздеуге серт береді, бұл серт барлық рыцарьлар тарапынан қайталанады. Артур келгенде, жаңалықты естіп қорқып қалады. Галахад, оның сөзінше, Граальды көреді, мүмкін Персиваль мен Ланселот та көреді, бірақ қалған рыцарьлар рухани емес, дене еңбегіне бейімделген. Дөңгелек үстел таратылады. Персиваль Галахадты шөлде кездестіргенше, түс көруші, ойшау пейзаждар арқылы саяхаттайды. Олар бірге жол жүреді, Персиваль енді ілесе алмайынша, ол Галахадтың күміс жұлдыз сияқты қайықта көктегі қалаға кететінін көреді. Персиваль Граальды алыстан көреді, Галахадтың басынан жоғарыда көргендей жақын да, нақты да емес. Іздеу аяқталғаннан кейін, Дөңгелек үстелдің тек қалдығы ғана Камелотқа оралады. Кейбіреулері өздерінің іздеулері туралы әңгімелейді. Гауэйн іздеуден бас тартып, әйелдермен демалып, уақытын өткізеді, бірақ күшті жел соққанда, олардың барлығы да құлап, үйлеріне қайтуды шешеді. Ланселот үлкен, иілген баспалдақты тауып, оттай ыстық және өте түс көруші бөлмеге жеткенше көтеріледі, онда Самитпен оралған, Орта ғасырларда танымал болған ауыр жібекпен жабылған Граальдың көлеңкелі бейнесін көреді, бұл жібек Идиллияларда бірнеше рет еске алынады. "Киелі Грааль" – Дөңгелек үстелдің бұзылуының символы, Камелоттың құлауының басты себебі.

Пелеас пен Эттаре

Теннисонның "Пеллеас пен Эттаре" үшін көзі тағы да Малори болды, ол өзі оқиғаны Пост Вулгата аңыздарынан бейімдеген. "Гарет пен Линетттің" ирониялық қайталуы ретінде, жас, идеалистік Пеллеас Эттаре ханыммен танысып, оған ғашық болады. Ол оны ақымақ деп есептейді, бірақ бастапқыда оған жақсы қарайды, өйткені ол турнирде өзін "Әдемі патшайым" деп жариялағанын естігісі келеді. Пеллеас үшін Артур бұл турнирді "Жастар турнирі" деп жариялайды, және тәжірибелі әскерлерін қатыстырмайды. Пеллеас Эттаре үшін титул мен белдік жеңіп алады, ол бірден оған деген мейірімділігін тоқтатады. Ол оның сарайына барады, онда ол оның рыцарьларының зұлымдықтарына мойынсұнып, өзін байлап тастайды, бірақ олардың барлығын жеңе алады. Бір күні Гауэйн бұған ашуланып, мұқият бақылайды. Ол Пеллеас үшін Эттареге қызмет етуді ұсынады, осы мақсатта оның қару-жарағы мен қалқанын алады. Сарайға кіргенде, ол Пеллеасты өлтіргенін жариялайды. Үш күннен кейін Пеллеас Гауэйнді іздеп қамалға кіреді. Ол Эттаренің ұйықтап жатқан рыцарьларының шатырынан өтеді, содан кейін оның қыздарының шатырынан өтеді, және соңында Гевэннің құшағында Эттарені табатын шатырға жетеді. Ол қылышын олардың мойнына тіреп, егер рыцарлық ант болмаса, оларды өлтіре алатынын көрсетеді. Эттаре оянғанда Гауэйнді қарғыйды. Оның махаббаты Пеллеасқа бұрылады, және ол мұңайып, қиналып жүреді. Артурдың сарайына көңілі толмаған Пеллеас Камелотты қалдырып, Солтүстіктегі Қызыл рыцарь болады.

Соңғы турнир

Бірде Гвиневра бүркіттің ұясынан табылған, мойнына қызыл тастардан тұратын әшекейлі алқасы ілінген сәбиді асырап алған. Бала қайтыс болғаннан кейін, Гвиневра Артурға әшекейлерді турнирде жүлде ретінде беруге берді. Бірақ турнир басталар алдында, залға мүжіліп келген шаруа кіреді. Оны Солтүстіктегі Қызыл рыцарь азаптап, заңсыз рыцарьлар мен әйелдермен дөңгелек үстелдің пародиясын құрған екен. Артур турнирді төрелік етуді Ланселотаға тапсырып, зұлымдықпен күресу үшін жасақ құрады. "Кінәсіздердің турнирі" әдепсіздікке, ереже бұзуға және қорлауға толы қызықсыз ойынға айналады. Сэр Тристрем рубиндерді жеңіп алады. Дәстүрден аттап, ол әйелдерге "Сұлу патшайым" қатыспағанын бейкүнәлікпен жариялайды. Артурдың ақымағы Дагонет Тристремді мазақтайды. Осы арада солтүстікте Артурдың рыцарьлары, патшаның сөзін есітке алмаған күйі, ашу мен жиренге толып, Қызыл рыцарды таптап, оның ер және әйел адамдарын қырып, мұнарасын өртеп жібереді. Тристрем рубиндерді Марк әйелі, королева Изольтаға сыйлайды, ол Тристремнің Бриттаниялық Изольтаға үйленгеніне ашуланады. Олар бір-бірін сөкпейді, бірақ соңында ол алқаны оның мойнына салып, сүйіседі. Сол сәтте Марк артынан тұрып, оның басын жарып тастайды.

Гвиневрень

Гвиневра Алмсберидегі монастырға қашып кетті. Ланцелотпен мәңгілікке ажырасуға бел буған түні, Вивьеннің хабарлауымен Мордред олардың қоштасуын тыңдап, куәгерлермен бірге бақылады. Гвиневра Ланселоттың шетелдегі сарайдағы паналау ұсынысын қабылдамайды, оның орнына монастырда жасырын баспана іздеуді таңдайды. Ол кішкентай жаңа келгенмен дос болады. Бірақ Артур мен Ланселот арасындағы соғыс және Мордредтің таққа таласуы туралы хабарлар монастырға жеткенде, жаңа келгеннің салғырт сөздері патшайымның санасын түршіктіреді. Ол Гвиневраға "күнәлі патшайым келгенге" дейін, әкесінің дәуіріндегі даңқты патшалықты суреттеп береді. Патша келеді. Ол оның қадамдарын естіп, бетімен жерге құлайды. Ол оның үстінде тұрып, оған, өзіне және мемлекетіне аза қайырады, оны кінәлайды және кешіреді. Ол оның кететінін көріп, өкінеді, олар жұмақта қайта қосылатынына үміттенді. Ол монастырда қызмет етеді, кейін аббатша болып сайланады және үш жылдан кейін дүние салады.

Артурдың өлімі

"Идиллердің" осы бөлімі Томас Малоридің "Морте д'Артур" туындысының кеңейтілген және өңделген нұсқасы болып табылады. Апатты соңғы шайқаста Артур Мордредті өлтіреді, ал өзі де жаралы болып, өлімге жетеді. Дөңгелек үстелдің барлық азаматтары қаза тапты, тек сэр Бедивер ғана тірі қалды, ол патшаны Авалон шіркеуіне жеткізеді, дәл сол жерде Артур алғаш рет Көл ханымынан Экскалибурды алған болатын. Артур Бедиверге семсерді көлге тастауды бұйырады, себебі семсердің жүзіндегі болжам осылай орындалу керек еді. Сэр Бедивер екі рет қарсылық көрсетеді, бірақ үшінші рет бұйрыққа бағынады және сыйлық ретінде "ақ самайт киген, құпиялы, таңғажайып" қолды судан көтеріліп, семсерді ұстап алады. Бұл – Көл ханымы еді. Сэр Бедивер шіркеуге қайтып, Артурға көріп білгендерін айтады. Артур оған сенеді және сэр Бедивердің бақылауымен, жаңа жыл күнінде күн шығып, о дүниеге кетеді.

Патшашаға

Соңғы өте қысқа бөлімде ақын лауреаты Теннисон Виктория патшаны және жақында қайтыс болған, Артурдың үлгісі болғаны айтылатын Альберт ханзаданы мақтайды, және оның Артур сияқты, билігі аяқталған соң да ұлы басшы ретінде ұзақ уақыт есте қалуын тілейді.

Викториялық қоғамның аллегориясы

Теннисон "Идиль" шығармаларында өткен мен қазіргі заманды біріктіруге тырысты. Артюр көбінесе Виктория дәуірінің идеалдарының символы ретінде қарастырылады. Ол "шынайы адам бейнесіндегі идеалдық ерлік" және "кемшіліксіз джентльмен" деп сипатталады. Артюрдің Дөңгелек үстелдің рыцарьларына және Камелотқа деген үміттері көбінесе шындықтан алыс болады, және барлық күш-жігеріне қарамастан, ол Камелотында Виктория дәуірінің идеалын сақтап қалуға шамасы келмейді. "Идилль" готикалық интерьерлерге, табиғатты романтикалық тұрғыдан бағалауға және гендерлік рөлдердің өзгеруіне байланысты алаңдаушылықты тікелей көрсетеді – бәрі де осы туындыны ерекше Виктория дәуіріне тән деп бағалауға негіз береді. Виктория дәуірінде халықтың назарында хандық махаббат идеясы, яғни романтикалық махаббаттың ең таза түрі арқылы рухани толығуды табу қайта жанданды. Бұл идея поэмада Гвиневра мен Артурдың қарым-қатынасында ерекше көрініс табады; Гвиневра Артурдың күткендей тазалықты сақтамағандықтан және оған рухани тұрғыдан жеткілікті қызмет көрсетпегендіктен, мемлекеттің хал-ахуалы оған байланысты деп есептеледі. Теннисонның осы кезеңде ақын лауреаты болуы және "Идилль" шығармасының танымалдылығы Виктория дәуіріндегі әйелдерге қатысты осы көзқарасты одан әрі таратуға ықпал етті.