Кіріспе
1984 жылы Венера планетасын және Галлей кометасын зерттеуге арналған советтік пилотсыз ғарыш миссиясы (Вега 2 ғарыш кемесімен бірге) – «Вега» бағдарламасының бөлігі болған советтік ғарыш зонды. Ғарыш кемесі алдыңғы «Венера» ғарыш кемелерінің жетілдірілген нұсқасы болды. Олар Бабакин ғарыш орталығында жобаланып, Химкиде Лавочкин зауытында 5ВК ретінде құрастырылды. «Вега» (ВеГа) атауы Венера (Венера: "Венера") және Галлей (Галлея: "Галлея") сөздерінің орыс тіліндегі алғашқы екі әрпінен құралған. Ғарыш кемесі екі үлкен күн панелімен жабдықталған, ал құралдарына антенна, камералар, спектрометр, инфрақызыл сенсор, магнитометрлер (MISCHA) және плазмалық зондтар кірген. Ғарыш кемесі Байқоңыр ғарыш айлағынан, Тюратам қаласынан (Қазақ КСР) «Протон» 8K82K зымыранымен ұшырылды. «Вега» 1 және «Вега» 2 екі ғарыш кемесі де үш осьті тұрақтандырылған. Ғарыш кемелері Галлей кометасының шаңынан қорғану үшін екі қабатты қорғаныш қалқанымен жабдықталған.
Vega 1 (along with its twin Vega 2) was a Soviet space probe, part of the Vega program. The spacecraft was a development of the earlier Venera craft. They were designed by Babakin Space Centre and constructed as 5VK by Lavochkin at Khimki. The name VeGa (ВеГа) combines the first two letters from the Russian words for Venus (Венера: "Venera") and Halley (Галлея: "Galleya"). The craft was powered by twin large solar panels and instruments included an antenna dish, cameras, spectrometer, infrared sounder, magnetometers (MISCHA), and plasma probes. The craft was launched by a Proton 8K82K rocket from Baikonur Cosmodrome, Tyuratam, Kazakh SSR. Both Vega 1 and 2 were three axis stabilized spacecraft. The spacecraft were equipped with a dual bumper shield for dust protection from Halley's comet.
Венера миссиясы
Түсірілім модулі Венераға 1985 жылдың 11 маусымында, Vega 1 ұшу аппаратынан босатылғаннан кейін екі күн өткен соң жетті. Модуль, диаметрі 1 метр болатын шар, ішінде жерге қондыру аппараты және аэростат бар. Ұшу аппараты Венераны пайдаланып гравитациялық импульс маневрын жасады және кометамен кездесу миссиясын жалғастырды.
Баллон
Vega 1 қондырғыш/шар капсуласы 1985 жылғы 11 маусымда шамамен 2:06:10 UTC (Жерде қабылданған уақыт; Мәскеу уақыты 5:06:10) Венера атмосферасына (биіктігі) енді. Шамамен 2:06:25 UTC-де қондыру аппаратына бекітілген парашют қақпағы ашылды. 40 секундтан кейін шар бөлімі парашют арқылы 8,1° солтүстік ендікте, 176,9° шығыс бойында сыртқа тартылды. Екінші парашют 200 секундтан кейін, кіре бергеннен бастап, биіктікте ашылып, жиырылған шарды шығарды. 100 секундтан кейін шар үрленіп, парашют және үрлеу жүйесі тасталды. Шар шамамен биіктікке жеткенде балласт тасталды, ал шар кіре бергеннен кейін 15-25 минуттан соң тұрақты биіктікке көтерілді. Орташа тұрақты биіктігі , қысымы және температурасы Венераның үш қабатты бұлт жүйесінің ортаңғы, ең белсенді қабатында болды. Шар батысқа қарай аймақтық жел ағынымен шамамен тұрақты ендікте шамамен жылдамдықпен қозғалды. Зонд 12 маусымдағы 12:20 UTC-де түнгі терминатордан күндізгі терминаторға өтті, содан кейін планетаның айналымының шамамен 30%-ын құрайтын немесе арақашықтықты басып өтті. 13 маусымда 00:38 UTC-де 8,1° солтүстік ендікте, 68,8° шығыс бойында соңғы хабарлама алынғаннан кейін шардың қанша қашықтыққа ұшқаны белгісіз.
Галлей миссиясы
Олардың кездесуінен кейін, «Вега» ғарыш кемелері Галлей кометасын тоқтату үшін Венераның гравитациясын – гравитациялық импульсті пайдаланды. Суреттер 1986 жылдың 4 наурызынан бастап жіберіле бастады және «Джотто» ғарыш кемесінің кометаға жақыннан өтуін нақтылауға көмектесті. «Вега»дан алынған алғашқы суреттер кометадағы екі жарқын аймақты көрсетті, олар бастапқыда екі ядро ретінде қабылданып, кейін кометадан шығатын екі газ ағыны екені анықталды. Суреттер ядроның қараңғы екенін көрсетті, ал инфрақызыл спектрометрдің өлшемдері ядроның температурасын мұз денесі үшін күтілгеннен әлдеқайда жоғары көрсетті. Соның нәтижесінде, кометаның бетінде мұзды денеге жабысқан жұқа қабат бар деген қорытынды жасалды. «Вега-1» ғарыш кемесі ядроға ең жақын нүктеге 6 наурызда (07:20:06 UT) жетті. Ол кометаның газдан тұратын қабығы арқылы ұшып өткен кезде әртүрлі фильтрлер арқылы 500-ден астам сурет түсірді. Ғарыш кемесі шаңмен соққыға ұшырағанымен, кездесу кезінде ешбір құрал бұзылмады. Кометаның жанды зерттеуі ең жақын нүктеге дейінгі үш сағатқа ғана шектелді. Мақсаты – ядроның физикалық параметрлерін, яғни өлшемдерін, пішінін, температурасын және беттік қасиеттерін өлшеу, сондай-ақ кометаның құрылымын, динамикасын, ядроға жақын газдың құрамын, шаң бөлшектерінің құрамын және массаның ядродан қашықтыққа байланысты таралуын, комета мен күннің өзара әрекеттесуін зерттеу болды. «Вега» суреттері ядроның шамамен ұзындығы 53 сағаттық айналу периодымен екенін көрсетті. Шаң массалық спектрометрі көміртекті хондриттерге ұқсас материалды және клатратты мұзды анықтады. 1986 жылдың 7 және 8 наурызында түсірілген суреттерден кейін «Вега-1» ғарыш кемесі алыс ғарышқа бет бұрды. Барлығы «Вега-1» және «Вега-2» Галлей кометасының 1500-ге жуық суретін жіберді. «Вега-1» 1987 жылдың 30 қаңтарында бағытталған жылдамдықты басқаруға арналған жанар майын тауысып қалды, ал «Вега-2» ғарыш кемесімен байланыс 1987 жылдың 24 наурызына дейін сақталды. Қазіргі уақытта «Вега-1» гелиоцентрлік орбитада, перигелийі 0,70 АЕ, афелийі 0,98 АЕ, эксцентрициті 0,17, еңісі 2,3 градус және орбиталық периоды 281 күн.