Кіріспе

Неміс-австриялық хирург Кристиан Альберт Теодор Биллрот (26 сәуір 1829 – 6 ақпан 1894) – неміс хирургы және әуесқой музыкант. Хирург ретінде ол қазіргі заманғы ішкі құрсақ хирургиясының негізін қалаушысы деп есептеледі. Музыкант ретінде ол Йоханнес Брамстың жақын досы және сенімді адамы болды, Вена музыкалық өнерінің белді демеушісі және музыкалық қабілетті ғылыми тұрғыдан талдауға тырысқан алғашқылардың бірі еді.

Ерте өмір және білім

Биллрот Пруссия Корольдігіндегі Берген-ауф-Рюген қаласында пастордың ұлы болып дүниеге келді. Биллрот бес жаста болғанда, әкесі туберкулезден қайтыс болды. Ол Грефсвальдта оқыды, онда 1848 жылы Abitur дәрежесін алды. Биллрот оқуға қызығушылық танытпады, оқудың орнына көбірек уақытын фортепианода ойнаумен өткізді. Музыкант немесе дәрігер болудың арасында шешілген Биллрот анасының тілегімен Грайфсвальд университетіне медицинаны оқуға түсті, бірақ бірінші семестрін музыканы зерттеуге толығымен арнады. Алайда, профессор Вильгельм Баум оны Геттингенге алып барды, осылайша оның медициналық мансабы қалыптасты. Одан кейін ол профессор Бауммен Геттинген университетіне барып, 1852 жылы Берлиннің Фридрих Вильгельм университетінде медицина докторы ғылымын аяқтады. Рудольф Вагнер (1805–1864) және Георг Мейснер (1829–1905) есімді әріптестерімен бірге Биллрот торпеда балықтарын зерттеу үшін Триестке сапар шекті.

Хирургиядағы мансап

1853 жылдан 1860 жылға дейін Биллрот Бернхард фон Лангенбектің Берлиндегі Шариттегі хирургиялық клиникасында ассистент болды. Ол жерде Карл Лангенбухтың шәкірті болды. 1860 жылы Биллрот Цюрих университетінің клиникалық хирургия кафедрасының меңгерушісі болу ұсынысын қабылдады, сонымен қатар Цюрихтегі хирургиялық аурухана мен клиниканың директоры болды. Швейцариядағы мансабының басталуы қиын болды: алғашқы семестрінде оның он ғана студенті болды, тіпті ол жеке практикасынан түскен табысы таңертеңгі кофесіне жетпейтінін айтты. Өзінің атақ-даңқының негізін Цюрихте салғанмен, хирургия әлеміндегі күш ретінде танылуы үшін Венадағы үлкен және маңызды ортаға келді. Франко-прусс соғысы кезінде Биллрот Мангейм мен Вайсенбургтегі әскери госпитальде көрнекті жұмыс істеді, майдан жеребесінен келген қорқынышты жарақаттарды агрессивті және амбициялық хирургиялық әдістермен емдеді. Соғыстағы хирургиялық тәжірибесін «Мангейм мен Вайсенбургтен хирургиялық хаттар» атты еңбегінде бейнеледі. Соғыстың қорқынышы оны тыныштық пен бейбітшілікке шын көңілмен ұмтылуға жетеледі. 1891 жылдың 3 желтоқсанында ол соғыста жараланғандарды күту туралы сөз сөйледі, ол үлкен сенсация тудырып, Австрия парламенті жараланғандарға көмек көрсету үшін қомақты қаражат бөлуге себеп болды. Биллрот хирургиядағы маңызды жетістіктерге тікелей жауапты болды: 1872 жылы ол алғаш рет эзофагектомия жасады, яғни асқазанның бір бөлігін алып тастап, қалған бөліктерін біріктірді. 1873 жылы ол алғашқы ларингектомияны орындады, қатерлі ісікке шалдыққан көмекейді толық алып тастады. Ол ректальді қатерлі ісікке операция жасаған алғашқы хирург болды және 1876 жылға қарай осындай 33 операция жасады. 1881 жылға қарай Биллрот ішек хирургиясын барған сайын кең таралған салаға айналдырды. Бірақ оның ең танымал жетістігі – асқазан қатерлі ісігіне жасалған алғашқы сәтті гастректомия. 1881 жылдың 29 қаңтарында көптеген сәтсіз әрекеттерден кейін Биллрот Тереза Хеллерге антральды карциномаға байланысты алғашқы сәтті резекция жасады, ол шамамен 4 ай өмір сүрді, бірақ бауыр метастаздарынан қайтыс болды. Ол асқазанның үлкен қисығын жауып, кішкентай қисығын он екі елі ішекке қосып, осы операцияны жүзеге асырды, бұл операция бүгінгі күнге дейін Биллрот I деп аталады. Биллрот өзінің тыныштанбайтын зияткерлік рухын көптеген көрнекті шәкірттеріне жеткізді, олардың ішінде «Биллрот мектебі» пайда болды. Оның зерттеу, оқыту, басқару және медбикелік қызмет сияқты кез келген саласының мұқият қарастырылғаны белгілі. Ол әрқайсысы туралы құнды пікірлер айтқан ғана емес, сонымен қатар өз идеяларының іске асуын қамтамасыз етті. Ол ықпал етуге тырысқан барлық салаларда ғылым мен өнердің бірлігіне және өзгерістерді жасауға қабілетіне сеніммен жетекшілік етті. Биллрот хирургиядағы алғашқы заманауи мектепті құруға үлкен үлес қосты. Ол хирургиялық білім беру туралы радикалды идеяларды ұсынды, медициналық оқуды аяқтағаннан кейін ауруханалардағы алдын ала жұмыстан кейін өлекселер мен тәжірибелік жануарларға операция жасаудан тұратын ұзақ хирургиялық тәжірибеден өтуді жақтады. Биллрот «Wer ist musikalisch?» («Кім музыкалық?») атты эссесін жазды, ол Ханслик баспасынан кейін жарық көрді. Бұл музыкалық қабілетті ғылыми әдістермен зерттеуге жасалған алғашқы әрекеттердің бірі болды. Эсседе Биллрот музыканы қабылдаудағы әртүрлі танымдық дағдыларды көрсететін әртүрлі музыкалық қасиеттерді (тондық, ырғақтық және гармониялық саңыраулық) анықтады. Биллрот зерттеуін аяқтамай, Австрия-Мажарстанның Опатия қаласында қайтыс болды. Кәсіби және хоббисінде табысқа жеткен Биллрот ғылым мен музыканы ешқашан қарама-қарсы деп санамады. Керісінше, ол оларды бір-бірін толықтыратын деп есептеді. «Біздің заманымызда ғылым мен өнерді екі қарама-қарсы күш ретінде қарастыру – бұл бір кемшілік», - деп жазды ол бір хатында. «Қиял – олардың екеуінің де анасы».

Құрметтер

1887 жылы Биллрот Австрияның "Херенхаус" ("Лордтар палатасы") мүшесі аталды; медициналық қызметкерлерге осындай құрмет көрсетілуі өте сирек кездеседі. 1888 жылы Теодор Биллрот неміс ғылым академиясы Леопольдинаның мүшесі болып сайланды.