Фредерик Марриат: Теңізші офицер және жазушы өмірі

Кіріспе

Ағылшын Корольдік теңіз флоты офицері және романист (1792–1848)

Капитан Фредерик Марриат (10 шілде 1792 – 9 тамыз 1848) – Корольдік теңіз флоты офицері және романист. Бүгінде ол теңіздік көркем әдебиеттің алғашқы дамушыларының бірі ретінде белгілі, әсіресе оның жартылай өмірбаяндық романы "Мистер Мидшипман Изи" (1836) үшін. Ол сондай-ақ балалар романы "Жаңа орман балалары" (1847) арқылы да есте қалды. Бұған қоса, ол кеңінен қолданылатын теңіздік флагтармен сигнал беру жүйесін жасады, ол Marryat кодексі деп аталады.

Ерте өмір және теңізшілік мансап

Марриат Лондонның Вестминстер қаласындағы Ұлы Джордж көшесінде дүниеге келген. Оның әкесі Жозеф Марриат, «саудагер ханзадасы» және Парламент мүшесі, сонымен қатар құл иесі және құлдарды жоюға қарсы болған, ал анасы Шарлотта, туған тегі фон Гейер. Жастық шағында Марриат бірнеше рет теңізге қашып кетуге тырысты, содан кейін 1806 жылы Корольдік теңіз күштеріне лорд Кокрейн басқаратын фрегатқа, мичман ретінде қабылдануға рұқсат алды. Марриаттың «Империус» кемесіндегі қызметі Жиронда маңындағы шайқастарды, теңізге құлаған әріптесін құтқаруды, Испанияның Жерорта теңізі жағалауында көптеген кемелерді жаулауды және Монгат бекінісін басып алуды қамтыды. 1809 жылы «Империус» Шелда операцияларына ауысты, сол жерде Марриат малярияға шалдықты; ол 74 зеңбірекке ие «HMS Victorious» кемесімен Англияға оралды. Сауыққаннан кейін, ол 74 зеңбірекке ие «HMS Centaur» кемесімен Жерорта теңізіне қайта оралды және тағы да бір кемешісін теңізден құтқарып қалды. Ол 64 зеңбірекке ие «HMS Atlas» кемесімен Бермудаға жолаушы ретінде, ал содан кейін «HMS Chubb» шхунасымен Галифакс, Нова-Скотияға аттанды, онда 1811 жылдың 27 сәуірінде 32 зеңбірекке ие «HMS Aeolus» фрегатына қосылды. Бірнеше айдан кейін Марриат дауыл кезінде кемені құтқару үшін «Эолус» фрегатының басты мачтасын кесу жұмысын басқару арқылы тағы да көзге түсті. Ол экипаждың бір мүшесін теңізден құтқарып алды. Ұзақ өтпей ол «HMS Spartan» фрегатына ауысып, 1812 жылғы соғыс кезінде бірнеше американдық кемелерді жаулауға қатысты. 1812 жылдың 26 желтоқсанында ол лейтенант қызметіне тағайындалды және осы ретінде «HMS Espiegle» шлюпінде қызмет етті. 1814 жылдың 19 желтоқсанында Марриат Ньюкаслдан төрт баржаны басқарып, Массачусетс штатындағы Орлеанс қаласына шабуыл жасады, бұл соғыс кезінде Жаңа Англиядағы соңғы шайқас болды. Бұл оқиғаның нәтижесі әртүрлі болды. Бастапқыда Марриат американдық шхуна мен үш шлюпті жаулап алды, бірақ ол тек бір шлюппен қана құтыла алды. Жергілікті жасақтар бір теңізшіні өлтіріп, жазадан құтылды. 1815 жылдың 13 маусымында Марриат командир қызметіне тағайындалды, дәл сол кезде соғыс аяқталды.

Marryat was born at Great George Street in Westminster, London. His father was Joseph Marryat, a "merchant prince" and member of Parliament, as well as slave owner and anti abolitionist, and his mother was Charlotte, née von Geyer. As a youth, Marryat tried to run away to sea several times before he was permitted to enter the Royal Navy in 1806 as a midshipman aboard , a frigate commanded by Lord Cochrane, who later served as inspiration for Marryat and other authors. Marryat's time aboard the Imperieuse included action off the Gironde, the rescue of a fellow midshipman who had fallen overboard, captures of many ships off the Mediterranean coast of Spain, and capture of the castle of Montgat. The Imperieuse shifted to operations in the Scheldt in 1809, where Marryat contracted malaria; he returned to England on the 74 gun HMS Victorious. After recuperating, he returned to the Mediterranean in the 74 gun HMS Centaur and again saved a shipmate by leaping into the sea after him. He sailed as a passenger to Bermuda in the 64 gun HMS Atlas, and from there to Halifax, Nova Scotia on the schooner HMS Chubb, where he joined the 32 gun frigate HMS Aeolus on 27 April 1811. A few months later, Marryat earned distinction again by leading the effort to cut away the Aeolus mainyard to save the ship during a storm. He saved one of the crew from the sea. Shortly after, he moved to the frigate HMS Spartan, participating in the capture of a number of American ships during the War of 1812. On 26 December 1812, he was promoted to lieutenant, and as such served in the sloop HMS Espiegle and in Marryat led four barges from the Newcastle on a raid against Orleans, Massachusetts on 19 December 1814, the last combat in New England during the war. The affair had mixed results. Initially, Marryat cut out an American schooner and three sloops, but he managed to escape with just one sloop. The local militia avoided casualties while killing one Royal marine. Marryat was promoted to commander on 13 June 1815, just as the war ended.

Соғыстан кейін

Соғыстан кейін Марриат ғылыми зерттеулерге көшті. Ол құтқару қайығын ойлап тапты, бұл оған Корольдік гуманистік қоғамнан алтын медаль және «Құтқару қайығы» деген лақап әкелді. Наполеон соғыстарында сауда кемелерін эскорттап жүру тәжірибесіне сүйене отырып, ол «Марриат кодексі» деп аталатын, теңіз жалауларымен хабарласудың кеңінен қолданылатын, практикалық жүйесін жасады. Ол сондай-ақ Cyclostrema cancellatum түріне жататын жаңа Cyclostrema гастропод туысын сипаттады. 1819 жылы Марриат Кэтрин Шейрпке үйленді. Олардың төрт ұлы мен жеті қызы болды, оның ішінде көрнекті романист Флоренс, әкесінің дәстүрімен жазылған моральдық-әдеби шығармалардың авторы Эмилия, сондай-ақ оның өмірбаянын жазған және оқиғалы әдебиет жазған Аугуста болды. 1820 жылы Марриат HMS Beaver шлюпінің және HMS Rosario кемесінің командалық құрамында болды, сонымен қатар Наполеонның Сен-Еленадағы өлімі туралы хабарламаны Англияға жеткізу үшін HMS Rosario кемесін уақытша басқарды. Ол сондай-ақ Наполеонның өлім төсегінде жатқан кезінде суретін салуға мүмкіндік алды, ол кейін литография түрінде жарияланды. Оның сурет салу қабілеті шамалы болғанымен, ол кемедегі өмірдің жоғары және төменгі палубаларында көптеген эскиздер жасады. 1823 жылы Марриат HMS Larne кемесіне тағайындалды және 1824 жылы Бирмаға қарсы жорыққа қатысты, ол аурудан көптеген шығындарға әкелді. Ол 28 зеңбірекке ие HMS Tees кемесіне қолбасшылық етіп, капитан-лейтенант шеніне ие болды. 1826 жылы ол Англияға оралды және сол жылы Британ мұражайына екі бірмәлік артефакттарды сыйға тартты, бірақ сенімділікке ие болуға тырысқан әрекеті сәтсіз аяқталды. 1829 жылы ол фрегат HMS Ariadne кемесімен Мадейра және Канар аралдары маңындағы астыртын жартастарды іздеуге кірісті. Бұл өте нәтижелі емес жұмыс болды. Оның алғашқы романы «Теңіз офицері» жаңа ғана жарық көргендіктен, ол 1830 жылдың қараша айында қызметтен кетіп, жазумен толық уақыт айналысуға шешім қабылдады.

Әдеби мансап

1832-1835 жылдары Марриат «Метрополитен» журналын басқарды. Оның қызы Флоренс Марриат кейіннен жазушы және актриса ретінде белгілі болды. Ұлы Фрэнсис Сэмюэл Марриат әкесінің «Кішкентай жабайы» атты аяқталмаған романын аяқтады. Марриаттың романдары сол заманның ерекшелігін көрсетеді, онда отбасылық байланыстар мен әлеуметтік жағдай теңіз шайқасынан көбінесе басымдық алады. Ол өзінің көптеген туындыларын 25 жылдық теңіздегі тәжірибесіне негіздеген. Марк Твен, Джозеф Конрад және Эрнест Хемингуэй оның шығармаларын жоғары бағалады. Алғашқы теңіз романдары болғандықтан, олар ХХ ғасырдағы К.С. Форестер мен Патрик О’Брайанның туындыларына үлгі болды. Бұл романдар да Нельсон заманындағы оқиғаларды қамтиды және теңіз офицерлерінің жетістіктері арқасында қатардан көтерілген жас жігіттер туралы айтады. Марриат теңіз тақырыбындағы қысқа жазбаларымен де танымал болды. Оның әңгімелері, пьесалары, саяхаттық очерктері мен мақалалары «Метрополитен» журналында жарияланды, содан кейін көптегендері «Олла Подрида» атты кітапқа жинақталды. Марриаттың 1839 жылғы «Фантомдық кеме» готикалық романында «Хартц тауларының ақ қасқыры» жазылған. Бұл әңгімеде алғаш рет қысқа әңгімеде әйел қасқыр бейнеленген. 1839 жылы Марриат «Америкадағы күнделігін» жариялады, ол американдық мәдениет пен қоғамға қатысты сын-пікірлерін көрсететін саяхаттық жазба еді. Кітап пен автордың өзі зорлық-зомбылыққа ұшырады. Кітап пен Марриаттың мүсіні көпшілік алдында өртеліп жіберілді. Марриаттың оқырмандары арасында пікір қақтығыстары туды. Бірі қамқорлықсыз жазуы үшін сынады, екіншілері теңіздегі өмір туралы оның көркемдігіне таң қалды. Оның кейінгі романдары көбінесе балаларға арналған, соның ішінде ең танымал романы – 1847 жылы жарық көрген «Жаңа Орманның балалары», ол Гэмпширдегі Свей ауылының маңындағы аймақта өтеді.

Отбасылық байланыстар

Марриаттың қызы Аугуста София Марриат Оңтүстік Австралия және Тасмания губернаторы болған сэр Генри Янгқа үйленді. Оның құрметіне Марриатвилл шағын қаласы мен Порт-Аугуста қаласы аталды. Аугустаның бауыры Чарльз Марриат Аделаиданың алғашқы англикандық дін қызметкері болды.