Мистер Робертс: Роман соғыс кезеңінен

Кіріспе

1946 жылы Томас Хеггеннің романы

«Мистер Робертс» – Томас Хеггеннің 1946 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Оңтүстік-Батыс Тынық мұхитындағы әрекеттеріне негізделген романы. Романның бірнеше кейіпкерлері, соның ішінде Мистер Робертс, нақты адамдардың прототипі болған. (Төмендегі мәліметтерді қараңыз.) Лейтенант (кіші лейтенант) Робертс кеменің командирінің әділетсіздігінен экипажын қорғайды және күн сайын ауысу туралы өтініштер жібереді. Оқиғаның барлық жайттары АҚШ Әскери-теңіз күштерінің көмекші жүк кемесі USS Reluctant-та өтеді, ол роман негізінде жазылған 1948 жылғы пьесада айтылғандай, «Апатиядан Жалығуға, кейде Бірқалыптылық пен Кербездікке» саяхаттайды. Робертс ақырында «сауыттан» босатылып, эсминецке тағайындалады, бірақ бұл трагедияға әкеледі. Хегген мен Джошуа Логан романынан «Тони» сыйлығын жеңіп алған, 1948 жылғы ақпанда Бродвейде көрсетілген танымал пьеса жасады. 1948 жылы «Рэндом Хаус» баспасында Хегген мен Логанның бірлесіп жазған, пьесаны драмаға айналдырған «Мистер Робертс» атты кітап жарық көрді. «New York Times» газетінің сыншысы Льюис Николс үш туындыны да жоғары бағалады: «Мистер Робертс» романы бірнеше миллион оқырманның жүрегін жаулап алды, ал осы маусымдағы ең жақсы пьесалардың бірі ретінде танылып, одан да көп жанкүйерлерге ие болды. Енді пьесаның басылған нұсқасы жарық көргендіктен, оның дамуы осы бағытта жалғасады деп сенуге толық негіз бар».

Сюжет

Дуглас Робертс, басты кейіпкер, теңіз күштеріне қатысып, жойғыш немесе крейсердегі беткейлік шайқасқа жіберіледі деп күткен. Ол теңіз күштерінде қолдау көрсететін кемелердің бар екенін білмеді. Өкінішке орай, ол алдымен Атлант мұхитындағы танкерге, содан кейін Тынық мұхитындағы шалғай базаларға жабдықтар жеткізетін, USS Reluctant, AK 601, жалпы жүк тасымалдайтын кемеге тағайындалды. Робертс мырза – кеменің бірінші лейтенанты, яғни инженерлік бөлімдерден басқа, кеменің барлық бөлігін ұстауға жауапты. Ол кемені жек көреді, бірақ капитаннан басқа, кеме үшін одан жауапты адам жоқ. Бұл ирония оған түсінікті. Ол әр ай сайын ауысу туралы өтініш береді; әр ай сайын "Reluctant" кемесінің командирі капитан Мортон оны мақұлдау үшін ұсынбайды. Робертс – капитанның ақылға сыймас мінез-құлқы мен "осы қазанды" тағайындалған экипаждың наразылығы арасындағы тепе-теңдік сақтайтын тұлға, ол ешқашан баруға тұрарлық жерге немесе жасауға тұрарлық іске бармайды. Роман "Reluctant" кемесіндегі оқиғалар тізбегінен тұрады, онда Тынық мұхиты соғысының тыл майданындағы әскери-теңіз көмекші кемесіндегі өмірдің мәселелері көрсетіледі. Бір тарауда өте жаңадан келген прапорщик, әскери кемеге қарағанда әлдеқайда еркін кемеде өзін табады. Тағы бір тарауда екі офицердің бірнеше айлық жалыққандықтан туған жанжалы көрсетіледі. Бір тарауда бір жылдан астам уақыт демалысқа шықпаған экипаж, терезелері пердесіз, медбикелері бар теңіз ауруханасы бар аралдың жанында тұрғанда не болатыны көрсетіледі. Тағы бір тарауда "Reluctant" Элизиум портына жүкпен жіберілгенде және капитан Мортон экипаждың жартысына демалыс бергенде не болатыны айтылады. Соңғы тарауда экипаждың Робертс мырзаға деген құрметі, оның ауысуы аяқталып, ол кемеден шығып, АҚШ-қа жаңа эсминецке тағайындалу үшін қайтып келгенде және одан кейін не болатыны көрсетіледі.

Өмірбаян

Хегген өзінің романын екінші дүниежүзілік соғыстың Оңтүстік-Батыс Тынық мұхитындағы Virgo және Rotanin жүк кемелерінде болған тәжірибесіне негіздеген. Кейіннен ол 1948 жылы пьеса, 1955 жылы көркем фильм, 1965–66 жылдары телесериал және 1984 жылы тікелей эфирде көрсетілген телефильм ретінде бейімделді. Хегген өзінің туындысының алғашқы табысы мен пайдасын ғана көріп үлкерді, өйткені оның өмірі 1949 жылдың мамыр айында, 30 жасқа толғаннан кейін аяқталды. Хегген ваннада қайтыс тапқан күйде табылды. "Нью-Йорк Таймс" газетінің хабарлауынша, сот медициналық сарапшысының қорытындысы бойынша, ол суға батып қайтыс болған. Оған жақын адамдардың көпшілігі бұл жағдайдың жазатайым оқиға екеніне сенді. "Лос-Анджелес Таймс" газетінің мәліметінше, суицидтің алдын алу саласындағы пионер доктор Роберт Литманның осы мәселеге деген қызығушылығы оның мектептегі ең жақын досы Томас Хеггеннің өлімінен туындаған. 1974 жылы Джон Леггеттің "Росс пен Том: Екі американдық трагедия" атты кітабында, жасымдағы және өмірге ұмтылысы жоқ екі жас романистің өмірі зерттелді. Олардың алғашқы кітаптары оларды бай және әйгілі еткен. Содан кейін, олар өте танымал болған кезде қайтыс болды. Біріншісі, Росс Локридж, өз өмірін өзіне қол жұмсады. Екіншісі, Томас Хегген, ваннада суға батып қайтыс болды – бұл жағдай апат деп есептелді, бірақ бұл үмітсіздікке ұшыраған адамның апаты еді. Мистер Робертс кейіпкері Rotanin кемесінің аға офицері Дональд Хаусқа негізделген. Кітаптағы кейіпкерден айырмашылығы, ол жауынгерлік қимылдарда қаза таппады, бірақ зейнеткерлікке шыққанға дейін теңіз офицері ретінде қызмет етіп, 1998 жылдың басына дейін өмір сүрді. Мистер Робертстің кеме капитаны, Джеймс Кагни ойнаған рөлі және одан кейінгі пальма ағаштарымен байланысты оқиғалар Virgo кемесінің нақты капитаны, лейтенант-коммандер Герберт Эзра Рэндалл аға, АҚШ Теңіз күштеріне негізделген. Капитан Рэндалл зейнеткерлікке шыққанға дейін теңіз офицері болып қызмет етті және 1991 жылдың 21 қарашасына дейін Оңтүстік Калифорнияда тұрды. 1997 жылы USS Virgo қауымдастығы өзінің жылдық жиналысын Калифорния штатының Риверсайд қаласында өткізіп, қабір басында рәсім өткізді, учаске: 28, 2693; Риверсайд ұлттық зираты, Риверсайд округі, Калифорния, сондай-ақ капитанының құрметіне 21 зеңбірекпен салют берілді – қабірге бір горшок пальма ағашы қойылды. 2011 жылдың желтоқсан айында кітаптың жарық көргеніне 65 жыл толуына орай, Геггеннің басты кейіпкерін атаған досының туысы Джеймс С. Робертс "Navy Times" газетіне романның тарихы, маңызы және контексті туралы мақала жазды. Робертс былай деп жазды: "Өзінің ойдан шығарылған "Ескі ақымақ" әріптесі сияқты, капитан Рэндаллдың екі пальма ағашы болған, және Дуг Робертс пен прапорщик Пулвер сияқты, Хегген оларды кемеден лақтырып жіберген".

Heggen based his novel on his experiences aboard the cargo ships Virgo and Rotanin, in the South West Pacific theatre of World War II. It was subsequently adapted as a 1948 play, a 1955 feature film, a 1965–66 television series, and a live 1984 television movie. Heggen only enjoyed the initial success and profits of his creation, as his life ended in May 1949, just after turning 30. Heggen was found dead in his bathtub. The New York Times reported that according to the coroner, he had drowned. Many of those close to him believed that it was an accident. According to the Los Angeles Times obituary of Dr. Robert Litman, a pioneer in suicide prevention, Litman's “interest in the subject was sparked by the death of his high school best friend, Thomas Heggen”. In 1974, John Leggett's book, Ross and Tom: Two American Tragedies, explored the lives of “ two young novelists, just my age and no more promising in background, (who) had been published so successfully that their first books made them rich and famous. Then, at the peak of their acclaim, they died. The first, Ross Lockridge, took his own life The second, Thomas Heggen, drowned in his bathwater—an accident, it was claimed, but it was the accident of a desperate man.”

The character Mister Roberts was based on the Rotanins executive officer, Donald House. Unlike the character in the book, he was not killed in action, but continued as a career Naval officer until retirement, and lived until early 1998. The ship's Captain portrayed in Mister Roberts, played by James Cagney, and the ensuing palm tree shenanigans, was based on the real life captain of the Virgo, Lt. Commander Herbert Ezra Randall Sr., USNR. Captain Randall continued as a career Naval officer until retirement and lived in southern California until November 21, 1991. In 1997, the USS Virgo Association held their annual meeting in Riverside, California and conducted a graveside ceremony, plot: 28, 2693; Riverside National Cemetery, Riverside County, California, including a 21 gun salute in honor of their captain—complete with a potted palm tree placed on the grave. In December 2011, honoring the 65th anniversary of the book's publication, James C. Roberts, cousin of the friend for whom Heggen named his leading man, wrote a long article for the Navy Times about the background, history and significance of the novel. Roberts wrote that "Like his fictional 'Old Stupid' counterpart, Captain Randall did own two palm trees, and like the characters Doug Roberts and Ensign Pulver, Heggen threw them over the side."