«Astute» атомдық сұңғыма қайығы: құрылысы, қасиеттері және қызмет тарихы

Кіріспе

Корольдік әскери-теңіз флотының ядролық қуатпен жұмыс істейтін шабуылдық суасты қайығының бас кемесі.

Құрылыс және іске қосу

Astute 1997 жылы 17 наурызда GEC Marconi Marine (қазір BAE Systems Submarines) компаниясынан тапсырыс берілді. Ол BAE-нің Фурнесс қаласындағы Барроу су асты кемелерін құрастыру зауытында 2001 жылы 31 қаңтарда, Корольдік теңіз-күштер флотының алғашқы су асты кемесінің түбі салынған күнінен дәл 100 жыл өткен соң салынды. HMS Vengeance (1998 жылы суға түсірілген) су асты кемесінен кейін Ұлыбританияда салынған алғашқы су асты кемесі болды. Astute 2007 жылы 8 маусымда Корнуолл герцогинясымен суға түсірілді, суға түсіру графигінен 43 айға қалып қойды. Бұл шараға 10 000-нан астам көрермен жиналды. Оның құрастырушылары BAE Systems оны "Корольдік теңіз-күштер флотының ең үлкен және ең қабілетті шабуылдық су асты кемесі, оның мүмкіндіктері әлемдік деңгейдегі кез келген кемеге тең" деп сипаттады. Astute 2009 жылдың 15 қарашасында Барроудан шығып, 2009 жылдың 20 қарашасында Фаслейндегі HMNB Clyde үй портына жетті.

Теңіздегі сынақтар және тапсырыс

2010 жылдың 16 ақпанында Astute Faslane-ден теңіз сынақтарына шықты және 2010 жылдың 18 ақпанында алғаш рет суға батты. HMS Astute 2010 жылдың 27 тамызында, Корнуолл герцогинясының қадағалауымен өткен салтанатта HMS префиксін алып, қолданысқа енгізілді. Ол 2013 жылдың 18 шілдесінде Корольдік теңіз күштеріне тапсырылды және сол кезде "теңіз сынақтарын аяқтауға жақын" екені хабарланды. Бірақ шындығында, Корольдік теңіз күштері Astute-ты 2014 жылдың мамырында, құрылысы басталғаннан кейін 13 жыл өткен соң, толыққанды түрде іске қосылған деп мәлімдеді.

Скай аралында жағаға батып қалған

2010 жылдың 22 қазанында Қорғаныс министрлігі «Астут» суасты кемесінің Скай аралының жанында сынақ жүргізу кезінде «қиындыққа тап болғанын» растады, бұған куәгерлердің Скай көпірінен бірнеше шақырым қашықтықта кеме қабығына тіреліп қалғаны туралы хабарлары себеп болды. Зардап шеккендер туралы хабарлама түспеді. Кеме капитаны, кеме қабығындағы дыбыс өткізбейтін плиткаларға залал келтірмеу үшін, кемені өз күшімен тазалаудың орнына, буксирлік кемеден көмек күтуге шешім қабылдады. Корольдік теңіз күштерінің өкілі кеме лайға тұсып, толқын көтерілген кезде қайтадан суға қалқып шыққанын мәлімдеді. Теңіз және жағалау күзеті агенттігі Сторнуэйден апат орнына «Anglian Prince» шұғыл буксирлік кемесін жіберді. Суасты кеме өз күшімен Фасланеге оралды, онда зақым шағын деп сипатталды. Қызметтік тергеудің қорытындысы бойынша, кеме қабығына тірелудің басты себебі – навигациялық ережелерді сақтамау және күзетші офицердің қауіптің жақындығын дұрыс бағаламауы болды. 2010 жылдың 27 қазанында Корольдік теңіз күштері командир Энди Коулстың «Астут» суасты кемесіне басшылық етуден босатылғанын хабарлады. Бұрынғыда суасты кемесіне командир Иэн Брекенридж басшылық еткен, және теңіз күштері 2010 жылдың желтоқсан айында оның қайтадан командалық міндетін атқаратынын мәлімдеді. «Астут» суасты кемесі 2010 жылдың 11 желтоқсанында, кемеде болған оқиғадан кейін теңізге шыққан күні, бу машинасымен мәселе туындағандықтан жөндеуге портқа оралуға мәжбүр болды.

2011 жылы өлімге әкелген атыс

2011 жылдың 8 сәуірінде «Астут» су асты кемесі Саутгемптон доктарында тоқтаған кезде атыс болып, бір теңіз офицері қаза тауып, тағы біреуі жараланды. Оқиға кезінде Саутгемптон қалалық кеңесінің басшысы, бас атқарушы директоры және қала әкімі кемеде болды. Қарулы күзетшілерді алмастыру барысында 22 жастағы қарапайым теңізші Райан Донован су асты кемесінің басқару бөлмесінде SA80 автоматтарымен атыс ашты, нәтижесінде екі офицер жараланды. Саутгемптон қалалық кеңесінің басшысы Ройстон Смит (бұрынғы Әскери Әуе Күштерінің ұшқыш-инженері) және бас атқарушы директоры Алистер Нилл оны басып тастады. Донован күзетшілікке барар алдындағы 48 сағат ішінде 20 пинта сидр мен сыра, сондай-ақ коктейльдер мен қос дозада арақ ішіп, қызмет барысында мас күйінде көлік жүргізу шегінен әлдеқайда асып кеткен. Экипаж арасында қызметке кіріспес бұрын көп ішу кең таралған практика болып келген. Смиттің айтуынша: «Біз басқару бөлмесінде болғанда, біреу кіріп келді де, сөз алмасып қалдық. Ол тағы бір адаммен бірге шығып, екі оқ атылды, сосын ол қайтадан басқару бөлмесіне кіріп, тағы да атуды бастады. Оның 30 оқтан тұратын дүңгіршегі болғандықтан, оны тоқтату керек деп ойладым. Мен оны қабырғаға итеріп, күрестік, сосын тағы бір қабырғаға итеріп жібердім, ол жерге құлап, мен одан қаруды алып, үстелдің астына лақтырып жібердім. Оны ұстап тұрып, көмекке шақырдым, ал бас директорым бірінші болып келді де, оны ұстауға керемет үлес қосты». «Астут» су асты кемесінің қару-жарақ инженері, лейтенант-коммандер Иэн Молино қаза тапты. Донован Хэмпшир полициясының қызметкерлерімен тұтқындалды және Молиноны өлтіргені, сондай-ақ старшина Кристофер Браунды, бас старшина Дэвид Маккойды және лейтенант-коммандер Кристофер Ходжды өлтіруге талпынғаны үшін айыпталды. Ол Молиноны өлтіргенін және үш рет өлтіруге талпынғанын мойындады; ол 2011 жылдың 19 қыркүйегінде Уинчестер сотында өмір бойына бас бостандығынан айырылып, кем дегенде 25 жыл түрмеде отыруға үкім шығарылды. 2012 жылдың 23 наурызында Иэн Молино, Ройстон Смит және Алистер Нилл батылдығы үшін Джордж медалімен марапатталды. Молиноның жесірі 2013 жылдың сәуір айында Елизавета кресімен марапатталды.

On 8 April 2011, one naval officer was killed and another injured in a shooting on board Astute while berthed at Southampton Docks. Southampton City Council's leader, chief executive, and mayor were on board at the time. During a changeover of armed guards, 22 year old Able Seaman Ryan Donovan opened fire with an SA80 assault rifle in the submarine's control room, hitting two officers before being overpowered by Southampton Council's leader Royston Smith (a former RAF flight engineer), and chief executive Alistair Neill. In the 48 hours before going on guard duty, Donovan had drunk 20 pints of cider and lager, as well as cocktails and double vodkas, leaving him well beyond the drink drive limit when on duty. Heavy drinking before duties was common practice amongst the crew. According to Smith:

text="We were in the control room when someone entered and there was an exchange of words. He stepped out with another man and two shots were fired and then he entered the control room again and began shooting again He had a magazine with 30 rounds in it so I took the view that someone had to stop him. I pushed him against the wall and we wrestled, then I pushed him into another wall which resulted in him going to the ground and I managed to get the weapon from him and threw it aside under a table. I shouted for someone to help as I held him down and my chief executive was the first to come, and he did a remarkable job of restraining him. "|sign=Royston Smith|source=BBC interview

Lieutenant Commander Ian Molyneux, Astutes weapons engineering officer, was killed. Donovan was arrested by Hampshire Constabulary officers and was charged with the murder of Molyneux and the attempted murder of Petty Officer Christopher Brown, Chief Petty Officer David McCoy, and Lieutenant Commander Christopher Hodge. He admitted to the murder of Molyneux and three counts of attempted murder; he was sentenced at Winchester Court on 19 September 2011 to life imprisonment and must serve a minimum of 25 years. On 23 March 2012, Ian Molyneux, Royston Smith, and Alistair Neill were awarded the George Medal for gallantry. Molyneux's widow received the Elizabeth Cross in April 2013.

Қару сынақтары

2011 жылдың соңында ол Багам аралдарындағы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Атлантика теңізі асты сынақ және бағалау орталығында (AUTEC) 5 ай бойы жұмыс істеді, осы кезеңде ол Spearfish торпедалары мен Tomahawk зымырандарын сынақтан өткізді. Astute екі Tomahawk зымыранын ұшырды, алғашқысы 2011 жылдың 15 қарашасында ұшырылды. Бұл Корольдік Әскери-теңіз күштерінің тоғызыншы және оныншы Tomahawk ұшу сынақтары болды. 2012 жылдың ақпан айында Astute Атлантика теңізі асты сынақ және бағалау орталығында Нью-Мексико су асты кемесімен кездесіп, бірқатар әскери оқуларға қатысты. Патшалық Әскери-теңіз күштерінің басшысы адмирал сэр Марк Стенхоуп және АҚШ Әскери-теңіз күштерінің басшысы адмирал Джонатан У. Гринерт қатысты. Astute-тың "күтілгеннен асып түсетіні" және американдықтардың Astute-тың мүмкіндіктеріне "таң қалғаны" хабарланды. Astute-тың 2013 жылы алғашқы операциялық міндетін орындауы күтілуде.

Бірінші сыныптық мәселелер

2012 жылдың қарашасында The Guardian газетінде хабарланғандай, құбырдың қақпағы қате металдан жасалғандықтан шұғыл жөндеу жұмыстарына түсірілді, тіпті инвентаризация дұрыс тексерулер жүргізілгенін көрсетсе де, реакторды бақылау құралдарында ақаулар болды, себебі қорғасынның қате сорты қолданылды, және тізбекті тақталар дұрыс орнатылмаған. Қорғаныс министрлігі және BAE Systems компаниясы мәселелерді шешу жұмыстары жүргізіліп жатқанын растады. Қорғаныс министрлігінің өкілі: "Жаңадан құрылған кемелерді сынау кезінде түзетулер қажет болатын жерлерді анықтау қалыпты жағдай, және олар осы сыныптағы кемелерге енгізіледі".

Қызды орналастыру

Астут 2014 жылдың басында Фасланеден алғашқы миссиясына шықты және сегіз ай бойы шетелде болды. Миссиясы барысында, желкеннің артында құрғақ палубалық баспана орналастырылды, бұл, мүмкін, SBS тобын дислокациялау үшін болған. Астут 2014 жылдың қазан айында Фасланеге қайта оралды.

Әлемдік мүмкіндіктерді жетілдіру, теңізде оқу және қайтадан іске қосу

Фаслейнге оралғаннан кейін Астут екі жылдық негізгі мүмкіндіктерін жаңарту және теңізде оқу-жаттығу кезеңін бастады. Оқу барысында ол Канаданың теңіздік патрульдік ұшағымен және НАТО су асты кемесімен шартты соғыс ортасында жұмыс істеді. Бұл жаттығуларды сәтті аяқтағаннан кейін Астут қайтадан операцияларға дайын деп жарияланды. 2018 жылдың қараша айында Астут Шотландиядағы белгісіз бір көлде 23-ші типтегі фрегатпен бірге суастына қарсы күрес жаттығуларына қатысты.