Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Салтанатты таяқ – биліктің белгісі ретінде, нақты қару ретінде емес, әсем әшекейленген таяқ.
Ornamental staff to show authority rather than as an actual weapon
Салтанатты соққы – металл немесе ағаштан жасалған, өте әсем әшекейленген таяқ. Ол билеуші немесе басқа да жоғары лауазымды шенеуніктердің азаматтық рәсімдерде алдынан соққы ұстаушы адам алып жүреді, ол шенеуніктің билігін көрсетеді. Қазіргі кезде қолданылатын соққының түбі қару ретінде пайдаланылған бастапқы соққыдан шыққан. Шерулерде, парламенттік немесе ресми академиялық шараларда жиі соққылар кездеседі.
A ceremonial mace is a highly ornamented staff of metal or wood, carried before a sovereign or other high officials in civic ceremonies by a mace bearer, intended to represent the official's authority. The mace, as used today, derives from the original mace used as a weapon. Processions often feature maces, as on parliamentary or formal academic occasions.
Ежелгі Таяу Шығыс
Салтанатты кесулер ежелгі Таяу Шығыста пайда болды, онда олар тас дәуірінің соңында, қола дәуірінде және темір дәуірінің басында бүкіл аймақтағы дәреже мен биліктің символы ретінде қолданылды. Ең көне белгілі салтанатты кесулердің арасында ежелгі Египеттің Скорпион кесуі мен Нармер кесуі бар; екеуі де патшалық сахналармен әсем өрнектелген, бірақ олардың нақты қызметі мен символикасы әлі анықталмаған. Кейінгі Месопотамия өнерінде кесу билікпен тікелей байланысты; Ежелгі Вавилон дәуірінде цилиндрлік мөрлерде (саз құжаттарды куәландыру үшін қолданылатын мөрлердің түрі) ең көп кездесетін бейне – қазір "Кесу ұстаған тұлға" деп аталатын қайталанатын сурет, ол патшалық бас киім киіп, сол қолында кесу ұстап тұрады және жалпы патшаны бейнелейді деп саналады. Салтанатты кесулер ежелгі Ассирияның патшалық өнерінде де маңызды орын алады, мысалы, Ашурнасирпал II стеласында және Шамши Адад V стеласында, онда ассириялық патшалар кесуді ұстап, рәсімдер жасап немесе діни ишаралар білдіріп, өз билігін көрсетеді.
Ceremonial maces originated in the Ancient Near East, where they were used as symbols of rank and authority across the region during the late Stone Age, Bronze Age, and early Iron Age. Among the oldest known ceremonial maceheads are the Ancient Egyptian Scorpion Macehead and Narmer Macehead; both are elaborately engraved with royal scenes, although their precise role and symbolism are obscure. In later Mesopotamian art, the mace is more clearly associated with authority; by the Old Babylonian period the most common figure on cylinder seals (a type of seal used to authenticate clay documents) is a repeated type now known as "The Figure with Mace" who wears a royal hat, holds a mace in his left hand, and is thought to represent a generic king. Ceremonial maces are also prominently depicted in the royal art of Ancient Assyria, such as the Stela of Ashurnasirpal II and the Stela of Shamshi Adad V, in which the Assyrian kings are shown performing rites or making religious gestures while holding a mace to symbolise their authority.
Шығыс Рим империясы
Орта ғасырдағы Шығыс Рим империясының кейбір шенеуніктері практикалық немесе рәсімдік мақсаттарда шүберектерді (булаваларды) алып жүрген. Рәсімдік мақсаттағыларының ішінде ең танымалдарының бірі – шамамен 10 ғасырда пайда болған протоаллагатор, әскери сот лауазымы. 14 ғасырда Палеолог жазушысы Псевдо Кодинос оның лауазымдық белгілерінің арасында күміс жалатылған шүберек (матзука) бар екенін хабарлаған. Осы кезеңде протоаллагатордың міндеттеріне Византия императорының жеке гвардиясы, оның әскери серігіне басшылық ету кірген. Шүберектің рәсімдік функциясы ежелгі Таяу Шығыстан Персия арқылы соңғы Рим империясына, содан кейін басқа Еуропа мәдениеттеріне жеткен болуы мүмкін.
Some officials of the medieval Eastern Roman Empire carried maces for either practical or ceremonial purposes. Notable among the latter is the protoallagator, a military judicial position that existed by about the 10th century A. D. and whose symbols of office were reported by the Palaiologan writer Pseudo Kodinos in the 14th century to include a silver gilt mace (matzouka). At this time the duties of the protoallagator included commanding the Byzantine Emperor's personal allagion, his military retinue. The ceremonial function of the mace may have passed to the late Roman Empire from the ancient Near East by way of Persia, and from there to other European cultures.
Ортағасырлық және қайта өрлеу дәуірі Еуропасы
Францияда және Англияда ең алғашқы салтанатты шүберектер корольдік сержанттармен жүретін, корольдің жеке басын қорғауға арналған практикалық қару болды. Францияда Филипп II, ал Англияда Рихард I (шамамен 1180 ж.) оларды корольдік қауіпсіздік қызметі ретінде құрды. 14 ғасырға қарай, бұл сержанттардың шүберектері көбірек әшекейлене бастады және қымбат металдармен қапталды. Қару ретінде шүберек, ауыр қару-жарақ жойылған соң, қолданыстан шықты. Азаматтық шүберектің тарихы (қолдағы сержанттармен) 13 ғасырдың ортасында басталды, бірақ сол кезеңнен сақталған мысалдар жоқ. Англиядағы ең көне азаматтық шүберек (күні бүгінге дейін сақталған) – Хедон шүберегі. Ол 1415 жылы (маңызды жарғымен бірге) табыс етілді. Сол кезде әшекейлі азаматтық шүберектер корольдік сержанттардың бірегей құқығын бұзу деп есептелді, олар ғана қымбат металдармен әшекейленген шүберектерді алып жүруге лайық деп саналды, 1344 жылғы Парламент палатасының өтінішіне сәйкес. Алайда, Лондон сержанттары, сондай-ақ Йорк (1396), Норвич (1403–1404) және Честер (1506) сержанттары да бұл құқыққа ие болды. 1387–1388 жылдары Эксетерде күміспен қапталған шүберектердің қолданылуы туралы жазбалар бар; Норвич 1435 жылы екеуін сатып алды, ал Лансестон 1467 және 1468 жылдары тағыларын сатып алды. Содан кейін көптеген қалалар мен қалалар күміс шүберектерге ие болды, ал 16 ғасырда олардың қолданылуы кеңінен таралды. Парламент палатасы Карл II билік құрған кездегі корольдік шүберек болғанда ғана заңды түрде жұмыс істей алады. Карл II және Уильям III билік құрған кезден қалған тағы екі шүберек Лордтар палатасы қолданысына берілді: біреуі палата отырысы алдында жүн қапқа қойылады және монарх жеке келгенде алынып тасталады. Ал екі шүберек Корольдік қазынадан парламенттің салтанатты ашылуы мен британдық тәж кигізу кезінде шығарылады. Шотландия Парламенті мен Сенат (Уэльс Парламенті), сондай-ақ жергілікті кеңестер, қала әкімдері және кейбір университеттердің де өз шүберектері бар.
The earliest ceremonial maces in France and England were practical weapons intended to protect the King's person, borne by the Sergeants at Arms, a royal bodyguard established in France by Philip II, and in England probably by Richard I, (c. 1180). By the 14th century, these sergeants' maces had started to become increasingly decorative, encased in precious metals. As a weapon, the mace fell out of use with the disappearance of heavy armour. The history of the civic mace (carried by the sergeants at arms) begins around the middle of the 13th century, though no examples from that period remain today. The oldest civic mace in England (still remaining today) is that of Hedon. It was granted (along with an important charter) in 1415. At the time, ornamented civic maces were considered an infringement of one of the privileges of the king's sergeants, who alone deserved to bear maces enriched with costly metals, according to a House of Commons petition of 1344. However, the sergeants of London later gained this privilege, as did later those of York (1396), Norwich (1403–1404), and Chester (1506). Records exist of maces covered with silver in use at Exeter in 1387–1388; Norwich bought two in 1435, and Launceston others in 1467 and 1468. Several other cities and towns subsequently acquired silver maces, and the 16th century saw almost universal use. The House of Commons can only operate lawfully when the royal mace – dating from the reign of Charles II – is present at the table. Two other maces dating from the reigns of Charles II and William III are used by the House of Lords: One is placed on the Woolsack before the House meets and is absent when a monarch is there in person. Two maces from the Jewel House are carried in the royal procession at State Openings of Parliament and British coronations. The Scottish Parliament and the Senedd (Welsh Parliament) have their own maces, as do local councils, mayors, and some universities.
Австралия
Австралия Өкілдер палатасының және Австралия Сенатының салтанатты мацтары әрбір палатаның және Австралия монархының патшалық билігінің символы болып табылады.
The ceremonial maces of the Australian House of Representatives and the Australian Senate symbolise both the authority of each chamber and the royal authority of Australia's monarch.
Сенат
Австралия Сенатының салтанатты белгісі – Қара таяқ. Қара таяқтың салтанатты күзетшісі – Қара таяқтың сақшысы.
The ceremonial mace of the Australian Senate is the Black Rod. The ceremonial custodian of the Black Rod is the Usher of the Black Rod.
Өкілдер Палатасы
Австралия Өкілдер палатасының қару-жарақ сержанты – Палатаның Мацесінің салтанатты сақтаушысы. Палата отырысы басталған және аяқталған сайын, Палата Төрағасы Палатаға кіріп-шығып, оның алдында оң иығында Мацесін алып жүретін қару-жарақ сержанты болады. Маце монархтың, спикердің және Палатаның билігін көрсетеді және әдетте салтанатты шараларда спикермен бірге алынады. Дегенмен, генерал-губернатор қатысқан кезде Маце әдетте сыртта қалдырылып, үстіне жасыл мата жабылады, себебі Тақтың нақты өкілі болғанда корольдік биліктің символы қажет емес деп есептеледі. Қазіргі Маце алтынмен қапталған күмістен жасалған және 1951 жылы Федерацияның 50 жылдығына орай король Георг VI-дан Палатаға сыйлық ретінде берілген. Оны Ұлыбританияның Өкілдер палатасы мүшелерінің делегациясы тапсырды. 1914 жылдың мамыр айында Лейбористік партиясының депутаты Уильям Хиггс Палатаға әзіл жасап, Мацесін оппозициялық депутаттардың бірінің тақтасының астына жасырды. Ол екі сағат бойы табылмай, ұрланған деген күдікпен полиция шақырылды. Бастапқыда оқиғаға қатысы бар екенін жоққа шығарған Хиггс, келесі аптада әріптестерінен кешірім сұрап, "қойқын рухта" әрекет еткенін айтты. Оның "толық жауапкершілікті мойындауы" қолдаушылардың ықыласына бөленді.
The Serjeant at Arms of the Australian House of Representatives is the ceremonial custodian of the Mace of the House. At the beginning and end of every day the House sits, the Speaker of the House enters and leaves the House preceded by the Serjeant at Arms carrying the mace on his or her right shoulder. The mace represents the authority of the monarch, the speaker and the house itself and is usually taken with the speaker on ceremonial occasions. However, in the presence of the governor general the mace is generally left outside and covered with a green cloth on the understanding that a symbol of royal authority is not needed where the Crown’s actual representative is present. The current mace is made of gilded silver, and was a gift to the House from King George VI on the occasion of the 50th anniversary of Federation in 1951. It was presented to the House by a delegation of members of the British House of Commons. In May 1914, Labor MP William Higgs played a practical joke on the House by hiding the mace under one of the opposition frontbenches. It was not found for two hours, and police were called in as it was assumed to have been stolen. After initially denying his role in the incident, Higgs apologised to his colleagues the following week, stating he had acted in "a spirit of frivolity". His admission that he was "entirely to blame" was met with cheers.
Квинсленд Парламенті
Квинсленд парламенті үшін күміс жалатылған жезді мұқап 1978 жылы Ұлыбританияның Бирмингем қаласындағы Marples and Beasley компаниясы жасаған. Оның ұзындығы және салмағы белгілі. Мұқап 15 сапфир, 9 опал, 6 аметист және 2 гранатпен инкрустацияланған, барлығы да Квинсленд штатынан алынған.
A silver gilt mace was produced for the Queensland Parliament in 1978 by Marples and Beasley of Birmingham, United Kingdom. It is long and weighs The mace is inlaid with 15 sapphires, 9 opals, 6 amethysts and 2 garnets, all originating from the state of Queensland.
Багам аралдары
Багам аралдарындағы салтанатты шұңқырлар әр палатаның билігін де, Багам аралдарының королі Карл III-нің корольдік билігін де көрсетеді. 1965 жылғы 27 сәуірде Багам аралдарында "Қара сейсенбі" деп белгіленген күні, сол кездегі оппозиция жетекшісі Линден Пиндлинг 165 жылдық спикердің шұңқырын Ассамблея палатасының терезесінен лақтырып, сол кездегі биліктегі Біріккен Багам партиясы (UBP) үкіметінің сайлау округтерінің шекараларын әділетсіз өзгертуіне наразылық білдірді. Спикер тәртіпті қалпына келтіруге тырысты, бірақ еңбекшілердің жетекшісі Рэндолл Фокс палатаның жұмысы заң бойынша шұңқырсыз жалғаса алмайтынын еске салды. Полиция зақымдалған шұңқырды тауып, палатаға қайтарды. Ассамблея палатасы Канададан уақытша ағаш шұңқырды қарызға алып қайта жиналды; бұл 1916 жылы өрт салдарынан Канаданың Өкілдер палатасы өз шұңқырын жоғалтқаннан кейін қолданған уақытша шұңқыр еді. Уақытша шұңқыр жаңадан жалатылып Канадаға қайтарылды. 2001 жылғы 3 желтоқсанда Багам демократиялық қозғалысының жетекшісі және орынбасары Кассиус Стюарт пен Омар Смит, шағын саяси партияның өкілдері, қоғамдық галереядан Ассамблея палатасының еденіне жүгіріп келіп, "әділетсіз сайлау округтерінің шекараларын өзгертуге" қарсы наразылық ретінде шұңқырға қолдау арқандарын байлады. Шұңқырды ер адамдардан бөліп алу мүмкін болмады және палатаның отырысы тоқтатылды. Екеуіге екі күнге жуық қамау жазасы берілді, бірақ оларға ешқандай айып тағылмады.
The ceremonial maces in the Bahamas symbolise both the authority of each chamber and the Royal authority of Charles III, the King of the Bahamas. On 27 April 1965, a day known in the Bahamas as "Black Tuesday", Lynden Pindling, then Opposition Leader, threw the 165 year old Speaker's Mace out of a House of Assembly window to protest against the unfair gerrymandering of constituency boundaries by the then ruling United Bahamian Party (UBP) government. The Speaker tried to restore order but he was reminded by Labour leader Randol Fawkes that the business of the House could not legally continue without the mace. The badly damaged mace was recovered by the police and returned to the House. The House of Assembly reconvened with a temporary wooden mace loaned by Canada; this was the same temporary mace used by the House of Commons of Canada after it lost its own mace to a fire in 1916. The temporary mace ultimately returned to Canada freshly gilded. On 3 December 2001, Cassius Stuart and Omar Smith, leader and deputy leader of the Bahamas Democratic Movement, a minor political party, charged from the public gallery onto the floor of the House of Assembly and handcuffed themselves to the Mace in protest against "unfair gerrymandering" of constituency boundaries by the Free National Movement (FNM) government. The Mace was unable to be separated from the men and the sitting of the House had to be suspended. The pair were jailed for almost two days but no charges were brought against them.
Канада
Канада Сенаты мен Төменгі палатасындағы салтанатты жезден жасалған таяқтар әрбір палатаның елдің монархынан туындайтын билігін көрсетеді. Төменгі палатадағы қазіргі таяқ – төртінші таяқ, ол 1916 жылы Орталық блокта өртте қырылған үшінші таяқтың көшірмесі. Осыған ұқсас практика провинциялық және аумақтық заң шығарушы жиналыстардың әрқайсысында қолданылады, әрқайсысында монархтың билігі мен құқығын бейнелейтін таяқ бар.
The ceremonial maces in the Canadian Senate and House of Commons embody the authority each chamber derives from the country's sovereign. The current mace in the Commons is the fourth mace, a replica of the third one destroyed by fire at the Centre Block in 1916. A similar practice is employed in each of the provincial and territorial legislatures, with a mace representing the sovereign's authority and power in each of the respective legislatures.
Массаны қоршау туралы хаттама
Канадада заң шығарушы органдардың әрқайсысы салтанатты сопаққа қатысты шамалы стандартты протоколды сақтайды; палата спикері әдетте сопақ алып жүрушіден кейін (әдетте қарулы сержант), ол сопақты кеңсе қызметкерлерінің үстеліне қойып, отырысты бастайды. Қарулы сержант үстелден сопақты алып кеткенде, палата жабылуы мүмкін, немесе үзіліске түсуі мүмкін, немесе толық құрамындағы комитетке бірігуі мүмкін. Егер биліктегі монарх немесе оның өкілі (генерал-губернатор немесе әкімдердің бірі) заң шығарушы палатаға кірмес бұрын, сопақ көзден толығымен жасырылуы тиіс. Бұл үшін сопақты қалың қызыл барқыт матамен жабады, бұл рәсімді палата жетекшілері орындайды. Спикер сайлау кезінде, жаңа спикер орынға отырып, сопақ үстелге қойылғанша палата толық құрылмағандығын көрсету үшін сопақ үстелден алынып тасталады.
In Canada, each of the legislatures follow a relatively standard protocol in relation to the ceremonial mace; the speaker of the house normally enters following a mace bearer (normally the sergeant at arms), who subsequently sets the mace on the clerks' table to begin the sitting. When the sergeant at arms removes the mace from the table, the House has either adjourned, recessed, or been resolved into a committee of the whole. Before the reigning monarch or one of his or her representatives (the governor general or one of the lieutenant governors) may enter a legislative chamber, the mace must be completely hidden from view. This is done by draping the mace in a heavy velvet cloth, a procedure performed by the house pages. During the election of the speaker, the mace is removed from the table to show that the house is not fully constituted until the new speaker takes the chair and the mace is laid on the table.
Мацтардың тарихы
Британдық Солтүстік Америка колониясының заң шығару органында салтанатты маце қолданылуы туралы ең алғашқы жазба 1758 жылы шақырылған Нова-Скотияның 1-ші Бас Ассамблеясында кездеседі. Алғашқы маце 1792 жылы Жоғарғы Канада палатасының бірінші Парламенті Неваркта (қазіргі Ниагара-он-де-Лейк) пайдаланып, кейін Йоркке (қазіргі Торонтоға) көшірді. Бұл алғашқы маце қарапайым ағаштан жасалған, қызыл және алтынға боялған, үстіне жұқа мыс жолақтарынан жасалған тәж орнатылған еді. Оны 1813 жылы 1812 жылғы соғыс кезінде Йорк шайқасында американдық әскерлер соғыс олжасы ретінде ұрлап кетті. Маце Мэриленд штатының Аннаполис қаласындағы АҚШ Әскери-теңіз академиясында сақталды және 1934 жылға дейін АҚШ-та қалды. Президент Франклин Рузвельт Конгреске мацені қайтару жөнінде бұйрық берген кезде ол Онтариоға қайтарылды. Бір кезде Корольдік Онтарио мұражайында сақталған, қазір Онтарио заң шығарушы ғимаратының бас вестибюлінде орналасқан. Үшінші маце 1845 жылға дейін сатып алынбады. 1849 жылы Монреальде Біріккен Канада провинциясының Парламенті отырыс кезінде, оны бүлікшілер тобы ұрлап кетті, олар оны қоғамдық демонстрацияда жоюға ниеттенген болды. Ол құтқарылып, келесі күні спикер, сэр Аллан МакНабқа қайтарылды. Кейін, 1854 жылы Квебектегі Парламент ғимараты өртенген кезде маце екі рет құтқарылды. Маце 1867 жылы Конфедерацияға дейін Торонто, Квебек және Оттавадағы Заң шығарушы Ассамблеяда қолданыла берді. Жаңа Канаданың Өкілдер палатасы осы мацені қабылдады және ол 1916 жылға дейін сонда қалды. 1916 жылдың маусым айында Лондон қаласы жойылған мацеден жасалған жаңа мацені сыйға берді; бұл маце әлі де қызмет етуде. және үйдің қадір-қасиетіне нұқсан келтіру. Мартинге оқиғаға жауап ретінде қабылданған ұсынысқа сәйкес, ол үйдің алдында ресми кешірім сұрағанға дейін өз орнына оралуға рұқсат етілмеді.
The oldest documented use of a ceremonial mace in a legislature of a British North American colony was at the 1st General Assembly of Nova Scotia, which convened in 1758. The first mace was used by the Chamber of Upper Canada's first Parliament in 1792 at Newark (now Niagara on the Lake) and then moved to York (now Toronto). This first mace was a primitive wooden implement, painted red and gilt and surmounted by a crown of thin brass strips. It was stolen by American troops as a prize of war during the Battle of York of the War of 1812 in 1813. The mace was stored at the United States Naval Academy in Annapolis, Maryland, and remained in the United States until 1934. It was returned to Ontario when President Franklin Roosevelt sent an order to Congress to return the mace. It was stored at the Royal Ontario Museum for a time, and is now located in the Main Lobby of the Ontario Legislative Building. The third mace was not purchased until 1845. In 1849, when the Parliament for the United Province of Canada was sitting in Montreal, it was stolen by a riotous mob, apparently intent upon destroying it in a public demonstration. It was rescued and returned to the Speaker, Sir Allan MacNab, the next day. Later, in 1854, the mace was twice rescued when the Parliament Buildings in Quebec were ravaged by fire. The mace continued to be used by the Legislative Assembly in Toronto, Quebec City and Ottawa until Confederation in 1867. The new House of Commons of Canada then adopted the mace, where it remained until 1916. In June 1916, the City of London donated a new mace made with the remains of the one destroyed; this mace continues to serve. and contempt of the house been committed. Martin was not permitted to resume his seat until he had issued a formal apology from the bar of the house, pursuant to a motion passed in response to the incident.
Онтарио Парламенті
Заң шығарушы Ассамблеяның салтанатты мацесі – Жоғарғы Канадада немесе Онтариода қолданылған төртінші маце. Бірінші, екінші және үшінші мацелер жоғарыда айтылды және Жоғарғы Канада Парламенті мен Біріккен Парламент қолданған. Тек біріншісі сақталды, екіншісінің тағдыры белгісіз, ал үшіншісі 1916 жылы көбінесе жойылды, қалдықтары қазіргі Өкілдер палатасының мацесін жасауға пайдаланылды. Конфедерациядан кейін үшінші маце Канаданың жаңа Өкілдер палатасымен қабылданды. Қазіргі Заң шығарушы Ассамблеяда қолданылатын маце 1867 жылы алынған. Оны Оттава қаласынан Чарльз Э. Золликофер 200 долларға ұсынды. 4 фут (1 метр) биіктігіндегі маце мыстан жасалған және көптеп алтынмен жалатылған, түбі жалпақ шарлы. Алғашқыда маце басында Виктория патшайымының тәжі және оның монограммасы V.R. болған. 1901 жылы Эдуард VII таққа отырғанда, оның тәжі мен тостағаны алынып, тостағанға Эдуардтың әріптері салынған жаңа тостаған орнатылды. Кейіннен ол қазіргі тостағанмен ауыстырылды, ол жылтыр мыс жапырақтарымен әсемделген.
The ceremonial mace of the Legislative Assembly is the fourth mace to be used in Upper Canada or Ontario. The first, second and third maces are mentioned above, and were used by the Parliament of Upper Canada and Union Parliament. Only the first survived with second unaccounted and third mostly destroyed in 1916 with remains used to produce the current House of Commons' mace. After Confederation, the third mace was adopted by the new House of Commons of Canada. The current mace used in the Legislative Assembly was acquired in 1867. It was provided by Charles E. Zollikofer of Ottawa for $200. The 4 feet (1 m) mace is made of copper and richly gilded, a flattened ball at the butt end. Initially, the head of the mace bore the crown of Queen Victoria and in a cup with her monogram, V. R. When she was succeeded by Edward VII in 1901, her crown and cup were removed and a new one bearing Edward's initials on the cup was installed. Eventually, it was replaced with the current cup which is adorned in gleaming brass leaves.
Кук аралдары
2023 жылы Кук аралдарының парламенті салтанатты екі ұшты макиятаны қабылдады. Бұл макията каноэ ескекшесінің (ʻoe) пішінде жасалған, бір жағында солтүстік және оңтүстік Кук аралдарында қолданылатын дәстүрлі пішіндердің үйлесімінен, екінші жағында – сүмбіле (momore ʻakatara) пішінде, ал ортасында Кук аралдары парламентінің эмблемасы бейнеленген. Макията Кук аралдары парламентінің хатшысы Тангата Вайнерере жобалап, Wireless Tomokino кескіндемемен өрнектеген. Оның ұзындығы 1,45 метр, полинезиялық магони ағашынан кесілген және дәстүрлі татуировка мотивтерімен әсемделген. Парламент отырыстары кезінде оны Сержант-на-оружие парламент залына қояды, ескекше ұшы үкіметтік қатарға, ал сүмбіле ұшы оппозицияға қарай бағытталған күйде.
In 2023, the parliament of the Cook Islands adopted a ceremonial double ended mace in the form of a canoe paddle (ʻoe), inspired by the combination of traditional forms used in both the northern and southern Cook Islands, on one side and a spear (momore ʻakatara) on the other, with the emblem of the Cook Islands parliament in the middle. The mace was designed by Tangata Vainerere, the clerk of the Cook Islands parliament, and carved by Wireless Tomokino. It is 1.45 metres long, carved from polynesian mahogany, and covered with traditional tattoo motifs. During sittings of the parliament it is placed by the Sergeant at Arms in the parliamentary chamber with the paddle end pointing toward the government benches, and the spear end pointed toward the opposition.
Фиджи
1874 жылдың 10 қазанында Фиджидің бұрынғы патшасы Серу Эпениса Какобау өзінің соғыс клубын Виктория патшайымына табыс етті, осы кезде Фиджидің егемендігі Британдық тәжге өтті. Соғыс клубы Ұлыбританияға апарылып, Виндзор сарайында сақталды. 1932 жылдың қазан айында британ королі V Георгтың атынан Фиджиге патша Какобаудың соғыс клубы қайтарылды, ол Фиджи заң шығарушы кеңесінің рәсімдік мақасы ретінде қолданылуы тиіс болды. Мақа – гади, Фиджидің дәстүрлі клубы, оның аты одан жасалған қатты ағаш түрінен алынған. Ол Какобау христиан дініне өткеннен кейін күміс пальма жапырақтарымен және көгершіндермен әшекейленді. Какобау клубқа "Бау патшайымының (Роко Туи Баудың әйелі) шұбаты" деген мағынаны білдіретін "Ай Тутуви Кута И Радини Бау" деген ат берді.
On 10 October 1874, Fiji's former king, Seru Epenisa Cakobau, gave his war club to Queen Victoria when the Deed of Cession by which the sovereignty of Fiji passed to the British Crown was signed, and the war club was taken to Britain and kept at Windsor Castle. In October 1932, King Cakobau's war club was repatriated to Fiji, on behalf of the British king George V, for use as the ceremonial mace of the Legislative Council of Fiji. The mace is a gadi, a traditional Fijian club named for the type of hardwood tree it is made from, and was decorated with silver palm leaves and doves upon Cakobau's conversion to Christianity. Cakobau gave the club the name Ai Tutuvi Kuta I Radini Bau, meaning "The sedge blanket of the Queen of Bau (wife of the Roko Tui Bau)".
Үндістан
Сенгол – Үндістанның жаңа Парламент үйінде орнатылған алтын жалатылған күміс таяқша. Бұл таяқша 1947 жылдың 14 тамызында Үндістанның бірінші премьер-министрі Джавахарлал Неруге қасиетті адамдардың делегациясымен сыйға тартылған еді және жеті он жыл бойы Аллахабад мұражайында сақталды. 2023 жылы Нарендра Моди үкіметі жаңа салынған Парламент үйіне таяқшаны көшірді, сонымен қатар тарихи деректерге сүйенбей, Сенголдың британдық үкіметтен үндістерге билікті беру символы екенін таратып айтты. Трипура сияқты бірнеше штаттың заң шығару органдарында да рәсімдік машалар бар. Сонымен қатар, түрлі үнділік княздықтардың соттарында да рәсімдік машалар болғандығы тіркелген.
Sengol is a gold plated silver sceptre that is installed in India's New Parliament House. Originally gifted to Jawaharlal Nehru, the first prime minister of India, by a delegation of holy men on 14 August 1947, the sceptre was housed in the Allahabad Museum for seven decades. In 2023, the sceptre was moved to the newly constructed Parliament House by the government of Narendra Modi, who propagated an ahistorical narrative by claiming the Sengol as a symbol of the transfer of power from the British regime unto Indians. The legislative bodies of several states, such as Tripura, also have ceremonial maces. The courts of various Indian princely states were recorded as having ceremonial maces too.
Жаңа Зеландия
Жаңа Зеландия Өкілдер палатасының салтанатты шүберегі 1866 жылдан бері қолданылып келеді, ол кезде Парламентке бұрынғы спикер сэр Чарльз Клиффорд сыйлаған. Шүберек спикердің және палатаның билігінің символы саналады және оны қарулы сержант алып жүреді. Алғашқы шүберек 1907 жылдың 11 желтоқсанында Парламент ғимаратының көп бөлігін өрт шарпығанда жойылды. Үкімет архитектісі жобалаған pūriri ағашынан жасалған шүберек уақытша пайдаланылды, содан кейін 1909 жылы спикер Артур Гиннестің ұсынысымен сол кездегі премьер-министр Джозеф Уорд жаңа шүберек сыйлады. Осы шүберек қазіргі күнге дейін қолданылып келеді. Қазіргі шүберек Ұлыбританияның Өкілдер палатасының шүберегінің үлгісі бойынша жасалған, тек бір панелінде Оңтүстік Кресті және "NZ" әріптері бейнеленген. Шүберектің ұзындығы 1,498 метр, ол 18 каратты алтынмен жалатылған стерлинг күмістен жасалған және салмағы 8,164 килограмм.
A ceremonial mace for the New Zealand House of Representatives has been used since 1866, when one was presented to Parliament by former Speaker Sir Charles Clifford. The mace is considered to be a symbol of the authority of both the Speaker and of the House, and is carried by the Serjeant at Arms. The first mace was destroyed on 11 December 1907 when a fire consumed most of Parliament Buildings. A wooden mace made of pūriri and designed by the Government Architect was temporarily used until a new mace was gifted by then Prime Minister Joseph Ward in 1909 at the prompting of Speaker Arthur Guinness. This mace is the one currently in use. The present mace is modeled on that of the House of Commons of the United Kingdom, differing only in that one of the panels instead depicts the Southern Cross and the initials "NZ". The mace is 1.498 metres long, made of sterling silver coated with 18 carat gilt gold and weighs 8.164 kilograms.
Веллингтон
Веллингтон елордасының 1954 жылы бауырлас қаласы Харрогейт сыйлаған күміс және алтын жалатылған салтанатты шашағы бар, ол Веллингтон қалалық кеңесінің мәжілістері мен салтанатты шараларда қолданылады.
The capital city of Wellington also possesses a silver gilt ceremonial mace, gifted to it by its sister city of Harrogate in 1954, which is used during meetings of the Wellington City Council and on ceremonial occasions.
Сингапур
Сингапур Парламентінде 1954 жылы губернатор Джон Николл Сингапурдың заң шығару кеңесі үшін тапсырыс берген маска бар. Масканың басы - үш тіс шанышқыны ұстаған қанатты арыстан. Маска басының астында, маска сабында Сингапур колониясының гербінің елтаңбасы және қарсы бетінде Ұлыбританияның гербінің елтаңбасы бейнеленген. Саптың қалған бөлігі арыстан бастарымен және қытай кемелерімен әшекейленген, ал саптың төменгі жағы толқындар мен балықтармен безендірілген. Масканың негізінде тақтың үстінде грифон басы бейнеленген, бұл Стэмфорд Раффлздің гербінің елтаңбасы. Сингапур Парламентінің гербінде масканың суреті бар.
The Parliament of Singapore has a mace which had been originally commissioned in 1954 by Governor John Nicoll for the Legislative Council of Singapore. The mace head is a winged lion holding a trident. Just below the mace head, on the shaft of the mace are the crest of the coat of arms of the Colony of Singapore and the crest of Coat of arms of the United Kingdom, on opposite sides. The rest of the shaft is embossed with lion heads and Chinese junks, and the bottom of the shaft is decorated with waves and fish. The base of the mace depicts a gryphon's head above a crown, the crest of the coat of arms of Stamford Raffles. An image of the mace appears on the crest of Singapore's parliament.
Оңтүстік Африка
Британ империясының доминионы ретінде Оңтүстік Африка Одағының Ассамблеясы 1910 жылдан 1961 жылға дейін Ұлыбританияның Өкілдер палатасының үлгісінде жасалған сопақтан пайдаланды. 1961 жылы Оңтүстік Африка Ұлттар Достастығынан тыс республика болғаннан кейін, 1963 жылға дейін Стинквуд ағашынан жасалған сопақ уақытша қолданылды, содан кейін Трансвааль және Оранж еркін мемлекетінің Кеншілер палатасының Алтын өндірушілер комитеті палатаға сопақ сыйлады. 2004 жылы Оңтүстік Африканың тарихын, дәстүрін, әртүрлілігін, мәдениетін және тілдерін көрсететін жаңа сопақ жасалды. Оңтүстік Африкалық жұмысшылардың суреттері бейнеленген алтын барабанмен жабдықталған алюминийден жасалған сапқа негізделген бұл сопақ бүгінге дейін Оңтүстік Африка Ұлттық Ассамблеясының билігінің символы ретінде қолданылуда.
As a Dominion of the British Empire, the Union of South Africa House of Assembly used a mace modelled on that of the UK House of Commons from 1910 to 1961. When South Africa became a republic outside the Commonwealth in 1961, a Stinkwood mace was used temporarily until 1963 when the Gold Producers' Committee of the Transvaal and Orange Free State Chamber of Mines gifted a mace to the chamber. In 2004 a new mace was designed to reflect the history, tradition, diversity, culture and languages of South Africa. Based on an aluminium shaft with a gold drum featuring images of working South Africans, the mace remains in use today as the symbol of the authority of the National Assembly of South Africa.
Шри-Ланка
Шри-Ланка Парламентінің билігін символдайтын әшекейлі салтанатты шүберек, Сержант-д'Арм қорғауында сақталады. Шүберек Палатада орналасқанда, Палата отырыста екенін көрсетеді. Сессия басталғанда, Сержант-д'Арм шүберекті алып жүріп, Спикер Палатаға кіргенде және шыққанда бірге болады. Шүберек белгіленген уақытта заңмен Палатаға әкеліп, Сессия аяқталған соң шығарылуы тиіс. Сондықтан, шүберектің рұқсатсыз алып кетуі отырыстың заңдылығын жоққа шығармайды.
The ceremonial jeweled mace, symbolizing the authority of the Parliament of Sri Lanka, is kept in the custody of the Serjeant at Arms. The mace, when kept on its stand in the Chamber, signifies that the House is in session. At the commencement of a Session, the Serjeant at Arms bearing the mace accompanies the Speaker when entering and leaving the Chamber. The mace has to be legally brought into the House at the appointed time and removed at the end of the Session. Therefore, unauthorized removal of the mace cannot invalidate proceedings.
Британ монархымен байланысы бар басқа да мастерлер
Ямайкада 1753 және 1787 жылдары жасалған екі скипетр бар; бірі 1791 жылы жасалған Гренада колониясына тиесілі, ал Барбадос спикерінің скипетрі 1812 жылдан бері қолданылып келеді.
There are two maces in Jamaica, made in 1753 and 1787; one belonging to the colony of Grenada, made in 1791, and the speaker's mace at Barbados, dating from 1812.
Бұрынғы Ирландия парламенті депутаты
1765 жылы Ирландияның Өкілдер палатасы үшін жасалған сопақ ұзын және салмағы бар, 1801 жылы Ұлыбритания мен Ирландия Біріккен Корольдігі құрылғаннан кейін қажетсіз болып қалды. 1937 жылы Ирландия банкі бұл сопақты оның соңғы спикері Джон Фостердің ұрпақтарынан сатып алды, Өкілдер палатасы 1800 жылғы Одақ актісіне сәйкес таратылған болатын. Банк Christie's аукционында бұл сопаққа 3,100 фунт төледі. 2015 жылы ол Лондон қаласында Лорд-мэрдің шеруінің 800 жылдығында Ирландияны өкілдік етті.
A mace made in 1765 for the Irish House of Commons is long and weighs and became redundant in 1801 with the creation of the United Kingdom of Great Britain and Ireland. In 1937, the Bank of Ireland bought the mace from the descendants of John Foster, its last Speaker, the House having ceased to exist upon the Acts of Union 1800. The bank paid IR£3,100 for the mace at a Christie's auction. In 2015, it represented Ireland at the 800th anniversary of the Lord Mayor's Show in the City of London.
Дублиннің ұлы шыршасы
Дублиннің Ұлы белгісі ірі азаматтық және салтанатты шараларда Ұлы қылышпен бірге қолданылады, мысалы, Лорд-мэр қалаға құрметті бостандық құқығын берген кезде. Ол 1717 жылы жасалған және қаланың тұңғыш Лорд-мэрі сэр Дэниел Беллингхэмге арналған бұрынғы белгінің бөліктерін сақтайды.
The Great Mace of Dublin is used at major civic and ceremonial events alongside the Great Sword, such as when the Lord Mayor awards the honorary Freedom of the city. It was made in 1717 and contains parts of an earlier mace made for the city's first Lord Mayor, Sir Daniel Bellingham.
Академиялық мастерлер
Даблиндегі Тринити колледжінің салтанатты шашағы 2021 жылы да қолданыста болды, ал Корк университетінде де шашақ пен шашақ ұстаушы бар.
The ceremonial mace of Trinity College Dublin was still in use in 2021, and University College Cork also has a mace and a mace bearer.
Мьянма (Бірма)
Салтанатты жезден жасалған белгі – британдық отаршылдық кезеңінде Мьянманың заң шығарушы органдарының регалиясының маңызды бөлігі болды. Ол тәуелсіздік алғаннан кейінгі алғашқы заң шығарушы органдарда өзінің маңыздылығы мен символикасын сақтап қалды. Парламенттік демократия 1962 жылы тоқтатылды, бірақ генерал Не Вин режимі 1974 жылы бір партиялық, бір палаталы заң шығарушы орган құрғанда, салтанатты жезден жасалған белгіні пайдалану тоқтатылды. Ол 2008 жылғы Ұлттық Конституция бойынша шақырылған жаңа парламентте, яғни Пьидаунгсу Хлуттавта қайта енгізілді.
A ceremonial mace was an essential item of the regalia of Myanmar's legislative bodies during the British colonial period. It kept its significance and symbolism in the early post independence legislatures. Parliamentary democracy ceased in 1962, but when the regime of General Ne Win revived a one party unicameral legislature in 1974, the mace bearing ceremonial was abandoned. It was re introduced in the new parliament, or Pyidaungsu Hluttaw, convened under the 2008 National Constitution.
Филиппиндер
Филиппиннің Өкілдер палатасы мен Сенатының әрқайсысының сәйкес маццесі бар. Маццелер шамалы ғана ерекшеленеді. Өкілдер палатасының маццесі биліктің символы болып табылады және ол Сержант-де-Армның қорғауында сақталады. Спикердің нұсқауы бойынша Палатада тәртіп пен тыныштықты сақтауда Сержант-де-Армға кепілдік береді. Әрбір сессияда мацце спикердің трибунасының алдына қойылады. Маццедің үстінде Өкілдер палатасының ресми мөрі орналасқан. Сондай-ақ, 1756 жылға дейін жасалған Оңтүстік Каролина штатының маццесі бар, ол монархиялық суреттермен безендірілген. Мэриленд Делегаттар палатасының да өте көне салтанатты маццесі бар, бірақ ол ең қарапайымы, тек басында ою-өрнектелген өсімдіктерден басқа әшекейлері жоқ. Вирджиния Делегаттар палатасының маццесінде де монархиялық мотивтер бар, бірақ ол 1970 жылдарға дейін жасалмаған.
The House of Representatives and the Senate of the Philippines each have a respective mace. The maces are almost identical. The mace of the House of Representatives serves as a symbol of authority and in the custody of the Sergeant at Arms. It serves as a guarantee for the Sergeant at Arms in enforcing peace and order in the House upon the Speaker's instruction. Upon every session, the mace is placed at the foot of the Speaker's rostrum. The mace is topped by the official seal of the House of Representatives. and the mace of the state of South Carolina, dating to 1756, which has monarchical imagery. The Maryland House of Delegates also has a very old ceremonial mace, although it is the plainest of all, having no ornamentation save some carved vegetation designs at its head. The Mace of the Virginia House of Delegates also has monarchical motifs, though it was not created until the 1970s.
Жапсырмалар
Барабан жетекшілері өздерінің тобына командалар немесе сигналдар беру үшін скипетрді (таяқшаны) алып жүреді. Корольдік Шотландия құбырлы оркестрлер қауымдастығының мәліметінше, "Барабан жетекшілерінің скипетрлері 17 ғасырдан бері бар".
Drum majors carry a mace to convey commands or signals to their band. According to the Royal Scottish Pipe Band Association, "Drum Major’s maces have been in existence since the 17th century".
Шіркеулер
Қазіргі уақытта қолданылып жүрген таяқтардың (дәлірек айтқанда, таяқшалардың) арасында кафедралық соборларда және кейбір приход шіркеулерінде дін қызметкерлері мен жоғары дәрежелі шіркеу қызметкерлерінің алдында алып жүретін таяқшалар бар.
Among other maces (more correctly described as staves) in use today are those carried before ecclesiastical dignitaries and clergy in cathedrals and some parish churches.
Университеттер
Көптеген оқу орындарында, әсіресе университеттерде мүшелерге қатысты ішкі биліктің және сыртқы биліктен тәуелсіздіктің символы болып табылатын салтанатты шүберектер әлі күнге дейін қолданылады. Шотландиядағы Сент-Эндрюс университетінде 15 ғасырдан бастап үш шүберек сақталған. Университетте сондай-ақ жақында пайда болған тағы төрт шүберек бар. Бұл шүберектер Сент-Эндрюс университетінің мұражайында тұрақты түрде қойылған. Глазго университетінде сол дәуірден қалған бір шүберек бар, оны университеттің таңбасында көруге болады. Инсбрук университеті мен оның бауырлас Медициналық университеті 1572, 1588 және 1833 жылдарға арналған шүберектерге ие, олар 1850 жылдары Габсбургтер тарапынан Оломоуц университетінен тәркіленген. Оксфорд университетінде 16 ғасырдың екінші жартысынан бастап үш, ал 1723 және 1724 жылдардан бастап алты шүберек бар, ал Кембридж университетінде 1626 жылдан бастап үш және 1628 жылдан бастап бір шүберек сақталған. Соңғысы Англияның одақтастық кезінде және Стюарттардың қайта орналасуы кезінде өзгертілген. Ашық университеттің шүберегі оның модернистік көзқарасын көрсетеді, ол титаннан жасалған. Америка Құрама Штаттарындағы барлық дерлік университеттер мен жеке колледждерде, әдетте бітіру салтанаттарында қолданылатын шүберектер бар, оларды әдетте университет немесе колледж президенті, канцлер, ректор, проректор, факультет маршалы, деканы немесе басқа да жоғары лауазымды шенеунік алып жүреді. Көптеген колледждері немесе факультеттері бар университеттерде әр колледж, факультет немесе мектеп көбінесе деканы, профессорлық-оқытушылар құрамы немесе кейде ерекше құқыққа ие студент алып жүретін кішкентай шүберекке ие болады. 1970 жылы Корнелл университетінің профессоры Моррис Бишоп бітіру салтанатында маршал ретінде қызмет етіп жатқанда, радикалды студент микрофонды ұстауға тырысты; Бишоп оған шүберекпен қарсы тұрды. Канададағы кейбір университеттерде дәстүрлі түрде дипломдарды табыстау рәсімі кезінде және басқа да арнайы іс-шараларда қолданылатын шүберек бар. Бұл шүберекті әдетте университеттің арнайы шенеунігі, мысалы, билеуші алып жүреді. Оңтүстік Кореядағы Поханг ғылым және технология университеті салтанатты шараларының бір бөлігі ретінде шүберекке ие. Филиппинде Санто-Томас университетінде ректор Магнификусқа тиесілі екі жұп шүберек бар. Бұл оның университеттің ең жоғары билігі ретінде рухани және әкімшілік билігін көрсетеді. Таза күмістен жасалған және диаметрі 95 сантиметр, ені 15 сантиметр болатын бұл шүберектер 17 ғасырдан бері сақталған және содан бері академиялық процессияларда қолданылып келеді. Докторлық диссертациясын қорғайтын үміткерлерді ректор Интрамуростан Санто-Доминго шіркеуіне дейін «Пасео де лос Докторес» деп аталатын шеруде сүйемелдеген, онда 17 ғасырға дейін университеттердің бітіру салтанаттары өткізілген. Бүгінде профессорлық-оқытушылар құрамы әр оқу жылының ашылуы мен салтанатты шаралар кезінде испан академиялық киімдерінің үлгісіне сәйкес академиялық киімдерін киіп шеру өткізеді. Шүберектер, билеушілер немесе шүберек ұстаушылар арқылы тасымалданады, олардың академиялық символикасы үшін парадқа қатысады.
Ceremonial maces, symbols of the internal authority over members and the independence from external authority, are still used at many educational institutions, particularly universities. The University of St Andrews in Scotland has three maces dating from the 15th century. The university also has four other maces of a more recent origin. These are on permanent display at the Museum of the University of St Andrews. The University of Glasgow has one from the same period, which may be seen in its arms. University of Innsbruck and its sister Medical University are in possession of maces from 1572, 1588 and 1833, which were confiscated by the Habsburgs from the University of Olomouc in the 1850s. At the University of Oxford there are three dating from the second half of the 16th century and six from 1723 and 1724, while at the University of Cambridge there are three from 1626 and one from 1628. The latter was altered during the Commonwealth of England and again at the Stuart Restoration. The mace of the Open University reflects its modernist outlook, being made from titanium. In the United States, almost all universities and free standing colleges have a mace, used almost exclusively at commencement exercises and borne variously by the university or college president, chancellor, rector, provost, the marshal of the faculty, a dean or some other high official. In those universities that have a number of constituent colleges or faculties, each college, faculty or school often has a smaller mace, borne in procession by a dean, faculty member or sometimes a privileged student. In 1970, Cornell professor Morris Bishop was acting as marshal at a graduation ceremony when a radical student attempted to grab the microphone; Bishop fought him off with the mace. In Canada, some universities have a mace that is used as part of the ceremonial process of conferring degrees during convocation and other special events. The mace is carried by a special university official like a beadle. In South Korea, Pohang University of Science and Technology has a mace as a part of its ceremonial functions. In the Philippines, the University of Santo Tomas has a pair of twin maces belonging to the Rector Magnificus. These symbolize his spiritual and temporal power as the highest authority of the university. Made of pure silver and measuring 95 centimeters by 15 centimeters in diameter, the maces have existed since the 17th century and have been used in academic processions ever since. Candidates for doctoral degrees were accompanied by the Rector in a parade called Paseo de los Doctores from Intramuros to Santo Domingo Church, where University commencement exercises were held until the 17th century. Today, faculty members hold processions at the opening of each academic year and during solemn investitures in academic gowns, following the style of Spanish academic regalia. The maces, carried by beadles or macebearers, were included in the parade for their academic symbolism.
Басқа мацтар
Корк гильдиясының кесірі, 1696 жылы Корк қаласының Роберт Гобл өзі басшылық еткен біріккен гильдиялар үшін жасаған, Виктория және Альберт мұражайында сақталады. Мұражайда сондай-ақ 18-ғасырдың ортасына жататын үлкен күміс кесірі бар, онда Папа Бенедикт XIV-нің гербі бейнеленген. Бұл кесір 1805 жылы Миланда Наполеонның Италия корольдігінің патшасы етіп тағайындалу салтанатында қолданылған делінеді. Соттың барлық кесірлері (тапсыруға дейін және кейін) Көрме галереясында ұсталған. Украиналық қазақтардың гетмандары да салтанатты булава деп аталатын рәсімдік кесірді пайдаланған.
The mace of the Cork guilds, made by Robert Goble of Cork in 1696 for the associated guilds of which he had been master, is in the Victoria and Albert Museum. The museum also has a large silver mace dating to the middle of the 18th century, with the arms of Pope Benedict XIV. This mace is said to have been used at the coronation of Napoleon as King of the Napoleonic Kingdom of Italy at Milan in 1805. All of the court's maces (pre and post Handover) are held in the Exhibition Gallery. Hetmans of Ukrainian Cossacks also had a ceremonial mace, called a bulava.