Кіріспе
Адам папилломавирусының (HPV) кейбір түрлерінен туындайтын жұқпалы жыныстық инфекция.
Кейбір HPV вакциналары жыныстық мүйіздердің пайда болуын, сондай-ақ презервативтер сияқты алдын алады. Емдеуге подфиллин, имиквимод және трихлоруксус қышқылы сияқты кремдер қолданылады. Дегенмен, көптеген адамдар инфекцияға шалдыққанмен, ешқандай белгі байқамайды. Бұл ауру б.з.б. 300 жылдан бері, кем дегенде Гиппократ заманынан белгілі.
Белгілері мен симптомдары
Олар анальдық немесе жыныс аймағының кез келген жерінде табылуы мүмкін және көбінесе дене бетінің сыртқы бөліктерінде, соның ішінде қапақтың діңі, мошонды немесе үлкен ерінде кездеседі. Олар сондай-ақ несеп жолының ашылуы, қынаптың іші, жатыр мойны немесе анус сияқты ішкі беттерде де пайда болуы мүмкін. Олардың диаметрі 1–5 мм-ге жетеді, бірақ жыныс немесе анальдық аймақта үлкен массаларға дейін өсіп немесе таралуы мүмкін. Кейде олар кішкентай сабақтарға ұқсайды. Олар қатты ("кератинизацияланған") немесе жұмсақ болуы мүмкін. Түсі әртүрлі болуы мүмкін, кейде қан кетуі мүмкін. Көп жағдайда, HPV инфекциясының өзіндік белгілері болмайды, тек қана сүйекшелер байқалады. Кейде сүйекшелер қышыну, қызару немесе ыңғайсыздық тудыруы мүмкін, әсіресе анус аймағында пайда болғанда. Әдетте, жыныстық мүшелердегі сүйекшелердің басқа физикалық белгілері болмаса да, кейбір адамдарда олардың пайда болуы психологиялық стресс, мысалы, алаңдауға әкелуі мүмкін.
Беріліс
HPV көбінесе жыныстық қатынас арқылы жұғады. Жыныстық қатынасқа қатысты емес жыныстық белсенділік арқылы да HPV жұғуы мүмкін, бірақ бұл терең жыныстық қатынас арқылы жұғудан гөрі аз мүмкіндік береді. Кондомның төмен тәуекелді HPV жұқтыруға тигізетін әсері туралы әртүрлі деректер бар. Кейбір зерттеулер олардың жұқтыруды азайтуға көмектесетінін көрсетсе, басқалары кондомдар жыныстық мүшелердегі түйіншектерге себеп болатын төмен тәуекелді HPV түрлерінің жұқтырылуын тоқтатуда тиімді емес екенін көрсетеді. Кондомның HPV жұқтыруға тигізетін әсері жынысқа байланысты болуы мүмкін; кейбір мәліметтерге сәйкес, кондомдар әйелдерге қарағанда еркектерде инфекцияның алдын алуда тиімдірек. Сондай-ақ, әріптестер арасындағы үйлесімділік туралы зерттеулер көрсеткендей, көзге көрінетін түйіншектердің болуы жұқпалылықтың жоғарылауының белгісі болуы мүмкін; түйіншектері бар жұптарда HPV-мен байланыстылық деңгейі жоғары.
Балалар
Анальдық немесе жыныс мүшелерінің қайыршылары туылған кезде берілуі мүмкін. Кішкентай балалардың жыныс мүшелеріндегі қайыршыға ұқсас зақымдар жыныстық зорлық-зомбылықтың белгісі ретінде қарастырылған. Дегенмен, жыныс мүшелерінің қайыршылары кейде денедегі басқа жерлердегі, мысалы, қолдағы қайыршылардан өзіне-өзі жұғуы нәтижесінде пайда болуы мүмкін. Сонымен қатар, олардың суға түсу костюмдерін, іш киімдерін немесе ванна сүлгілерін бірге пайдаланудан, сондай-ақ, күнделікті күтім кезінде, мысалы, бекіткіш киген кезде жыныстық қатынассыз денеге тиюден де пайда болуы мүмкін. Балалардағы жыныс мүшелерінің қайыршылары ересектерге қарағанда 6 және 11 типті HPV-ның себеп болуы аз, ал денедегі басқа жерлерде қайыршы тудыратын HPV түрлерінің себеп болуы көбірек ("тері типтері"). Балаларды зорлау маманы педиатрлардың сауалнамалары 4 жасқа дейінгі балаларда жаңа анальдық немесе жыныс мүшелерінің қайыршыларының пайда болуын, өздігінен жыныстық зорлық-зомбылықтың белгісі деп санауға бола ма деген мәселеде пікір білдіруде келісім жоқ екенін көрсетеді.
Диагностика
Жыныстық мүшелердегі қайыршықтардың диагнозы көбінесе көзбен қарап қойылады, бірақ кейбір жағдайларда биопсия арқылы растау қажет болуы мүмкін. Кішкентай қайыршықтар кейде жұқпалы моллюск деп жаңылыстырылуы мүмкін. Ұлыбританияда Gardasil 2012 жылдың қыркүйегінде қауіпсіздікке қатысты емес себептермен Cervarix-ты алмастырды. Cervarix 2008 жылдан бастап жас қыздарда тұрақты түрде қолданылып келді, бірақ ол тек жоғары тәуекелді 16 және 18 HPV түрлеріне қарсы тиімді болды, ал олардың ешқайсысы да әдетте қайыршықтарды тудырмайды.
Менеджмент
HPV-ге ем жоқ. Қазіргі емдеулер көзге көрінетін қылқаншақтарды жоюға бағытталған, бірақ олар ешқандай емсіз өздігінен кешіп кетуі мүмкін. Емдеу әдістерін физикалық жолмен жоюға немесе жергілікті қолданылатын препараттарға бөлуге болады. Физикалық жолмен жою терапиясы қылқаншақтарды бастапқыда жоюда тиімдірек деп есептеледі, бірақ барлық емдеулер сияқты, қайталану мүмкіндігі жоғары. Тізімде келтірілгендері ұлттық немесе халықаралық практикалық ұсынымдарда қолдануға негізделген емдеулер болып табылады.
Ауызға берілетін препараттар
Ауызбен қабылданатын изотретиноин жатыр мойнының жазылмаған кондиломаталарын (RCA) емдеуге тиімді деп дәлелденген.
Эпидемиология
АҚШ-та аналық және еркек жыныс мүшелерінің HPV инфекциясының шамамен таралуы 10–20% құрайды, ал клиникалық белгілері жыныстық өмір сүретін ересектердің 1% -інде кездеседі. Еміздіктер өздігінен регрессияға ұшырауы мүмкін (еммен немесе емсіз).
Этимология
Кондилома акминуата – бір ғана жыныс мүшесіндегі сүйірқырлы тері өсіндісі, ал кондиломата акминуата – бірнеше жыныс мүшесіндегі сүйірқырлы тері өсінділері. Сөздің түбірі "сүйірқырлы өсінді" дегенді білдіреді (грек тілінен κόνδυλος "буын", грек тілінен ωμα oma "ауру" және латын тілінен acuminatum "сүйір"). Атаулары ұқсас болғанымен, бұл екіншілік сифилис салдарынан туындайтын кондилома латумнан өзгеше.