Кіріспе
Портнойдың шағымдары – Филипп Роттың 1969 жылғы американдық романы. Оның сәттілігі Ротты әйгілі тұлғаға айналдырды, жыныстық қатынас туралы ашық және тура баяндауы, оның ішінде әртүрлі заттарды, тіпті бауырдың бір бөлігін қолдана отырып мастурбацияны толыққанды көрсетуі үлкен дау-дамайға себеп болды.
the 1972 film based on this novel
Portnoy's Complaint is a 1969 American novel by Philip Roth. Its success turned Roth into a major celebrity, sparking a storm of controversy over its explicit and candid treatment of sexuality, including detailed depictions of masturbation using various props including a piece of liver.
Құрылымы мен тақырыптары
Құрылымдық тұрғыдан алғанда, Портнойдың шағымдары - әңгімеші Александр Портнойдың психоаналитик доктор Спиэлвегельге арналған үздіксіз монологы; Рот кейіннен осы әңгімені психоаналитикалық сессия ретінде безендеуінің көркемдік таңдауы "пациент-аналитик қарым-қатынасының еркіндік шарттарымен" шақырылғанын түсіндірді, бұл "маған көркем шығармаға жеке, ұятты егжей-тегжейлі, қабақты, ұятсыз тіл енгізуге мүмкіндік берді, бұл [ ] басқа ойдан туған ортада мені порнографиялық, өзіндік көрсетушілік және әдепсіз деп танытар еді". Романның оқиғасы негізінен 1940-1960 жылдар аралығында Нью-Джерси штатында өтеді. Портной - "құштарлыққа берілген, анасына тәуелді жас еврей жігіті", оны Портнойдың анасы кешкі ас ретінде ұсынады.
Жазу
Рот 1967 жылы "Портнойдың шағымдары" романы жарыққа шығудан бұрын, сол жылы "Ол жақсы болған кезде" романымен жұмыс істей бастады. Бұл туындының бастауы Роттың сатирикалық монологы болды, ол "О! Калькутта!" атты эротикалық қойылымға қоса берілмек болған слайд-шоуға сүйемелдеу үшін жазылған. Слайд-шоу іске аспаса да, Рот мастурбация туралы монологтың бір бөлігін пайдалануға болатынын анықтады. Рот осы материалды роман үшін өңдеп, "Whacking Off" атты тарауын Partisan Review журналына сатты. Роман жөніндегі жұмыс баяу жүрді, себебі Рот бұрынғы әйелі Маргарет Мартинсонға байланысты жазушылық дағдарысқа тап болды, сондай-ақ романнан түскен авторлық гонорарды онымен тең бөлісуге тура келетін жағымсыз жағдайды сезінді. 1968 жылдың мамыр айында Мартинсон Орталық саябақтағы автокөлік апатында қаза тапты. Роттың жазушылық дағдарысы сейілді және Мартинсонның қосылуынан кейін ол қолжазбаны аяқтау үшін Яддо әдеби орталығына сапар шекті.
Жауаптар, шолулар және шабуылдар
Романның жарық көруі американдық қоғамдық пікірде үлкен дау тудырды. Осылайша күшті наразылыққа себеп болған екі мәселе – оның сексуалдық қатынас және ұятсыздық туралы ашық әрі тікелей айтуы, соның ішінде мастурбацияның егжей-тегжейлі сипаттамалары, бұл 1960-шы жылдардың соңында революциялық жаңалық болды, және еврейлердің беделін түзейтін портрет болды. 1967 жылы Ұлыбритания және оның штаттары арасындағы келісім федералды тыйым салынған кітаптар тізіміне енген кітаптарға бірыңғай цензура жүргізуді енгізді. Осы келісімге сәйкес, елге импортталған кітаптар Ұлыбританияның қарауында болса, штаттар жергілікті басылымдар мен таратуды бақылап, қудалау үшін штат заңдарын қолдануға міндетті болды. Дегенмен, Оңтүстік Австралия «Портнойдың шағымы» мәселесінде жүйеге қарсы шығып, сатушыдан тікелей сұраған ересектерге сатылған кітаптарды, егер кітаптар сатушының артында сақталса, қудаламайтынын мәлімдеді. «Penguin» компаниясын және кітапты таратқан кез келген кітап дүкенін соттауға жасалған әрекеттер Виктория және Квинсленд штаттарында сәтті аяқталды, бірақ Батыс Австралияда (жергілікті заңға сәйкес, «танылған көркемдік, ғылыми немесе әдеби құндылығы бар» туындылар, олар ұятсыз болғанына қарамастан, қудалаудан қорғалды) және Жаңа Оңтүстік Уэльсте прокурорлар екі соттан кейін тоқтатылды, себебі сот присягасы келісімге не келе алмады. Кітап 1971 жылдың маусым айында импортқа тыйым салынған федералдық тізімнен алынып тасталды, себебі федералдық үкімет үш штат пен Австралия астанасы аумағында жергілікті басылымдардың заңды түрде сатылуының абсурдтығын мойындады. «Портной» ісі Австралияның цензура заңнамасындағы шешуші кезең болды, бұл әдеби туындының цензурасы сотқа дейін жеткен соңғы жағдайды білдірді. АҚШ-тағы көптеген кітапханалар кітапты мастурбация туралы егжей-тегжейлі талқылауы мен ашық тіліне байланысты тыйым салды.
Фильмге бейімделу
1972 жылы роман Эрнест Леман жазған және түсірген, Ричард Бенджамин мен Карен Блэк ойнаған фильмге көшірілді.