Томас Даффус Харди: Англия мұрағатшысы және тарихшысы

Кіріспе

Ағылшын архивисі және антикварі (1804–1878)

Томас Даффус Харди (22 мамыр 1804 – 15 маусым 1878) – ағылшын архивисі және антикварі, 1861 жылдан 1878 жылға дейін Мемлекеттік архив басқармасының орынбасары болып қызмет еткен.

Өмір

Харди – теңізші отбасынан шыққан майор Томас Бартоломей Прайс Хардидің үшінші ұлы және мұрағатшы ретінде параллель мансапқа ие болған Уильям Хардидің ағасы. Ол 1804 жылғы 22 мамырда Ямайкадағы Порт-Рояль қаласында дүниеге келді және 1811 жылы Англияға келді. 1819 жылғы 1 қаңтарда мемлекеттік қызметке қабылданып, сол күні ағасының інісі Сэмюэл Лайсонның ықпалымен Лондон мұнарасындағы жазба кеңсесінің филиалында кіші клерк лауазымын иеленді. Алайда, мұрағат ісіндегі білімін Генри Петриден (Лайсоннан кейін Тауэрде оның орнын басқан) алды. Петри зейнетке шыққаннан кейін, 1848 жылы жарық көрген «Monumenta Historica» жинағын дайындау оған сеніп тапсырылды, ал осы еңбекке ол жалпы кіріспе жазды. Тауэрде қызмет еткен кезінде ол Рекорд комиссиясының бірнеше басылымдарын редакциялады: 1204 жылдан 1227 жылға дейінгі Close Rolls (1833–1844); король Джонның билеу кезеңі үшін 1201 жылдан 1216 жылға дейінгі Patent Rolls, король туралы тарихи алғысөз және оның саяхат жоспарымен бірге (1835); Norman Rolls, 1200–1205 және 1417–1418 жылдарға (1835); король Джонның билеу кезеңі үшін Fine Rolls (1835); король Джонның билеу кезеңі үшін Charter Rolls, сипаттамалық кіріспемен (1837); сол корольдің билеу кезеңі үшін Liberate Rolls (1844); және Modus Tenendi Parliamentum (1846). Оның палеография саласындағы біліктілігі 1838 жылы (Жазба кеңсесі туралы заң қабылданған жыл) Роллдардың сақтаушысы болған Лорд Лэнгдейлді жаңа жазба кеңсесінде оған вице-сақтаушы (яғни бас атқарушы лауазым) ұсынуға ықпал етті; алайда, министрлік тарапынан көрсетілген қысым Лорд Лэнгдейлді ақыры сэр Фрэнсис Палгрейвті осы лауазымға тағайындауға мәжбүр етті. Харди 1861 жылғы 15 шілдеде Палгрейвтің орнын басып, өмірінің соңына дейін сақтап қалды. Өзінің бөлімінің басшысы ретінде ол Роллдар сақтаушысының қамқорлығындағы жазбаларды көпшілікке қолжетімді ету үшін көп еңбек етті, сонымен қатар үш палатинаттың құжаттары: Дурхам, Ланкастер және Чешир Лондонға жеткізіліп, оның өкілеттігі кезінде қарауға ашық болды. 1869 жылы Тарихи қолжазбалар комиссиясының құрылуына да оның ықпалы зор болды, және ол алғашқы комиссарлардың бірі болды.

Hardy was the third son of Major Thomas Bartholomew Price Hardy, from a naval family, and the older brother of William Hardy who had a parallel career as archivist. He was born on 22 May 1804 at Port Royal in Jamaica, and came to England in 1811. He entered the government service on 1 January 1819, obtaining on that date, through the influence of his uncle's brother, Samuel Lysons, a junior clerkship in the branch Record Office at the Tower of London; it was, however, from Henry Petrie (who soon after this succeeded Lysons at the Tower) that he received his education as an archivist. On Petrie's retirement, the compilation of the Monumenta Historica, published in 1848, was entrusted to him, and to this work he wrote the General Introduction. While at the Tower he also edited several publications of the Record Commission: the Close Rolls from 1204 to 1227 (1833–1844); the Patent Rolls for the reign of King John, 1201 to 1216, with an historical preface and itinerary of the king (1835); the Norman Rolls, 1200–1205 and 1417–1418 (1835); the Fine Rolls of the reign of John (1835); the Charter Rolls of the reign of John, with a descriptive introduction (1837); the Liberate Rolls for the same king's reign (1844); and the Modus Tenendi Parliamentum (1846). His proficiency in palaeographic knowledge persuaded Lord Langdale, who was Master of the Rolls in 1838 (the date of the Public Record Office Act), to offer him the post of Deputy Keeper (i. e. chief executive officer) at the new Record Office; force of ministerial pressure, however, compelled Lord Langdale ultimately to appoint Sir Francis Palgrave to the post. Hardy succeeded Palgrave as Deputy Keeper on 15 July 1861, and held the appointment to his death. As the head of his department he did much to render the records already in the custody of the Master of the Rolls accessible to the public, and muniments of three palatinates: Durham, Lancaster, and Cheshire were brought up to London and thrown open to inspection during his tenure. The appointment of the Historical Manuscripts Commission in 1869 was also largely due to his influence, and he was one of the first commissioners.

Құрметтер

Харди 1869 жылы рыцарь дәрежесіне көтерілді.

Жеке өмір

Харди екі рет үйленген: алғашқысы капитан Чарльз Эндрюстің қызы Франсис, екіншісі – Чарльз Макдауэллдің қызы Мэри Энн. Оның қызы Иза Даффус Харди (1850–1922) де жазушы болған. Ол 1878 жылдың 15 маусымында қайтыс болды.

Жарияланымдар

1861 жылы Рекорд кеңсесінің орынбасары болып тағайындалғаннан кейін Харди «Роллс» сериясы үшін «Ұлыбритания және Ирландия тарихына қатысты қолжазбалардың сипаттамалық каталогы» (1862–1871), «Регистр Палатин Дунельмский» (1873–1878) және Раймердің «Foedera» еңбегінің ағылшын тіліндегі мазмұндамасы (1869) редакторы болды. Осы еңбектерден бөлек, ол ағылшын тарихына қатысты Венецияда сақталған құжаттар және Бодли кітапханасындағы қағаздар жинағы туралы есептер дайындады. Қоғамдық мұрағаттармен байланысты жұмысынан өзге, ол Афанасийлік Символдың болу мерзіміне қатысты пікірсайысқа қатысты. Бұрын Коттон қолжазбаларында болған, ал қазір Утрехт университетінде сақталатын Символдың қолжазбасының ежелгілігі мен нақтылығын қорғады. 1843 жылы ол «Лорд-канцлерлер каталогы, Ұлы мөрді сақтаушылар және т.б.» деген тақырыппен тарихтың әр кезеңіндегі түрлі заң қызметкерлерінің пайдалы тізімін жасады, ал 1852 жылы оның досы және демеушісі Лорд Лэнгдейлдің өмірін жариялады. Ол «Close Rolls, Rotuli litterarum clausarum, 1204–1227» (2 том, 1833–1844) басылымын «Құқық және әділдік соттарының тарихымен бірге Close Rolls-тың сипаттамасы» деген кіріспемен және «Patent Rolls, Rotuli litterarum patentium, 1201–1216» (1835) басылымын «Патент Rolls-тың сипаттамасы, оған король Джонның саяхат жоспары қосылған» деген кіріспемен редакциялады. Ол сондай-ақ «Rotuli de oblatis et finibus» (1835) еңбегін, король Джонның кезеңіне қатысты материалдарды; «Rotuli Normanniae, 1200–1205 және 1417–1418» (1835) еңбегін, Нормандия герцогтығына қатысты ағылшын патшаларының хаттары мен жарлықтарын; «Charter Rolls, Rotuli chartarum, 1199–1216» (1837) еңбегін, жарғылардың құрылымына қатысты мәліметтермен бірге; «Liberate Rolls, Rotuli de liberate ac de misis et praestitis regnante Johanne» (1844) және «Modus Tenendi Parliamentum» (1846) еңбегін аудармасымен редакциялады. Ол «Лорд-канцлерлер каталогы, Ұлы мөрді сақтаушылар, Роллдардың иелері және Кенсерлік соттың қызметкерлері» (1843); Генри Петридің «Monumenta historica Britannica» (1848) кіріспесін; және Ұлыбритания мен Ирландия тарихына қатысты материалдардың сипаттамалық каталогын (3 том, 1862–1871) жазды. Ол Вильгельм Малмсберидің «De gestis regum anglorum» (2 том, 1840) еңбегін редакциялады; Джон Ле Невтің «Fasti ecclesiae Anglicanae» (3 том, Оксфорд, 1854) еңбегін жалғастырып, түзетті; және Чарльз Трайс Мартинмен бірге Джеффри Геймардың «L'Estorie des Engles» (1888–1889) еңбегін редакциялады және аударды. Ол Раймердің «Foedera» еңбегіндегі құжаттардың ағылшын тіліндегі мазмұндамасын (3 том, 1869–1885) жазды және 1837 жылдан 1851 жылға дейінгі қоғамдық мұрағаттар тарихы туралы «Генри, Лорд Лэнгдейлдің өмірі» (1852) естеліктерінде баяндады. Харди Афанасийлік Символдың мерзіміне қатысты пікірсайысқа қатысып, «Утрехт Забуршысымен байланыста Афанасийлік Символ» (1872) және «Утрехт Забуршысы туралы қосымша есеп» (1874) еңбектерін жазды.

After his appointment as Deputy Keeper of the Record Office in 1861 Hardy edited, for the Rolls Series, A Descriptive Catalogue of MSS relating to the History of Great Britain and Ireland (1862–71), the Registrum Palatinum Dunelmense (1873–1878), and a Syllabus in English of Rymer's Foedera (1869); and he also commenced for the same series Lestorie des Engles solum Geffrei Gaimar. Besides these works he made reports on the documents preserved at Venice relating to English history, and on the collection of papers at the Bodleian Library. Besides his work in connection with the public records, he contributed to the controversy concerning the probable date of the Athanasian Creed. He argued in favour of the antiquity and authenticity of the manuscript of the creed formerly among the Cotton manuscripts and now in Utrecht University. In 1843, he prepared, under the title of A Catalogue of the Lords Chancellors, Keepers of the Great Seal, &c., a useful list of various legal officials in successive periods of history, and in 1852 published the life of his friend and patron, Lord Langdale. He edited the Close Rolls, Rotuli litterarum clausarum, 1204–1227 (2 vols., 1833–1844), with an introduction entitled "A Description of the Close Rolls, with an Account of the early Courts of Law and Equity"; and the Patent Rolls, Rotuli litterarum patentium, 1201–1216 (1835), with introduction, "A Description of the Patent Rolls, to which is added an Itinerary of King John." He also edited the Rotuli de oblatis etfinibus (1835), which deal also with the time of King John; the Rotuli Normanniae, 1200–1205, and 1417–1418 (1835), containing letters and grants of the English kings concerning the duchy of Normandy; the Charter Rolls, Rotuli chartarum, 1199–1216 (1837), giving with this work an account of the structure of charters; the Liberate Rolls, Rotuli de liberate ac de misis et praestitis regnante Johanne (1844); and the Modus Tenendi Parliamentum, with a translation (1846). He wrote A Catalogue of Lords Chancellors, Keepers of the Great Seal, Masters of the Rolls and Officers of the Court of Chancery (1843); the preface to Henry Petrie's Monumenta historica Britannica (1848); and Descriptive Catalogue of Materials relating to the History of Great Britain and Ireland (3 vols., 1862–1871). He edited William of Malmesbury's De gestis regum anglorum (2 vols., 1840); he continued and corrected John Le Neve's Fasti ecclesiae Anglicanae (3 vols., Oxford, 1854); and with Charles Trice Martin he edited and translated L'Estorie des Engles of Geoffrey Gaimar (1888–1889). He wrote Syllabus in English of Documents in Rymer's Foedera (3 vols., 1869–1885), and gave an account of the history of the public records from 1837 to 1851 in his Memoirs of the Life of Henry, Lord Langdale (1852). Hardy took part in the controversy about the date of the Athanasian Creed, writing The Athanasian Creed in connection with the Utrecht Psalter (1872); and Further Report on the Utrecht Psalter (1874).