Кіріспе

Ағылшын өнер жинаушысы және антикварі (1737–1805) британдық қарулы күштердің офицері.

Чарльз Таунли (1 қазан 1737 – 3 қаңтар 1805) – ағылшын елінің бай помещик, антикварі және коллекционер, Таунли әулетінің мүшесі. Ол Италияға үш мәрте сапар шегіп, антикалық мүсіндер, вазалар, монеталар, қолжазбалар, және ескі шеберлердің суреттері мен картиналарын сатып алды. Оның коллекциясынан ең маңызды туындылардың көпшілігі, әсіресе Таунли мәрмәрлері (немесе Таунли мәрмәрлері) қазір Британ мұражайының грек және рим антиктері бөлімінде сақталуда. Бұл мәрмәрлер сол кезде, және бүгінге дейін, Эльгин мәрмәрлерімен салыстырғанда көлеңкеде қалып отыр.

Өмірбаян

Чарльз Таунли 1737 жылдың 1 қазанында Англияда, Ланкаширдегі Бернлидің жанындағы Тоунли Холл отбасылық үйінде дүниеге келді. Ол Уильям Таунлидің (1714–1741) және Сесилияның үлкен ұлы, Ланкаширдің Стандиштен шыққан Ральф Стандиштің қызы және мұрагері, Норфолк герцогының 6-шы герцогы Генри Ховардтың немересі болды. Католик отбасында туғандықтан, ол мемлекеттік қызметтен де, ағылшын университеттерінен де шеттетілді. Білімін Дуайдағы ағылшын колледжінде алды, содан кейін биолог және рим-католик дін қызметкері Джон Турбервилл Нидхэмнің жетекшілігінде оқыды. Ол өз мүлігін жақсартты. 1765 жылы Англиядан Ұлы саяхатқа шығып, Римде бекініс орнатты. Оның жинаған заттары 1778 жылы Парк-стритте мақсат үшін салынған үйге, қазіргі Queen Anne's Gate, №14, Лондонның Вест-Энд аймағына орналастырылды. Ол 1805 жылдың 8 қаңтарында сол жерде қайтыс болды. 1791 жылдың наурыз айында Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. 1786 жылы Дилетанттар қоғамының мүшесі болды және 1791 жылы Британ мұражайының қамқоршысы аталды. Таунлидің күнделіктері, есеп кітаптары, шоттары, хаттары және каталогтары бар үлкен мұрағаты 1992 жылы Британ мұражайына қосылды. Оның серігі және досы, мүсінші Джозеф Ноллекенс 1807 жылы Таунлидің Каррара мәрмәрінен жасалған бюстін жасады. Бюст Таунлиді тек бас және мойны бейнеленген, иықтары мен қолдары жоқ, жалаңаш мойны, шашы шалақ және ойлы мінезі бар күйде көрсетеді. Ұлттық мұра ескерткіш қоры, 2008 жылғы есепінде бюсті «шеберлікпен орындалған» деп сипаттады және бюсті сатып алуға 187 000 фунт стерлинг көмектесті, осылайша ол коллекционердің бұрынғы отбасылық үйі Бернлидің шетіндегі Таунли Холл мұражайына қайтарылды.

Иоганн Зоффань суреті

Чарльз Таунли отбасының ең танымал мүшесі болды, ал қазір Таунлиде сақталатын қазыналардың бірі – Йохан Зоффани салған, Таунлидің лондондық үйіндегі әңгімесінің суреті. Ол өзінің ең маңызды мүсіндерінің (қырықтан астам бейнеленген) қиялға қосылған орналасуымен оралған. Онымен бірге үш әріптес зергер – палеограф Чарльз Астл, құрметті Чарльз Фрэнсис Гревилл, Ф.Р.С. және Пьер Франсуа Хьюг д’Ханкарвилл талқылап отыр. Алдыңғы жағында Таунлидің «Дискобол», «Қабық ұстаған нимфа» (оның ең танымал нұсқасы Боргезе коллекциясында сақталған) және Барберини стиліндегі Фаун мүсіндері тұр. Оттық алдындағы тұғыршада Барберини коллекциясынан алынған «Күрескен балалар» мүсіні 1768 жылы Таунли жасаған алғашқы маңызды сатып алу болды (Винкельман оны Поликлеиттің жоғалған түпнұсқасы деп анықтаған). Шындығында, Таунлидің грек мүсіндерінің арасында тек сол қабырғадағы қабір рельефі, қабырға тірегіне қойылған Менада бюсті ғана түпнұсқа болып көрінеді. Зоффанидің Таунли мәрмәрлерінің жинағындағы кішкентай жазу үстелінде «Клити бюсті» орналасқан. Ол мәрмәр, гипс және париандық мәрмәрге ұқсас ақ бисквит фарфорынан жасалған париандық бұйымдар түрінде кеңінен көшірілген. Гете осыдан екі данаға ие болған. «Клити бюсті» Таунлидің ең сүйікті мүсіні болған және 1780 жылғы католиктерге қарсы бүлік кезінде үйінен қашқанда оны өзімен бірге алып кеткен. Остияда Гавин Гамильтон тапқан және Папалық штаттан жасырын түрде екі бөлікке бөлініп әкелінген «Таунли Венерасы» римдік құдық басындағы барабан тәрізді тұғыршада орналасқан. Артындағы кітап сөресінде тұрған мәрмәр «Таунли вазасы» да жасырын түрде экспортталған, ол 1774 жылы Гавин Гамильтон Монте Кагнолодан қазып шығарған.