Кіріспе
Француз генералы Жан Шарль Пишегру (16 ақпан 1761 – 5 сәуір 1804) – Революциялық соғыстардың француз генералы. Оның басшылығымен француз әскерлері Бельгия мен Нидерландыны жаулап алды, содан кейін Рейн майданында шайқасты. Оның роялистік көзқарастары 1797 жылғы 18 Фруктидор төңкерісі кезінде оның биліктен айырылуына және Француз Гвианасының Каен қаласында түрмеге қамалуына себеп болды. Лондонға қашқаннан кейін Александр Корсаковтың штабына қосылып, ол Францияға оралып, Наполеонды биліктен құлату мақсатында Пишегру заговорларын жоспарлады, бұл оның тұтқындалуына және өліміне әкелді. Оның тегі Триумф аркасының 3-бағанасына жазылған атаулардың бірі.
Jean Charles Pichegru (ʒɑ̃ ʃaʁlə piʃˈɡʁy; 16 February 1761 – 5 April 1804) was a French general of the Revolutionary Wars. Under his command, French troops overran Belgium and the Netherlands before fighting on the Rhine front. His royalist positions led to his loss of power and imprisonment in Cayenne, French Guiana during the Coup of 18 Fructidor in 1797. After escaping into exile in London and joining the staff of Alexander Korsakov, he returned to France and planned the Pichegru Conspiracy to remove Napoleon from power, which led to his arrest and death. Despite his defection, his surname is one of the names inscribed under the Arc de Triomphe, on Column 3.
Ерте өмір және мансап
Пишегру сол кездегі Франш-Контеде (қазір Францияның Юра департаментіне қарасты) Арбуада (немесе, Шарль Нодьеге сәйкес, Арбуаға жақын Лес-Планш, Лонс-ле-Саульнье қаласының жанында) шаруа отбасында дүниеге келген. Арбуа монахтарына оның білімі тапсырылды, оны Бриен-ле-Шато әскери мектебіне жіберді. Ол математикадан сабақ берді, оның шәкірттерінің арасында жас Наполеон Бонапарт болды. 1783 жылы ол 1-ші артиллерия полкіне қабылданды, онда ол тез арада адъютант-екінші лейтенант шеніне көтерілді және қысқа мерзімге Америка Тәуелсіздік соғысында қызмет етті. 1789 жылы революция басталғанда, ол Безансондағы Якобин клубының жетекшісі болды, ал Гард департаментінің еріктілер полкі қаладан өтіп бара жатқанда, ол подполковник болып сайланды.
Рейн маңы
Оның полкінің жақсы жағдайы Рейндегі француз революциялық армиясының бөлімінде байқалды, және оның ұйымдастыру қабілеті оны штабқа тағайындады, содан кейін генерал де бригада шеніне көтерді. 1793 жылы Лазар Карно мен Луи де Сент-Жюст нәтижелі бола алатын ротуриер (аристократиялық емес) генералдарды табуға жіберілді (қараңыз: Француз революциялық соғыстарындағы 1793 жылғы науқандар). Карно Жан-Батист Журданды, ал Сент-Жюст Луи-Лазар Хоше мен Пишегрюді тапты. Алғашқыда Пишегрю генерал де дивизия және Жоғарғы Рейн дивизиясының командирі болып тағайындалды. Рейн армиясының бас қолбасшысы болып тағайындалған Пишегрю 1793 жылы Хагену шайқасында Дагоберт Зигмунд фон Вурмсердің коалициялық армиясына шабуыл жасады. Бірнеше апта бойы коалициялық күштер қатал шайқастарда бірте-бірте кері шегінді. Желтоқсан айының соңында Фрошвиллер шайқасында Хоше бастаған Мозель армиясының араласуы Вурмсердің Эльзастан кетуіне әкеп соқты. Виссембургтің екінші шайқасында Пишегрю Хошенің басқаруына берілді, ол қиын басшы болып шықты. Дегенмен, француздар тағы да жеңіске жетіп, Вурмсерді Рейннің шығыс жағалауына шегінуге мәжбүр етті, ал пруссиялық армия Майнцке қарай қайтарылды.
Солтүстік майдан
1793 жылдың желтоқсанында Хоше, мүмкін, әріптестерінің жала жабуына байланысты тұтқындалды, ал Пишегру Рейн және Мозель армиясының бас қолбасшысы болды. 1794 жылдың ақпанында ол Жорданды Солтүстік армияда алмастырып, сол жыл ішінде үш ірі науқан жүргізді. Ұлыбритания Корольдігінің, Нидерланд Республикасының және Габсбург Австриясының әскерлері Самбрден Солтүстік теңізге дейін берік позицияны ұстады. Австрия орталығын бұзуға тырысқаннан кейін Пишегру кенеттен олардың сол қанатына шабуыл жасап, Кассель, Менен және Куртре шайқастарында Клерфайт графына жеңіліс сыйлады, ал оның қолбасшысы Жозеф Суам 1794 жылдың мамырында Туркуэн шайқасында Кобург принці Жосиясқа қарсы жеңіске жетті. Тыныштық кезеңінен кейін, Пишегру Ипрді қоршауға алғандай болды, содан кейін Клерфайтқа тағы шабуыл жасап, Розеларе және Хугледеде жеңді. Ал Журдан, жаңа аталған Самбр және Мёз армиясына басшылық етумен, Флерус шайқасында (27 маусым 1794) австриялықтардың шабуылдарына тойтарыс берді, нәтижесінде Одақтас әскерлер Төмен елдерден кетуге мәжбүр болды. Пишегру екінші науқанын 18 қазан күні Мёз өзенін кесіп өтумен бастады, Нимвегенді алғаннан кейін австриялықтарды Рейннен тысқары жерге ығыстырды. Англо-Гановер армиясы Ваалдың артына шегінді. Содан кейін Пишегру әскерлері қыстауға дайындалып жатқанда, Конвент Солтүстік армияға қысқы науқан жүргізуге бұйрық берді. 27 желтоқсанда екі бригада Мёз өзенін мұз үстінен кесіп өтіп, Боммелвардты басып алды. 10 қаңтарда Пишегру армиясы Ваал мұзын Зальтбоммель мен Нимвеген аралығында кесіп өтіп, 13 қаңтарда Утрехтке кірді, ол 16-сы күні капитуляциялады. Англо-Гановер армиясы Ижсельдің артына шегініп, содан кейін Гановер мен Бременге қайта шегінді. Голландия су жолын мұздатып, Пишегру 20 қаңтарда Амстердамға Батавия революциясынан кейін жетті. Келесі айда француздар Нидерланд Республикасының қалған бөлігін басып алды. Бұл үлкен жеңіс ерекше оқиғалармен белгіленді, мысалы, француз гусарларының Ден-Хелдерде голланд флотын басып алуы және Амстердамдағы француз батальондарының ерекше тәртібі, олар Еуропаның ең бай қаласын тонау мүмкіндігіне ие болғанымен, өзін ұстап тұрды.
Термидор және анықтамалық
Сент-Жюсттың бұрынғы әріптесі болғанмен, Пишегру Термидориялық реакцияға қызметін ұсынды. Ұлттық конвенттен «Отан құтқарушысы» (Sauveur de la Patrie) атағын алғаннан кейін, 12 Germinal (1 сәуір) күні конвентке қарсы көтерілген Париждің сан-кюлоттарын басып таңдырды. Одан кейін Пишегру Солтүстік, Самбр және Мёз, Рейн армияларына басшылық етті, Рейнді күшпен кесіп өтіп, 1795 жылдың мамырында Мангеймді жаулап алды.
Роялистерге ауысу
Генерал ретінде ең жоғары даңққа ие болғанмен, Пишегру өзінің әріптесі Журданның жеңіліске ұшырауына рұқсат берді, барлық жоспарларын жауға жасырып берді және Франция патшасы Людовик XVIII-ді қайтадан таққа отырғызу үшін жасалған қастандық ұйымдастыруға қатысты. Бұл жоспарлар күдік тудырды, және ол 1795 жылдың қазан айында Директорияға отставкасын ұсынғанда, ол дереу қабылданды (оған өте күлкілі болды). Ол ар-ұятсыздықпен отставкаға шықты, бірақ 1797 жылдың мамыр айында Бес жүздік кеңеске роялистердің жетекшісі ретінде сайлануға қол жеткізді.
Төңкеріске ұмтылу және өлім
Пичегру мемлекеттік төңкеріс жасау жоспарлаған, бірақ 18 Фруктидордағы патшаға қарсы төңкеріс кезінде тұтқындалды және 1797 жылы он төрт адаммен бірге Каеннеге, Француз Гвианасына жер аударылды. Ол тағы жеті адаммен бірге қашып, Парамарибоға қашып кетті. Губернатор Де Фридеричи оларға кемеге мініп, Америка Құрама Штаттарына баруға рұқсат берді. Содан кейін ол Лондонға барып, басқа француз эмигранттарымен қосылды. Ол 1799 жылғы науқанда генерал Александр Римский-Корсаковтың штабында қызмет етті. Пичегру 1803 жылғы тамызда Жорж Кадудалмен бірге Парижге барып, Бірінші консул Наполеон Бонапартқа қарсы роялистік көтеріліс ұйымдастыруға басшылық етті. Досының сатуы салдарынан Пичегру 1804 жылғы 28 ақпанда тұтқындалды және 6 сәуірде таңертең түрмеде мойны қысылып өлтірілген күйде табылды. Үкімет оның өз-өзіне қол жұмсағанын хабарлады, бірақ Наполеонды оның өліміне тапсырыс бергені үшін жиі айыптады. Дегенмен, Наполеонның қатысқанына көп дәлел жоқ. Оның жақтастары Наполеонның Пичегруды өлтіруден ешқандай пайда көре алмайтынын, әсіресе д'Энгиеннің өлім жазасынан кейін Еуропаның барлық патшалықтары ашуға іштенгенін жиі айтады. Пичегру Париждің бұрынғы Рю де Ферде кіреберісі орналасқан және 1824 жылы жабылған Сент-Катрин зиратына жерленді.