Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оригами модельдерінің бүктелуін сипаттауға арналған схемалық жүйе. Йошизава-Рандлет жүйесі – оригами модельдерінің бүктелуін сипаттау үшін қолданылатын схемалық жүйе. Көптеген оригами кітаптары модельдерді құрастыру үшін қолданылатын негізгі оригами техникаларын сипаттаумен басталады. Сонымен қатар, құрастырудың алғашқы қадамы ретінде жиі қолданылатын бірнеше стандартты негіздер бар. Модельдер әдетте, құрастыруға қатысты техникалардың күрделілігіне байланысты төмен, орташа немесе жоғары деңгейдегі шеберлікті талап ететін болып жіктеледі.
A diagramming system for describing the folds of origami models. The Yoshizawa–Randlett system is a diagramming system used to describe the folds of origami models. Many origami books begin with a description of basic origami techniques which are used to construct the models. There are also a number of standard bases which are commonly used as a first step in construction. Models are typically classified as requiring low, intermediate or high skill depending on the complexity of the techniques involved in the construction.
Тарих
Диаграмма жасау тұжырымы 1797 жылы жарық көрген «Сенбазуру Орика́та» кітабында пайда болды – бұл ең алғаш жарияланған оригами кітабы. Осы кітаптағы диаграммалар өте түсініксіз болды және көбінесе бүктеу процесінің нәтижесін ғана көрсетті, соның салдарынан модельді қалай жасау керектігіне бүктеушінің көзі жетпеді. Кейінірек жарық көрген кітаптар модельдің қалай бүктелетінін нақты көрсету үшін жүйе жасауға кірісті. Бұл жүйелер әртүрлі символдар жиынтығынан бастап, әр қадамның суретіне немесе эскизіне дейін, бүктеу қозғалысын көрсетуге тырысқан әр түрлі әдістерді қамтыды. Алайда, ешқайсысы барлық модельдерді диаграммалауға жеткіліксіз болды, сондықтан ешқайсысы кеңінен қабылданбады. 1950-ші және 1960-шы жылдары Акира Йошизава диаграмма жасау жүйесін ұсынды. Ол 1954 жылы жарық көрген өзінің алғашқы монографиясында, «Атараши Оригами Гейдзюцу» (Жаңа Оригами Өнері) атты еңбегінде диаграммалық белгілеулерді енгізді. Ол тау және аңғар бүктеулерін көрсету үшін нүктелі және штрихталған сызықтарды, сондай-ақ «көлем беру» және «дөңгелектеу» сияқты бірнеше басқа символдарды қолданды. Бұл жүйе Сэмюэл Рэндлетт пен Роберт Харбиннің назарына ілігіп, олар «бұру» және «жақындату» сияқты бірнеше символдарды қосып, оны стандарт ретінде қабылдады. Йошизава – Рэндлетт жүйесі алғаш рет Сэмюэл Рэндлетттің 1961 жылғы «Оригами Өнері» еңбегінде сипатталды. Содан кейін ол халықаралық оригами қауымдастығында дефолтты жүйе ретінде қабылданды және бүгінгі күнге дейін кеңінен қолданылып келеді.
The concept of diagramming originated in the 1797 book “Senbazuru Orikata”, the first origami book ever published. The diagrams in this book were very unclear, and often only showed the result of the folding process, leaving the folder unsure how the model was created. Later books began to devise a system of showing precisely how a model was folded. These ranged from an unwieldy set of symbols to a photograph or sketch of each step attempting to show the motion of a fold. None of these systems were sufficient to diagram all models, and so none were widely adopted. In the 1950s and '60s, Akira Yoshizawa proposed a system of diagramming. He introduced its diagramming notation in his first published monograph, Atarashi Origami Geijutsu (New Origami Art) in 1954. He employed dotted and dashed lines to represent mountain and valley folds, and a few other symbols such as the “inflate” and “round” symbols. This system caught the attention of Samuel Randlett and Robert Harbin, who added a few symbols such as “rotate” and “zoom in”, and then adopted it as the standard. The Yoshizawa–Randlett system was first described in Samuel Randlett's Art of Origami in 1961. It was then accepted as the default throughout the international origami community, and is still in general use today.
Ортақ операциялар
Мұнда көрсетілген операциялардың барлығы дерлік кең таралған. Жиырылған жиырылымдар мен кері жиырылымдар көбінесе екі бүктеме бұрышта жасалады. Бұрышты кері бүктеу әдетте аяқтарды немесе құс басын жасау үшін қолданылады. Құйма бүктемесі – жоғары деңгейдегі шеберлікке қадам. Мұнда көрсетілген түрі ашық құйма деп аталады, ал жабық құйма деп аталатын тағы бір түрі бар, ол жапсырмалары көрінбейтін үшбұрышты қалта жасайды. Ең қарапайым жағдайларда модельді жартылай ашып, содан кейін құйма орнында бүктеуге болады.
The operations shown here are all fairly common. The pleat folds and reverse folds are often done with the two creases at an angle. Reverse folds of a corner are typically used to produce feet or birds heads. The sink fold is considered an intermediary to high skill. The version shown here is called an open sink and there is another version called a closed sink which generates a triangular pocket with no flaps showing. In simple cases the model can be partly unfolded and then folded with the sink in place.
Құрама бүгілімдер
Скуош бүктемесі кем дегенде екі қабатты қақпақпен басталады (мысалы, су бомбасының бір қақпағы). Бұл қақпақтың жабық нүктесінен ортасына дейін радиалды бүктеңіз. Қақпақты ашып, екі жаққа бүктеу арқылы екі іргелес қақпақ жасаңыз. Қоян құлағы бүктемесі диагональ бойынша сілтемелік қиылыспен басталады. Сілтемелік қиылыстың бір жағынан қарама-қарсы бұрыштардан екі радиалды бүктеңіз; нәтижедегі қақпақты бұрынғы жиектері түзу сызықта болатындай төмен қарай бүктеңіз. Жапырақша бүктемесі екі қосылған қақпақтан басталады, олардың әрқайсысы кем дегенде екі қабатты болады (мысалы, алдын ала негіздің екі қақпағы). Екі қақпақ сілтемелік қиылыс арқылы бір-біріне бекітіледі. Ашық нүктеден екі радиалды бүктеңіз, сонда ашық жиектері сілтемелік қиылыс бойымен жатады. Бұл екі радиалды бүктемені ашыңыз. Қиылыстардың ұштарын қосып, жоғарғы жағынан үшбұрышты қиылыс жасаңыз. Бұл бүктемені де ашыңыз. Ашық нүктеден бір қабатты жоғары қарай бүктеп, қолданыстағы қиылыстарды пайдаланып тегістеңіз. Жапырақша бүктемесі – сілтемелік қиылыс бойымен байланысқан екі жақтан жапсарған қоян құлағына тең.
A squash fold starts with a flap with at least two layers (for example, one flap of a waterbomb base). Make a radial fold from the closed point down the center of this flap. Open the flap and refold downward to make two adjacent flaps. A rabbit ear fold starts with a reference crease down a diagonal. Fold two radial folds from opposite corners along the same side of the reference crease; the resulting flap should be folded downwards so that the previous edges are aligned. A petal fold starts with two connected flaps, each of which has at least two layers. (For example, two flaps of a preliminary base). The two flaps are attached to each other along a reference crease. Make two radial folds from the open point, so that the open edges lie along the reference crease. Unfold these two radial folds. Make another fold across the top connecting the ends of the creases to create a triangle of creases. Unfold this fold as well. Fold one layer of the open point upward and flatten it using the existing creases. A petal fold is equivalent to two side by side rabbit ears, which are connected along the reference crease.
Оригами негіздері
Оригамиде көптеген модельдер жасалатын бірнеше негізгі түрі бар. Жалпы, «негіз» термині модельдің соңғы бүктелуі мен пішімделуіне дейін жасалған қағаз бүктемесін білдіреді. Төменде көрсетілгендер дәстүрлі оригами негіздері ретінде қабылданған. Блинц негізі – квадраттың төрт бұрышын ортаға қарай бүктеу арқылы жасалады, бұл блинцке ұқсас. Содан кейін алынған квадратты кез келген негізді жасау үшін немесе қайтадан блинцтеу үшін бастапқы нүкте ретінде пайдалануға болады. Бұл жағдайда, негізде бүктеуге арналған көбірек нүктелер пайда болады. Құшқар негізі – квадраттың екі жақын қабырғасын диагональ бойымен біріктіретін екі аңғар қатпарынан тұрады. Балық негізі – екі қарама-қарсы бұрышта диагональдық сызық бойынша жасалған екі радиалды қатпардан тұрады. Қалған екі бұрыштағы жапырақшалар бір бағытта төмен қарай мұқият бүктеледі. Басқаша айтқанда, бұл екі тіркелген қоян құлағына ұқсайды. Су бомбасы негізі – квадраттың диагональдары бойынша екі тік аңғар қатпарынан және квадраттың ортасы бойынша екі тік тау қатпарынан тұрады. Бұл қатпар үлгісі содан кейін су бомбасы негізін құру үшін қысылады, ол төрт теңқабырша тікбұрышты үшбұрышты жақтаулары бар теңқабырша тікбұрышты үшбұрыштан тұрады. Су бомбасы негізі – іштен сыртқа қарай жасалған алдын ала бүктеме. Алдын ала бүктеме – квадраттың бұрыштарын екіге бөлетін екі тік тау қатпарынан және квадраттың қабырғаларын екіге бөлетін екі тік аңғар қатпарынан тұрады. Содан кейін қағаз төрт теңқабырша тікбұрышты үшбұрышпен төртбұрышты пішінге келтіріледі. Ол кейде Төртбұрыш негізі деп те аталады. Құс негізі немесе журавль негізі – алдын ала бүктемеден тұрады, онда алдыңғы және артқы жақтар жоғары қарай жапырақшалармен бүктеледі. Бақа негізі – су бомбасы негізімен немесе алдын ала бүктемеден басталады. Барлық төрт жақтау «сқаш» әдісімен бүктеледі (екеуінің де нәтижесі бірдей), содан кейін бұрыштары жоғары қарай жапырақшалармен бүктеледі.
In origami, there is a series of several bases that many models are created with. In general, "base" refers to any folded paper that immediately precedes final folding and shaping of the model to be. The ones listed below are generally accepted as the traditional origami bases. A blintz base is made by folding the corners of a square into the center, similar to the blintz pancake. The resulting square can then be used as the starting point for any base or blintzed again. The resulting base will then have more points available for folding. The kite base is merely two valley folds that bring two adjacent edges of the square together to lie on the square's diagonal. The fish base consists of two radial folds against a diagonal reference crease on each of two opposite corners. The flaps that result on the other two corners are carefully folded downwards in the same direction. In other words, it consists of two side by side rabbit ears. The waterbomb base consists of two perpendicular valley folds down the diagonals of the square and two perpendicular mountain folds down the center of the square. This crease pattern is then compressed to form the waterbomb base, which is an isosceles right triangle with four isosceles right triangular flaps. The waterbomb base is an inside out preliminary fold. The preliminary fold consists of two perpendicular diagonal mountain folds that bisect the corners of the square and two perpendicular valley folds that bisect the edges of the square. The paper is then collapsed to form a square shape with four isosceles right triangular flaps. It is sometimes called the Square Base
The bird base, or crane base, consists of a preliminary fold with both the front and the back sides petal folded upward. The frog base starts with a waterbomb base or preliminary fold. All four flaps are squash folded (the result is the same in either case), and then the corners are petal folded upward.
Жоғары біліктіліктер
Swivel fold термині еркін анықталғандықтан, оны сипаттау қиын, себебі "swivel folds" деп аталатын көптеген түрлері бар. Дегенмен, әдетте, swivel fold қағаздың бір жапырағының белгілі бір нүктеде немесе төбеде "айналуынан" және осы нүктеге немесе төбеге жалғанған қағаздың тағы бір жапырағының немесе жиегінің соның айналасында тартылуынан тұрады. Кернеулі құс негізіндегі бүктемелердің көпшілігі әдеттегі құс негізінде де кездеседі. Осы құс негізін жасағанда, үшбұрыштың ортаңғы бұрышын барлық қабаттар арқылы бүктеуге көз жеткізіңіз. (Толық ашсаңыз, қағаздың ортасында кішкентай шаршыны көресіз.) Құс негізін жасағаннан кейін, қағазды жартылай ашып немесе құс негізінің екі қарама-қарсы бұрышын "созуға" болады. Осы екі бұрыш, оларға жалғанған жапырақтар және орталық шаршы бәрі тегіс жатады. Қалған екі жапырақ пирамида пішіндес болады. Пирамидадағы әрбір жапырақты "қоян құлағы" етіп бүктеңіз, сонда модель тегіс болады. Барлық жиектер модельдің орта сызығы бойымен орналасуы керек. Кернеулі құс негізі Лэнгтің аққалпақ бүркітінде, Гринбергтің есегінде және басқа да жоғары деңгейдегі және күрделі модельдерде қолданылады. Ашық шұңқыр әдетте қағазды ашу және модельдің ортасында су бомбасының негізін жасау үшін бүктемелерді кері бұруды қамтиды. Ашық қос шұңқыр ашық шұңқыр жасауға тең, содан кейін нүктенің бағытын кері бұру. Бұл crimp fold-тың шұңқырына түскен аналогы. Алдын ала бүктеме жасағаннан кейін бір қадамда жасалса, оны жасау бір ашық шұңқырдан оңайырақ болуы мүмкін, себебі оны ұқыпты түрде кері бұрудың қажеті жоқ. Ашық қос шұңқыр көптеген қораптық модельдерде қолданылады. Spread squash-ты да squash fold-тың шұңқырына түскен аналогы деп қарастыруға болады. Ол жабық жапырақты немесе twist fold-ты тегістеу үшін қолданылады (төменде қараңыз). Жапырақтың негізіне ұзын нүкте жасаудың орнына, spread squash жапырақтың негізінде кең жайылымды жасайды. Spread squash Энгельдің сегіз аяқты жәндігінің көздерінде, Маридің раушанында және басқа да орташа және күрделі модельдерде қолданылады. Жабық шұңқыр бір мезгілде шұңқырдың ішінде құлыптау жапырағын жасайды. Бұл қиын, себебі қағазды үшбұрыштан артық ашуға болмайды. Бұл техника Origami Forum-ның #462 тақырыбында көрсетілген. Жабық шұңқыр кейбір жоғары деңгейдегі және күрделі модельдерде кездеседі. Twist fold, аталымынан көрініп тұрғанындай, қағаздың бір бөлігін оның бастапқы орнына қатысты бұруды қамтиды. Бұрылған бөлік көпбұрыш болады; қажетті көптеген қолдау бүктемелері оның бұрыштарынан сәулеленетін бүктемелерді қамтиды. Маридің раушаны мұны бесбұрышқа қолданады. Сондай-ақ, бір конус тәрізді нүктені шексіз бұруға болады, қабырғаларын су бомбасының негізі сияқты құлатуға болады. (Егер бұл конус емес нүктемен, мысалы, су бомбасының негізімен сыналса, бүктеме ақырында spread squash-пен аяқталады.) Бұл нұсқа Томоко Фуседің көптеген модульдік қораптарында қолданылады. Unsink, немесе кейде ашық unsink, қағазды толық ашпай, қуыс қалтаны дөңес етеді, немесе ашық шұңқырдың кері процесі. Ол төмендегі жабық unsink-тен қиын, себебі қағазды unsink-теуге көмектесу үшін ұстауға болатын ішкі жапырақ жоқ, сондықтан қағазды ашу керек және unsink-телуге тиіс аймақ модельдің ішінен және арт жағынан сыртқа итеріледі (дөңес болуы үшін). Бұл Лэнгтің жәндіктерінде жиі кездесетін бүктеме. Жабық unsink әсер еткен қағазды толық ашпай, жабық шұңқырды кері бұрады. Теориялық тұрғыдан алғанда, бұл "жалғыз" жабық шұңқырдың кері процесі. Іс жүзінде бұл өте қиын, себебі қағазды "жарып" қоюға көбінесе тарту керек (ішіне емес), және ол бір мезгілде шұңқырдың ішінде жасырылған құлыптау жапырағын бүктеуді қамтиды. Алайда, оны ашық unsink-тен басқару оңай, себебі оны орнына қою үшін ішкі жапырақты тартуға болады; ашық unsink-те ұстауға ештеңе жоқ. Жабық unsink кейбір күрделі модельдерде, мысалы, Лэнгтің кейбір жәндіктерінде кездеседі.
The Swivel fold is difficult to describe as the term is loosely defined and there are so many different versions that could be called "swivel folds". However, generally swivel folds involve a flap of paper "swivelling" at a certain point or vertex and another flap or edge of paper, connected to the first, dragged around that point or vertex. Most of the creases in a stretched bird base are present in the regular bird base. When forming this bird base, make sure to crease the triangle at the center corner through all layers. (If you unfold completely, you will see a small square at the center of the paper.) After forming the bird base, either partially unfold the paper, and/or "stretch" two opposite corners of the bird base. These two corners, their associated flaps, and the central square will all lie flat. The other two flaps will form a pyramid. Rabbit ear each flap that is in the pyramid, so that the model lies flat. All of the raw edges will lie along the centerline of the model. The stretched bird base is used in Lang's Bald Eagle, Greenberg's Eeyore, and some other high intermediate and complex models. The open sink usually involves opening out the paper, and reversing creases to make a waterbomb base in the middle of the model. The open double sink is equivalent to making an open sink, and then open sinking the point in the opposite direction. It is a sinked analog of the crimp fold. When made in a single step (after pre creasing), it can be easier to make than a single open sink, because it does not require neatly reversing the point. The open double sink is used in many box pleated models. The spread squash can similarly be considered the sinked analog of the squash fold. It is used to flatten a closed flap or twist fold (see below). Instead of creating a long point to one side of the flap's base, the spread squash creates a wide splat around the flap's base. The spread squash is used in the eyes of Engel's Octopus, in Marie's Rose, and in some other intermediate and complex models. The closed sink simultaneously makes a locking flap inside of a sink. It is difficult because the paper cannot be opened out further than a triangle. This technique is illustrated in the Origami Forum's thread #462. The closed sink appears in some high intermediate and complex models. The twist fold involves, as the name implies, twisting a section of the paper with respect to its original position. The section twisted will be a polygon; the numerous required support creases include pleat folds radiating from its corners. Marie's Rose demonstrates this on a pentagon. It is also possible to twist a single conical point indefinitely, collapsing the sides in a waterbomb base like fashion as one goes. (If this is tried with a non conical point, such as the waterbomb base itself, eventually the fold will terminate in a spread squash.) This variant is used in many of Tomoko Fuse's modular boxes. Unsink, or sometimes open unsink, makes a concave pocket convex without fully unfolding the paper, or the opposite of an open sink. It is more difficult than the closed unsink below because there is no internal flap to grab onto to help unsink the paper, so the paper must be opened out and the area to be unsunk is pushed out (to be convex) from inside the model and from behind. It is a common fold in Lang's insects. The closed unsink inverts a closed sink without completely opening out the affected paper. In theory, it is "just" the opposite of a closed sink. In practice, it is very difficult, because the paper being "popped" into place usually must be pulled (not pushed), and because it involves simultaneously folding over a locking flap that is hidden inside the sink. However, it is easier to manipulate than an open unsink as there is an internal flap to pull to pop the unsink in place; in an open unsink there is nothing to hold. The closed unsink appears in some complex models, such as a few of Lang's insects.