Кіріспе

1778 жылы революциялық АҚШ пен Франция арасындағы әскери қорғаныс одағы.

Альянс шарты, сондай-ақ Франко-Американдық келісім деп те аталады, Ұлыбританиямен Америка революциялық соғысы кезінде Франция Корольдігі мен АҚШ арасында құрылған қорғаныс одағы болды. Ол 1778 жылдың 6 ақпанында Парижде король Людовик XVI және Екінші Континенттік Конгресс делегаттары қол қойған, Достық және сауда туралы келісіммен және басқа еуропалық одақтастардың кіруін қамтамасыз ететін құпия ережемен бірге қабылданды. Бұл келісімдер кейде Франко-американдық одақ немесе Альянс шарттары деп аталады. Келісімдер АҚШ-тың әлемдік аренаға ресми түрде енуін белгіледі және Американың жеңісіне шешуші әсер еткен АҚШ тәуелсіздігін Францияның тануын және қолдауын ресмилендірді. Альянс шартына Достық және сауда туралы келісімнен кейін бірден қол қойылды, онда Франция АҚШ-ты тәуелсіз мемлекет ретінде ресми түрде мойындаған алғашқы ел болды; бұл келісім екі ел арасында өзара сауда және теңіз жүзу құқықтарын орнатып, америкалықтардың шетелдік нарықтарға қол жеткізуін шектеген британдық теңіз шараларына тікелей қарсылық көрсетті. Осы сауда және дипломатиялық байланыстар Франция мен Ұлыбритания арасындағы қақтығысқа әкелуі мүмкін екенін ескере отырып, Альянс шарты мұндай жағдайда француз әскери қолдауын кепілдеді. Сондай-ақ, келісім екі елдің де Ұлыбританиямен жеке бейбітшілік келісімі жасауына тыйым салды және тұрақты қорғаныс пактісін жасау көзделді. Альянс шарты мен оның серіктес келісімдері бойынша табысты келіссөздер "колонистердің ең маңызды дипломатиялық жетістігі" деп есептеледі, өйткені ол Ұлыбританиямен соғыста маңызды көмек алуға мүмкіндік берді; келісімдерге сәйкес, американдықтарға материалдық, әскери және қаржылық қолдау көрсетілді. Кейбір тарихшылар Альянс шартына қол қоюды Американың тәуелсіз мемлекет ретінде де-юре танылуының бастауы деп санайды. Маңыздылығына қарамастан, Альянс шартымен байланысты кейінгі қиындықтар 19 ғасырдың басында оны күштен шығаруға әкелді, ал АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін ресми әскери одақтардан бас тартты.

Өмірбаян

Америкадағы он үш британдық колония 1776 жылы Ұлыбританиядан тәуелсіздік алған кезде, олардың ең айқын әлеуетті одақтасы Франция болды – Ұлыбританияның көп жылдық жауы және француз-үнді соғысынан кейін Америкадағы көптеген жерлерін жоғалтқан отаршылдық бәсекелесі. Франция басшылығы Ұлыбританияның жеті жылдық соғыстағы жеңісінен алаңдады, ол еуропалық күш тепе-теңдігін өзгертіп, 1763 жылы аяқталған Париж шартынан бастап кек алу соғысын жоспарлауға себеп болды. Француз сыртқы істер министрі Шоизол осы соғысты Испаниямен одақтасып, Франция-Испания күштерімен Ұлыбританияға шабуыл жасау арқылы көздеді. Шоизол 1770 жылғы Фолкленд аралдары дағдарысы кезінде соғысқа дайын болған, бірақ Людовик XV британдық теңіз күштерінің жиналуынан қорқып, Шоизолді қызметтен босатып, бас тартып қалды. [[Файл: Джозеф Сиффрейн Дуплессис Бенджамин Франклин Google Art Project. Бенджамин Франклиннің Франциядағы зор беделі Америка революциялық соғысында АҚШ-ты қолдау үшін Францияның көмегін алуға көмектесті. 25 қыркүйекте Континенттік конгресс Бенджамин Франклин басқаратын комиссарларға Адамстың жобалық келісіміне негізделген Франциямен келісім жасауды тапсырды, ол кейін Франциямен өзара сауда қатынастарын орнатуға бағытталған, бірақ француз үкіметінен әскери көмек алу мүмкіндігін атап өтпеген Ұлгілік келісімге айналды. Франциядан тікелей әскери көмек сұрамауға бұйрық берілгеніне қарамастан, американдық комиссарларға Франциямен ең артықшылықты сауда қатынастарын орнату және қосымша әскери көмек алу үшін жұмыс істеу тапсырылды, сондай-ақ испан делегаттарына АҚШ-тың Америкадағы испан жерлерін басып алу ниеті жоқ екенін сендіруге шақырылды, осылайша Испания Франция-Америка одағына қосылуы мүмкін болды. Олар Достық және сауда туралы келісім мен Одақ туралы келісімге қол қоюға әкелетін келіссөздерді бастады.

Шарттар мен ережелер

Альянс туралы шарт Франция үшін сақтандыру полисі болды, ол егер Ұлыбритания достық және сауда шартына қол қою нәтижесінде француздармен болған бейбітшілікті "тікелей жаулық әрекеттерімен немесе сауда мен теңіз қатынасына кедергі келтіру арқылы" бұзса, АҚШ-тың қолдауына кепілдік берді. Шарт әскери одақтың шарттары мен талаптарын белгіледі, британдықтармен жаушылықты аяқтау үшін болашақ бейбіт келісімдерге қол қою шарттарын анықтады және Испания сияқты басқа елдердің одақтас ретінде қосылуына мүмкіндік берді. 1778 жылдың 13 наурызында Франция Ұлыбританияға шарттарға қол қойғаны және АҚШ-ты тәуелсіз мемлекет ретінде мойындағаны туралы хабарлады; төрт күннен кейін Ұлыбритания Францияға соғыс жариялады, осылайша француздарды Америка Тәуелсіздік соғысына тартты. Альянс туралы шартта көзделгендей, Испания 1779 жылдың 12 сәуірінде Аранхуэс шарты арқылы Ұлыбританияға қарсы Франциямен одақтасты. Гибралтарды франко-испандық қоршауға алу, нәтижесінде сәтсіз болғанымен, Солтүстік Америкадан британдық әскерлерді және соғыс материалдарын шығарып алуға көмектесті. Голландия Республикасы келесі жылы қақтығысқа қосылды, Ұлыбритания Францияға контрабандалық жүк тасымалдаған деген айыппен голландиялық сауда кемесін ұстағаннан кейін соғыс жариялады. Голландия ресми түрде АҚШ-пен одақтаспағанымен, Франциямен бірге соғысқа қатысушы ретіндегі рөлі британдық күштерді, әсіресе Кариб теңізі мен Үнді мұхитында, одан әрі шағылыстырды. Голландия Республикасы 1782 жылы АҚШ тәуелсіздігін ресми түрде мойындаған екінші ел болды және Америкамен өзінің сауда және теңіз қатынасы туралы шартын жасады. Шартына қол қойылғаннан кейін француз қару-жарағы, оқ-дәрілері мен формалары Континенталдық армия үшін өте маңызды болды. Франциямен мәңгілік байланыста болу идеясын қабылдамаған американдықтар, әсіресе Қаржы министрі Александр Гамильтон және Федералистік партиядағы оның жақтастары, француз революциясын шартты ресми түрде жою мүмкіндігі ретінде пайдаланды.