Кіріспе

Тігін машинасымен жасалған тігіс

Кілт тігіс – тігін машинасымен жасалатын ең көп таралған механикалық тігіс түрі. "Бір инемен тігу" деген термин, көбінесе көйлектердің жапсырмаларында кездеседі және кілт тігіспен жасалғандығын көрсетеді.

Құрылымы

Қалқа тігісі екі жіптен тұрады: жоғарғы және төменгі. Бұл тігіс "қалқа" деп аталады, себебі жоғарғы және төменгі жіптер матадағы тесіктен өтетін кезде бір-бірімен "байланысады" (өріледі). Жоғарғы жіп машинаның үстінде немесе жанында орналасқан шпиндельдегі кескіштен, кернеу механизмі арқылы, көтергіш арқылы және соңында ине тілігінен өтеді. Ал төменгі жіп материалдың астындағы машинаның төменгі бөлігіндегі корпуске салынатын бобинаға оралады. Бір тігіс жасау үшін машина инесін мата арқылы бобина аймағына түсіреді, онда айналмалы ілгек (немесе басқа да ілгек механизмі) инеден өткеннен кейін жоғарғы жіпті ұстайды. Ілгек механизмі жоғарғы жіпті бобина корпусының айналасына толығымен айналдырады, нәтижесінде бобина жібі бір рет оралады. Содан кейін көтергіш артық жоғарғы жіпті (бобина аймағынан) жоғары тартып, қалқа тігісін құрайды. Сосын иінтіректер матаны бір тігіс ұзындығына итеріп алдады, және цикл қайталанады. Идеалды жағдайда, қалқа тігісі материалдың қалыңдығының ортасында қалыптасады – яғни, жоғарғы жіп төменгі жіппен материалдың ортасында өріледі. Жоғарғы және төменгі жіптерге арналған кернеу механизмдері жіптің кез келгенін материалдың ортасынан жылжытудан сақтайды. Айналмалы ілгек ойлап табылар алдында, қалқа тігісі машиналары төменгі бобинаны кішкентай шаттлдің ішіне орналастыратын, ол ине матадан өткенде пайда болатын иілген жіп арқылы өткізіліп, содан кейін кері тартылатын.

Тікелей

Тура тігіс геометриясы ине бүйірге қарай қозгалмағанда және жемдегіш тістер тек қалыпты алға қарайғы "төрт қозғалыс" бойынша жүргенде пайда болады. Екі тігіс жібі түзу және параллель болғандықтан, тура тігіс табиғи түрде серікпейді.

Зигзаг

Зигзаг тігісінің геометриясы ине тігу кезінде ырғақты түрде оңнан солға және кері қозғалғанда пайда болады, ал мата тартқыштары тек қалыпты алға қарайғы "төрт қозғалыс" бойынша жұмыс істейді. 1960 жылдан кейін шығарылған көптеген тігіс машиналары мұны істей алады; ал ескі машиналарында стационарлы ине астында матаны жылжытатын арнайы басу аяғы арқылы осы тігіс жасалады. Зигзаг тігісі созылатын тігіс қажет болған жағдайларда қолданылады, мысалы, серпімді маталарды тігу кезінде.

Соқыр

Соқыр тігіс геометриясы зигзагтың туындысы болып табылады. Ол осыған ұқсас жасалады, бірақ ине бір жаққа жылжып, төртінші немесе бесінші тігіс сайын ғана кері жылжиды. Бұл өңдеу жиектерінің және басқа да тігіс шеттерінің көрінуін азайту үшін қолданылады.

Ұзындық

Стреч-тігіс геометриясы нақты созылуға арналған. Ине қозғалғанда, тік немесе зигзаг тігістеріндегідей, тамақ тістері матаны автоматты түрде алға және артқа жылжытады. Зигзаг тігістері сияқты, стреч-тігіс те механикалық камералармен басқарылады, бірақ екі қозғалыс болғандықтан стреч-тігіс машиналарында екі камера болады. Екі камера айналғанда, бірінші иінті таяғын бір жақтан екінші жаққа жылжыту үшін бір жолмен қозғалады, ал екіншісі тамақ тістерін алға және артқа жылжыту үшін басқа жолмен қозғалады.

Декоративті

Қосымша моторлар жиынтығы арқылы тігілетін материалдың бақыланатын қозғалысын қосу арқылы, әр бағытта 100 см немесе одан да көп ұзындықтағы кез келген бейімделген өрнектерді тігуге болады, бұл өте танымал бағдарламаланатын үй кестелеу машиналарын жасауға мүмкіндік береді.

Үйге

Үйге арналған тігін машиналарының көпшілігі тік тігіс машиналары болып табылады, бірақ 1980 жылдардан бері оверлок машиналары (немесе сержерлер) үй нарығына енді.

Өнеркәсіптік

Киім фабрикаларындағы тігін машиналарының жартысы құлыпты тігіс машиналары болса, қалған жартысы – өрімді тігіс машиналары, тізбекті тігіс машиналары және түрлі арнайы машиналарға бөлінеді. Екі инелі, әрқайсысы өз катушкасымен тәуелсіз құлыпты тігіс жасайтын өнеркәсіптік тігіс машиналары да кең таралған. Өнеркәсіптік құлыпты тігіс машиналарының түрлі түрлері бар. Ең көп қолданылатыны – жеңіл және орташа жұмыс үшін төмен түсетін ине, ал орташа және ауыр жұмыс үшін – жүретін аяқ, мысалы, 3/4 дюймдік аяқ көтеруі бар 7-сынып. Бұл 7-сыныпты 3/4 дюймға дейін ауыр материалдарды, 57 фунтқа дейін берік жіппен тігуге мүмкіндік береді. Бұл машина бастапқыда АҚШ және Еуропада әскерлерге арналған ауыр киімге деген сұранысты қанағаттандыру үшін Singer компаниясымен жасалған. Соғыстан кейін көп жылдар бойы бұл сынып жаңа машина ретінде қолжетімді болмады, себебі нарыққа толы еді. Көптеген тігін өндірісі жұмыстарының сыртқа тапсырылуымен қазіргі уақытта көптеген қытайлық 7-сынып машиналары бар, олар Федералдық стандарттарға сәйкес жасалған, бұл оларға бастапқы машиналармен тең өнімділік береді (FSN: 3530 3111 1556, FSN: 3530 3111 3675, FSN: 3530 311 1556, FSN: 3530 3111 3075). Көптеген өнеркәсіптік құлыпты тігіс машиналары тек тігістердің түзу сызығын тігеді. Өнеркәсіптік зигзаг машиналары да бар, бірақ олар сирек кездеседі, ал арнайы кестелеу және жиек безендіру машиналарынан басқа, сәнді үлгілер тігуге арналған өнеркәсіптік машиналары жоқ. Тіпті қарапайым тігіс, мысалы, шабақ тігу немесе түймеше тігуді де әдетте, басқа ештеңе істей алмайтын арнайы машина жасайды. Егер бір тігістен гөрі әр түрлі сәндік тігістер қажет болса, әдетте "коммерциялық" машина (негізінен ауыр тұрмыстық машина) қолданылады.