Кіріспе
1958 жылы Роберт Уайздың түсірген "Өмір сүргім келеді!" фильмі – қара фильмнің жанрына жатады. "Өмір сүргім келеді!" – 1958 жылы шыққан американдық тәуелсіз, Барбара Грэмнің өміріне негізделген криминалды драма. Режиссері – Роберт Уайз, басты рөлдерде Сьюзан Хейвард, Саймон Окленд, Вирджиния Винсент және Теодор Бикель ойнайды. Фильм Барбара Грэмнің тағдырын баяндайды, ол бұрын сотталған, жезөкшелікпен айналысқан әйел. Ол кісі өлтіргені үшін айыпталып, өлім жазасына кесіледі. Сценарийді Нельсон Гиддинг пен Дон Манкиевич жазған, ол Грэмнің жеке хаттары мен Пулитцер сыйлығының иегері, журналист Эд Монтгомеридің "San Francisco Examiner" газетінде жариялаған мақалалары негізінде құрастырылған. Фильм оқиғаның жоғары деңгейде көркемделінген нұсқасын ұсынады, Грэмнің кінәсіз болу мүмкіндігін көрсетеді. 1958 жылдың соңында шыққан "Өмір сүргім келеді!" фильмі коммерциялық және сын тұрғысынан сәтті болды, Хейвардтың актерлік шеберлігі мен фильмде өлім жазасының шынайы бейнеленгені үшін мақтауға ие болды. Фильм жалпы алты номинацияда "Оскар" сыйлығына ұсынылып, Хейвард 31-ші "Оскар" марапатында "Үздік әйел актер" сыйлығын және сол санаттағы "Алтын глобус" сыйлығын жеңіп алды.
I Want to Live! is a 1958 American independent biographical film noir drama film directed by Robert Wise, and starring Susan Hayward, Simon Oakland, Virginia Vincent, and Theodore Bikel. It follows the life of Barbara Graham, a prostitute and habitual criminal, who is convicted of murder and faces capital punishment. The screenplay, written by Nelson Gidding and Don Mankiewicz, was adapted from personal letters written by Graham, in addition to newspaper articles written by Pulitzer Prize winning journalist Ed Montgomery in the San Francisco Examiner. The film presents a highly fictionalized version of the case, indicating the possibility that Graham may have been innocent. Released in late 1958, I Want to Live! was a commercial and critical success, garnering favorable reviews from critics for Hayward's performance, as well as the film's realistic depiction of capital punishment. The film earned a total of six Academy Award nominations, with Hayward winning a Best Actress Oscar at the 31st Academy Awards as well as the Golden Globe Award in the same category.
Сюжет
1950 жылы Сан-Францискода шағын қылмыскер және жезөкше Барбара Грэмге жыныстық қатынасқа түсу үшін айып тағылады. Ол туған жері Сан-Диегоға оралады, бірақ екі қылмыскер досына жалған алиби бергеннен кейін көп ұзамай жалған куәлік берумен айыпталады. Кейін ол өмір сүру үшін жезөкшелік пен басқа да қылмыстық әрекеттерге оралады және ұры Эммет Перкинске жұмыс істей бастайды, ол ер адамдарды құмар ойындар салонға тартады. Барбара едәуір ақша табады және үшінші күйеуі Хэнкке үйлену үшін Эммет үшін жұмыс істеуден бас тартады. Ерлі-зайыптылардың Бобби есімді ұлы бар, бірақ олардың некелері Ханктің героинге тәуелділігі мен физикалық зорлық-зомбылығынан қызады. Барбара Хэнкті кетуге мәжбүрлейді, бірақ көп ұзамай оны пәтерінен шығарады. Өкінішке орай, ол Боббиді анасының қамқорлығына қалдырады және Эмитке қайта оралады, ол қазір Джон Санто мен Брюс Кингпен байланыста. Полиция операцияны тоқтатады, Барбара да бас сауғалады. Сұрау салуы кезінде ол билік оны Перкинс пен Сантоның қарт Бурбанк әйелін Мейбл Моноханды өлтіруге көмектескен деп айыптағанда, таңғалады. Барбара кісі өлтірген түні күйеуі мен ұлымен бірге болған деп айтады, бірақ оны үлкен алқа айыптайды. Барбараның балалық шағындағы досы Пег оған түрмеде келіп, Боббиге қамқорлық жасауға келіседі. Адвокат Ричард Тиброу Барбараның ісіне тағайындалады және Ханк оны растамаса, оның алибисі мағынасыз екенін айтады. Барбара жасырын түрде Бен Мирандамен жалған алиби жасайды, ол тұтқынның досы деп есептеледі. Сотта Беннің полиция қызметкері екендігі анықталады, ол оның мойындауын жасырын микрофонмен жазды. Барбара өлім жазасынан құтылу үшін ғана жалған алиби іздегенін және оның мойындауы жалған екенін айтады. Ол, Эмет пен Джон сияқты кінәлі деп танылады және үшеуі де өлім жазасына кесіледі. Тиброу Барбараның ісінен шығып, оның орнына Ал Мэтьюс тағайындалады. Түрмеде Барбара үнемі қарсылық білдіреді, киім киюден бас тартып, радионы талап етеді. Мэтьюс психолог Карл Палмбергке Барбараны бағалауды тапсырады, сонда ол өтірік тану тестісін өткізеді. Барбарамен кездесуден кейін Карл Барбараның аморалды болып көрінгенімен, зорлық-зомбылықты жек көретінін айтады. Ол сондай-ақ оның сол қолы екенін және оны оң қолымен өлтіргенін байқады. Барбараның оқиғасын қашаннан бері жазып жүрген журналист Эдвард Монтгомери оның сеніміне күмән келтіріп, оның қиын өмірін сипаттайтын мақалалар сериясын жариялайды. Өлім жазасына кесілетін күн жақындаған сайын, Барбараның уайым-қайғысы арта түседі. Жоғарғы Соттың тоқтатуы оған жазасын жеңілдетуге үміт береді, бірақ Карл күтпеген жерден жүрек ауруынан қайтыс болғанда бұл күшінен айырылады. Алдыңғы жазбаАльдың сотқа қайта қаралу туралы өтініші қабылданбайды, Барбараның өлім жазасына кесілу күні белгіленді. Өлім жазасына кесілудің алдындағы күні, моральдық жағынан әлсіреп қалған Барбара Сан-Квентин түрмесіне ауыстырылады, онда ол діни қызметкермен кездеседі. Сол күні кешке ол бірнеше жұптың оның ұлын асырап алуға тырысқанын естіп, ашуланады. Ол түн бойы ұйықтамай, Ханкпен некеде болғанын түрме медбикесіне мұңайтып айтып береді. Таңертең Барбараның жоспарланған өлім жазасына кесілуіне 45 минут қалғанда Калифорния губернаторы Гудвин Найт үкімді тоқтатады, бірақ Альдің ордері күшін жойды және өлім жазасын орындау бұйырылады. Барбара газ камерасына әкелінеді, бірақ АЛ-дің өзгертілген ордері жарияланғанда, өлім жазасы тағы тоқтатылады. Оның тағдырына байланысты белгісіздік пен үмітсіздік Барбараны истерикаға ұшыратады. Ол өзінің камерасына қайтарылады, онда ол және түрме қызметкерлері бірнеше минут бойы Алдың бұйрығына жауап күтеді. Олар Барбараның жазасын дереу өтеп, тағы да бас тартылғаны туралы хабардар етіледі. Газ камерасына кірмес бұрын Барбара бетперде талап етеді, өйткені ол өзінің өлтірілуіне куә болғандардың бетін көргісі келмейді. Ол креслоға байланып, цианид газымен өлтіріледі. Барбараның өлі екені мәлімделгеннен кейін, Едуард түрмеден шығады. Ол кетіп бара жатқанда, оны Барбараның көмегі үшін алғыс білдірген хатты берген Ал кездеседі.
Дұрыс
Тарихшы Кэтлин Кернстің айтуынша, "Мен өмір сүргім келеді!" фильмі "Грехамның кінәлі немесе кінәсіздігінің маңызды еместігін, нағыз қылмысты оны айыптаған әділет жүйесі мен оған көмектескен бұқаралық ақпарат құралдары жасағанын" көрсетеді. Шындығында, фильм оқиғаның көптеген фактілерін еркін өңдеген. Фильм сондай-ақ Грэмнің, нағыз өмірде социопатиялық қасиеттері бар деп есептелгенімен, сүйіспеншіліксіз балалық шағы мен зорлық-зомбылыққа ұшыраған анасының салдарынан тек өзіне ғана қауіпті болғанын көрсетеді. Сан-Франциско экзаминер газетінде Грэхамның ісін жарған журналист Эдвард Монтгомери фильмге пролог пен эпилог қосты, олар фильмнің мазмұнын, Грэхамды негізінен кісі өлтіруден кінәсіз көрсеткенін, шындыққа сәйкес етеді. Дегенмен, Грэхамның қылмысқа қатысқандығына куә болатын маңызды дәлелдер болуы мүмкін, соның ішінде оның жасырын полицейге берген мойындауы да бар. Роберт Осборнмен сұхбатта Сьюзан Хейвард оның іс бойынша жинаған дәлелдер мен хаттар оны Грэмның кінәлі екеніне сендіргенін мойындады. Грэхамның оқиғасындағы кейбір еркіндіктерге қарамастан, фильмдегі Калифорниядағы газ камерасының суреті дұрыс деп танылды.
Даму
Фильмнің сценарийін бастапқыда 1955 жылы өлім жазасына кесілген қылмыскер Барбара Грэмнің хаттары мен журналист Эдвард С. Монтгомеридің бірнеше мақалалары негізінде Дон Манкиевич жазған. 1958 жылдың басында, сценарийдің жобасы аяқталғаннан кейін, Нельсон Гиддингке оны қайта жазып, повествованы күшейту тапсырылды, себебі ол "нақты бағыты жоқ" және Грэмнің қиын балалық шағына арналған тым көп беттерден тұрған. Гиддингтің қайта жазған нұсқасында Мейбл Моноханның өлтірілуі, сондай-ақ Грэмның апелляция кезінде Сан-Квентин мемлекеттік түрмесінде өткізген айлары көрсетілмеген.
Кастинг
Сюзан Хейвардтан осы даулы рөлді қабылдауы туралы сұрақтар қойылғанда, ол: "Мен оны ойнауға тиіс едім. Егер мен осы фильмді жасау керек деп ойламасам, мен бұл рөлге келіспес едім" деді.
Түсірілім
Негізгі түсірілім 1958 жылдың наурыз айында басталды. Хейвард қызылшаға шалдыққаннан кейін түсірілім тоқтатылды. Өлім жазасын орындау сахнасының мүмкіндігінше дәл бейнеленуін қамтамасыз ету үшін Уайз Сан-Квентин түрмесіндегі ашық өлім жазасын көрді. Түсірілімді аяқтағаннан кейін Хейвард өлім жазасын имитациялау тәжірибесінің оны осы амалдың "орта ғасырлық" екеніне көндіргенін мәлімдеді.
Музыкалық ұпай
Манделдің музыкалық қосымшасынан өзге, фильмде Джерри Муллиганның тобы орындаған джаз үлгілері де бар. 1958 жылы United Artists Records компаниясы екі саундтрек альбомын жарыққа шығарды.
Кассалық жинақ
Кейбір дереккөздер фильмнің 3,5 миллион долларлық табыс әкелгенін көрсетсе де, Уолтер Уэнгердің өмірбаяны «Уолтер Уэнгер, Голливуд тәуелсізі» фильмнің 5,641,711 доллар жинағанын, ал таза пайдасы 2,455,570 доллар болғанын мәлімдейді. Хейвард фильмнің жалпы табысынан 37% үлеске құқылы болды.
Сыни жауап
"Мен өмір сүргім келеді!" фильмі шыққаннан кейін көбінесе жағымды сынға ұшырады, көптеген сыншылар оны "өлім жазасына қарсы айыптама" деп атап, өлім жазасын бейнелейтін клиникалық, қорқынышты суреттемесін бағалады. Продюсер Уолтер Уангер фильмнің жарық көргеннен кейін оны мақтаған көптеген құттықтау хаттарын алды, соның ішінде жазушылар Артур Миллер, Пэдди Чайефский, Леон Урис және Альберт Камю, олардың барлығы өлім жазасына қарсы болды. Variety журналы жағымды пікір жариялады: "Барбара Грэмнің кейіпкерін нашарлауға тырысу жоқ, тек оны жақсы ирония мен қайғы арқылы түсінуге ұмтылыс. Ол қылмыстың немесе жамандықтың кез келген түріне баруға дайын болды, егер ол өзіне қызықты сезім сыйласа, тіпті оның талаптары да қиын болды. Хейвард осы күрделі кейіпкерді шеберлікпен сомдады. Саймон Окленд, Монтгомери рөлінде, алғаш Барбара Грэмді баспа беттерінде жазалап, кейін жасаған ісін түзетуге тырысты, рөлін сенімділікпен аяқтап берді." The New York Times газетінің киносыншысы Босли Кроутер былай деп жазды: "Хейвард ханым Роберт Уайздың тұрақты өткір режиссерлігімен керемет ойнады, ол мұнда стаккатты реалистік стильдегі таңғажайып шеберлігін көрсетті. Ол бейқам, әзілқой қыз-келіншектерден бастап, суық жек көру деңгейіне көтеріліп, содан кейін қорқыныш пен үмітсіздікке құлдырайды, өмірінің соңына жетеді. Рөл дәл әдемі кейіпкерді ұсынбаса да, оның орындалуы Хейвард ханымға ең құрметті шапалақтарды лайық етеді." Джин Блейк, Лос-Анджелес Daily Mirror газетінің нақты кісі өлтіру ісі бойынша сот процесін жамылған тілшісі, фильмді "өлім жазасын жою үшін драматикалық және сөзді әсерлі үгіт" деп атады. 1959 жылдың наурызында Billboard фильмнің және Мандел мен Маллиганның альбомдарының танымалдылығы "жаз фильмдеріне арналған саундтректерге сұраныстың артуына" себеп болды және мысал ретінде Дьюк Эллингтонның "Қырқынының анатомиясы" саундтрегін, "Бес тиын" (жаз тобының жетекшісі Ред Николс туралы фильм) және 1960 жылғы "Жазғы күндегі джаз" деректі фильмін келтірді. 1993 жылы киносыншысы Дэнни Пирри Хейвардты "сол дәуірдің [1940-1950 жылдар] ең көп қайта ашылуы керек актрисасы және оны қайта ашу үшін ең жақсы фильм – "Мен өмір сүргім келеді!" деп жазды. Rotten Tomatoes шолу агрегаторы 16 шолу негізінде 94% мақұлдау көрсетіп, орташа бағасы 7,9/10 екенін хабарлады.
Марапаттар мен құрметтер
Сыйлық беру жылы Санаты бойынша номинация(лар) Нәтиже Ref. (Сырттама) Академия сыйлығы 1958 Ең үздік режиссер Роберт Уайз Ең үздік актриса Сьюзан Хейвард Ең үздік сценарий – Басқа ортадан алынған материал негізінде Дон Манкивич және Нельсон Гиддинг Ең үздік түсірушілік – Ақ-қара Лионель Линдон Ең үздік фильм монтаждау Уильям Хорнбек Ең үздік дыбыс Гордон Э. Сойер Америка кино институтының 10 үздік фильмі 2008 Сот залындағы драма Британдық академия кино сыйлығы 1959 Ең үздік шетелдік актриса Сьюзан Хейвард Дэвид ди Донателло сыйлығы 1959 Ең үздік шетелдік актриса Америка режиссерлер гильдиясы сыйлығы 1959 Көшпелі суреттердегі ең үздік режиссерлік жетістік Роберт Уайз Алтын глобус сыйлығы 1959 Ең үздік фильм – Драма Ең үздік актриса – Драма Сьюзан Хейвард Ең үздік режиссер – Көшпелі сурет Роберт Уайз Грамми сыйлығы 1959 Ең үздік саундтрек альбомы, драмалық фильмнің музыкасы немесе түпнұсқа актерлік құрамы Джонни Манделл Лорел сыйлығы 1959 Ең үздік драма Ең үздік әйел драматикалық рөлі Сьюзан Хейвард Ең үздік түсірушілік – Ақ-қара Лионель Линдон Ең үздік музыка Джонни Манделл Мар-дель-Плата халықаралық кинофестивалі 1958 Ең үздік фильм Роберт Уайз Ең үздік актриса Сьюзан Хейвард Нью-Йорк киносыншылар шеңбері сыйлығы 1958 Ең үздік актриса Сант-Жорди сыйлығы 1958 Ең үздік шетелдік актриса Америка сценаристтер гильдиясы сыйлығы 1959 Ең үздік жазылған американдық драма Нельсон Гиддинг және Дон Манкивич
Үй медиасы
MGM Home Entertainment компаниясы "Мен өмір сүргім келеді!" фильмін 2002 жылдың 7 мамырында DVD форматында шығарды. Kino Lorber 2015 жылдың қазан айында қалпына келтірілген көшірмесімен бірге фильмді DVD-де қайта жарыққа шығарды. 2016 жылдың қарашасында Twilight Time фильмді 3000 данамен шектелген Blu-ray дискісінде шығарды.
Бейімделу
Өмір сүргім келеді! 1983 жылы теледидарға бейімделді. Телефильмде Линдсей Вагнер, Мартин Балсам, Памела Рид, Гарри Дин Стентон, Дана Элкар, Эллен Гир, Роберт Гинти және Барри Примус ойнаған.