Кіріспе

Алфавит-Сити – Нью-Йорк қаласының Манхэттен ауданындағы Ист-Виллидждің ішінде орналасқан аудан. Оның атауы Манхэттендегі жалғыз әріпті атаулары бар A, B, C және D даңғылдарынан шыққан. Ол оңтүстікке қарай Хьюстон көшесімен, солтүстікке қарай 14-ші көшемен шектеледі және шамамен A даңғылынан Ист-Риверге дейін созылады. Танымал орындарына Томпкинс-сквер паркі, Нюйорка ақындарының кафесі және Чарли Паркердің үйі кіреді. Бұл аудан ұзақ тарихқа ие, Манхэттеннің неміс, поляк, испан және еврей иммигранттары үшін мәдени орталық және этникалық анклав ретінде қызмет еткен. Дегенмен, Лоуэр Ист-Сайд, Алфавит-Сити және Ист-Виллидж шекаралары туралы көптеген пікірталас бар. Тарихи тұрғыдан алғанда, Манхэттеннің Лоуэр Ист-Сайды солтүстік жағында 14-ші көшемен, шығысында Ист-Ривермен және батысында Бірінші даңғылмен шектелген; бүгінде бұл аймақ Алфавит-Сити деп аталады. Аймақтағы немістердің 20-ғасырдың басындағы ықпалы, 1904 жылы «Генерал Слокум» апатынан кейін дерлік тоқтады. Алфавит-Сити Манхэттеннің 3-ауданының бөлігі болып табылады және оның негізгі почта индексі 10009. Жоспар бойынша, қала орталығының солтүстігіндегі A және B даңғылдарының бөліктері қайта аталды. 1943 жылы A даңғылы солтүстікке қарай 25-ші көшеге дейін, B даңғылы 21-ші көшеде аяқталды, ал C даңғылы 18-ші көшеге жетті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жеке тұрғын үй құрылысы – Stuyvesant Town, 14-ші көшеден жоғары A және B даңғылдарының қалған бөлігін жойды (тек C даңғылының бірнеше блогы қалды). 1811 жылғы әріптелген даңғылдардың қалдығы кейбір адамдардың пікірінше, Алфавит-Сити деп аталды. Бұл атаудың алғашқы қолданылуы туралы келіспеушіліктер бар. Көптеген адамдар оны 1980-жылдары келген риэлторлар мен басқа да gentrifiers-тердің маркетингтік ойлап тапқан өнімі деп санайды. Алайда, социолог Кристофер Меле бұл терминді 1970-жылдардың соңындағы өнер ортасымен байланыстырады, ол өз кезегінде жылжымайтын мүлік инвесторларын тартты. Осылайша, Меле айтуынша, Алфавит-Сити және оның көптеген түрлері – Альфавиль, Альфабетленд сияқты – «ойыңқы» болғанымен, сонымен қатар «аумақтың кең таралған физикалық және әлеуметтік құлдырауын жасырып, аймақтың латындық үлгісін төмендетті». Нью-Йорк қаласында ұзақ жылдар бойы жұмыс істеген журналист Пит Хамилл, оның қараңғырақ шығу тегін айтады. Оның сөзіне сүйенсек, 1950-жылдары Нью-Йорк полициясының қызметкерлері B даңғылының шығысындағы ең нашар аймақтарды Алфавит-Сити деп атаған. Оның шығу тегіне қарамастан, бұл атау 1980 жылға қарай баспаға түсе бастады, оның үш ассоциациясы – қылмыс, өнер және gentrification. 1980 жылғы желтоқсанда Daily News газетінде шығысқа қарай gentrification ағыны туралы хабарланды: А даңғылы әлі де DMZ болып табылады. Бір жағы хиппилердің жұмағы болған кезден бері Ист-Виллидж болса, екінші жағы испан тілінде сөйлейтін жергілікті тұрғындар үшін Лоисаида, ал қолмен сүртуші риэлторлар үшін Алфавит-Сити деп аталады. 1980 жылғы қазанда жарық көрген The Official Preppy Handbook кітабында преппилердің кіші тобы «сенбі-жексенбілерін төменгі шығыс жағындағы алфавиттік қалада (A, B, C және D даңғылдарында) өткізетін панкты білетін білушілер» деп сипатталған. Сол сияқты, 1984 жылғы қарашада The New York Times газетінде «Жас суретшілер қала орталығына көшіп келеді, бұл аймақ әртүрлі атаулармен – Альфабетленд, Альфабетвилл немесе Алфавит-Сити (Манхэттеннің төменгі шығыс жағындағы A, B, C және т.б. даңғылдары) деп аталады» делінген. Бұл термин 1983 жылғы наурызда Нью-Йорк Daily News газетінде аймақтағы есірткіге қарсы рейдтер туралы жарияланған. Бұл туралы 1984 жылғы сәуірде The New York Times газетінде қала әкімі Эд Кохтың соңғы полиция операцияларын ақтаған редакторлық мақаласында да жазылған: Бірінші даңғылдан өзенге дейін шығысқа қарай өтетін әріптелген даңғылдары бар Алфавит-Сити деп белгілі аудан жылдар бойы баңгизатпен айналысатын көше сатушыларының қасарысқан ауруымен айналысып келді, олардың ашық есірткі сатуы ауданның қоғамдық өмірін жойды. Меле атап өткендей, ертедегі қолданыстардың барлығында «қауіпті өмір сүрудің құпиясы» болған. Алайда, 1989 жылы Newsday газетінде жаңадан келгендер арасында да көңіл-күй өзгергендігі айтылды: Тұрғындар Хьюстон мен 14-ші көшелер арасындағы A даңғылының шығысындағы аймақты «жақын», «Ист-Виллидж», «Лоуэр Ист-Сайд» немесе оның испан тіліндегі нұсқасы «Лоисаида» деп атайды. Себебі, оны «Алфавит-Сити» деп атау сырттан келгендер A, B, C және D даңғылдарына галереялар, клубтар мен есірткі үшін келген күндерді еске түсіреді. ABCD белгісімен байланысты бірнеше жергілікті есімдерге «Adventurous, Brave, Crazy and Dead» кіреді, ал жақында жазушы Джордж Пендл «Affluent, Bourgeois, Comfortable, Decent» деп атады.

Қалаландырудан бұрын

Алфавит қаласының қазіргі ауданы даму алдында тұзды батпақ болып, оны Ист-Ривердің (техникалық тұрғыдан алғанда, саға, өзен емес) толқындары үнемі суға батып тұратын. Батпақтар азық тізбегінде маңызды рөл атқарды және жағалауды қорғады. Еуропалықтар келгенге дейін Манхэттенде тұрған Ленапе тайпасы Нью-Йорк шығанағынан Делавэр шығанағына дейінгі ұқсас экожүйелерді басқарды. Олар көбінесе ормандық алаңдарға қоныстанды. Бірақ жаз айларында олар моллюскалар аулап, тоқымаға арналған қамыс жинап, батпақты жерлерді пайдаланды. Голланд қоныс аударушылары жерді меншікке алу мен пайдаланудың басқаша моделін әкелді. 1625 жылы Голландтың Батыс Индия компаниясының өкілдері Манхэттеннің төменгі бөлігіне көз тікті, мақсаты – төбесінде бекітілген қала және оның үстіндегі шаруашылықтар. 1626 жылы олар аралды жергілікті Ленапе тайпасынан "сатып алып", жерді боуэрияларға (голланд тілінен "ферма" деген мағынада) бөліп бастады. Алфавит қаласы ауданының солтүстік жартысы Боуэрия №2-нің бөлігі болды. Оңтүстік-батыс ширегі Боуэрия №3-тің бөлігі болды. Бастапқыда екеуі де компанияға тиесілі болған, бірақ жақын арада жеке тұлғаларға сатылды. 1663 жылы, колонияны Англияға өткізуге бір жыл қалғанда, бас директор Питер Стьювесант басқа қоныс аударушылардан №2 және №3-тің тиісті бөліктерін сатып алды. Компания Алфавит қаласының оңтүстік-шығыс бөлігін жағалаудан алыс орналасқан үлкен учаскелермен байланысты шағын учаскелерге бөлді. Голландтар жерді қайта өңдеу мүмкіндігін ерекше сезімталдықпен қабылдады. Алайда, қаланың алғашқы екі ғасырында кең көлемдегі топырақ толтыру аралдың оңтүстік бөлігіндегі, әсіресе Ист-Ривердің сағасындағы кемежайлармен шектелді. Стьювесант және оның мұрагерлері, құл еңбегінің көмегімен, өздерінің фермаларын ауылдық иелік ретінде пайдалана берді, оны жеңіл өңдеп, жерге көп өзгеріс енгізбеді.

Жолдарды дамыту

Революциялық соғыстан кейін халық санының және сауданың өсуімен қала солтүстікке қарай кеңейе бастады. 1789 жыл шамасында сол атпен танымал бас директордың шөбересі Питер Стьювесант аймақ үшін жоспар жасады, салынатын көшелерді және сатылатын учаскелерді картаға түсірді. Осылайша ол оңтүстіктегі жер иелерінің дәстүрін жалғастырды. Алайда, сол кезде қала өзінің жолдарын салуда еді және барлығын біріктіруді қалады. Бірлескен көшелер жүйесі үшін алғашқы ұсыныс – Мангин-Герк жоспары. 1799 жылы ұсынылған бұл жоспар Стьювесанттың торларын Алфавит қаласының үстіндегі шығанаққа дейін кеңейтіп, жағалау сызығын түзуледі, соның салдарынан Алфавит қаласы мен Төменгі Шығыс жағы енді оқшауланған икемділік болмады. Бұл жоспар саяси тартыстар мен жер иелерінің талаптарына байланысты тоқтап қалғанда, қала мемлекеттен жобаны бекітуді сұрады. Нәтижесінде 1811 жылғы Комиссарлар жоспары пайда болды, ол Хьюстон көшесінің үстіндегі Манхэттеннің көше желісін белгіледі. Комиссарлар "Жалпы алғанда, – деп шешті, – барлығы тіктөртбұрышты болуы керек". Дегенмен, жаңа жолдар Алфавит қаласының төменгі жағындағы ескі жолдарға қарағанда бұрылысты болды. Сонымен қатар, комиссарлар жағалауды түзеуге көп күш сала алмады. Олар жарғы бойынша су деңгейі төмендегеннен кейін 400 футқа дейін қалпына келтірумен шектелді, бұл Мангин-Герк жоспарынан әлдеқайда аз еді. Бірінші даңғыл осы шекті көрсетеді. Ол Бесінші даңғылға (алдыңғы жобаларда Ортаңғы жол деп аталған) параллель, мүмкіндігінше шығысқа қарай, суға тым жақын келмей созылды. Бірінші даңғылдан тыс жерлерде жердің икемсіз бөліктері көтеріліп тұрды, сондықтан комиссарлар әріптік даңғылдарға жүгінді. А және В даңғылдары Алфавит қаласының маңында пайда болды, кейін қала орталығында және тағы бір рет Гарлемде пайда болды (кейіннен Алфавит қаласының үстінде олардың атаулары өзгертілді немесе алынып тасталды). С және D даңғылдары тек Алфавит қаласында ғана болды. Осылайша, ауданның ескі желісімен байланысы үзіліп, жаңа желіге байланысы нашарлады. Екінші жағынан, Алфавит қаласы Шығыс өзенінің бойындағы ұзын, иісті жағалауын сақтап қалды, қаланың өмірін қамтамасыз еткен, үнемі өсіп келе жатқан порттар мен кеме жасау орындарының солтүстігінде орналасқан. Комиссарлар аралдың шығыс жағындағы даңғылдарды тығыз құрылыс күтілуіне байланысты жақынырақ орналастырды. Ал Алфавит қаласының өзі үшін олар бүкіл қаланы азық-түлікпен қамтамасыз ететін көтерме азық-түлік базарын көздеді. Ол 7-ші көшеден 10-шы көшеге дейін және Бірінші даңғылдан өзенге дейін созылуы керек еді, ортасында канал болады. Комиссарлар былай деп жазды: "Осы мақсат үшін таңдалған жер тұзды батпақ, сондықтан оның бағасы төмен, бірақ мақсатына қарай басқа жерлерге қарағанда құндырақ". Міндетті жоспар іздегеніне қарамастан, қала орындау кезінде мемлекеттен көптеген өзгерістерді сұрады, әдетте мүлік иелерінің талаптарына сәйкес. Батпақтық ортаны ескере отырып, Алфавит қаласының жер иелері, көбінесе Стьювесанттар, ерекше құрмет көрсетуді талап етті және қала келісті: [жер иелерінің] меморандумында айтылған және бұл факт күмәнсіз, Солтүстік көшесі [қазіргі Хьюстон көшесі] мен Брэнди мулах нүктесі [Бурт Милл нүктесі, 12-ші көшеге жақын] арасында жатқан су астында қалған шалғын жердің кең аумағы, егер шығынның ең экономикалық шкаласы және қоғамның мүддесіне сәйкес корпорация ұсына алатын барлық көтермелеулер болмаса, иелеріне пайда әкелу перспективасымен жақсара алмайды. Осы мақсатта, жоспардағы көпшілік кеңістіктер сияқты, ұсынылған базар да жеке меншікке қайтарылды. 1815 жылы ол аздап қысқартылды, содан кейін 1824 жылы мүлдем жойылды. Қалалық әкімдік бұл жердің сол кездегі мақсатына қызмет етуге тым шалғай екендігін және оны ұстап тұру дамуға кедергі келтіретінін айтты. Қала тарихшысы Эдвард Спанн: "Бәлкім, жоспардың ең алысқа бағытталған ерекшелігі бірінші болып толық жойылған" деп қайғырды. Базарды жойған заңмен мемлекет жер иелерінің тек әріптік даңғылдарды ғана қысқарту туралы өтінішін қабылдады. Авеню A стандартты 100 фут (30 м) енінен 80 фут (24 м), Авеню B, C және D 60 фут (18 м) еніне дейін қысқартылды, бұл көпшілік қиылысқан көшелердің ені. Қалалық кеңес былай деп жазды: "Оларды қалаға кіретін және қаладан келетін жолдар ретінде пайдалануға болмай, оларды сөздің дұрыс мағынасында даңғылдар деп қарастыруға болмайды". Оның орнына, олар "мүмкіндігінше Хьюстонның астындағы Ескі көшелермен сәйкес келуі керек, олар жалғасын құрайды және бірдей атаулармен аталады, сондай-ақ қалалық кеңес тарапынан көшелер ретінде реттеледі". Осы шешімдерге басты себеп батпақ және одан ағып шыққан немесе ағып шықпаған су болды. Алфавит қаласының көшелерін тегістеу және дренаждау туралы пікірталас он жылдан астам уақыт бойы жалғасты, тіпті толықтыру жұмыстары жүріп жатқанда да. Стандартты жоба бойынша жер суға қарай біркелкі төмендеуі керек еді, бұл Боуэриге дейін созылған су алабының ішінде. Алайда, жол құрылысының құнына бағаланатын жер иелері, мұндай көп мөлшердегі топыраққа мұқтаж болған шығынға қарсы шықты. 1823 жылы жаңадан құрылған комитет 1811 жылғы жоспарды өзгертуге құқық алып, жабық кәріздер желісімен ақшаны үнемдеуді ұсынды, бірақ бұл кәріздер қаланың ескі бөліктерінде қайталап бітелгендіктен жаман беделге ие болды. Басқа ұсыныс, жаңа комитеттен, бұрынғы базарлық жобаны қайталады, 6-шы, 9-шы және 14-ші көшелерде ашық, әсемделген каналдарды салуды ұсынды. 1832 жылы толықтырудың ешқандай мөлшері мерзімдік су тасқындарын тоқтата алмағандықтан, қала қарапайым кәріз жүйесін қабылдады. Бұл жобада жер 14-ші көшедегі өзенге (C даңғылы 80 футқа дейін кеңейтілді) дейін шығыстан және батыстан ванна сияқты төмендеуі керек еді. Бұл шешілгеннен кейін жолдар мен ғимараттар салына бастады, бірақ кәріз құрылысы ондаған жылдарға созылды. C даңғылының 8-ші көшесі бойындағы археологиялық қазбалар 1820 мен 1840 жылдар арасында учаске 10–12 футқа дейін көтерілгенін, 1840 жылдардан бастап (жеке цистернаның көмегімен) пайдаланылғанын және 1867 жылы ұсынылған кәріз желісімен ғана дренаждалғанын көрсетті.

Құрғақ док ауданы

Алфавит қаласы аймағы бастапқыда 1820 жылдары өзен жағасында, қаланың кеме жасау және жөндеу өнеркәсібінің кеңеюінің бір бөлігі ретінде дамыды. Кеме жасау орындары кеме жасаушылар, кеме жасауға қатысты шеберлер сияқты мамандандырылған жұмысшылармен және темір өңдеу зауыттары сияқты қосымша өндірістермен тығыз байланыста жұмыс істеді. Оларға сонымен қатар арзан кеңістік қажет болды. Сондықтан қаланың өсуі кеме жасау орындарын мезгіл-мезгіл шеткі жерлерге көшіруге мәжбүр етті: 1750 жылы Дувер көшесінен жоғары, 1800 жылы Корлерс-Хуктан төмен (Хьюстон көшесінен оңтүстікке қарай шамамен бес блок), содан кейін 1820 жылдары бастап Алфавит қаласының батпақтарына. 1840 және 50 жылдары Ист-Ривер, Корлерс-Хуктан 13-ші көшеге дейін және ішкі аймақтағы Авеню С-ге дейін елдегі кеме жасау қызметінің ең үлкен шоғырлануын білдірді. Азамат соғысынан кейін жер мен еңбек құнының артуы, ағаштан үлкен темір корпусқа ауысумен бірге, өнеркәсіпті аралдан толығымен шығарып тастады. Кеме жасау орындары алғаш рет аймақтың жағалауының оңтүстік жағында, шамамен Стэнтон мен 3-ші көше арасында пайда болды. Бұл жер қазіргі кемежайларға жақын ғана емес, сонымен қатар салыстырмалы түрде биік болды. Шындығында, ол қызықтай, Манхэттен аралы деп аталды, себебі тұзды батпақтағы дөңеске сілтеме жасалды, ол кемежайлармен көміліп кетті. 1806-1807 жылдары Чарльз Браунн алғашқы коммерциялық бу кемесін, Роберт Фултонның «Клермонтын» салды, бұл қаланың кеме жасау беделін нығайтуға көмектесті. Адам және Ноа Браун (Чарльзбен туыс емес) және Генри Экфорд бұл жерді иеленді және 1819 жылға қарай Льюис көшесі бойымен, жаңа жоспардан шығысқа қарай 5-ші көшеге дейін кемежайды кеңейтті. 1811 жылғы Комиссарлар жоспарында 7-ші және 10-шы көшелер арасында азық-түлік базары қарастырылған, бірақ жергілікті жер иелері бұған келіспеді, соның нәтижесінде осыған ұқсас жағдай туды. 1825 жылы кеме иелері мен құрылысшыларының тобы қаладағы жөндеу жұмыстарын жақсарту үшін «Нью-Йорк құрғақ док компаниясын» құрды. Олар Stuyvesants компаниясы жақында сатқан жағалаудың бір бөлігін, 6-шыдан 13-шы көшеге дейін сатып алды және 10-шы көше маңында «Құрғақ док банкі», «Құрғақ док көшесі» (қазіргі Szold Place) және кемелерді жөндеу үшін көтеруге арналған жаңа теңіз теміржолдарын салды. Сондықтан бүкіл ауданды көбінесе «Құрғақ док» деп атады. 1828 жылы бір бақылаушы былай деп жазды: «Осы аралда адамның жойқын қолы табиғаттың бет-кейін өзгертуге осы деңгейде әсер еткен жер жоқ. Өте үлкен төбелер толығымен тегістеліп немесе кесіліп, кемежайлар мен кемежайларды толтыру үшін пайдаланылды». 1840 жылдардың басында кеме жасау орындары өзен жағалауындағы берік сызықты құрады, бұл саздың бұрынғы төменгі су деңгейінен бірнеше жүз футқа созылды. Кеме жасаушылардың арасында Смит & Даймон (4-ші мен 5-ші көшелер), Уильям Х. Вебб (5-ші мен 7-ші көшелер), Джейкоб А. Вестервелт (7-ші мен 8-ші көшелер) және Уильям Х. Браун (11-ші мен 12-ші көшелер) болды. Олардың қасында дамып келе жатқан кесір машиналар үшін мачталар жасағандар, сондай-ақ бу машиналарын өндірген темір шеберханалар жұмыс істеді. Морган темір шеберханасы (9-шы мен 10-шы көшелер) және «Новелти» темір шеберханасы (12-ші мен 14-ші көшелер) көп ұзамай осы аймақтың ең ірі жұмыс берушілеріне айналды. «Новелти» 1850 жылдары шамамен 1200 жұмысшыны жұмысқа алды және ол инженерлік және операциялық жағынан керемет деп есептелді. Кеме жасау орындары өзен жағасын толтырғанда, жақын жерде тұрғын үйлер пайда болды. Көп жағдайда кеме жасаушылар өздері девелоперлердің рөлін атқарды. Мысалы, Ноа Браун Хьюстонның оңтүстігінде тағылымдамадан өтушілер үшін пансионат салып, солтүстікте үлкен жер учаскелерін сатып алды. 1830 жылдан бастап Фикетттер, тағы бір кеме жасаушы әулеті, Авеню D бойында және батысқа қарай Авеню C-ға дейінгі көшелерде көптеген үш қабатты кірпіш үйлер салды. Олар кейбіреулерін өздері иеленді және білікті жұмысшыларға арзан нұсқаларын жалға берді. 1840 жылдардың басында кеме жасау орындарының иелері ауданды жайғастырды, ал қаланың кеме жасаушыларының көпшілігі Авеню D және Льюис көшесі бойындағы блоктардың тар жолағында, кемежайлардан бір тас лақтыру қашықтықта тұрды. Осы кезеңде өнеркәсіп Нью-Англияның айналасындағы ауылдардан және кеме жасау аймақтарынан келген көшіп келушілердің басымдығын көрді. Олар дәстүрлі өндіріс моделін ұсынды, онда шеберлер үйреншіктерден шеберлерге, содан кейін шеберлерге өсті, бәрі бірге тұрып, жұмыс істеді. Шон Виленц, соғысқа дейінгі Нью-Йорк қаласының тер төгуші кәсіптерін зерттеген, кеме жасауды дәстүрді сақтап, жалақыны, біліктілікті және құрметті жоғары деңгейде ұстаған сирек өнеркәсіп ретінде атап көрсетті. Ол және басқалар кеме жасаушылардың АҚШ-та жұмыс уақытын қысқартуды бастағанын да мойындайды. 1834 жыл шамасында шеберлерге қамтамасыз етілген он сағаттық жұмыс күнін сақтау үшін Алфавит қаласының өзен жағасында «Механиктер қоңырауы» ондаған жылдар бойы ілінді. Еңбек реформаторы Джордж МакНилл оны «еңбек етушілердің ұлдары үшін «Тәуелсіздік қоңырауына» теңеді».

19 ғасыр

Комиссияның жоспары және оның нәтижесінде пайда болған көшелер желісі қаланың солтүстікке қарай кеңеюіне түрткі болды, ал қысқа мерзім ішінде қазіргі Альфабет-Ситидің төменгі шығыс бөлігі қаладағы ең бай тұрғын үйлердің біріне айналды. Көшелерді дайындағаннан кейін, 1830-шы жылдардың басында шығыс жағына және Нохоға қатарластырылған үйлер салынды. 1833 жылы Томас Э. Дэвис және Артур Бронсон 10-шы көшедегі Авеню А-дан Б-ға дейінгі толық учаскені сатып алды. Бұл учаске сол жылы құрылған Томпкинс-сквер паркіне жақын орналасқан, ол 7-ші және 10-шы көшелер арасында, Авеню А-дан Б-ға дейін орналасқан. Парк 1811 жылғы Комиссияның бастапқы жоспарында болмаса да, Бірінші авенюдің шығысындағы 7-ші мен 10-шы көшелер аралығындағы жердің бір бөлігі ешқашан салынбаған базар үшін бөлінген. Елиза Пек, Ансон Грин Фелпс, Эфраим Х. Вентворт, Кристофер С. Хаббард және Генри Х. Кейси сияқты құрылысшылар қатарластырылған үйлерді 2,5-3 қабатты етіп салды. Ауданның қарқынды өсуінен кейін, 1837 жылы Манхэттеннің 17-ші округі 11-ші округтен бөлінді. Біріншісі Авеню Б-ден Бауэриге дейінгі аумақты, ал екіншісі Авеню Б-ден Ист-Риверге дейінгі аумақты қамтыды. 19-шы ғасырдың ортасына қарай, көптеген бай адамдар солтүстікке қарай, Үстіңгі Батыс және Үстіңгі Шығыс жаққа көшіп кетті. Кейбір бай отбасылар қалды, және 1880-ші жылдары бір бақылаушы олардың "Бесінші авенюдің жаңадан келгендеріне үлкен жеңілсіздікпен қарағанын" айтты. Бірақ, жалпы алғанда, ауданның бай халқы солтүстікке қарай көшкен сайын азая бастады. Қазіргі Ирландия, Германия және Австриядан келген иммигранттар осы жерге қоныстанды. Манхэттеннің 17-ші округінің халқы, қазіргі Альфабет-Ситидің батыс бөлігін қамтитын, 1840 жылы 18 000 адамнан 1850 жылы 43 000-нан астам адамға дейін екі есеге өсті, ал 1860 жылы тағы да екі есеге жуық өсіп, 73 000 адамды құрады, сол кезде қаланың ең көп халқы бар округіне айналды. 1837 жылғы паниканың салдарынан қала алдыңғы жылдары құрылыс жұмыстарын азайтты, сондықтан иммигранттар үшін жеткілікті тұрғын үй болмады, нәтижесінде төменгі Манхэттендегі көптеген үйлер бөлінді. Тағы бір шешім – шығыс жағындағы жаңа "жалдамалы үйлер" немесе пәтерлер салды. Аудан Вена мен Берлиннен кейін ең көп неміс халқына ие үшінші қала болды. Бұл Американың алғашқы шетел тілді ауданы болды, осы кезеңде жүздеген саяси, әлеуметтік, спорттық және ойын-сауық клубтары құрылды. Ауданға көптеген шіркеулер салынды, олардың көптегені бүгінгі күнге дейін сақталған. Сонымен қатар, Кіші Германияның жақын маңдағы Шығыс ауылындағы Екінші авенюде өз кітапханасы болды. Алайда, қауым 1904 жылдың 15 маусымында мыңнан астам неміс-американдықтары қаза тапқан "Генерал Слокум" кемесінің батып кетуінен кейін құлдырауға бастады. Бұл аймақтан көшіп кеткен немістердің орнына көптеген басқа ұлт өкілдері келді. Оларға итальяндықтар мен Шығыс Еуропалық яһудилер, сондай-ақ гректер, венгрлер, поляктар, румындар, орыстар, словактар және украиндықтар кірді, олардың әрқайсысы салыстырмалы түрде біртекті топтарға қоныстанды. Бұрынғы Кіші Германияны мекендеген алғашқы топтардың бірі – идиш тілінде сөйлейтін ашкенази яһудилері болды, олар солтүстікке қарай көшкенге дейін Хьюстон көшесінің оңтүстігінде қоныстанды. Рим-католик поляктары мен протестант венгрлері де 20-шы ғасырдың басында 7-ші көше бойында бір-біріне жақын ғибадатханалар салып, Шығыс жағына елеулі әсер етті. 1890-шы жылдарға қарай пәтерлер әсем Анн стилінде және Романдық жаңғыру стилінде жобаланды, бірақ онжылдықтың соңында салынған пәтерлер қайта жаңғыру стилінде салынды. Сол кезде бұл аймақ көбінесе Төменгі Шығыс жақтың бөлігі ретінде танылды.

20 ғасыр

[[Файл:St Nicholas Manhattan NYC 1914. png|thumb|200px|St. Николас шіркеуі, Шығыс 2-ші көше, Авеню А-дан батысқа қарай. 1960 жылы шіркеу мен көшедегі дерлік барлық ғимараттар бұзылып, олардың орнына Village View Houses үшін тұрақтар салынды. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін ауданның театрларында түніне 20-30 қойылым өтті, ал 1950 жылдардың ортасына қарай ауданда небары бірнеше театр қалды. Қала 1935-1936 жылдары Бірінші даңғыл мен А даңғылының арасындағы Шығыс 3-ші көшенің оңтүстік жағында және А даңғылының батыс жағында, Шығыс 2-ші және Шығыс 3-ші көшелер арасында алғашқы тұрғын үйлерді салды. Шығыс ауылдағы поляктардың қауымдастығы сақталды, бірақ көптеген басқа иммигранттар көшіп кетті, ал олардың бұрынғы шіркеулері сатылып, православие кафедралық соборларына айналды. Латын Америкасынан келген иммигранттар Шығыс жағына көшіп, ауданның шығыс бөлігінде қоныстанды және кейін Лоисаида деп аталған қауымдастықты құрды. 1930 жылдардағы Ұлы депрессияның басталуымен, 1924 жылғы Иммиграциялық заңның қабылдануымен және Нью-Йорк қаласы метрополитенінің қала сыртындағы аудандарға кеңейтілуімен Шығыс жағының халқы азая бастады. Көптеген ескі үйлер "тозығы жеткен" және қажетсіз деп есептелді, олар 20 ғасырдың ортасында бұзылды. Village View Houses 1964 жылы Шығыс 2-ші және 6-шы көшелер арасындағы Бірінші даңғылда ашылды, ішінара ескі Санкт-Николай шіркеуінің орнында. 20 ғасырдың ортасына дейін бұл аймақ төменгі Шығыс жақтың солтүстік бөлігі болып табылды, иммигранттар мен жұмысшы табының ұқсас мәдениетімен. 1950-1960 жылдары Битниктердің Шығыс ауылға көшіп келуі хиппилерді, музыканттарды, жазушыларды және суретшілерді тартты, олар Гринвич Виллиджінің жылдам түрленуіне байланысты қымбатқа түсті. Алфавит қаласына дейін шығысқа қарай бұрылған алғашқы Гринвич Виллидж тұрғындарының бірі – ақын Аллен Гинзберг, ол 1951 жылы Шығыс 7-ші көшесінің 206-ға көшіп келді. Оның пәтері Уильям Берроуз, Джек Керуак және Грегори Корсо сияқты жазушылар үшін "нерв орталығы" болды. Бұл өз кезегінде Шығыс жағын ықтимал тұрғындар үшін тартымды етті, ал 1960 жылы The New York Times "бұл аймақ біртіндеп Гринвич Виллиджінің жалғасы ретінде танылып, Нью-Йорктің богемиясын өзеннен өзенге дейін кеңейтеді" деп мәлімдеді. Бұл аймақ Нью-Йорктегі контрмәдениеттің орталығына айналды және панк-рок пен Нюйорка әдеби қозғалысы сияқты көптеген көркемдік қозғалыстардың туған жері және тарихи үйі болды. 1970 және 1980 жылдары қала жалпы алғанда құлдырап, банкротқа жақындады, әсіресе 1975 жылғы Нью-Йорк қаласының қаржылық дағдарысынан кейін. Алфавит қаласы мен Шығыс ауылдағы тұрғын үйлер күтпеушілікке ұшырады, өйткені үй иелері ғимараттарды дұрыс күтпеді. Қала осы ғимараттардың көпшілігін сатып алды, бірақ қаржы жетіспеушілігіне байланысты оларды ұстай алмады. Аймақтың құрылыстарының нашарлауына қарамастан, оның музыка және өнер салалары жақсы дамыды. 1970 жылдары ауданда гей-би кештері мен панк-рок клубтары ашыла бастады. Олардың ішінде 1979 жылы 101 Авенюде ашылған Пирамида клубы бар; онда Нирвана және Red Hot Chili Peppers сияқты музыкалық топтар, сондай-ақ РуПол және Энн Магнусон сияқты драг-артистер өнер көрсетті.

Гентрификация

Нью-Йорк мемлекеттік кітапханасының Томпкинс скверіндегі филиалы, Е 10-шы көше. Алфавит қаласы – 20-шы ғасырдың соңы мен 21-ші ғасырдың басында джентрификацияны бастан өткерген Нью-Йорктің көптеген аудандарының бірі. Бірнеше факторлар Манхэттенде, жалпы алғанда, әсіресе Алфавит қаласында қылмыс деңгейінің төмендеуіне және жалдау бағасының өсуіне әкелді. Авенюлер A-дан D-ға дейін 21-ші ғасырда бұрынғы онжылдықтарға қарағанда айқын түрде богемиялық сипатын жоғалтты. 1970-ші жылдары жалдау бағасы өте төмен болды және бұл аудан Манхэттендегі ең қолайсыз тұру орындарының бірі саналды. Келесі жылы жас мамандар ауданның демографиялық құрамының үлкен бөлігін құрады. Дегенмен, қылмыс жиі кездесетін, ал Томпкинс сквері саябағында есірткі саудасы ашық түрде жүргізілетін. Джентрификацияға байланысты туындаған шиеленістер 1988 жылғы Томпкинс сквері саябағындағы тәртіпсіздікке әкелді, ол саябақтың қараусыз қалған халқына бағытталған ұсынылған коменданттық сағатқа наразылық білдіруден кейін болды. Тәртіпсіздіктің салдарынан джентрификация біршама баяулады, себебі жылжымайтын мүліктің бағасы төмендеді. Алайда, 20-шы ғасырдың соңына қарай жылжымайтын мүліктің бағасы қайтадан қарқынды өсті. Алфавит қаласының дүкендерінің шамамен жартысы тәртіпсіздіктен кейінгі он жыл ішінде ашылды, ал бос орындардың саны сол кезеңде 20%-дан 3%-ға дейін төмендеді, бұл көп жылдар бойы жұмыс істеген саудагерлердің көптегенінің қоныс аударғанын көрсетеді. 2012 жылы C Squat деп аталатын ғимаратта C даңғылында Қалпына келтірілген қалалық кеңістік мұражайы ашылды. Қалалық белсенділіктің мұрағаты болып табылатын бұл мұражай Шығыс ауылындағы халықтық қозғалыстардың тарихын зерттейді және қоғамдық бақтарға, сквоттарға және әлеуметтік өзгерістер орындарына экскурсиялар ұсынады.

Саяси өкілдік

Алфавит қаласы Нью-Йорктің 7-ші және 12-ші конгресс округтерінің құрамында. Сонымен қатар, ол Нью-Йорк штаты Сенатының 27-ші және 28-ші округтерінде, Нью-Йорк штаты Ассамблеясының 65-ші және 74-ші округтерінде, ал Нью-Йорк қалалық кеңесінің 1-ші және 2-ші округтерінде орналасқан.

Тарихи ғимараттар

Гринвич Виллидж тарихи сақтау қоғамы (GVSHP) сияқты жергілікті қоғамдық ұйымдар Алфавит қаласының сәулеттік және мәдени ерекшеліктерін сақтау және қорғау мақсатында, оның жеке және аудандық ескерткіштер тізіміне енгізу үшін жұмыс істеп жатыр. 2011 жылдың басында Нью-Йорк қаласының ескерткіштерді сақтау комиссиясы (LPC) Томпкинс сквері саябағының солтүстігінде орналасқан 10-шы көшенің бір бөлігі үшін кішкентай ауданды ұсынды. Шығыс 10-шы көше тарихи ауданы 2012 жылдың қаңтар айында LPC-мен бекітілді. Бірнеше маңызды ғимараттар жеке ескерткіштер ретінде тағайындалған. Олар:

Сурет атауы Мекенжайы Салынған жылы(дар) Тағайындамасы 125px Чарли Паркердің үйі 151 Avenue B, 9-шы және 10-шы көшелер арасында 1849 Тарихи орындардың ұлттық тізімі (1994), Нью-Йорк қаласының ескерткіші (1999) 125px Балаларға көмек қоғамының Томпкинс сквері жатақ үйі ұлдарға және кәсіптік мектеп, сондай-ақ Оныншы округтің бұрынғы жатақ үйі 295 East 8th Street, Avenue B көшесінде 1886 Нью-Йорк қаласының ескерткіші (2000) 125px Кристодора үйі 143 Avenue B, 9-шы көшеде 1928 Тарихи орындардың ұлттық тізімі (1986) 125px Бет Хамедраш Хагадол Анше Унгарин қауымдастығы (бұрынғы) 242 East 7th Street, Avenues C және D көшелері арасында 1908 Нью-Йорк қаласының ескерткіші (2008) 125px Оныншы көше әдістелік епископалдық шіркеуі (бұрынғы) 543–547 East 11th Street, Avenues A және B көшелері арасында 1867–1868 Нью-Йорк қаласының ескерткіші (2010) 125px Бірінші үйлер East 3rd Street және Avenue A 1935–1936 Нью-Йорк қаласының ескерткіші (1974) 125px Нью-Йорк қаласының тегін жуыну орындары (бұрынғы) 538 East 11th Street, Avenues A және B көшелері арасында 1904–1905 Нью-Йорк қаласының ескерткіші (2008) 125px Нью-Йорк қаласының Public National Bank ғимараты 106 Avenue C, 7-шы көшеде 1923 Нью-Йорк қаласының ескерткіші (2008) 125px 64-ші мектеп (бұрынғы) 350 East 10th Street, Avenues B және C көшелері арасында 1904–1906 Нью-Йорк қаласының ескерткіші (2006) 125px Миралық Николай шіркеуі 288 East 10th Street, Avenue A көшесінде 1882–1883 Нью-Йорк қаласының ескерткіші (2008) 125px Уитсуорт нан пісіру ғимараты 444 East 10th Street, Avenues C және D көшелері арасында 1927–1928 Нью-Йорк қаласының ескерткіші (2008)

Басқа құрылымдар

Басқа да ескерткіш ғимараттар: "Саяси қатар", 19 ғасырда әртүрлі саяси лидерлер тұрған C және D даңғылдары арасындағы Шығыс 7-ші көшедегі әсем қатарлы үйлер блогы; Авеню D-ге жақын Шығыс 10-шы көшедегі Уитсворт нан пісіру ғимараты; және оның жанында, 143-145 Авеню D, бір кездері Шығыс өзенінің жағалауын дамыған өнеркәсіппен толтырған Құрғақ док ауданының қалған бөлігі. Алфавит қаласында 19 ғасырдың басында салынған, ауданның теңіз тарихымен байланысты көптеген үйлер сақталған, бұл үйлер бұрын егістік жерлерге салынған алғашқы құрылыстар еді. GVSHP осы үйлерді сақтауға күш салғандарына қарамастан, LPC оларды сақтап қалған жоқ. 2012 жылы 316 Шығыс 3-ші көшедегі 1835 жылғы үй "Робин" деп аталатын 33 пәтерлік тұрғын үй салу үшін бұзылды. 2010 жылы GVSHP және Шығыс ауылдық қоғамдық коалициясы LPC-ден 326 және 328 Шығыс 4-ші көшелерін, 1837-41 жылдарға жататын екі грек стиліндегі қатарлы үйді ескерткіш ретінде қарастыруды сұрады. Бұл үйлер жылдар бойы кемежайлармен байланысты саудагерлерге, синагогаға және соңғы кезде "Уран фаланстериясы" деп аталатын өнер ұжымына тиесілі болды. Алайда, LPC бұл қатарлы үйлерге ескерткіш мәртебесін бермеді. LPC сондай-ақ 264 Шығыс 7-ші көшедегі (суретші Фелисия Бондтың бұрынғы үйі) және төрт көрші қатарлы үйді Шығыс ауыл/Төменгі Шығыс жағы тарихи ауданына қосудан бас тартты. 2008 жылы Алфавит қаласының жартылай аумағы GVSHP, жергілікті қоғамдық кеңес және жергілікті сайланған лауазымды тұлғалар бастаған жергілікті қоғамдық ұйымдардың күш-жігерінің нәтижесінде "қайта жоспарланды". Алфавит қаласының көп бөлігінде жаңа құрылыс аймақтың төменгі қабатты сипатына сәйкес келуі керек. C даңғылындағы сәнді тротуарлық бардың қасынан үйсіз адам өтіп барады.

Лоизаида

Лоисаида – испан тілінен (әсіресе пуэрторикалық диалекттен) алынған термин, «Төменгі Шығыс жағы» атауының дыбысталуын бейнелейді. Алғашында 1974 жылы ақын және белсенді Битман «Бимбо» Ривас өзінің «Лоисаида» атты өлеңінде қолданған, қазір бұл атау Алфавит-Ситидегі C даңғылын білдіреді. 1960 жылдардан бері осы ауданның халқының басым бөлігі – испаноязықты (көбінесе пуэрторикалықтар). 1940 жылдардан бастап ауданның демографиясы бірнеше рет өзгерді: Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін солтүстік жағына салынған үлкен Stuyvesant Town–Peter Cooper Village тұрғын үй кешені орта және орташа табысқа ие адамдарды қызықтырып, 21 ғасырда ауданның жаңаруына (gentrification) әсер етті. Одан оңтүстік және шығысқа қарай үлкен мемлекеттік тұрғын үйлердің салынуы және латиноамерикандықтардың санының артуы 1990 жылдардың соңына дейін ауданның үлкен бөлігін латиноамерикандық ауданына айналдырды. Сол кезде арзан бағалы пәтерлер жоғары қылмыс деңгейін басып озды, нәтижесінде көптеген суретшілер мен студенттер бұл жерге қоныс аударды. Манхэттеннің өсіп келе жатқан қалалық Қытайы Төменгі Шығыс жағының оңтүстік бөліктеріне тарады, бірақ испаноязықты халық әлі де Алфавит-Ситиде шоғырланған. Қылмыс деңгейі төмендегендіктен, Алфавит-Сити, Ист-Виллидж және Төменгі Шығыс жағы аудандары тез жаңаруда. Төменгі Шығыс жағының қазіргі шекаралары тарихи шекараларынан өзгеше: Хьюстон көшесі енді солтүстік шекара деп есептеледі, ал Хьюстон көшесі мен 14-ші көше арасындағы аудан Алфавит-Сити деп аталады. Бірақ Алфавит-Сити атауы жоғары қылмыс деңгейімен байланысты болғандықтан, ағылшын тілді тұрғындар оны Ист-Виллидждің бір бөлігі деп санайды, ал испаноязықты тұрғындар оны Лоисаида деп атай береді.

Полиция және қылмыс

Алфавит қаласын Нью-Йорк полициясының 9-шы округтік бөлімі бақылайды, ол 321-ші шығыс 5-ші көшеде орналасқан. 2010 жылы 9-шы округтік бөлім 69 патрульдік аймақтың ішінде жан басына шаққандағы қылмыс деңгейі бойынша 58-ші орында тұрды. 9-шы округтік бөлімдегі қылмыс көрсеткіші 1990-шы жылдарға қарағанда төмендеген, барлық санаттағы қылмыстар 1990 мен 2018 жылдар аралығында 78,3%-ға азайды. 2018 жылы округтік бөлім 0 кісі өлтірілген, 40 зорлау оқиғасы, 85 тонау, 149 қасақанттық шабуыл, 161 қарақшылық, 835 ірі ұрлық және 32 автокөлік ұрлығы туралы хабарлады.