Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Советтік ғарышқа ұшу бағдарламасы
Soviet spaceflight program
«Восход» (Восход, Көтерілу немесе Таң) – екінші советтік адамды ғарышқа ұшу жобасы. «Восход» ғарыш кемесі мен зымыраны пайдаланып, экипажбен бір күндік екі миссия орындалды, бірі 1964 жылы, екіншісі 1965 жылы, ал екі ит 1966 жылы 22 күндік миссияға ұшты. «Восход» жобасы «Восток» бағдарламасының жалғасы болды және оның алғашқы алты ұшудан кейін тоқтатылуына байланысты қалған компоненттерді қайта пайдалануды қамтыды. «Восход» бағдарламасы «Союз» бағдарламасымен ауыстырылды.
The Voskhod programme (Восход, , Ascent or Dawn) was the second Soviet human spaceflight project. Two one day crewed missions were flown using the Voskhod spacecraft and rocket, one in 1964 and one in 1965, and two dogs flew on a 22 day mission in 1966. Voskhod development was both a follow on to the Vostok programme and a recycling of components left over from that programme's cancellation following its first six flights. The Voskhod programme was superseded by the Soyuz programme.
Дизайн
"Восход" ғарыш кемесі негізінен "Восток" ғарыш кемесі болды, бірақ оған төмен түсетін модульдің үстіне қосалқы, қатты отынмен жабдықталған ретроракета қосылды. Ол әлдеқайда ауыр болғандықтан, ұшыру құралы 11А57, "Молния" 8К78М болды, Блок L сатысы алынып тасталды, кейін "Союз" бустерінің негізіне айналды. Катапульталық орындық алынып тасталды және экипажтың екі-үш диваны "Восток" экипажының орналасуына 90 градус бұрышпен модульдің ішіне орналастырылды. Дегенмен, басқару элементтерінің орны өзгертілмеді, сондықтан экипаж аспаптарды көру үшін басын 90 градусқа бұруға мәжбүр болды. "Восход-2" жағдайында, кіретін люкке қарама-қарсы төмен түсетін модульге сыртқы, қабылдағыш шлюз қосылды. Шлюз пайдаланғаннан кейін тасталды. Бұл құрылғы қажет болды, өйткені ұшу аппаратының электроникасы мен қоршаған орта жүйелері ауамен салқындатылды, ал орбитадағы қысымның төмендеуі қызып кетуге әкелер еді. Парашют сызықтарына қатты отынмен жұмыс істейтін тежегіш ракетасы қосылды, ол қону кезінде жұмсақ қонуды қамтамасыз етуге арналған. Бұл қажет болды, өйткені "Востоктан" айырмашылығы, "Восход" төмен түсетін модулі экипаж мүшелерімен бірге қонды. "Восток" және кейінгі "Союз" сияқты, "Восходта" ұшыруды тоқтату жүйесі болмады, яғни экипаж бұзылған ұшыру құралынан қашуға мүмкіндіксіз болды. "Восходта" негізгі ракета істен шыққан жағдайда (мысалы, "Восход-2" кемесінде болғандай) модульдің үстінде қосалқы, қатты отынмен жабдықталған ретроракета болды. "Восток" мұндай мүмкіндікке ие болмаған, бірақ бұл мәселе деп есептелмеді, өйткені ғарыш кемесі орбитадан 10 күн ішінде ыдырайтын. Салыстырмалы түрде жеңіл болғандықтан, "Восход" 11А57 бустерінің көтеру қабілетінен асты, яғни ол әлдеқайда биік орбитаға шығарылды және сондықтан тез ыдырамайтын.
The Voskhod spacecraft was basically a Vostok spacecraft that had a backup, solid fueled retrorocket added to the top of the descent module. As it was much heavier, the launch vehicle would be the 11A57, a Molniya 8K78M with the Blok L stage removed and later the basis of the Soyuz booster. The ejection seat was removed and two or three crew couches were added to the interior at a 90 degree angle to that of the Vostok crew position. However, the position of the in flight controls was not changed, so the crew had to crane their heads 90° to see the instruments. In the case of Voskhod 2, an inflatable exterior airlock was also added to the descent module opposite the entry hatch. The airlock was jettisoned after use. This apparatus was needed because the vehicle avionics and environmental systems were air cooled, and depressurization in orbit would cause overheating. A solid fueled braking rocket was also added to the parachute lines to provide for a softer landing at touchdown. This was necessary because, unlike the Vostok, the Voskhod descent module landed with the crewmen still inside. Unlike Vostok and the later Soyuz, Voskhod had no launch abort system, meaning that the crew lacked any means of escape from a malfunctioning launch vehicle. Voskhod had a solid fueled backup retrorocket on top of the capsule in case the main one failed (as it did on Voskhod 2). While Vostok lacked this feature, it was not considered a problem since the spacecraft would decay from orbit within 10 days. Relatively lightweight, Voskhod was well below the 11A57 booster's lift capacity, meaning that it launched into a much higher orbit and would not decay as quickly.
Адамсыз
Космос 47 – «Восход» аппараттарының ұшқышсыз сынақ ұшуы. Космос 57 – Ұшқышсыз сынақ ұшуы, сәтсіз аяқталды. Космос 110 – Ұшқышсыз, «Ветерок» және «Уголек» есімді екі итті 22 күндік ұшуға жіберді, 1966 жылдың 22 ақпанында ұшырылып, 16 наурызда жерге қонды.
Kosmos 47 – Uncrewed test flight of the Voskhod hardware. Kosmos 57 – Uncrewed test flight, unsuccessful. Kosmos 110 – Uncrewed, sent two dogs, Veterok and Ugolyok, on a 22 day flight, launched 22 February 1966 and landed 16 March.
Экипаж
Тапсырыс Миссияны іске қосу Ұзақтығы Жерге қону Экипаж Ескермелер1 Восход 1 12 қазан 1964 1 күн 0 сағ 17 мин 3 сек 13 қазан 1964 Владимир Комаров Константин Феоктистов Борис Егоров Бірінші көп адамды ғарыш кемесі.2 Восход 2 18 наурыз 1965 1 күн 2 сағ 2 мин 17 сек 19 наурыз 1965 Павел Беляев Алексей Леонов Бірінші ғарышқа шығу.
Order Mission Launch Duration LandingCrew Notes1 Voskhod 1 12 October 1964 1 d 0 h 17 m 3 s 13 October 1964 Vladimir Komarov Konstantin Feoktistov Boris Yegorov First multiman spacecraft.2 Voskhod 2 18 March 1965 1 d 2 h 2 m 17 s 19 March 1965 Pavel Belyayev Alexei Leonov First spacewalk.
Нәтижелер
"Восток" бағдарламасы көбінесе ғарыш саяхатының және микрогравитацияның адам организміне тигізетін әсерін зерттеуге бағытталған болса, "Восход" бағдарламасының екі ұшуы ең маңызды жаңалықтарға ұмтылды. Бағдарламаның ең үлкен жетістігі – бірінші EVA ("ашық ғарышқа шығу") болғанымен, бастапқыда бағдарламаны ілгерілете түскен мақсат – АҚШ-тың "Gemini" жобасынан бұрын көптеген адамдардан тұратын экипажды орбитаға шығару еді. Осы мақсаттар орындалғаннан кейін, бағдарлама ғарыш кемесінің басқа да мүмкіндіктеріне, мысалы, ұзаққа созылатын ұшуларға және тағы бір әйел ұшуына назар аударуды жоспарлады. Дегенмен, "Восход-3" ұшуына дайындық кезінде кешігулер болды, сол уақыт ішінде "Gemini" бағдарламасы болашақ "Восход" бағдарламасы үшін жоспарланған көптеген мақсаттарға қол жеткізді. Нәтижесінде, "Восход" бағдарламасы тоқтатылды, бұған советтік басшылықтың өзгеруі себеп болды, жаңа басшылық имидждік және тәжрибелік ұшуларға бұрынғыдай мән бермеді, бұл советтік конструкторларға "Союз" бағдарламасына күш салуға мүмкіндік берді.
While the Vostok programme was dedicated more toward understanding the effects of space travel and microgravity on the human body, Voskhod's two flights were more aimed towards spectacular firsts. Although achieving the first EVA ("spacewalk") became the main success of the programme, beating the U. S. Project Gemini to put the first multiman crew in orbit was the objective that initially motivated the programme. After those goals were realized, the programme planned to focus on other advances the spacecraft could accomplish, such as longer duration and a second female flight. However, there were delays preparing for Voskhod 3, and during that time the Gemini programme accomplished most of what had been planned for future Voskhods. In the end, the Voskhod programme was abandoned, aided by a change in Soviet leadership which was less concerned about stunt and prestige flights, and this allowed the Soviet designers to concentrate on the Soyuz programme.