Кіріспе
Ғарышты зерттеу үшін дамытылған технология. Ғарыш технологиясы – сыртқы ғарышта пайдалануға арналған технология. Ғарыш технологиясына ғарыш кемелері, жерсеріктер, ғарыш станциялары және орбиталық ұшыру құралдары, терең ғарыш байланысы, ғарышта қозғалыс, сондай-ақ қолдау инфрақұрылымы жабдықтары мен процедураларын қамтитын көптеген басқа да технологиялар кіреді. Ауа райын болжау, қашықтан зондтау, спутниктік навигация жүйелері, спутниктік теледидар және кейбір алыс қашықтықтағы байланыс жүйелері сияқты жерде пайдаланылатын көптеген күнделікті қызметтер ғарыш инфрақұрылымына тікелей байланысты. Астрономия және Жер ғылымы ғылымдары ғарыш технологиясының арқасында дамиды. Ғарыш саласында туындаған немесе дамытылған жаңа технологиялар кейіннен басқа экономикалық салаларда қолданылады.
Space technology is technology for use in outer space. Space technology Includes space vehicles such as spacecraft, satellites, space stations and orbital launch vehicles; deep space communication; in space propulsion; and a wide variety of other technologies including support infrastructure equipment, and procedures. Many common everyday services for terrestrial use such as weather forecasting, remote sensing, satellite navigation systems, satellite television, and some long distance communications systems critically rely on space infrastructure. Of the sciences, astronomy and Earth science benefit from space technology. New technologies originating with or accelerated by space related endeavors are often subsequently exploited in other economic activities.
Ғарыш технологиясының тарихы
Жер бетіндегі ең алғашқы ғарышқа технологияны жіберген мемлекет – "Советтер Одағы" (КСРО) деп аталатын Кеңес Одағы болды. КСРО 1957 жылғы 4 қазанда "Спутник-1" спутнигін жіберді. Оның салмағы шамамен , және жер шарының айналасында айналып жүрген деп есептеледі. Радиосигналдарды талдау арқылы ионосфераның электрондық тығыздығы туралы ақпарат жиналды, ал температура мен қысым туралы мәліметтер радиосигналдардың ұзақтығына кодталды. Адамды космосқа алғаш рет ұшырған ғарыш кемесі – "Восток-1", ол 1961 жылғы сәуір айында 27 жастағы совет ғарышкері Юрий Гагаринді алып ұшты. Місyon бүкілдей автоматты жүйелермен немесе жерден басқарылды. Бұл себебі медициналық қызметкерлер мен ғарыш кемелерінің инженерлері салмақсыздыққа адамның қалай ден қоятынын білмегендіктен, пилоттың қолмен басқаруын тоқтату туралы шешім қабылдады. Ай бетіне алғаш рет соқтығысқан советтік "Луна-2" зонды 1959 жылғы 14 қыркүйекте қатты қонды. Айдың арт жағын алғаш рет 1959 жылғы 7 қазанда советтік "Луна-3" зонды суретке түсірді. 1968 жылғы 24 желтоқсанда "Аполлон-8" экипажы – Франк Борман, Джеймс Ловелл және Уильям Андерс – Ай орбитасына кірген және Айдың арт жағын тікелей көрген алғашқы адамдар болды. Адамдар Айға алғаш рет 1969 жылғы 20 шілдеде қонды. Ай бетін алғаш басқан адам "Аполлон-11" ұшағының командирі Нил Армстронг болды. Айдың оңтүстік полюсіне қонған алғашқы ғарыш аппараты – Үндістанның "Chandrayaan-3". "Chandrayaan-3" 2023 жылғы 14 шілдеде сағат 09:05 UTC-де Үндістанның Андхра-Прадеш штатындағы Сатиш Даван ғарыш орталығының екінші ұшыру алаңынан "LVM3 M4" зымыранымен ұшырылды, жер айналысына 170 км (106 миль) перигей және 36 500 км (22 680 миль) апогеймен енді. "Аполлон-11"-нен кейін "Аполлон-12", "Аполлон-14", "Аполлон-15", "Аполлон-16" және "Аполлон-17" ұшақтары да іске қосылды. "Аполлон-13" ғарыш кемесінің сервистік модулінде ақаулық болды, бірақ ол Айдың алыс жағынан Ай бетінен жоғары және Жерден 400 171 км қашықтықта өтті, 1970 жылы Жерден ең алыс сапар шеккен адамдар үшін рекордты белгіледі. Айға қонған алғашқы роботтық Ай жүргіш – Кеңес Одағының "Луноход-1" аппараты, ол 1970 жылғы 17 қарашада "Луноход" бағдарламасының бөлігі ретінде қонды. Қазіргі таңда Ай бетінде соңғы рет тұрған адам – Юджин Сернан, ол "Аполлон-17" миссиясының бөлігі ретінде 1972 жылғы желтоқсанда Ай бетін басып өтті. "Аполлон-17"-ден кейін НАСА жүргізген бірнеше пилотсыз планетааралық миссиялар болды. Ең танымал планетааралық миссиялардың бірі – "Вояджер-1", ол 2012 жылғы 25 тамызда Күн жүйесінен жұлдызаралық кеңістікке шыққан алғашқы жасанды нысан. Бұл сонымен қатар Жерден ең алыс орналасқан жасанды нысан. Зонд гелиопаузадан 121 АЕ өтіп, жұлдызаралық кеңістікке кірді. 2019 жылғы 1 қаңтарда "Voyager-1" Жерден (21,708 миллиард шақырым; 13,489 миллиард миль) қашықтықта орналасқан.
On December 24, 1968, the crew of Apollo 8, Frank Borman, James Lovell and William Anders, became the first human beings to enter lunar orbit and see the far side of the Moon in person. Humans first landed on the Moon on July 20, 1969. The first human to walk on the lunar surface was Neil Armstrong, commander of Apollo 11. The first space probe to land on moon South pole of India. Chandrayaan 3 was launched aboard an LVM3 M4 rocket on 14 July 2023, at 09:05 UTC from Satish Dhawan Space Centre Second Launch Pad in Sriharikota, Andhra Pradesh, India, entering an Earth parking orbit with a perigee of 170 km (106 mi) and an apogee of 36,500 km (22,680 mi). Apollo 11 was followed by Apollo 12, 14, 15, 16, and 17. Apollo 13 had a failure of the Apollo service module, but passed the far side of the Moon at an altitude of above the lunar surface, and 400,171 km (248,655 mi) from Earth, marking the record for the farthest humans traveled from Earth in 1970. The first robotic lunar rover to land on the Moon was the Soviet vessel Lunokhod 1 on November 17, 1970, as part of the Lunokhod program. To date, the last human to stand on the Moon was Eugene Cernan, who as part of the Apollo 17 mission, walked on the Moon in December 1972. Apollo 17 was followed by several uncrewed interplanetary missions operated by NASA. One of the notable interplanetary missions is Voyager 1, the first artificial object to leave the Solar System into interstellar space on August 25, 2012. It is also the most distant artificial object from Earth. The probe passed the heliopause at 121 AU to enter interstellar space. Voyager 1 is currently at a distance of (21.708 billion kilometers; 13.489 billion miles) from Earth as of January 1, 2019.