Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кеңес Одағының адамды ғарышқа ұшу бағдарламасы
Human spaceflight programme of the Soviet Union
"Союз" бағдарламасы ( /s//ɔɪ//juː//z/ SOYyooz, '/s//ɔː// / SAW ; Союз, "Одақ" деген мағынаны білдіреді) – 1960 жылдардың басында Кеңес Одағы бастаған адамды ғарышқа ұшу бағдарламасы. "Союз" ғарыш кемесі бастапқыда совет космонавтын Айға қондыру жобасының бір бөлігі болды. Бұл "Восток" (1961–1963 жылдары) және "Восход" (1964–1965 жылдары) бағдарламаларынан кейін Кеңес Одағының үшінші адамды ғарышқа ұшу бағдарламасы еді. Бағдарлама "Союз" капсуласы мен "Союз" зымыранынан тұрады және қазір Ресейдің "Роскосмос" мемлекеттік корпорациясының жауапкершілігінде.
The Soyuz programme ('/s//ɔɪ//juː//z/ SOYyooz, '/s//ɔː// / SAW ; Союз , meaning "Union") is a human spaceflight programme initiated by the Soviet Union in the early 1960s. The Soyuz spacecraft was originally part of a Moon landing project intended to put a Soviet cosmonaut on the Moon. It was the third Soviet human spaceflight programme after the Vostok (1961–1963) and Voskhod (1964–1965) programmes. The programme consists of the Soyuz capsule and the Soyuz rocket and is now the responsibility of the Russian Roscosmos.
Союз зымыраны
"Союз" пайдалануға арналған зымыран жүйесінде қолданылатын ұшыру құралдары Ресейдің Самара қаласындағы "Прогресс" мемлекеттік зымыран-ғарыш орталығында (ЦСКБ "Прогресс") жасалады. "Союз" зымыран тасығышы "Союз" бағдарламасында экипажды тасымалдайтын "Союз" ғарыш кемесін ұшыру үшін пайдаланылатынмен қатар, қазір Халықаралық ғарыш станциясына роботты "Прогресс" жүк кемесін және "Прогресс" және Starsem компаниялары коммерциялық мақсатта ұшыратын зымырандарды ұшыруға да қолданылады. Қазіргі таңда "Союз" зымырандары Қазақстанның Байқоңыр және Ресейдің солтүстік-батысындағы Плесецк ғарыш айлағынан ұшырылады. 2011 жылдан бері "Союз" зымырандары Француз Гвианасындағы Гвиана ғарыш орталығынан да ұшырылуда. Ғарыш айлағының жаңа "Союз" ұшыру алаңы 2011 жылдың 21 қазанынан бері "Союз" ұшыруларын жүзеге асырып келеді, сол күні алғашқы ұшыру өтті. 2019 жылдың желтоқсанына дейін Француз Гвианасының ғарыш орталығынан 19 "Союз" ұшырылымы жасалды, барлығы сәтті аяқталды.
The launch vehicles used in the Soyuz expendable launch system are manufactured at the Progress State Research and Production Rocket Space Center (TsSKB Progress) in Samara, Russia. As well as being used in the Soyuz programme as the launcher for the crewed Soyuz spacecraft, Soyuz launch vehicles are now also used to launch robotic Progress supply spacecraft to the International Space Station and commercial launches marketed and operated by TsSKB Progress and the Starsem company. Currently Soyuz vehicles are launched from the Baikonur Cosmodrome in Kazakhstan and the Plesetsk Cosmodrome in northwest Russia and, since 2011, Soyuz launch vehicles are also being launched from the Guiana Space Centre in French Guiana. The Spaceport's new Soyuz launch site has been handling Soyuz launches since 21 October 2011, the date of the first launch. As of December 2019, 19 Guiana Soyuz launches had been made from French Guiana Space Centre, all successful.
Деривативтер
Зонд ғарыш кемесі Айдың айналасын ұшқысы келген экипажға арналған, бірақ қажетті қауіпсіздік деңгейіне немесе саяси қажеттілікке жете алмады. Зонд 5 1968 жылдың қыркүйегінде екі тасбақа және басқа да тірі организмдермен бірге Айды айналып өтті және адамдар үшін қауіпті болуы мүмкін атмосфераға кіргенімен, аман-есен Жерге оралды. Салют, Мир және ХҒС үшін арналған "Прогресс" сериялы роботтық жүк кемелері "Союз" ғарыш кемесінің қозғалтқыш бөлімін, орбиталық модулін, автоматты навигациясын, түйістіру механизмін және жалпы құрылымын пайдаланады, бірақ қайтадан кіруге қабілетсіз. Тікелей туынды болмаса да, қытайлық "Шэньчжоу" ғарыш кемесі "Союз" пионерлік жасаған негізгі үлгіні ұстанады.
The Zond spacecraft was designed to take a crew around the Moon, but never achieved the required degree of safety or political need. Zond 5 did circle the Moon in September 1968, with two tortoises and other life forms, and returned safely to Earth although in an atmospheric entry which probably would have killed human travelers. The Progress series of robotic cargo ships for the Salyut, Mir, and ISS use the engine section, orbital module, automatic navigation, docking mechanism, and overall layout of the Soyuz spacecraft, but are incapable of reentry. While not a direct derivative, the Chinese Shenzhou spacecraft follows the basic template originally pioneered by Soyuz.