Кіріспе

АҚШ-тағы французға қарсы сезімдер – АҚШ азаматтарының француз үкіметіне, мәдениетіне, тіліне немесе француз халқына қатысты жағымсыз пікірлер, жек көру, ұнатпау, қорқу, предубиение және/немесе кемсітушілік сезімдері, бұл көбінесе БАҚ және үкімет басшыларының ықпалымен туындайды.

18 ғасыр

Америка отаршылдарының британдықтарға қарсы жеңісі Францияның қаржылық және әскери қолдауына зор тәуелді болды. Француз революциясы кезінде Джефферсондық американдықтардың оң көзқарасына қарамастан, ол көптеген федералистер арасында французға қарсы сезімдерді оятты немесе тудырды. Француздыққа жақын және француздыққа қарсы пікірлер арасында идеологиялық жік пайда болды, Джон Адамс, Александр Гамильтон және олардың федералистер серіктестері Францияға күдіспен қарады, тіпті Томас Джефферсон және басқа демократ-республикашылар жақын қарым-қатынастарды қолдады. Революцияға қатысты, көптеген немесе басым бөлігі федералистер оны тым радикалды және зорлыққа толы деп сынады. Демократ-республикашылдар тарапынан кең қолдау көрсетілді. Пьер Бурдье мен Стэнли Хоффманның пікірінше, АҚШ-та французға қарсы, ал Францияда американдықтарға қарсы сезімдердің түбінде екі елдің де әлеуметтік және саяси жүйелерінің жалқыға жарамды "үлгілер" екенін мәлімдеуі жатыр. Францияның діннен қол үзгендігі американдықтар үшін көбінесе мәселе тудырды. Бұл федералистердің француздық антиклерикализмге деген реакциясына ұқсас жайттар бар.

Француз-американдық лоббидің жоғалып кеткені туралы айып

Француз тарихшысы Джастин Вайс АҚШ-тағы халықтың наразылығының маңызды себебі – тікелей немесе жақында ғана француз тегінен тараған американдықтардың аздығы екенін айтты. Көптеген француз текті американдықтардың түбі 17 және 18 ғасырларда Квебек, Акадия немесе Луизианаға қоныстанған отарлаушыларға жетеді, олар кейін АҚШ-қа көшіп келген немесе американдық территорияларға қосылған. Отарлық дәуірдегі гугеноттардан, француз протестант эмигранттарынан тараған француз-американдықтардың көпшілігі Франциямен өзін-өзі байланыстыруын тоқтатқан.

21 ғасыр

1990 жылдардағы танымал мәдениетте "ірімшілік жейтін, мойынсұнуға дайын маймылдар" деген қарапайымдау сөз тіркесі 1995 жылы "Симпсондар" мультсериалында сатирикалық мақсатта қолданылды. National Review жазушысы Джона Голдберг осы терминді танымал етуге өз үлесін қосқанын мәлімдеді, оның артында француз халқын қорқақтар деп сипаттау тұрды. Францияны үш мәрте Пулитцер сыйлығын жеңіп алған американдық журналист және New York Times газетінің авторы Томас Фридман сынға алды. 1999 жылы жарық көрген "Лексус және зәйтүн ағашы" кітабында Фридман Францияның жаһандануға қарсы позициясынан туындап, "Тайванды сатып алуға, Италияны ұстап тұруға, ал Францияны сатуға" шақырды. Францияның БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінде Иракқа әскери шабуыл жасау жөніндегі АҚШ ұсынысын қолдамауынан кейін Францияға қарсы пікірлер күшейді. Басқа елдер де АҚШ ұсыныстарына қарсы болғанымен (әсіресе Ресей, Қытай және Германия, Канада, Бельгия сияқты АҚШ-тың дәстүрлі одақтастары), Францияға ерекше қатал сын көрсетілді. 2003 жылы New York Times газетінде жарияланған мақаласында Фридман Францияның БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіндегі тұрақты орындығын Үндістанға беру керектігін айтты, себебі "қазіргі таңда Үндістан Франциядан гөрі әлдеқайда маңызды. Франция өзін Америкадан ерекшелендіруге және маңызды сезінуге тырысып, ақыры ақылдан асып кетті". 2003 жылдың басында The Washington Post газетінің авторы Джордж Уилл Францияның 1870 жылдан бері "қайта шегіну өнерін жетілдіріп келе жатқанын" айтты. Францияға қарсы наразылықтар стикерлер мен футболкалар түрінде де көрінді, онда АҚШ-ты басып алуға шақырылды: "Бірінші Ирак, содан кейін Франция!" және "Бірінші Ирак, содан кейін Ширак!". "Азаттық картоны" француз картонының саяси эвфемизміне айналды. Бұл термин 2003 жылы Конгресс әкімшілік комитетінің республикалық төрағасы Боб Нейдің Францияның Иракқа қарсы ұстанымына жауап ретінде үш Конгресс кафетерисіндегі мәзірдегі тағамның атауын өзгертуінен кейін танымал болды.