Кіріспе

Американың негізін қалаушы әкесі және саясаткер (1733–1798)

Джордж Рид (18 қыркүйек 1733 – 21 қыркүйек 1798) – Делавэр штатының Нью-Касл округіне қарасты Нью-Касл қаласынан шыққан американдық саясаткер. Ол Делавэр штатынан Континенттік Конгресс депутаты, 1787 жылғы АҚШ Конституциялық конвенциясының делегаты, Делавэр президенті және Федералистік партияның мүшесі болды. Сонымен қатар, Рид Делавэр штатынан АҚШ сенаторы және Делавэр штатының бас судьясы қызметін атқарды. Рид – Америка Құрама Штаттарының негізін қалаушы әкесінің бірі, елдің негізіне қаланған төрт маңызды мемлекеттік құжатқа қол қойған екі мемлекет қайраткерінің бірі: 1774 жылғы Конгресс қабылдаған Корольге шағымдану және Континенттік қауымдастық, сондай-ақ 1776 жылғы Тәуелсіздік жариялағысы және 1787 жылғы Америка Құрама Штаттарының Конституциясы.

Федералистік

1786 жылы Рид Анаполис конвенциясында Делавэр штатының өкілі ретінде ұлттық қызметке қайта шақырылды. Штаттардың өте аз саны қатысқандықтан, бұл кездесу келесі жылы Филадельфияда ауқымды конгресс өткізуді талап ететін баяндаманы ғана тудырды. Конституциялық конвенцияға айналғанда Рид тағы да Делавэр штатынан өкіл болды. Райт және Моррис еңбегінен «Конституцияның әскери саясаткерлері» деген сілтеме келтіре отырып, Рид бірден жаңа Конституция негізінде жаңа ұлттық үкімет құруды талап етіп, «Ескі матаны жаңа киімге тиек ету – баптарға түзетулер енгізудің мәнісі осындай» деді. Ол күшті орталық үкімет үшін күрестің жетекшісі болды, бір кезде штаттарды таратуды және елді бір күшті ұлттық үкімет аясында біріктіруді жақтады. «Мемлекеттерден ешкім қорықпасын, халық бізбен!» – деді ол осы радикалды ұсыныстан қорқып, үңілген конвентке. Өзінің ұсынысын ешкім қолдамағандықтан, ол кіші штаттардың құқықтарын үлкен, халық саны көп көршілерінен қорғауға бейімделді, олардың, оның ойынша, «кішірек штаттарды қосу, бөлу немесе кедейлендіру арқылы жұтып қоюы мүмкін». Егер Нью-Джерси (кіші штаттар) жоспарында көзделген тең өкілдік принципі қабылданбаса және баптарға түзетулер енгізу тәртібі сақталмаса, Делавэр «одақта бірден маңызсыз болады» деп ескертті. Ол Конгреске штат заңдарына вето құқығын беруді, сенаторлардың тоғыз жылға немесе жақсы мінез-құлық танытқан жағдайда қызмет етуі арқылы федералдық заң шығарушы органның халықтың қалау-қажеттілігіне тәуелді болмауын қамтамасыз етуді және АҚШ Президентіне кең тағайындау өкілеттіктерін беруді жақтады. Ол ашық түрде сөйлеп, кіші штаттардың құқықтары жаңа Конституцияда нақты кепілдік берілмесе, Делавэр делегациясын конвенттен шығарып кетумен қорқытты. Құқықтар қамтамасыз етілгеннен кейін, ол Делавэрде ратификациялық қозғалысты жетектеді, нәтижесінде штат оны бірінші болып ратификациялады және бұл бірауыздан жасалды.

Сенатор

АҚШ Конституциясы қабылданғаннан кейін Делавэрдің Бас Ассамблеясы Ридті АҚШ Сенатының екі өкілінің бірі ретінде сайлады. Оның өкілеттігі 1789 жылдың 4 наурызында басталды, ол 1791 жылы қайта сайланды, бірақ 1793 жылдың 18 қыркүйегінде отставкаға кетті. Рид Президент Вашингтонның кезінде Бірінші және Екінші Конгресте үстемдік партиясының көпшілігімен қызмет етті. Ол штаттық қарыздарды қабылдауды, ұлттық банк құруды және акциздік салықтар енгізуді қолдады. Рид Делавэр Жоғарғы Сотының бас судьясы қызметіне тағайындалу үшін отставкаға кетті және өмірінің соңына дейін осы қызметте болды. Ридтің Сенаттан кеткені Үшінші Конгрестің алғашқы сессиясы жиналғанға дейін болды, бірақ оның орнына Генри Латимер 1795 жылдың 7 ақпанында, Конгресс жұмысын аяқтауға төрт апта қалғанда сайланды. Осылайша, Делавэр Сенатының бір орындығы 1793 жылдың 18 қыркүйегінен 1795 жылдың 7 ақпанына дейін бос тұрды.

Өлім және мұра

Рид 1798 жылғы 21 қыркүйекте Нью-Касл қаласында жүрек ауруынан қайтыс болды және ол жерде Еммануил Епископальдық шіркеуінің қорымында жерленді. Уильям Т. Рид өзінің "Өмір және хат алмасуы" еңбегінде Ридті "ұзын, сәл нәзік және әдемі денелі, жағымды сырт көрінісі мен жылтыр қоңыр көздері бар адам" деп сипаттайды. Оның мінез-құлқы қадірлі, тіпті қатаңдыққа жақын болғанмен, сыпайы және кейде қызықтырған. Ол терең заң білімімен, салмақты ойлау қабілетімен және әділ шешімдерімен ғана емес, сонымен қатар қатаң адалдығымен және таза мінезімен құрметке ие болды. Дегенмен, 1787 жылғы Конституциялық конвенцияға қатысқан бір делегаттың айтуынша, "оның заңгерлік қабілеттері өте зор десе де, сөйлеу өнері шаршатушы және жалықтырушы, дауысы әлсіз, айтылуы нашар болғандықтан, оны тыңдауға көбісінің шыдамдылығы жетпейтін". Джон Монро сияқты тарихшылар Ридтің мансабында Делавэр саясатындағы басты тұлға деп мойындап, жаңа штатқа тікелей немесе жанама түрде тұрақты және сенімді басшылық бергенін атап көрсетеді. Оның үйі – Стонум тарихи ескерткіш саналады. Нью-Касл қаласында Ридтің есімімен аталатын мектеп пен Делавэр университетіндегі жатақхана бар.

Танымал мәдениетте

Бродвей мюзиклі "1776"-да Рид кіші рөлде, тәуелсіздік жақтастарымен араласуы қиын, әдепті, консервативті, сәл әсерлі және бай плантатор ретінде көрсетілген. Дуэн Бодин түпнұсқа Бродвей актерлік құрамында осы кейіпкерді ойнаса, Лео Лейден фильмде пайда болды.