Кіріспе
АҚШ Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енетін банк ғимараты – Америка Құрама Штаттары Банкінің президенті, директорлары және компаниясы, көбінесе Америка Құрама Штаттарының Бірінші банкі деп аталады. Бұл банк 1791 жылдың 25 ақпанында АҚШ Конгресімен жиырма жылға бекітілген ұлттық банк болды. Ол елдің алғашқы де-факто ұлттық банкі – Солтүстік Америка банкін іске қосты. Дегенмен, екеуі де қазіргі заманғы орталық банктерге тән функцияларды атқармады: олар ақша-несие саясатын белгілемеді, жеке банктерді реттемеді, олардың артық резервтерін сақтамады немесе соңғы шара ретінде несие беруші болып әрекет етпеді. Олар ұлттық банктер еді, себебі оларға бірнеше штаттарда филиалдар ашуға және АҚШ үкіметіне қаржы беруге рұқсат берілді. АҚШ-тағы басқа банктер тек бір штаттың жарғысымен құрылып, сол штатта ғана филиалдар ашуға құқылы болды. Америка Құрама Штаттары Банкін құру – федералды қаржылық және ақшалық биліктің үш бөліктен тұратын кеңеюінің бір бөлігі болды, сонымен қатар федералды монета айналымын ұйымдастыру және акциздік салықтарды енгізу шаралары Александр Гамильтонның, қазынашылықтың бірінші хатшысының қолдауымен жүзеге асырылды. Гамильтон ұлттық банк елдің кредиттік мүмкіндіктерін тұрақтандыру және жақсарту, сондай-ақ жаңа қабылданған Конституция бойынша АҚШ үкіметінің қаржылық іс-әрекеттерін тиімді ету үшін қажет деп есептеді. Филадельфияда, Пенсильвания штатында, Тәуелсіздік ұлттық тарихи паркінің ішінде орналасқан Бірінші банк ғимараты 1797 жылы салынды және тарихи және сәулеттік маңызы бар ескерткіш ретінде танылды.
The President, Directors and Company of the Bank of the United States, commonly known as the First Bank of the United States, was a national bank, chartered for a term of twenty years, by the United States Congress on February 25, 1791. It followed the Bank of North America, the nation's first de facto national bank. However, neither served the functions of a modern central bank: They did not set monetary policy, regulate private banks, hold their excess reserves, or act as a lender of last resort. They were national insofar as they were allowed to have branches in multiple states and lend money to the US government. Other banks in the US were each chartered by, and only allowed to have branches in, a single state. Establishment of the Bank of the United States was part of a three part expansion of federal fiscal and monetary power, along with a federal mint and excise taxes, championed by Alexander Hamilton, first Secretary of the Treasury. Hamilton believed a national bank was necessary to stabilize and improve the nation's credit, and to improve handling of the financial business of the United States government under the newly enacted Constitution. The First Bank building, located in Philadelphia, Pennsylvania, within Independence National Historical Park, was completed in 1797, and is a National Historic Landmark for its historic and architectural significance.
Қарсылық
Гамильтонның банк ұсынысы федералды биліктің күшеюіне қарсы болған оппозициядан кеңінен қарсылық көріп, жол таппады. Мемлекеттік хатшы Томас Джефферсон мен Джеймс Мэдисон оппозицияны басқарды, олар банктың конституцияға қайшы келетінін және оның пайдасы халықтың көпшілігі есебінен саудагерлер мен инвесторларға тиетінін мәлімдеді. Конгресс мүшелерінің көпшілігі сияқты, Джефферсон мен Мэдисон да Гамильтонның үш ұсынысының екіншісіне – ресми үкіметтік монета айналысына енгізуге қарсы болды. Олар биліктің жергілікті банктерден орталыққа қарай шоғырлануының дұрыс ақша жүйесіне қауіпті екенін және бұл қадамның негізінен оңтүстіктегі ауыл шаруашылығына емес, коммерциялық солтүстіктегі бизнес мүдделеріне пайдалы болатынын, сондай-ақ бұл ұсыныстармен меншік құқығының бұзылатынын айтты. Олардың пікірінше, мұндай банк құру Конституцияны бұзады, себебі Конституцияда Конгресс салмақ пен өлшемдерді реттеуге және монета айналысына шығаруға (бірақ емес, монета мен несие қағаздарына) құқылы екені нақты көрсетілген. Заң жобасының бірінші бөлігі – ұлттық монета айналысын құру тұжырымдамасы ешқандай қарсылықсыз қабылданды. Екінші және үшінші бөліктердің (банк және оны қаржыландыру үшін акциз салығы) де осылай оңай қабылданады деп күтілді, және іс жүзінде де солай болды: Палатадағы заң жобасы, кейбір қызу пікірталасқа қарамастан, оңай мақұлданды. Сенаттағы заң жобасы да осыған ұқсас болды, бірақ қарсылықтар азырақ және жұмсақ болды. Бірақ "екі заң жобасы палаталар арасында алмасылғанда қиындықтар туды. Сенатта Гамильтонның жақтастары акциз салығын енгізу жоспарына Палата енгізген өзгерістерге қарсы шықты". Банк құру жаңа үкіметте конституциялық мәселелерді көтерді. Ол кездегі Қаржы министрі Гамильтон банктың Конституция заңына сәйкес үкіметтің берілген өкілеттіктерін пайдаланудың тиімді құралы екенін дәлелдеді. Мемлекеттік хатшы Томас Джефферсон банктың дәстүрлі меншік заңдарын бұзғанын және оның конституциялық өкілеттіктерге қатысының әлсіз екенін айтты. Джеймс Мэдисон да өз пікірін білдірді, ол Конгресске банк немесе басқа да мемлекеттік мекемені құруға билік берілмегенін сенді. Оның аргументі негізінен Оныншы түзетуге сүйенді: Конгресске берілмеген барлық өкілеттіктер штаттарда (немесе халықта) сақталады. Оның пікірінше, егер Конституцияны жазғандар Конгресске мұндай билік беруді қаласа, оны нақты айтқан болар еді. Ақырында, бұл шешімді президент Джордж Вашингтон қабылдады, ол кабинет мүшелерінің пікірлерін мұқият зерттегеннен кейін.
Шарттың қолданысының аяқталуы
Гамильтон 1795 жылы қызметтен кеткеннен кейін, қазынашылықтың жаңа хатшысы Оливер Уолкотт кіші Конгреске үкімет қаржысының қазіргі жағдайына байланысты қосымша қаражат қажет екенін хабарлады. Бұл, үкіметтің банктегі акцияларын сату арқылы немесе салықтарды көтеру арқылы іске асырылуы мүмкін. Уолкотт бірінші нұсқаны кеңес берді. Конгресс оған жылдам келісім білдірді. Гамильтон қарсылық танытты, өйткені ол бұл акциялар бойынша алынатын дивидендтер мемлекеттік қарызды өтеу үшін арналған қорды қолдауға міндетті түрде берілгенін сендірді. Гамильтон бұл шараға қарсылық ұйымдастыруға тырысты, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. 1816 жылы банктың орнына АҚШ-тың Екінші банкі келді.
Жирард сатып алған
1811 жылы Америка Құрама Штаттарының Бірінші банкінің жарғысының мерзімі біткеннен кейін Стивен Жирар оның акцияларының көп бөлігін, сондай-ақ Филадельфиядағы Оңтүстік Үшінші көшедегі ғимаратты және оның жиһаздарын сатып алып, өз банкін ашты, кейіннен ол Жирар банкі деп аталды. Жирар АҚШ-тың Бірінші банкінің кассирі болған Джордж Симпсонды жаңа банктың кассирі етіп тағайындады және жеті басқа қызметкермен бірге 1812 жылдың 18 мамырында жұмысын бастады. Ол Америка Құрама Штаттарының Бірінші банкінің қамқорларына жабық банктың істерін аяқтау процесін жалғастыру үшін кейбір кеңселерді және сақтау орындарындағы кеңістікті номиналды ақыға пайдалануға рұқсат берді. Банктің алғашқы жылдарында ол "Жирар банкі", "Стивен Жирар банкі" немесе тіпті "Стивен Жирардың банкі" деп белгілі болды.
Банк ғимараты
АҚШ-тың бірінші банкі 1790 жылдан 1800 жылға дейін ұлттық астана болған Филадельфия, Пенсильвания қаласында құрылды. Банк 1791 жылы тұрақты орнынан шамамен 60 метр қашықтықтағы Карпентерс-холлда қызметін бастады. Банк ғимаратының дизайны Вашингтондағы жаңа астананың ғимараттар бақылаушысы Сэмюэл Блодгеттке жатқызылады, бірақ оны Джеймс Хобан салған деген де болжам бар. 1797 жылы аяқталған бұл ғимарат жаңа федералды үкімет үшін салынған алғашқы арнайы ғимарат еді. АҚШ-тың бірінші банкі тарихи ескерткіш ретінде әр түрлі мәртебелерге ие болды. 1956 жылы парк құрылған кезде ол Тәуелсіздік ұлттық тарихи паркінің құрамына енді. 1958 жылы ғимараттың архитектурасы Америка тарихи ғимараттарын зерттеу комиссиясымен зерттелді. 1970 жылдан бері ғимарат жалпы қоғамға жабық. 2000 жылға дейін ғимаратта Тәуелсіздік ұлттық тарихи паркінің кеңселері орналасқан. Филадельфия Азамат соғысы мұражайының коллекциясын орналастыру туралы ұсыныс, Пенсильвания штатынан қаржы жетпегендіктен тоқтатылды. 2023 жылдың маусым айында Тәуелсіздік ұлттық тарихи паркі ғимаратты қайта жаңарту және 2026 жылы ашылуы жоспарланған ерте американ экономикасы туралы мұражай құру үшін «Ұлы американдық ашық кеңістіктері» бағдарламасынан 22 миллион доллар қаражат алды.