Кіріспе

Католик шіркеуінің басшысы 1523-1534 жылдар аралығында.

Папа Клемент VII (Clemens VII; туған Giulio de' Medici; 26 мамыр 1478 – 25 қыркүйек 1534) – Католик шіркеуінің басшысы және 19 қараша 1523 жылдан өліміне дейін, 25 қыркүйек 1534 жылға дейін Папалық мемлекеттердің билеушісі. "Папалардың ең бақытсызсы" деп есептелген Клемент VII-нің билігі саяси, әскери және діни күрестердің қарқынды кезеңімен белгіленді – олардың көптегені ұзақ уақыттан бері қалыптасып келген еді, бұл христиандық және әлемдік саясатқа зор әсер етті. 1524 жылы Италиядағы Ренессанстың соңында папалық таққа отырған Клемент мемлекеттік қайраткер ретінде жоғары беделге ие болды. Протестанттық реформацияның таралуы, шіркеудің банкротқа жақын болуы және Италияға шетелдік әскерлердің басып кіруі сияқты дағдарыстық жағдайда басшылыққа келген Клемент бастапқыда сол кездегі келіспеушілікте болған христиан басшылары арасында бейбітшілік орнату арқылы мәсіхшілер әлемін біріктіруге тырысты. Кейіннен ол Италияны шетелдік оккупациядан босатуға ұмтылды, өйткені бұл шіркеудің тәуелсіздігіне қауіп төндіреді деп сенді. Мартин Лютердің Солтүстік Еуропадағы протестанттық реформациясы сияқты бұрын-соңды болмаған қиындықтарды мұра еткен; Еуропаның ең күшті екі патшасы – Рим императоры Карл V және Францияның Франциск I арасындағы Италиядағы билік үшін күрес, олардың әрқайсысы Папаның жағын таңдауын талап етті; Сүлеймен Шығармалы бастаған түріктердің Шығыс Еуропаға шабуылдары, Англияның Генрих VIII-нің даулы ажырасуы Клементтің проблемаларын одан әрі ушықтырып, Англияның Католик шіркеуінен бөлінуіне әкелді; және 1527 жылы император Карл V-пен қарым-қатынастардың нашарлауы Римнің зорлықпен тонауына соқтырды, оның барысында Клемент түрмеге қамалды. Сант-Анжело бекінісіндегі қамаудан құтысқаннан кейін, экономикалық, әскери немесе саяси мүмкіндіктері шектеулі болған Клемент бұрынғы түрме бастығы Карл V-пен одақтасып, шіркеу мен Папалық мемлекеттердің тәуелсіздігінен бас тартып, оны қауіпке тіктеді.

Клемент Медичи дәстүрінде маңызды мәдени мұра қалдырды. Ол Рафаэль, Бенвенуто Челлини және Микеланджелодан суреттерге тапсырыс берді, соның ішінде Микеланджелоның Сикстин капелласындағы "Соңғы үкім" туындысын да қамтыды. Ғылым саласында Клемент 1533 жылы Николаус Коперниктің Жер Күннің айналасында айналады деген теориясын мақұлдағаны үшін танымал – бұл Галилео Галилейдің ұқсас идеялары үшін сотталуынан 99 жыл бұрын болды.

Ерте өмір

Джулио де Медичидің өмірі трагикалық жағдайларда басталды. 1478 жылдың 26 сәуірінде – оның тууына бір ай қалғанда – оның әкесі Джулиано де Медичи (Лоренцо Ұлыстың ағасы) Флоренция соборында отбасының жауларының қолынан қаза тапты, бұл оқиға қазір "Пацци қастандығы" деп белгілі. Ол 1478 жылдың 26 мамырында Флоренцияда заңсыз туды, анасының кім екені нақты белгісіз, бірақ көптеген ғалымдар оның профессор Антонио Горинидің қызы Фиоретта Горини болғанын айтады. Джулио өмірінің алғашқы жеті жылын өсіп-өнген әкесі, ақсақал архитектор Антонио да Сангаллоның қолында өткізді. Флоренциядағы Медичи сарайында Анджело Полициано сияқты гуманистер мен Микеланджело сияқты дарынды тұлғалармен бірге білім алған Джулио шебер музыкантқа айналды. Ол мінезінен ұяң, ал сырт келбетінен әдемі болған. Джулионың табиғи бейімділігі дін қызметкерлеріне еді, бірақ оның заңды емес тууы шіркеудегі жоғары лауазымдарға тағайындалуына кедергі келтірді. Сондықтан Лоренцо Ұлыстың оған әскерде мансап жасауға көмектесті. Алты жыл бойы кардинал Джованни мен Джулио Еуропаны аралап, екі рет тұтқындалды (алғаш Ульмде, кейін Руанда). Әр жолы Пьеро оларды босатып алды. Сол жылы папа Юлийдің және Арагонның Фердинанд II испан әскерлерінің көмегімен Медичилер Флоренцияны қайта бақылауға алды. Оның тегінің шындығы әлі де белгісіз және талқыланып жүр. Оның әкесі кім болғанына қарамастан, Алессандроның өмірінде Джулио – Папа Климент VII – оған үлкен ықылас көрсетіп, Ипполито де Медичиге қарағанда Алессандроны Флоренцияның алғашқы мұрагерлік монархы етіп тағайындады, тіпті оның дайындықтары да салыстырмалы болды.

Папа Лев X тұсында

Джулио де Медичи 1513 жылы наурыз айында 35 жасында әлемдік аренаға шықты. Сол күзде, оның шіркеудің ең жоғары лауазымдарына қол жеткізуіне бәрін кедергі келтіретін нәрселер Папаның оның тууын заңды деп жариялаған қаулысымен жойылды. Онда оның ата-анасы "sponsalia de presenti" (яғни "қазіргі куәгерлер алдында үйленген") бойынша никелескендіктері айтылған.

Мемлекеттік қызмет

Кардинал Джулио 1517 жылғы 9 наурызға дейін Шіркеудің вице-канцлері (екінші тұлға) ресми түрде тағайындалмаса да, іс жүзінде Лео X бастапқыда-ақ өзінің туысымен бірлесіп үкім жүргізді. Келесі жылы Францияның Франциск I оны Нарбон архиепископы етіп ұсынды, ал 1516 жылы Францияның кардинал-қорғаушысы етіп тағайындады. Франциск I Францияның кардинал-қорғаушысы Джулиодан қолдау күтті, бірақ Джулио Францискты Шіркеудің тәуелсіздігіне қатер деп санады – әсіресе оның Ломбардияны бақылауы және Болонья конкордатын Франциядағы Шіркеуді бақылау үшін пайдалануы. Ол кезде Шіркеу император Карл V-нің Германияда кеңірейіп келе жатқан лютерандыққа қарсы күресуін қалады. Сондықтан кардинал Джулио Шіркеу атынан Киелі Рим империясын Францияға қарсы қолдау үшін одақ құру бойынша келіссөздер жүргізді. Сол күзде Джулио Милан мен Ломбардияда француз әскерін жеңген Императорлық-Папалық әскерге жетекшілік етті.

Қарулы қақтығыстар

Джулио де Медичи кардинал ретінде көптеген қарулы қақтығыстарға жетекшілік етті. Оның замандасы Франческо Гиччардини бұл туралы айта келіп, кардинал Джулио дін қызметкерлігіне қарағанда соғыс ісіне көбірек лайықты екенін жазды. 1515 жылы Франциск I-ге қарсы жорықта ол папаның өкілі ретінде қызмет етті, осы сапарында өнертапқыш Леонардо да Винчи де болды.

Жетістіктер

Кардинал Джулионың папа Лев X үшін жасаған басқа да тырыстықтары да сәтті аяқталды, сондықтан "Лев X-тің бүкіл понтификаты бойында папалық саясатты бастықтап, оны ілгері жылдырған адам ретінде танылды". 1513 жылы ол Бесінші Латеран кеңесінің құрамына кірді, оған концилиаризм салдарынан туған жарылысты емдеу міндеті жүктелді.

Флоренцияның бас ұстазы

Кардинал Джулио 1519 - 1523 жылдар аралығында Флоренцияны басқарды, 1519 жылы оның азаматтық билеушісі Лоренцо II де Медичи қайтыс болғаннан кейін. Ол жерде "оған мемлекеттік істерді дерлік тоталитарлық түрде бақылауға мүмкіндік берілді" және "қоғамдық мүдделерді берік және практикалық негізге қою үшін көп еңбек етті". АҚШ президенті Джон Адамс кейінірек Джулионың Флоренциядағы басқаруын "өте сәтті және ұқыпты" деп сипаттады. Олардың арасында Флоренциялық Франческо Содерини кардиналы, оның отбасы Медичимен билік үшін күресте жеңіліп, "кінәлі болды"; Римдік ақсүйек Помпео Колонна кардиналы, ол өзі Рим папасы болғысы келді; және "Лео X патшаға жасаған қиянатын ұмытпаған" француз кардиналдарының тобы да болды. Осылайша кардинал Джулио Адрианның билігінің барлық кезеңінде "зор ықпалға ие болды". Флоренциядағы Медичи сарайы мен Римдегі Канцелярия сарайы арасында уақытын бөліп, кардинал Джулио "жомарт Медичиге лайық өмір сүрді, суретшілер мен музыканттардың меценаты, кедейлердің қорғаушысы, шалқар той беруші".

1522 жылғы қастандық жоспары

1522 жылы кардинал Джулионың Флоренцияны басқарудан бас тартып, "әкімшілікті халыққа еркін тапсыруды" жоспарлап отырғаны туралы әңгімелер тарады. Ал ақырында келесі конклавта (1523 жылдың 19 қарашасы) Папа Климент VII болып сайланды. Папа Климент VII саяси шеберлігімен жоғары беделге ие болып, шын мәнінде тәжірибелі дипломаттың барлық қабілеттерін көрсетті. Бірақ оның замандастары оны дүниеге бейім деп есептеді және протестанттық реформацияның қаупіне салқын қарады. Ол таққа отырғаннан кейін Климент VII Италия соғысын аяқтау үшін Капуа архиепископы Николаус фон Шёнбергті Франция, Испания және Англия патшаларына жіберді. Протонотарий Марино Караччоло императорға жолдаған хатында: "Түркілер христиан мемлекеттерін басып алу қаупі туып тұрғандықтан, ол Рим папасы ретінде барлық христиан билеушілерінің жалпы бейбітшілігін орнатуды өзінің ең маңызды міндеті деп санайды және оған (императорға), шіркеудің аға ұлы ретінде, осы ізгі істе көмектесуін өтінеді", - деп жазды. Бірақ папаның тырысы сәтсіз аяқталды.

Континенттік және Медичи саясаты

Франциск I 1524 жылы Италиядағы 1524-1525 жылдардағы науқаны барысында Миланды басып алғаннан кейін, Рим папасы императорлық-испандық жақтан бас тартып, 1525 жылғы қаңтардағы келісім арқылы Венеция Республикасы және Франция сияқты басқа итальян князьдықтарымен одақтасуға мәжбүр болды. Бұл келісім Папа мемлекеттеріне Парма мен Пьяченцаны толыққанды иеленуге, Флоренцияда Медичи әулетінің билеуіне және француз әскерлерінің Неапольге еркін өтуіне мүмкіндік берді. Бұл саясаттың өзі дұрыс және патриоттық болғанмен, Климент VII-нің ынтасы тез суыды; ол алғырлық танытпауы мен уақтылы емес экономикалық саясатының нәтижесінде Римнің тәртіпсіз барондарының шабуылына ұшырады, бұл оны император Карл V-нің араласуын сұрауға мәжбүр етті. Бір айдан кейін Франциск I Павия шайқасында жеңіліске ұшырап, тұтқындалды, ал Климент VII Карл V-пен бұрынғы келісімдерін күшейтіп, Неаполь вице-королімен одаққа қол қойды. Алайда, императорлық биліктің өршілдігіне қатты алаңдаған ол, Франциск I Мадрид келісімінен кейін (1526) босатылған соң Франциямен қайтадан байланыс жасады: Папа Франция, Венеция және Миланның Франческо II Сфорцасымен бірге Коньяк лигасына қосылды. Климент VII Карл V-ке қарсы айыптау жасады, ал ол жауап ретінде оны "бағушы" емес, "қарышқыр" деп атап, лютерандық мәселе бойынша кеңес шақырумен қорқытты. Өзінің туысы Папа Лев X сияқты Климент те Медичи туыстарына тым жомарт болды деп есептелді, бұл Ватикан қазынасын құртты. Бұл ішінде кардинал лауазымдарына дейін қызметтер, жерлер, атақтар мен ақша беру кірді. Бұл әрекеттер Климент қайтыс болғаннан кейін осындай шамадан тыс туыстық жемқорлықтың алдын алу үшін реформа шараларын қабылдауға себеп болды.

Ізгі хабарды уағыздау

1529 жылы Климент VII өз бұйрығы "Интра Аркана" арқылы Карл V және Испания империясына рұқсаттар мен жеңілдіктер берді, оның ішінде Америкадағы отарларындағы қамқорлық құқығы да болды.

Римді тонау

Рим папасының тұрақсыз саясаты Курия ішінде Императорлық партияның күшеюіне де себеп болды: кардинал Помпео Колоннаның әскері Ватикан төбесін тонады және оның атынан бүкіл Римді бақылауға ие болды. Сондықтан, жеңілген Папа Рим Папалық мемлекетін қайтадан Императорлық жаққа қайтаруға уәде берді. Бірақ көп ұзамай Колонна қоршаудан шығып, Неапольге кетті, уәдесін орындамай, кардиналды лауазымынан босатып жіберді. Осы сәттен бастап, Клемент VII француз партиясының тағдырына соңына дейін бағынудан басқа шарасы қалмады. Көп ұзамай ол Италияда да жалғыз қалды, себебі Феррара герцогы Альфонсо I д’Эсте Императорлық армияға артиллериямен көмектесті, бұл Лига армиясына Карл III, Бурбон герцогы және Георг фон Фрунсберг басқаратын Ландскнехттер тобынан қашықтық сақтауға мүмкіндік берді, осылайша оларға ешқандай зиян келтірмей Римге жетуге жол ашты. Шарль Бурбон қысқа қоршау кезінде баспалдаққа шығу кезінде қаза тапты, ал оның ашқан әскерлері жалақысыз және басшысыз қалды, 1527 жылдың 6 мамырынан бастап Римді тонауға еркіндік сезінді. Содан кейін болған көптеген кісі өлтіру, зорлау және вандализм оқиғалары Ренессанс Римнің мән-жайын мәңгілікке жойды. Әскери және саяси іс-қимылдарында шешімділік танытпаған Клемент VII көп ұзамай (6 маусымда) өзі бас сауғалаған Сант-Анжело цитаделімен бірге қарсы тарапқа берілуге мәжбүр болды. Ол өмірі үшін 400 000 дукат көлемінде құн төлеуге келісті; шарттарға Парма, Пьяченца, Чивитавеккья және Модена қалаларын Киелі Рим империясына беру кірді. (Шындығында тек соңғысы ғана басып алына алды.) Сонымен қатар, Венеция оның жағдайын пайдаланып, Червия мен Равеннаны басып алды, ал Сигизмунд Малатеста Риминиге оралды. Клемент алты ай бойы Кастель-Сант-Анжелода тұтқын ретінде ұсталды. Кейбір Императорлық шенеуніктерге пара бергеннен кейін, ол жасырын саудагер кейпінде Орвиетоға, содан кейін Витербоға қашып өтті. Ол тек 1528 жылдың қазан айында халықтан суырылған және қиратылған Римге оралды. Осы уақытта Флоренцияда Медичиге қарсы республикашылдар хаосты пайдаланып, Папаның отбасын қаладан қайтадан қуды. 1529 жылдың маусым айында соғысқан тараптар Барселона бейбіт шартына қол қойды. Папалық мемлекет бірнеше қалаларды қайтарып алды, ал Карл V Флоренцияда Медичилерді билікке қайтаруға келісті. 1530 жылы он бір айлық қоршаудан кейін тоскан қаласы капитуляциялады және Клемент VII өзінің заңсыз жүлдесі Алессандроны герцог етіп тағайындады. Содан кейін Папа Императорға бағыну саясатын ұстанды, бір жағынан Германиядағы лютерандарға қарсы қатаң шаралар қабылдауға оны ынталандыруға тырысты, ал екінші жағынан жалпы кеңес өткізу туралы талаптарынан қашып өтті.

Сыртқы келбеті

1527 жылы жарты жыл түрмеде отырғанда Климент VII Римнің тонауына күйініш білдіріп, толық сақал өсірді. Бұл католик канондық құқығына қайшы келді, себебі дін қызметкерлері сақалын қырқуға тиіс болған. Алайда, 1511-12 жылдары папа Юлий II Болонья қаласына күйініш білдіріп тоғыз ай бойы сақал өсіргені үлгі ретінде алынды. Бірақ Юлий II-ден ерекшелік ете отырып, Климент VII 1534 жылы қайтыс болғанға дейін сақалын сақтап қалды. Оның сақал өсіру үлгісіне оның ізбасары Пауыл III және 1700 жылы қайтыс болған Иннокентий XII-ге дейінгі 24 папа да еліктеді. Осылайша Климент бір ғасырдан астам уақыт бойы сақталған сәндік стильді беймәлім түрде бастады.

Анкона

1532 жылы Климент VII Анконаны басып алды, осымен қала өз тәуелсіздігін толығымен жоғалтып, Папалық штаттардың құрамына кірді. Бұл Анкона Республикасының маңызды теңіз күші ретінде жүз жылға жуық болған тарихына нүкте қойды.

Ағылшын реформациясы

1520 жылдардың соңына қарай король Генрих VIII Карлдың інісі Катерина Арагондықпен жасаған некесін жойылғанын қалады. Жұбайлардың ұлдары нәсіптік жасқа жетпей қайтыс болды, бұл Тюдорлар әулетінің болашағына қауіп төндірді, бірақ Генрихтің Мэри Тюдор есімді қызы болды. Генрих еркек мұрагердің болмауына себеп оның некесінің "Құдай алдында бұзылғаны" екенін мәлімдеді. Катерина оның ағасының жесірі болған, бірақ некеде бала болмағандықтан, бұл неке Ескі Ұстанымның заңын бұзбады, ол мұндай одақтарды тек ағасының балалары болған жағдайда ғана тыйымдайды. Сонымен қатар, Рим папасы Юлий II олардың үйленуіне рұқсат берген еді. Генрих енді бұл дұрыс емес екенін және оның некесі бастапқыда жарамсыз болғанын дәлелдеді. 1527 жылы Генрих Клементтен некесін жоюды өтінді, бірақ Папа, мүмкін, Катеринаның сіңілісі, Киелі Рим императоры Карл V-нің қысымымен әрекет етіп, оның тиімді тұтқыны болғандықтан, бас тартты. Католик сенімі бойынша, жарамды түрде жасалған неке өмір бойы бұзылмайды, сондықтан Папа бұрынғыда берілген кедергілерге байланысты некені жоя алмайды. Генрихке жақын көптеген адамдар Клементті елемеуді қалады, бірақ 1530 жылдың қазан айында дін қызметкерлері мен заңгерлердің кеңесі Англия Парламенті Кентербери архиепискобына Папаның тыйымын бұзуға құқық бере алмайтынын мәлімдеді. Парламентте епископ Джон Фишер Папаның жақтасы болды. Содан кейін Генрих 1532 жылдың соңында немесе 1533 жылдың басында Анна Болейнмен некелесу рәсімін өткізді. Некеге келуі Кентербери архиепискобы Уильям Уорхэмнің, Папаның адал досының қайтысымен жеңілдеді, содан кейін Генрих Клементті Болейн отбасының досы Томас Кранмерді оның ізбасары етіп тағайындауға көндірді. Папа Кранмердің Кентербериге тағайындалуына қажетті паптық бұйрықтарды берді, сонымен қатар Кранмерден оның қызметке кіріспес бұрын Папаға адалдығын ант етуін талап етті. Генрихтің тұсында қабылданған заңдар епископтардың паптық келісімсіз де қызметке тағайындалатынын жариялаған еді. Кранмер ант беруге келіспейтінін алдын ала мәлімдегенмен, киелілікке тағайындалды. Кранмер Генрихтің қалауынша Катеринамен жасаған некесін жоюға дайын болды. Папа Генрих пен Кранмердің екеуін де Католик шіркеуінен шеттету арқылы олардың некесіне жауап берді. Осыған байланысты Англияда сол жылы Аннаттарды шектеу туралы акт қабылданды, ол шіркеулік кірістерден жиналатын салықтарды Пападан Корольге аударды. Пётрдің ақшасы туралы заң жер иелерінің жыл сайын Папаға бір пени төлеуін тоқтатты. Бұл акт сондай-ақ Англияның "Құдай алдында басқа билігі жоқ екенін, тек сіздің құрметіңіз ғана" және Генрихтің "императорлық тәжі" Папаның "нақтысыз және қайырымсыздықпен жасалған билігі мен талаптары" арқылы кеміткенін қайталады. Соңында, 1534 жылы Генрих Англия Парламентіне басшылық етіп, Католик шіркеуінен бөлініп, Англия шіркеуінің тәуелсіздігін орнатып, Еңбестік туралы актіні қабылдады.

Екатерина де Медичидің үйлену рәсімі

1533 жылы Климент өзінің туысының немере қызы Катерина де Медичиді Францияның Франциск I-нің ұлы, болашақ король Генрих II-ге үйлендірді. Ауруға шалдыққандықтан, Марсельге үйлену тойына аттанар алдында Климент 1533 жылдың 3 қыркүйегінде Римнен тыс жерде қайтыс болған жағдайда не істеу керектігін көрсететін Булл шығарды. Неке рәсімі 1533 жылдың 28 қазанында Сен-Ферреол-лес-Августин шіркеуінде өтті және оны Клименттің өзі жүргізді. Бұл той "тоғыз күн бойы зәулім банкеттермен, салтанатты шаралармен және мерекелік тойлармен" жалғасты. Ол сондай-ақ Франциск I және Карл V-пен жеке кездесулер өткізді. Карлдың қызы, Австрияның Маргарет 1536 жылы Клименттің туысы, герцог Алессандро де Медичиге үйленуге тиіс болды. Медичи тарихшысы Пол Стратерннің сөзіне қарағанда, Клименттің Катеринаны Франция корольдік отбасына үйлендіруі және Алессандроның Флоренция герцогы болуы мен Габсбургтер отбасына үйленуі "Медичи отбасы тарихындағы маңызды бұрылыс нүктесі болды – Флоренциядағы ақсүйектілікке көтерілу және француз корольдік отбасына қосылу. Климент VII-нің басшылығы болмағанда, Медичилер келесі ғасырларда көретін ұлылықтың шыңына жете алмас еді". Келесі жылы, 1534 жылдың 23 қыркүйегінде Климент император Карлға қоштасу хаты жазды. Өліміне бірнеше күн қалғанда ол Микеланджелоға Сикстин капелласындағы алтарь үстіне "Соңғы сот" суретін салуын тапсырды. Алайда Клименттің симптомдары мен аурудың ұзақтығы оның уланғаны туралы болжамды растамайды.

Саяси мұрасы

Климент VII папалығы тарихтың ең даулы кезеңдерінің бірі саналады; Клименттің өзіне қатысты пікірлер көбінесе күрделі. Мысалы, Клименттің замандасы Франческо Веттори оның "үлкен және құрметті кардиналдан кішкентай және беделсіз папа болу үшін зор еңбек еткенін" жазған, бірақ сонымен қатар "егер бұрынғы папалардың өмірін қарастырсақ, жүз жылдан астам уақыт бойы Таққа Климент VII-ден артық адам отырған жоқ деп шын мәнінде айтуға болады. Дегенмен, оның тұсында апат орын алды, ал барлық жамандыққа толы басқалары, әлемнің көзімен қарағанда, бақытты өмір сүріп, қайтыс болды. Біз де Раббымызды, Құдайды сұраққа салуға болмаймыз, Ол қалай және қашан жазалайтынын өзі біледі". Клименттің папалық билігіндегі апаттар – Римді тонау және Англия реформациясы – католицизм, Еуропа және Ренессанс тарихындағы шешуші нүктелер саналады. Қазіргі заманғы тарихшы Кеннет Гоувенс былай деп жазады: "Клименттің сәтсіздіктерін ең алдымен еуропалық саясаттың динамикасындағы маңызды өзгерістер контекстінде қарастыру керек. 1520 жылдардың ортасында Италия түбегіндегі соғыс күшейген кезде [католик шіркеуі мен Италияның] тәуелсіздігін қамтамасыз ету үшін тұрақты әскерлерді ұстауға үлкен қаржылық шығындар қажет болды. Саяси тіршілік үшін шіркеу реформасы қысқа мерзімді мақсат ретінде маңыздылығын жоғалтты, ал соғыс шығындары мәдениетке жұмсалатын қаражатты қысқартуды талап етті. Климент өзінің көрнекті ізашарлары Юлий II және Лев X-тің саясатын ұстанды; бірақ 1520 жылдары бұл саясат сәтсіздікке ұшырады, ал оның ізбасарлары оған жүгінді, бұл үшін ресурстар мен әлемдік қолдау қажет болды, оны екінші Медичи папасы жинауға шамасы келмеді". Клименттің Италия мен католик шіркеуін шетелдік үстемдіктен азат етуге жасаған күресі туралы тарихшы Фред Дотоло былай деп жазады: "Оның папалық билігін монархиялық биліктің өсуіне қарсы папалық құқықты қорғау, христиан әлемінде діни және патшалық лауазымдардың ежелгі бөлінуін сақтау үшін дипломатиялық және тіпті пастырлық күрес деп қарастыруға болады. Егер жаңа монархтар папалық билікті тек мемлекеттік биліктің бір бөлігіне айналдырса, діни мәселелер мемлекеттік саясаттан айырылады. Климент VII патшалық биліктің кеңеюін тежеуге және Рим мен папалық артықшылықтардың тәуелсіздігін сақтауға тырысты". Шіркеулік тұрғыдан Климент яһудилерді инквизициядан қорғау, Театин, Барнабит және Капуцин ордендерін бекіту және Мальта рыцарлары үшін Мальта аралын қамтамасыз етуімен еске алынады. Клименттің папалық билігіне қатысты соңғы талдау жасаған тарихшы Э. Р. Чемберлин былай деп жазады: "Климент VII жеке қасиеттерінен басқа барлық жағынан грек трагедиясының басты кейіпкері болды, ол бұрын жасалған әрекеттердің салдарына шыдауға шақырылған құрбан болды. Оның алдыңғыларының әрбір дүниелік талабы папалық билікті саяси ойынның қауіпті ойынына аздап тартты, ал әрбір моральдық құлдырау оны христиандардың үлкен тобынан аздап ажыратты, өйткені ол өз күшін содан алған еді". Көбірек мейірімділікпен, қазіргі заманғы тарихшы Джеймс Групб былай деп жазады: "Шын мәнінде, белгілі бір уақытта ол кездескен кедергілерді ескере отырып, оның жағдайы одан да жақсырақ болатынын көру қиын. Әрине, оның бұрынғылары да схизма аяқталғаннан бері қарсылықтарға тап болды, бірақ олардың біреуіне Климент сияқты көптеген майданда және осындай үлкен қиындықтарға қарсы күресуге тура келді ме? Ол бір кезде Киелі Рим империясымен (қазір Америкадан алынған қымбат металдармен күш алған), француздармен, түріктермен, Италияның бәсекелес мемлекеттерімен, папалық мемлекеттердегі наразылық күштермен және Курияның өзіндегі мүдделермен күресті. Италияның құнды тәуелсіздігінің (сыртқы үстемдіктен азат болуының) қайталанбай жоғалғаны Клименттің жеке кемшіліктерінің нәтижесі емес, жағдайдың сөзсіз нәтижесі сияқты көрінеді. Ол бар күшімен тырысты".

Портреттер

Екінші Медичи папасының өмірі көптеген фильмдер мен телешоуларда бейнеленген, әсіресе Netflix-тің "Медичи: The Magnificent" сериалында, онда бұл кейіпкерді британдық актер Джейкоб Дадман сомдайды.

Қамқорлық

Кардинал және папа болған Джулио де Медичи "чентокуэнтоның ең белгілі өнер жобаларының көптегенін тапсырыс берді немесе оларға жетекшілік етті". Ол Микеланджелоның Сикстин капелласындағы "Соңғы сот" атты монументалды фрескасы, Рафаэльдің "Трансфигурация" атты әйгілі алтарь бейнесі, Флоренциядағы Медичи капелласындағы Микеланджелоның мүсіндері, Римдегі Рафаэльдің "Вилла Мадама" архитектуралық үйі және Флоренциядағы Микеланджелоның Лаврентий кітапханасы сияқты ең маңызды туындыларымен танымал. "Демеуші ретінде [Джулио де Медичи] техникалық мәселелерде өте сенімді екенін көрсетті", бұл оған Микеланджелоның Лаврентий кітапханасынан Бенвенуто Челлинидің атақты Папалық Морзесіне дейінгі тапсырыстар үшін практикалық архитектуралық және өнерлік шешімдерді ұсынуға мүмкіндік берді. Папа ретінде ол алтын шебері Челлиниді Папалық монетахананың басшысы етіп тағайындады, ал суретші Себастьяно дель Пьомбо Папалық мөрдің сақтаушысы болды. Себастьяноның шедевр туындысы, "Лазардың қайта тірілуі", Кардинал Джулио ұйымдастырған бәйге арқылы жасалды, онда Себастьяно Нарбонн соборы үшін жақсырақ алтарь бейнесін кім жасай алатыны үшін Рафаэльмен тікелей бәсекелестікке түсті. Джулио де Медичидің демеушілігі теология, әдебиет және ғылым салаларын қамтыды. Оның ең танымал туындыларының бірі – Эразмның "Еркін ерік туралы" еңбегі, ол Мартин Лютердің католик шіркеуін сынаған кезде оны қолдады; Макиавеллидің "Флоренция тарихы", ол оған тапсырыс берді; және Коперниктің 1533 жылы жеке мақұлдаған гелиоцентрлік идеясы. 1531 жылы Климент адам денесін кесу және медициналық сынақтарды қадағалау ережелерін шығарды, ол медициналық этиканың алғашқы кодексі болды. Гуманист және жазушы Паоло Джовио оның жеке дәрігері болды. Джулио де Медичи талантты музыкант болды, оның төңірегінде Италияның Жоғары Ренессанс дәуірінің көптеген танымал суретшілері мен ойшылдары болды. Мысалы, "папалық таққа отырмас бұрын, болашақ Климент VII Леонардо да Винчимен жақын болды", Леонардо оған "Гвоздиканың Мадоннасы" суретін сыйлады. Папа ретінде ол жазушы Балдассаре Кастильонени Рим папасының императоры Карл V-ге дипломат, ал тарихшы Франческо Гиччардиниді Папалық мемлекеттерінің ең солтүстік провинциясы – Романьяның губернаторы етіп тағайындады.

Клименттік стиль

1523–1527 жылдардағы итальяндық Ренессанс кезеңінің көркемдік бағыттары кейде «Клементин стилі» деп аталады және олардың техникалық шеберлігімен ерекшеленеді. 1527 жылы Римді шабуылдау «Медичи папасының таққа отырғаннан бері Римде дамыған өнердің алтын ғасыры – Клементин стиліне қатыгез соңғы нүкте қойды». Андре Шастель Клементин стилінде жұмыс істеген суретшілерді Пармиджанино, Россо Фиорентино, Себастьяно дель Пьомбо, Бенвенуто Челлини, Маркантонио Раймонди және Рафаэльдің көптеген ізбасарлары ретінде сипаттайды: Джулио Романо, Джованни да Удине; Перино дель Вага; және Полидоро да Караваджо. Шабуыл кезінде осы суретшілердің бірнешеуі қаза тапты, тұтқынға алынды немесе шайқасқа қатысты. Тарихшы Пол Стратерн «оның ішкі әлемі берік сеніммен нұрланды» деп жазады; сондай-ақ, ол «Ренессанс гуманизмінің идеалдарымен таң қалдыратын тығыз байланыста болды, тіпті одан да таң қалдыратыны – оларға терең құрметпен қарады». Стратерн Клементті «мұздай суыққан өзін-өзі бақылауға ие адам» деп жазады, бірақ оның ішінде Медичи әулетіне тән сақтық қасиеті кемшілікке айналды. Егер бірдеңе болса, VII Клемент тым көп түсінікті болды – ол әрқашан кез келген мәселенің екі жағын да көре алатын. Бұл оны өзінің туысы Лев X-тің жақсы кеңесшісі етті, бірақ мәселелерді өз қолына алу қабілетін қиындатты.