Кіріспе
731–741 жылдар аралығында Католик шіркеуінің басшысы Рим Папасы Григорий III (Грегорий III; 28 қараша 741 жылы қайтыс болды) – 731 жылдың 11 ақпанынан өмірінің соңына дейін Рим епископы болды. Оның паптығы, оның ізінен келгендей, Византиялық иконоборлық және ломбардтардың шабуылымен қиындыққа толы болды, ол Карл Мартелдің көмегін шақырды, бірақ бұл бекер болды. Ол сайлануы үшін Византиялық Равенна экзархының рұқсатын сұраған соңғы Папа және сириялық тегінен шыққан, 2013 жылы Папа Франциск сайланғанға дейін 1271 жылдан астам уақыттан бері Еуропадан тыс соңғы Папа болды.
Pope Gregory III (Gregorius III; died 28 November 741) was the bishop of Rome from 11 February 731 to his death. His pontificate, like that of his predecessor, was disturbed by Byzantine iconoclasm and the advance of the Lombards, in which he invoked the intervention of Charles Martel, although ultimately in vain. He was the last Pope to seek the consent of the Byzantine exarch of Ravenna for his election, and of Syrian origin, the last non European pope until the election of Pope Francis more than 1,271 years later in 2013.
Сайлау
Грегори сириялық Жоханның ұлы еді. Ол 731 жылдың 11 ақпанында халықтың қолдауымен папа сайланды, бірақ Равеннаның византиялық экзархының мақұлдауын алғаннан кейін 18 наурызға дейін Рим епископы ретінде ресми түрде киеленбеді. Папа сайлауын экзархтың бекітуін сұраған соңғы папа осы Грегори болды.
Иконаны қорлау
Таққа отырғанда, Григорий император Лев III-ке иконаға қатысты ұстанымын жұмсартуға шақырды. Императордың бұйрығымен Григорийдің өкілі тұтқындалғанда, Григорий 731 жылдың қараша айында иконаға қарсылықты толық айыптайтын синод шақырды. Лев папаны бақылауға алуға тырысты, бірақ императорлық қалауын орындау үшін жіберген флоты Адриатика теңізінде кемеге ұшырады. Содан кейін ол Сицилия мен Калабриядағы папалық жерлерді тартып алды және бұрынғы преториандық Иллирик префектурасындағы діни сот билігін Константинополь патриархына берді. Дегенмен, Неаполь герцогін папаның жерін тәркілеу туралы императорлық жарлықты орындауға мәжбүрлеу әрекеті сәтсіз аяқталды, өйткені герцог папаның ұстанымын қолдады. Григорий осы уақыт аралығында иконаға қарсылыққа қарсылығын иконалар мен қасиетті заттарға құрмет көрсету арқылы көрсетті. Ол көптеген шіркеулерді жөндеп, әсемдеді, оларды Иса Мәсіхтің, Құдай ананың және әулиелердің суреттерімен безендірді. Санкт-Петр базиликасының ортасында экзарх Евтихий Григорийге сыйлық ретінде жіберген алты оникс және мәрмәр бағаналардың арасына иконостас орнатуды бұйырды. Ол Санкт-Петр базиликасында бірнеше әулиелердің қасиетті қалдықтарын сақтау үшін жаңа оратория салды және онда оқылатын дұғалар мен қасиетті жаралыларды реттеу үшін 732 жылы синод шақырды. Григорий монастырь өмірін ынталы түрде қолдады; ол Санкт-Кризогон монастырын құрды және Санкт-Петрдің жанындағы Сергий мен Бакх хосписін қайта жаңартты, оны кедейлерді қолдау үшін арнады.
Дін саясаты
Византия мен Ломбардтар арасындағы қақтығыстың уақытша тоқтауы Григорийге ұзақ жылдар бойы шешілмей келген ішкі мәселелерді, әсіресе Градо мен Аквилея патриархтары арасындағы сот құзыреті дауын реттеуге мүмкіндік берді. 731 жылғы Синод бұл мәселені Градоның пайдасына шешкенімен, Григорий Градоның сот құзыретінен Барбана аралын иеленуге тырысқан Аквилея патриархы Каликстты жазалауға мәжбүр болды. 731 жылы ол Тэтвиннің Кентербери архиепископы болып сайлануын бекітті, себебі соңғысы паллий сұрап Римге жеке келді. Григорий өзінің ізбасары Нотхельмнің сайлануын мақұлдады, ал 735 жылы Нортумбрия королі Сеолвульфтің Йорк епискобы Эгбертті архиепископ дәрежесіне көтеру туралы өтінішін қабылдады. Григорий солтүстік Еуропадағы шіркеуді дамытуға көмектесті. Ол 732 жылы Германия архиепископы дәрежесіне көтеріліп, Германиядағы Әулие Бонифацийдің миссиясын қолдады; 737 жылы Бонифацийдің Римге жеке сапарынан кейін, ол өтпеген сияқты көрінетін Синодқа қатысуы тиіс еді, Григорий Бонифацийді Германиядағы папалық легаты етіп тағайындады және Германиядағы епископтық орынды қайта ұйымдастыруды сұрады. Григорий Бонифацийді үш хатпен Баварияға жіберді. Біреуі епископтар мен жоғары діни лауазымдардағы адамдарға Бонифацийға барлық қолдауды көрсетуді бұйырды. Екіншісі Германияның ақсүйектері мен халқына арналған, оларды Бонифацийға бағынуға шақырды. Үшіншісі Аламанния мен Бавария епископтарына жолданды, онда Бонифацийдің папалық викарий ретіндегі мәртебесі расталды және оларға Бонифаций билігімен жылда екі рет Аугсбургте кеңес өткізуге бұйрық берілді. Григорий Виллибальдтың Германиядағы миссиясын қолдады. 732 жылы Григорий жылқының етін жеуге тыйым салды, оны "құмарлық" деп атап, бұл әдетті түркі дінінің ғұрыптарымен байланыстырды.
Ломбардтардың қатерлі әсері
Ломбардтардың қаупін сезген Григорий 730-жылдардың басында Аурелиан қабырғаларын қалпына келтіруге кірісіп, аяқтады. Ол сондай-ақ Centumcellae-ді қайтадан нығайтты, Виа Фламиниа жолындағы Галлезе бекінісін Сполеттен Трасимунд II-ден сатып алып, Римнің Равеннадағы экзархпен байланысын үзіп тастады. Ломбард патшасы Лиутпрандтың 737 жылы қайта оралуы Равенна экзархатына шабуылды жаңартты. Григорийдің византиялық иконоборшылыққа қарсылығы, 738 жылы Ломбардтар басып алғаннан кейін Равеннаны қайтарып алу үшін Византия империясына көмектесуден оны тоқтатпады. Сол жылы Лиутпранд Сполет және Беневент герцогтарынан Рим герцогтігінің маңындағы жерді жоюды талап етті, бірақ екеуі де папамен жасасқан келісімге сүйеніп, бас тартты. Григорий содан кейін Трасимундтың көтерілісін белсенді түрде қолдады, Лиутпрандты экзархатқа шабуылдауды уақытша тоқтатуға мәжбүр етті, содан кейін оның назарын Лиутпранд басып алған Сполетоға бұрды. Трасимунд Сполеттен қашып, Римге паналады, онда оны Григорий құшақ жайып қарсы алды. 739 жылдың ортасына қарай Лиутпранд тағы да Экзархатқа басып кірді және Римге қауіп төндірді. Азапқа ұшыраған Григорий Франция патша сарайының әкімі Чарльз Мартелге елшілер жіберіп, папаның мүддесін қорғауын өтінді. Григорий Шығыс империясына адалдығынан бас тартып, өзін франктардың қорғауына беруге дайын екенін айтса да, Карл Галлияға Умайядтардың шабуылымен толығымен айналысқандықтан, көмекке уәде бермеді. Григорий осы сарацен мұсылмандарын "ең қатал ұлт" деп атады. Ломбардтардың Ортас, Полимартий және Блера қалаларын басып алуы Григорийді тағы да Чарльзға хат жазуға мәжбүр етті, бұл жолы одан да үмітсіздікпен, оның көмегін сұрап: "Біздің қайғы-қасіретіміз сізді тағы да бізге хат жазуға итермелейді, сіздің қасиетті Петірдің және біздің сүйікті ұлы екеніңізге сенімдіміз, және оған деген құрметтен сіз Құдайдың шіркеуін және оның ерекше халқын қорғауға келесіз, олар қазір Ломбардтардың қуғын-сүргініне төтеп бере алмайды. Олар Сент-Петрдің қабіріндегі шамдарды жаққанға қаражат жинауға бөлінген қаражатты тартып алды, сіздің және сіздің алдыңғыларыңыздың берген сыйларын алып кетті. Ал біз Құдайдан кейін сіздерге бет бұрғанымыз үшін Ломбардтар бізді мазақтап, қуғын-сүргінге ұшыратады. Сондықтан Киелі Петр шіркеуі толығымен жойылды және соңғы шегіне жетті. Біздің барлық қайғы-қасіретімізді сіздің адал қызметшіңіз - хатшыңызға айттық, ол сізге оны толыққанды жеткізе алады. Өтінеміз, Киелі Петірге және оның халқына деген сүйіспеншілігіңізді көрсету үшін дереу келіңіз." Осы жолы Карл Мартел Римге елшілік жіберді, ал бұл жасырын қолдау, әскерлерінде қызбаның басталуымен бірге, Лиутпрандты 739 жылдың тамызының соңында Павияға қайта оралуға мәжбүр етті. Осы әскердің кері қайтқанын пайдаланып, Григорий Трасимунд II-нің Сполетоға оралуын қолдады. Трасимунд II 739 жылдың желтоқсанына қарай Рим қарулы күштерінің көмегімен қайта оралды, бірақ папаның қолдауы үшін уәде еткен төрт қаланы беруден бас тартты. Карл Мартелдің ауруға шалдыққанын білген Лиутпранд 740 жылы Экзархатқа тағы да шабуыл жасады, бұл Григорийді тағы да франктарға жүгінуге мәжбүр етті, олар қайтадан араласудан бас тартты.
Our affliction moves us to write to you once again, trusting that you are a loving son of St. Peter and of us, and that, from respect for him, you will come and defend the Church of God and His peculiar people, who are now unable to endure the persecution and oppression of the Lombards. They have seized the very means set aside to furnish funds for the lights ever kept burning at St. Peter's tomb, and they have carried off offerings that have been made by you and by those who have gone before you. And because, after God, we have turned to you, the Lombards deride and oppress us. Hence the Church of St. Peter has been stripped and reduced to the last straits. We have put into the mouth of the bearer of this letter, your faithful servant all our woes, which he will be able to unfold to you. Please come at once, to show your love towards St. Peter, and us, his own people. This time Charles Martel did send an embassy to Rome, and this implicit support, together with the beginnings of fever running through his troops, forced Liutprand to march back to Pavia by the end of August 739. Taking advantage of this withdrawal, Gregory agreed to support Thrasimund II's return to Spoleto. Thrasimund II forced his way back in by December 739 with Roman armed support, but refused to hand over the four captured towns he had promised in exchange for papal support. Learning that Charles Martel was sick, Liutprand once again returned to attacking the Exarchate in 740, forcing Gregory yet again to appeal to the Franks, who again refused to become involved.
Өлім
Ломбардтардың шабуылын тоқтатуға сәттілік таппаған Григорий III 741 жылдың 28 қарашасында қайтыс болды. Оның орнына Захарий Папа болды. Ол өзінің паптығының басында салған ораториясында, Санкт-Петер базиликасында жерленді. Григорийдің мерекесі қазір 10 желтоқсанда тойланады.
December.