Кіріспе

Англияның Батыс Суссекс округіндегі қала.

Литтлхэмптон – Англияның Батыс Суссекс округіндегі Арун ауданындағы қала, теңіз жағалауындағы курорт және азаматтық округ. Ол Арун өзенінің сағасының шығыс жағалауында орналасқан. Лондоннан оңтүстік-оңтүстік-батысқа қарай 52 миль (84 км), Брайтоннан батысқа қарай 19 миль (31 км) және округ орталығы Чичестерден шығысқа қарай 10 миль (16 км) қашықтықта жатыр. Округтың аумағы шамамен 55 000 адамды құрайды. Қалалық агломерацияға басқа елді мекендер де кіреді: солтүстік-батыста Уик; солтүстікте Лайминстер; және шығыста Растингтон. Wick және үлкен бизнес паркі бар Toddington 1901 жылы қала құрамына қосылды. Жақын жердегі қалалар: батыста Богнор-Регис, шығыста Вортинг. Бұл қала сонымен қатар Англия мен Уэльстегі 15-ші ірі қалалық аймақтың – Брайтон/Уортинг/Литтлхэмптон агломерациясының батыс бөлігі болып табылады, аймақтың халқы 474 485 адамды құрайды (2011 жылғы халық санауы). Саут-Даунс ұлттық паркі қаладан солтүстікке қарай 3 миль (5 км) жерде басталады: Литтлхэмптон Амберли және Арунделмен жаяу жолдармен, теміржолмен және автомобиль жолдары арқылы байланысады.

Тарих

Литтлхэмптон ауданындағы адам қонысының тарихы тас дәуірі мен рим дәуіріне дейін жетеді, ал 1086 жылғы «Domesday Book» кітабында ол «Хантон» ауылы ретінде тіркелген. Осы кезеңде бұл елді мекен балық аулаумен айналысатын қауым болған деп саналады және шамамен 1100 жылы француз картасында «Хантон» деп белгіленген. Он сегізінші ғасыр дамыған сайын, қала балықшы қауымынан демалыс орнына айналды. Лорд Байрон, Сэмюэл Тейлор Колеридж, Перси Биш Шелли және Джон Констеблдің бәрі де осы жерде уақыт өткізген деген сенім бар. Ғасыр ішінде қала халқының саны он есе өсті, 1801 жылы 584 адамды құраса, 1901 жылы 5954 адамға жетті.

Экономика

The Body Shop компаниясының әлемдік штаб-пәтері қаланың солтүстігіне қарай орналасқан және аймақтағы маңызды жұмыс берушілердің бірі болып табылады. Жергілікті Dando Drilling International Ltd компаниясы 1867 жылдан бері Литтлхэмптоннан бұрғылау қондырғыларын экспорттап келеді. Van Heyningen Brothers (VHB) салат өсірушілер 1964 жылдан 2003 жылға дейін қаладағы ірі жұмыс берушілердің қатарында болды.

Басқару және саясат

Литтлхэмптон Богнор Регис және Литтлхэмптон сайлау округінің құрамында орналасқан. Оның Парламент мүшесі (депутаты) – консерватор Ник Гибб. Жергілікті басқару деңгейінде Литтлхэмптон Литтлхэмптон қалалық кеңесі, Арун аудандық кеңесі және Батыс Суссекс округі кеңесіне қарайды. Литтлхэмптон қазіргі уақытта аудандық кеңесте 10 орынға ие, олар бес округке бөлінген: Бич, Брукфилд, Хам, Ривер және Уик пен Тоддингтон. 2011 жылдың мамыр айында өткен аудандық сайлауда консерваторлар осы 10 орынның 7-сін, Лейборист партиясы 2-сін, либерал-демократтар 1-ін жеңіп алды. Батыс Суссекс округі кеңесінде қала екі консерватор және бір либерал-демократпен өкілдік етіледі.

Білім

Литтлхэмптонның бір орта мектебі бар, Литтлхэмптон академиясы, ол 2009 жылы ашылды және Литтлхэмптон қауымдық мектебінің орнын басты. Кішкентай балалар үшін бес бастауыш мектеп бар: Lyminster, River Beach, St. Catherine's, White Meadows және Georgian Gardens. Бұл мектептер 2011 жылы қаладағы бастауыш білім беру жүйесіндегі үлкен өзгерістерден кейін құрылды, бұл алты жекелеген кіші және бастауыш мектептерді үш бастауыш мектепке біріктірді. River Beach бастауыш мектебі Connaught кіші және Arun Vale, Elm Grove бастауыш мектептерінің бірігуінен пайда болды, ал Flora McDonald кіші және Wickbourne бастауыш мектептерінің бірігуі White Meadows мектебін құрды. Lyminster мектебі бұрынғы ұйымдастыру кезеңінде бастауыш мектеп ретінде жұмыс істеді және қазір бастауыш мектепке айналу үшін кезең-кезеңмен кеңейтілуде.

Көлік

Литтлхэмптон A259 тас жолында орналасқан, бірақ бұл жол қаланың көп бөлігін айналып өтеді. Литтлхэмптон A27 оңтүстік жағалау магистралімен A284 арқылы байланысты, ол қаладан шығудың негізгі солтүстік-оңтүстік бағытын қамтамасыз етеді және A29 және A24 тас жолдарымен жалғасады. A27 кейіннен M27 тас жолымен де байланысады. A280 Литтлхэмптонды A24 тас жолымен байланыстырады және солтүстік-шығыстан келетін басты бағыт болып табылады. Литтлхэмптон үш теміржол станциясымен қамтамасыз етілген: Литтлхэмптон, Ангмеринг және Форд. Литтлхэмптоннан пойыз қызметтерін Southern компаниясы Брайтон, Лондон Виктория, Гатвик әуежайы, Шығыс Кройдон, Богнор Регис, Чичестер, Портсмут және Саутгемптон қалаларына тікелей қатынайды. Литтлхэмптон паром Арун өзенінің шығыс және батыс жағалауларын байланыстырады. Паром 31 наурыздан 30 қыркүйекке дейін сағат 10:00-ден 17:00-ге дейін жұмыс істейді, бірақ соңғы жылдары COVID-19 пандемиясының салдарынан жабылды. Паром компаниясы сонымен қатар портты аралау экскурсияларын ұйымдастырады. Гатвик әуежайы солтүстікке қарай бір сағаттық, Саутгемптон әуежайы батысқа қарай бір жарым сағаттық, Чичестер/Гудвуд әуежайы батысқа қарай 30 минуттық, ал Шорхэм әуежайы шығысқа қарай 45 минуттық жерде орналасқан. Довер порты мен Ла-Манш туннелі шығысқа қарай үш сағаттық, Портсмут порты батысқа қарай бір сағаттық, ал Ньюхейвен порты шығысқа қарай бір сағаттық жерде. Литтлхэмптон қаласында Compass Travel және Stagecoach South компаниялары басқаратын бірнеше автобус маршруттары бар. Литтлхэмптон қалалық автобус стансасы күніне 1000-ге дейін жолаушыны тасымалдайды. Литтлхэмптон қаласында аз ғана такси бар, қаланың барлық жерінде такси тұрақтары орналасқан және төрт түрлі такси компаниясы қызмет көрсетеді.

Литтлхэмптон порты

Литтлхэмптон порты Арун өзенінің төңірегінде орналасқан, ол Англия арнасына құяды. Бұл өзеннің теңізге қарай 5 мильге созылған және 6 миль енді шағын бөлігі жергілікті жерде "Литтлхэмптон арнасы" деп аталады. Литтлхэмптон балық аулау порты ретінде пайда болған, бірақ қазір Ұлыбритания мен Еуропаның түкпір-түкпірінен келетін мыңдаған демалыс кемелері үшін дамыған портқа айналды. 2009 жылы Литтлхэмптон портында демалыс кемелерінің саны артып, кем дегенде 200 қосымша тұрақ орны қажет болды. Литтлхэмптон сонымен қатар коммерциялық порт болып табылады, ол Ирландия, Нидерланды, Германия, Бельгия және Франция елдерінен жылына 50-60 кемені қабылдайды. Олардың жүгіне теңіздік құм-қиыршық, тас, мәрмәр сынықтары және ағаш кіреді. 1920 жылдардың басынан бастап Дэвид Хиллиярд Литтлхэмптон қаласында яхталар жасады, ал Дэвид Хиллиярд Лтд компаниясы 2009 жылға дейін осы қалада жұмыс істеп, барлығы 850-ден астам яхта өндірді.

Ғибадатханалар мен зираттар

Сент-Мэри - Англикан шіркеуі, ал Сент-Кэтрин - бас католик шіркеуі. Қаланың солтүстік жағындағы зиратта Чарльз Стюарт Парнеллдің әйелі Катарина О'Шианың ("Китти О'Шиа") (1845–1921) қабірі жатыр. Тағы екі Англикан шіркеуі бар: Арундл жолындағы Ұлы Джеймс шіркеуі, Литтлхэмптон баптистік шіркеуі, Литтлхэмптон Біріккен шіркеуі (Біріккен реформа және методистік), Парксайд евангелистік шіркеуі, Арун қауымдық шіркеуі (евангелистік), Троица шіркеуі (евангелистік) және Квакерлердің үйі де қалаға қызмет көрсетеді.

Өнер және мәдениет

Литтлхэмптонның оттық шеруі, от жағуы және фейерверк көрсетілімі – 1952 жылдан бері Литтлхэмптон оттық қоғамы ұйымдастырып келе жатқан жыл сайынғы шара. Бұл шара Сюссекс округындағы оттық қоғамдары ұйымдастырған оттық фестивальдердің бір бөлігі. Литтлхэмптон жыл бойы өнер көрсететін Stagedoor Theatre Company, The Edwin James Festival Choir & Orchestra, The Musical Comedy Society және Players Operatic Society сияқты түрлі өнер ұйымдарын қолдайды. Сонымен қатар, Литтлхэмптон концерттік тобы жыл сайын орындайтын "Промс кешінің соңғы концерті" атты танымал концерт өткізеді.

Кітаптардағы Литтлхэмптон

Комедияға арналған тележұлдыз Пол О'Грэйди өзінің өмірбаянында комедиялық мансабына қадам баспас бұрын Литтлхэмптон қаласында тұрған кезі туралы әңгімелейді. Литтлхэмптон британдық жазушы Кадзуо Исигуроның 2005 жылғы "Ешқашан мені жіберме" романындағы маңызды оқиғаның орын алған жері. Стюарт Миллардтың "Жағажай күнделіктері" кітап сериясы Литтлхэмптон жағажайында жазылған.

Жергілікті БАҚ

Литтлгемптон газеті – қаланың апталық жергілікті газеті.

Шығыс жағалаудағы кафе

East Beach Cafe, Heatherwick Studio жобалаған, 2007 жылдың шілдесінде Литтлхэмптонның шығыс жағалауында ашылды. Ғимарат толықтай дәнекерленген монокок құрылымы болып табылады, ашық орналасқан жерін көрсететін, ауа райынан тозған, жалғасқан сыртқы түрі бар. Хизервик мұны жағалауға соғылған, ауа райынан зақымдалған суға түскен бөлшек сияқты сипаттайды. Ол Литтлхэмптон қаласында, Littlehampton Welding Ltd компаниясының металл конструкциялық жұмыстарымен және Langridge Developments компаниясының жергілікті құрылыс жұмыстарымен салынды.

Ең ұзын орындық

Литтлхэмптон Ұлыбританияның ең ұзын орындығының туған жері. Орындық Лондондағы Studio Weave сәулет бюросымен жобаланып, 2010 жылдың шілде айының ортасында ашылған. Орындық – Литтлхэмптонның шығыс жағалауындағы жағажайдың көп бөлігінде 324 метрге созылатын үздіксіз құрылыс, ол жағалаудағы қоршаулар мен полигондардан қайта пайдаланған тропикалық қатты ағаштан жасалған. Studio Weave орындықты "қалаға жаңа әрі алуан қосымшаларды қабылдай алатын нәзік әшекей ретінде сыйға тартқан әдемі білезік" деп сипаттайды. Білезіктің тізбегінің пішіні жағажайдағы қарапайым жағалау жолымен және қозғалысты ескеретін математикалық есептермен анықталған.

Порт-парк

Харбор паркі Арун өзеніне кіретін жерде орналасқан. Онда екі мейрамхана, екі ойын автоматтары залы, американдық таулар, су айдыны және басқа да көңіл көтеру орындары бар.

Қайықпен саяхат

Бірнеше операторлар Литтлхемптон портынан қызметтер ұсынады, оның ішінде өзен арқылы пароммен жүру, порт айналасында экскурсиялар, Арунделге, Брайтонға, Чичестерге және Уайт аралына саяхаттар, сондай-ақ Уортинг пирсіне, Саутгемптон электр қайықтар көрмесіне, Лаймингтон электр қайықтар көрмесіне және Коус пен Торкуэйге Коустан Торкуэйге электр қайықтар жарысына дейін жылдам қайықпен саяхаттар.

Норфолк бақтары

Норфолк бақтары, Tivoli Lifestyle компаниясы басқаратын көп мақсатты ашық алаң, жаяу жүргінші жолы бойында орналасқан. Алаңда 9 тесіктік гольф алаңы, жаңадан жөнделген және «Букканиер шығанағы» деп аталған 9 тесіктік ойын-саяхат гольф алаңы, теннис корты, боулинг және кафе бар. Литтлхэмптон шағын темір жолы Норфолк бақтарынан Мьюсбрук паркіне дейін 800 метрге созылып, Ұлыбританиядағы ең көне 12¼" (311 мм) өлшемді темір жол болып табылады.

Литтлхэмптон порты

Литтлхэмптон порты (жоғарыда Литтлхэмптон портын қараңыз) қаланың батыс жағындағы Арун өзенінде орналасқан және яхталарды тоқтатуға арналған орындар бар. Өзеннің батыс жағалауында Литтлхэмптон редуты және Климинг құмды төбелері де орналасқан.

Мемлекеттік қызметтер

Литтлхэмптон құтқару қайықтары станциясы Ұлыбританиядағы ең жұмысты RNLI құтқару қайықтары станцияларының бірі болып табылады. Жергілікті іздеу-құтқару жұмыстарын қамтамасыз етумен қатар, ерікті команда мүшелері 35 жылдан астам бұрын Шығыс Пәкістанда болған су тасқыны кезінде гуманитарлық көмек көрсеткен. Құтқару қайықтары станциясында екі қайық жұмыс істейді: Атлантик 85 класындағы құтқару қайығы, Рене Шерман (B 891) және D класындағы құтқару қайығы, Ray of Hope (D 769). Арун класындағы құтқару қайықтары (қызметте 1971–2008) Арун өзенінен атын алған, ол Литтлхэмптон қаласына жетіп аяқталады, бірақ бұл станцияда Арун класындағы ешқандай құтқару қайығы орналасқан емес. 2016 жылы Атлантик 75 класындағы құтқару қайығы Blue Peter 1 (B 779) қызметтен шығарылғанға дейін Литтлхэмптон құтқару қайықтары станциясы 1967 жылдан бері BBC телеарнасының Blue Peter бағдарламасын көрушілер қаржыландырған құтқару қайығын пайдаланған. Литтлхэмптон полиция бөлімшесі қала орталығынан тыс жерде орналасқан, оған жақын жерде криминалдық іздестіру бөлімінің (CID) ғимараты және Батыс Сассекстегі ірі оқиғалар бөлімінің бас кеңсесі орналасқан. Бұрын полиция бөлімшесінің жанында жедел жәрдем станциясы болған, бірақ қазір ол пайдаланылмайды. Литтлхэмптон өрт сөндіру станциясы, қала орталығына жақын орналасқан, екі су құбыры бар бағаналы баспалдаққа ие. Станцияда толық уақыт жұмыс істейтін жедел жауап беру машинасы бар, ал екінші машина кезекші өрт сөндірушілермен қамтамасыз етіледі. Литтлхэмптон ауруханасы 2005 жылы бұзылып, оның орнына жаңа аурухана салу мәселесі сол кездеден бері жергілікті және ұлттық деңгейде талқыланып келеді. Жанындағы Растингтон қаласында Закари Мертон ауруханасы бар, бірақ онда шұғыл жәрдем бөлімі жоқ. Ауруханада 31 төсек және басқа да емханалар бар. Фицталан медициналық тобы Литтлхэмптон қаласында екі емханаға ие, оның ішінде қала орталығынан тыс жердегі бас емханасы және Уик қаласындағы емханасы бар.

Регби одағы

Литтлхэмптон регби клубы 2010–11 маусымның соңында жоғары деңгейге көтерілгеннен кейін Сассекс Интермедиат Лигасында, Ұлттық 10-деңгейде ойнайды. Көптеген ойындар сенбі немесе жексенбі күндері түстен кейін Литтлхэмптон академиясында немесе Батыс/Шығыс Сассекс аймағында өтеді. Клуб сонымен қатар жергілікті қоғамдық өмірге белсенді қатысады, оның ішінде карнавалдар, оттық тойлар, айдаһар қайықтары жарысы және басқа да қайырымдалық шараларға қатысады.

Қалдықтар

Литтлхэмптонның батыс жағалауын құрайтын кремний тастарда көптеген қазбалар кездеседі. Бұл кремний тастар шамамен 60-95 миллион жыл бұрын теңіз шүмектері мен диатомдардан алынған кремний қышқылынан пайда болған. Кейбір жаратылыстар қазбаланған және кремний тастың сыртындағы өрнектер ретінде көрінеді. Жергілікті жерде оларды "Шеферд тәждері" деп атайды. Литтлхэмптон мұражайы мектеп қаникулдары кезінде кейде қазба іздеуге арналған экскурсиялар ұйымдастырады.