Кіріспе
Тілдің әлеуметтік тұрғыдан қоғамдыққа қарсы формасы
Дөрекі сөздерді қолдану түрлі мақсаттарда болады, оның ішінде сыйластықсыздық немесе жағымсыз көңіл күйді білдіру, ауырсынуды басаңдету, күшті эмоцияны жеткізу, грамматикалық түрде күшейту немесе баса көрсету, сондай-ақ бейресмилік немесе жақын әңгімелесуді білдіру үшін. Көптеген ресми немесе әдепті әлеуметтік жағдайларда мұндай сөздер әдепсіздік (әлеуметтік норманы бұзу) саналады, ал кейбір діни топтарда олар күнә деп есептеледі. Мысалы, "Құдайға ант етейін" сөзі күшейту үшін немесе күшті эмоцияны білдіру үшін қолданылуы мүмкін, бұл жағдайда ол жағымсыз әсер тудыруы мүмкін. Ант беру тек қасиетті тұлғаның атын атау арқылы қысқартылуы мүмкін, мысалы, таңырқағанда "Иса!" деп айқайлау. Көптеген мәдениеттерде адамның жыныстық қатынасына қатысты тыйымдар бар, ал әдепсіздік кейде жыныстық актілерді бейнелейтін немесе оларға қатысты суреттерге немесе іс-әрекеттерге сілтеме жасайды. Кейбір әдепсіз сөздерде жыныстық актілер, жыныстық мүшелер немесе эрогендік аймақтар туралы айтылады. Оларды жеке адамды жыныстық актіге қатыстыру арқылы қорлауға айналдыруға болады (мысалы, "сенің анаңды...") және оны отбасы мүшелерін немесе жануарларды қатыстыру сияқты тыйымдарды бұзу арқылы күшейтуге болады, бұл жағымсыз сезімдерді тудырады. Испан тіліндегі дөрекі сөздер көбінесе жыныстық қызмет көрсету немесе гомосексуализмге қатысты болады. "Шала туған" термині некеден тыс туған балаға қатысты тыйымды білдіреді. Puta (сатылған әйел), bitch, maricón (гомосексуал) және bastard сияқты дөрекі сөздер де белгілі бір топтарға қатысты қорлау сөздер болып табылады; олардың қолданылуын кейде әлеуметтік теңдікті жақтаушылар және негізгі тыйымдарға қарсы шығушылар сынға алады. Жаман тіл сонымен қатар тыйым салынған дене функцияларынан немесе дене мүшелерінен, әсіресе нәжістің жағымсыз иісі сияқты, жирену тудыратын нәрселерден де туындайды. Бір нәрсені білдіретін нақты сөздер кездейсоқ түрде қорлаушы немесе әдепті деп белгіленуі мүмкін; мысалы, "шит" қорлаушы деп есептеледі, ал "кака" бейресми, бірақ зиянсыз, ал "фекалия" ұятты нысанды білдіргенде ғылыми талқылау сияқты ресми және әдепті контекстке сәйкес келеді. Сол сияқты, "есек" әдетте адамды қорлайтын термин, ал "анус" - ресми және ғылыми термин. "Вульгарлық" сөзінің бұрынғы мағынасы "жалпы" дегенді білдіреді; мысалы, Вульгар латыны - Римнің қарапайым халқының күнделікті тілі, бұл сөздің қорлаушылық мәні жоқ. "Вульгарлық" және "күнделікті" сияқты терминдер тек бейресми ғана емес, сонымен қатар қорлаушы сөйлеуді сипаттау үшін эвфемизмдер ретінде қолданылуы мүмкін. Вульгаризм - бұл оқымаған адамға тән тілдік қателік. Жалпы тілдік мағынадағы эксплетив - бұл грамматикалық орынды ұстап тұратын немесе артық сөз немесе сөз тіркесі, соның ішінде "do" (стандартты ағылшын тілінде) сияқты көмекші етістіктер және "it" және "there" (мысалы, "есік алдында адам бар") сияқты эксплетивтік есімдіктер. Тағы бір кіші категория, эксплетивтік анықтауыш, күшейтуші ретінде қолданылатын сын есім немесе есімше. Бұлардың көпшілігі дөрекі сөздер, бірақ барлығы емес.
"Профан" сөзінің этимологиясы
Профаналық термин классикалық латын тіліндегі *profanus* сөзінен шыққан, сөзбе-сөз аударғанда *pro* – «алдында» және *fanum* – «ғибадатхана» деген мағына береді. Профаналық термин 1450 жылдардан бері «қасиетті нәрсені жеңілтектеу» немесе «әлемдік мақсатта қолдану» мағынасын білдіреді. Профаналық сөздер дінге немесе діни тұлғаларға немқұрайлылық танытады, ал құдайға қарсы сөздер күнәлі саналады және христиандық Батыс әлемінің көп бөлігінде Он Буырманы тікелей бұзу болып есептеледі. Сонымен қатар, Киелі кітапта ант беруге қарсы көптеген аяттар бар. Кейбір елдерде профаналық сөздердің көптегенінен пұтқа табынушылықтың тамыры көрінеді, олар христиандық әсерге ұшырағаннан кейін құдайлар мен рухтардың аттарынан профаналық сөздерге айналып, солай қолданыла береді, мысалы, фин тіліндегі әйгілі *perkele* сөзі, ол фин пұтқа табынушылығының басты құдайы Укконың бастапқы аты болған деп саналады. Профаналық сөздердің бастапқы мағынасы – «құдайға қарсы сөздер» – құдайды немесе құдайларды күлдіретін және мазақтайтын комикалық культтердің ежелгі дәстүрінің бір бөлігі болып табылады. Мысалы, Люцианның «Құдайлар туралы әңгімелер» сатирасын қарастыруға болады.
Ағылшынша
Ағылшын тілінде "shit" сияқты лағып айту сөздері герман тіліне қатысты, ал "fuck" сөзі де солай болуы мүмкін, бірақ "damn" және "piss" ескі француз және түп нұсқасы латын тілінен келген. Көбінесе техникалық және әдепті баламалары латын тілінен шыққан, мысалы, дефекация немесе экскреция ("shit" үшін) және азғындық немесе копуляция ("fuck" үшін). Ағылшын тіліндегі дөрекі сөздердің көбінесе герман тіліне қатысты деген стереотип болғандықтан, дөрекі сөздер кейде ағылшын тілінің ең көне түріне сілтеме жасай отырып, "англосаксон" деп аталады. Бірақ бұл әрқашан осылай бола бермейді. "Wanker" сөзі Ұлыбританияда дөрекі сөз саналады, бірақ ол тек 20-шы ғасырдың ортасында пайда болған.
Тарих
Қазіргі кезде дөрекі немесе арсыз сөздер деп саналатын сөздер ортағасырлық ағылшын тілінде жиі қолданылған. Елизавета дәуірінде Шекспир сияқты кейбір драматургтер мұндай сөздерді тікелей пайдаланудан жаңылған, бірақ Бен Джонсон сияқты басқалары оларды пьесаларында қолданған. "Fuck" сөзі ағылшын тіліне алғаш рет 15 ғасырда (қарыз сөз ретінде) енген, ал "shit" сөзі одан да ертерек, протогерман тіліндегі "skit" сөзінен бастау алған, кейін орта ағылшын тілінде "schitte" (экскремент) және "shiten" (дәрет жасау) сөздеріне айналған.
Зерттеу
Дөрекі сөздер белгілі бір психологиялық функцияларды орындайды және нақты лингвистикалық және неврологиялық механизмдерді пайдаланады; бұлардың бәрі зерттеу салалары болып табылады.
Жиілігі және демографиялық деректері
1972 жылы жазылған әңгімелерді талдау көрсетті, бір адам күніне айтатын 80–90 сөздің шамамен 0,5%–дан 0,7%–ға дейін, яғни 0%–дан 3,4%–ға дейін, дөрекі сөздер болып келеді. Салыстыру үшін, бірінші жақ көпше есімдіктері (біз, біздің, бізге) сөйленген сөздердің 1% құрайды. 2010 жылдың шілдесінде Angus Reid Public Opinion жүргізген үш елді қамтыған сауалнама бойынша, канадалықтар достарымен сөйлескенде америкалықтар мен британдықтарға қарағанда жиірек дөрекі сөздер қолданады, ал британдықтар бейтаныс адамдардың әңгімеде дөрекі сөздер айтуын канадалықтар мен америкалықтарға қарағанда жиірек естиді. New York Times авторы Натали Анжиер былай деп атап өтеді: "Әдетте ерлер әйелдерге қарағанда көбірек дөрекі сөздер айтады, бірақ егер әйелдер студенттік ұйымда болса, бұл ереже өзгеріп, университет проректорлары кітапханашылар мен университеттегі балалар бағының қызметкерлеріне қарағанда көбірек дөрекі сөздер айтады". 2017 жылы Гилад Фельдман және оның әріптестері дөрекі сөздер мен әртүрлі адалдық көрсеткіштері арасындағы байланыс туралы мақала жариялады. Үш жеке зерттеудің нәтижесі бойынша авторлар "дөрекі сөздер мен адалдық арасында тұрақты оң байланыс бар екенін тапты; дөрекі сөздер жеке адамдарда жалған сөйлеу мен алдаудың азаюымен және қоғамда адалдықтың жоғары деңгейімен байланысты" деді. Дегенмен, бұл зерттеудің әдістемесі басқа психологтар тарапынан сынға ұшырады және зерттеу әлі де қызу талқылаулардың нысаны болып табылады.
Қоғамға әсері
Зорлық-зомбылықтың күшеюіне немесе басқа да зиянды әсерлерге алып келетінін көрсететін нақты дәлел жоқ. Стивенс: "Егер деніңізге қиындық келсе, тіл тиек жіберуге болады" деді. Дегенмен, тіл тиек сөздерді тым көп қолдану оның тиімділігін төмендетуі мүмкін. Невролог Антонио Дамасио атап өткендей, мидың тілдік аймақтары зақымданған кезде тілді жоғалтқан пациенттердің көпшілігі тіл тиек айту қабілетін сақтап қалған.
Екінші тілде
Варшава университетінің пәнаралық зерттеушілер тобы екі тілді адамдардың дөрекі сөздер қолдануын және шетел тілінде дөрекі сөздер айтудың неге оңай екенін зерттеді. Олар екі тілді адамдар екінші тілге ауысқанда дөрекі сөздердің зияндылығын күшейтетінін, ал туған тіліне ауысқанда оны жұмсартатынын анықтады. Бұл айырмашылық этникалық атаулар (этникалық қорлаулар) жағдайында ғана статистикалық тұрғыдан маңызды болды. Осыдан ғалымдар екінші тілге ауысу екі тілді адамдарды әлеуметтік нормалар мен шектеулерден (жеке немесе қоғамдық) босатады, саяси дұрыстық сияқты талаптардан арылуға және басқаларды дөрекі сөздермен ренжітуге бейімдейді деген қорытындыға келді.
Балалар
Джей мен Яншевицтің зерттеулеріне сәйкес, балалар екі жасқа келгенде қабір сөздерді қолдана бастайды. Мектепке барар шақтарында олардың сөздік қорында 30-40 "өрескел сөз" болады, ал 11-12 жасқа келгенде олардың қабір сөздері ересектердікіне ұқсас бола бастайды. Тілдің басқа салаларынан өзгеше, балалар мектепте қабір сөздерді тиімді қолданудың грамматикалық ережелерін үйренбейді, сондықтан олар осы дағдыны қалай меңгеретінін білу қиын. Балалардың қабір сөздерді қалай үйренуіне қатысты нақтылы пікір қалыптаспаған, бірақ бұл тіл үйрену процесінің бір бөлігі және өте ерте жастан басталады. Кішкентай мектеп оқушылары, сөйлесетін жағдайға байланысты, қабір сөздерді жұмсартудың әртүрлі тәсілдерін қолдануы мүмкін.
Жануарларда
New York Times авторы Натали Анжиер шимпанзелерде функционалдық тұрғыдан ұқсас мінез-құлық байқалатынын және біздің түсінігімізге үлес қосуы мүмкін екенін айтады. Қорлау сөздері анықтама бойынша дөрекілік болып есептеледі, себебі олар әлеуметтік тұрғыдан ұятсыз және өте әдепсіз болып табылады, бірақ дөрекі сөздерді бағытталмаған түрде қолдануға болады, ал қорлау сөздерін болмайды. Мысалы, "Егер мен осы емтиханнан "А" бағасын алмасам, мен қиын жағдайдамын" деген сөйлемде "қиын жағдайдамын" деген сөз дөрекілік болып табылады; алайда, оның қолданылуы ешкімді ренжіту мақсатын көздемейді, өйткені сөйлеуші ешқандай ұятсыз мәлімдеме жасамайды.
Жасалған ант
Жамандау сөздерді немесе құдайға қарсы сөздерді өзгерту немесе қысқарту арқылы жасалған, оларды жағымсыз немесе ренжітетін болмауы үшін қолданылатын жұмсақ тілдегі сөздер. Бұл сөздер кейде қарапайым тілде қолдануға болмайтын жағдайларда (мысалы, радиода) қолданылуы мүмкін, бірақ кейбір адамдар оларды да қарапайым тіл деп санайды. 1941 жылы бір судья адвокатты "дарн" деген сөзді қолданғаны үшін сотқа сыйлақсыздық танытқан деп ескертті.
Бәсекелестік
Философ Ребекка Роуч әйелдердің алдында дөрекі сөздер айтуға (және әйелдердің өзі дөрекі сөздер айтуына) қарсы батыс мәдени табуын сексистік деп санайды, әсіресе бұл әйелдердің сөздік қорын ерлерге қарағанда көбірек шектегенде. Роуч сондай-ақ құрметсіздік пен мүмкіндігі шектеулі адамдарға қатысты мысал келтіреді: цифрлық дауыс синтезаторын пайдаланатын адамға дөрекі сөз айтқанда ренжігеннің орнына, адам аузынан емес, синтезатордан шыққан дөрекі сөздерге күлген.
Австралия
Австралияның барлық штаттары мен аумақтарында қоғамдық орында немесе оның жанында шарбун, ұятсыз немесе қорлаушы тіл қолдану қылмыс болып есептеледі. Бұл құқық бұзушылықтар жеңіл қылмыстар санатына жатады. Яғни, олар көбінесе аудандық немесе судьялар сотында қарастырылады. Полиция күштері де күдіктілерге айыппұл салуға құқылы. Кейбір Австралия заң жүйелерінде, шағымданушының "нақты себебі" болған жағдайда, оның әрекетіне қатысты қорғаныс мүмкіндігі бар.
Бразилия
Бразилиядағы Қылмыстық кодекс көпшілік ортада дөрекі сөздер айтуға тікелей жаза қарастырмайды. Дегенмен, егер тікелей намыстандыру орын алса, ол ар-намысқа қарсы қылмыс деп есептеліп, бір айдан үш айға дейін бас бостандығынан айыру немесе айыппұл салу жазасы көзделеді. Бұл құқық бұзушылықтың талдауы талқылау контексіне және тараптар арасындағы қарым-қатынасқа байланысты "субъективті" болып қарастырылады.
Канада
Канаданың қылмыстық кодексінің 175-бабына сәйкес, "қоғамдық жерде немесе оның жанында тәртіпсіздік тудыру" үшін "қастылау, ұятты немесе әдепсіз тіл қолдану" қылмыс болып есептеледі. Провинциялар мен муниципалитеттер де жұрт алдында дөрекі сөздер айтуға қарсы заңдарына ие болуы мүмкін. Мысалы, Торонто қалалық кодексінде қоғамдық саябақтарда "құмарлыққа толы немесе ұятты тіл" қолдануға тыйым салынған. 2016 жылдың маусым айында Галифакс қаласында (Жаңа Шотландия) бір адам C-51 заң жобасына қарсы наразылық кезінде дөрекі тіл қолданғаны үшін қамауға алынды.
Үндістан
Үндістанның қылмыстық кодексінің 294А және 294Б баптарында діни сезімдерді немесе сенімдерді қасақана ренжіту мақсатымен, қоғамда әдепсіз немесе ұятты сөздерді (айтылған немесе жазылған) қолданған адамдарды жазалауға қатысты заңдық нормалар қарастырылған. 2015 жылдың ақпан айында Мумбайдағы жергілікті сот полициядан "All India Bakchod" сахналық шоуына қатысқан 14 Болливуд жұлдызына қатысты алғашқы хабарлама тіркеуді сұрады, бұл шоу әдепсіз және дөрекі тілге толы болғанымен белгілі. 2019 жылдың мамыр айында сайлау науқаны кезінде Үндістанның премьер-министрі Нарендра Моди оппозициялық Конгресс партиясының өзіне және анасына қарсы қолданған ұятты сөздерді атап көрсетті. 2016 жылдың қаңтар айында Мумбайдағы коммуникация агенттігі "Gaali free India" ("gaali" – хинди тілінде дөрекі сөздер) атты дөрекілік пен ұятты тілге қарсы науқанды бастады. Олар шығармашылық жарнамалар арқылы халықты "Swachh Bharat Mission" сияқты бүкіл елдегі тазалыққа ұмтылыспен салыстыра отырып, "сұхх" (таза) тілді қолдануға шақырды. Бұл басқа да жаңалықтар құралдарына әсер етті, олар қоғамдағы дөрекілік мәселесін, әсіресе әйелдерге қатысты туысқандық зорлық-зомбылық сияқты ұятты сөздерді, мысалы "ананы қарғату" сияқты жағдайларды көтерді. OTT контент нарығының кеңеюімен бірнеше үнділік веб-сериалдары көрермендердің назарын аудару үшін дөрекілік пен ұятты сөздерді пайдалануда.
Жаңа Зеландия
Жаңа Зеландияда 1981 жылғы «Жалпыға қатысты құқық бұзушылықтар туралы» заңға сәйкес, кез келген қоғамдық жерде немесе оның жанында «шығартылған немесе ұятты сөздерді қолдану» қылмыс болып есептеледі. Дегенмен, егер айыпталушының «өз сөздері естілмейді деп ойлауға жеткілікті негіздері болса», онда құқық бұзушылық болмайды. Сонымен қатар, «сот осы мән-жайлардың барлығын, соның ішінде айыпталушының сөздерді естіген адамның немесе оларды ести алатын адамның ренжімейтініне сенуге негіздері болған-болмағанын ескереді».
Пәкістан
Пакистанның саяси лидерлері осыған дейін оқпаздан, ұятсыз тіл қолданғаны үшін бірнеше рет сынға ілікті. Мұндай тілді пайдалануға қарсы заң болмаса да, мәселе парламентте және тіпті әйелдерге қарсы айтылған сөздер арқылы одан әрі ушықты.
Филиппин
Филиппиннің Багио қаласындағы Білім беру департаменті мектептерде дөрекі сөздерге тыйым салынғанын, бірақ балалардың үйде бұл тыйымды сақтамайтынын мәлімдеді. Осыған байланысты, 2018 жылдың қараша айында Багио қаласының әкімдігі балалар көп жиналатын жерлерде дөрекі сөздер мен қара сөздерді қолдануға тыйым салатын заң қабылдады. Бұл қадам педагогтар тарапынан қолдау тапты.
Ресей
Ресейде көпшілік орында дөрекі сөздер айту әкімшілік құқыс бұзушылық болып саналады. Алайда, құқық қорғау органдары көбінесе дөрекі сөздер айтушыларды жазаламайды. Бұл үшін 500-1000 рубль көлемінде айыппұл салынады немесе 15 күнге бас бостандығынан айырылу мүмкін.
Қоғамда
Біріккен Корольдікте дөрекі сөздер, өздігінен, әдетте қылмыстық құқық бұзушылық болып табылмайды, бірақ жағдайға байланысты қылмыстың бір бөлігі болуы мүмкін. Дегенмен, Salford Quays аймағында қоғамдық кеңістіктерді қорғау туралы жарлық бойынша "кербез және ұятты тілді" қолдану қылмыстық құқық бұзушылық болып саналады, бірақ құқық бұзушылықтың басқа да элементтері нақты көрсетілмеген, сондай-ақ барлық дөрекі сөздер қамтылған-қамтылмағаны да белгісіз. Солфорд қалалық кеңесі "нақты себеп" қорғанысы барлық жағдайды ескеруге мүмкіндік береді деп мәлімдейді. Англия мен Уэльсте, егер дөрекі сөздер қобалжу, алаңдату немесе қиындық туғызса, онда 1986 жылғы Қоғамдық Тәртіп Заңының 5(1) және (6) баптарына сәйкес құқық бұзушылық болып табылуы мүмкін. Шотландияда осыған ұқсас, жалпы құқық бойынша тәртіп бұзушылық, қоғамдық алаңдату мен қайғыға себеп болатын жағдайларды қамтиды.
Жұмыс орнында
Ұлыбританияда жұмыс орнында дөрекі сөздер айту, белгілі бір жағдайларда, өрескел бұзушылыққа жатады. Атап айтқанда, егер дөрекі сөздер жоғары лауазымдағы басшыға бағынбаушылықпен немесе төмен лауазымдағы қызметкерді кемсітумен бірге қолданылса, осылай болады. Дегенмен, басқа жағдайларда, бұл бірден жұмыстан босатуға негіз болмауы мүмкін. Ұлыбританиядағы жұмыс этикеті туралы бір сайтта былай делінген: "Дөрекі сөздер күнделікті өмірдің бір бөлігі болғандықтан, кеңседе ешкімді ренжітпеу үшін, біреудің дөрекі сөздер айтқанын түсінуіміз керек. Әрине, дөрекі сөздердің түрлері әртүрлі, сондықтан кіммен сөйлесіп тұрғаныңызға қарамастан, ең жаман сөздерден аулақ болу керек". Ұлыбританияда дөрекі сөздердің орындылығы адамның қызмет атқаратын саласына байланысты айтарлықтай өзгеруі мүмкін, бірақ бұл әдетте өзіңізден жоғары лауазымдағы қызметкерлердің қатысуымен қолданылмайды.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-та соттар, әдетте, үкіметтің тек қана тітіркенді сөз қолданғаны үшін қудалау құқығы жоқ деген шешім қабылдады, бұл Бірінші түзетуде бекітілген сөз бостандығына қарсы келер еді. Екінші жағынан, олар тәртіпсіздік тудыруға, адамдарды мазалауға немесе қоғамдық тәртіпті бұзуға бағытталған тітіркенді сөздерді қолданған адамдардың кінәлі екендігін растады. 2011 жылы Солтүстік Каролина штатының «әдепсіз немесе тітіркенді сөздерді» екі немесе одан көп адам еститіндей етіп, дауыспен және шумен қолдануға тыйым салатын заңы конституцияға қайшы деп танылды. 2015 жылы Оңтүстік Каролина штатының Мертл-Бич қаласы тітіркенді сөздерді қолдануға 500 долларға дейін айыппұл салуға және/немесе 30 күнге түрмеге қамауға болатын қағиданы қабылдады. Тек 2017 жылы осы айыппұлдардан 22 000 доллар жиналды.
Иудаизм
Раввин Исраил Котлар Chabad.org сайтында жазғандай, яһуди дінінің талабы бойынша, жамандау сөздерді қолдануға тыйым салынады, себебі ол Тораның «Қасиетті болыңдар» деген пәрменіне қайшы келеді. Бұл пәрмен адамды күнәлі әрекеттерден, оның ішінде дөрекі тілден айыруға шақырады. Талмудта айтылғандай, ауыздан шыққан сөздер жүрек пен санаға әсер етеді; ол жамандау сөздердің жанның құлдырауына себеп болатынын мәлімдейді. Сондай-ақ, «Жаман сөздер, ақымақтық әңгімелер мен ұятты әзілдер болмасын, олар орынсыз. Керісінше, алғыс айтыңыз» (Ефестіктерге 5:4) делінеді. Осы тұжырымдар Екклесиаст 20:19, Екклесиаст 23:8, 15 және Екклесиаст 17:13, 15-те де кездеседі. Иса (ғ.с.): «Сөздерің арқылы әділдікке ие боласың, сөздерің арқылы айыпталып, жазаланасың» (Маттай 12:36) деп үйреткен. Сүгіншілер 1 Коринфтіктерге 6:9-да күнә жасағандардың қатарында есімдері тізілген. Он қағиданың бірі – «Құдай Иеңнің атын бекерге айтпа» деген қағидаға байланысты, оны Құдайға қарсы сөйлеу деп есептейді, себебі христиандар оны «Құдайдың қадір-қасиетіне нұқсан келтіру» деп қарастырады. Апостол Пауыл кісінің аузынан жаман сөздерді жоюды Исамен (ғ.с.) рухани байланыста өмір сүрудің белгісі деп түсіндіреді (Қолостықтарға 3:1-10 қараңыз). Қолостықтарға жолданған хатта тілді бақылауда ұстау – «барлық денеге үстемдік етудің кілті» екені айтылады. Сол құжатта сенушілерге «зияратқа әкелетін» жамандау сөздерді қолданбау туралы пәрмен беріледі. Жақыптың хатында «Құдайға мақтау айту» – христиан тілінің басты міндеті, жаман сөздер емес, деп көрсетілген.
Ислам діні
Аятулла Ибрагим Аминидің айтуынша, "кербез сөздерді" қолдану исламда харам. Сонымен қатар, әдепсіздік және жала жабу – адалсыздыққа жататын амалдар.