Кіріспе
Поршеньдері ортақ коленвалға қарай бүйірлерімен орналасқан жанар-жағар майлы қозғалтқыш, сондай-ақ бір цилиндрге екі поршеньі бар ұқсас қозғалтқыштар.
similarly named engines with two pistons per cylinder
Жазық қозғалтқыштар көлденең қарама-қарсы қозғалтқыштар деп те аталады, бірақ бұл орталық жану камерасын бөлісетін екі поршеньі бар, сирек кездесетін қарама-қарсы поршеньді қозғалтқыштан ерекшеленеді. Жазық қозғалтқыштардың ең көп таралған конфигурациясы – боксерлік конфигурация, онда цилиндрлердің әрбір қарама-қарсы жұбының поршеньдері бір уақытта ішке және сыртқа қарай қозғалады. Басқа конфигурация цилиндрлер блогы арасында 180 градус бұрышпен орналасқан V тәрізді қозғалтқыш болып табылады; мұндай конструкцияда цилиндрлердің әр жұбы бір шатунмен байланысқан, сондықтан бір поршень ішке қарай жылғанда, екіншісі сыртқа жылжиды. Алғашқы жазық қозғалтқыш (Benz Contramotor) 1897 жылы Карл Бенц жасаған. Жазық қозғалтқыштар авиация, мотоцикл және автомобильдерде қолданылған. Қазіргі уақытта автомобильдерде олар тік қозғалтқыштардан (алты цилиндрден кем қозғалтқыштар үшін) және V тәрізді қозғалтқыштардан (алты немесе одан көп цилиндрлі қозғалтқыштар үшін) гөрі сирек кездеседі. Ұшақтарда жазық қозғалтқыштар жиі қолданылады, ал тік қозғалтқыштар сирек, ал V тәрізді қозғалтқыштар көбінесе тарихи ұшақтарда ғана кездеседі. Олар тіпті көптеген кішігірім қондырғыларда радиалды қозғалтқыштардың орнына да қолданылады.
Қозғалтқыш желісінің орналасуы
Жалпақ қозғалтқыштардың қысқа ұзындығына байланысты, оларды автомобильдің дөңгелек базасының сыртына орналастырғанда минималдік иілгіштік пайда болады. Сондықтан, көптеген жалпақ қозғалтқыштар артқы қозғалтқыш, артқы жетек конфигурациясын қолданған. Мысалдарға BMW 600 (1957–1959) және BMW 700 (1959–1965); төрт цилиндрлі Tatra 97 (1936–1939), Volkswagen Beetle (1938–2003) және Porsche 356 (1948–1965); алты цилиндрлі Chevrolet Corvair (1959–1969), Porsche 911 (1963 – қазіргі уақытқа дейін) және Tucker 48 (1947–1948) кіреді. Қарсы конфигурация, яғни алдыңғы қозғалтқыш, алдыңғы жетек, жалпақ қозғалтқыштармен жабдықталған автомобильдерде де жиі кездеседі. Мысалдарға Citroën 2CV (1948–1990), Panhard Dyna X (1948–1954), Lancia Flavia (1961–1970), Citroën GS (1970–1986), Alfa Romeo Alfasud (1971–1989) және Subaru Leone (1971–1994) жатады. Subaru 1971 жылдан бері алдыңғы қозғалтқыш, төрт дөңгелек жетек конфигурациясымен, жалпақ қозғалтқыштармен (көбінесе қарсы цилиндрлі қозғалтқыштармен) жабдықталған автомобильдерді шығарып келеді. Мысалдарға Subaru Leone (1971–1994), Subaru Legacy (1989 – қазіргі уақытқа дейін) және Subaru Impreza (1992 – қазіргі уақытқа дейін) кіреді. Алдыңғы жарты осьтер алдыңғы дифференциалдан шығады, ол беріліс қорабының бөлігі болып табылады. Артқы жетек білігі беріліс қорабын артқы жарты осьтермен байланыстырады. Дәстүрлі алдыңғы қозғалтқыш, артқы жетек конфигурациясы жалпақ қозғалтқыштармен жабдықталған автомобильдер үшін салыстырмалы түрде сирек кездеседі, алайда мысалдарға Toyota 86 / Subaru BRZ (2012 – қазіргі уақытқа дейін), Jowett Javelin (1947–1953), Glas Isar (1958–1965) және Tatra 11 (1923–1927) кіреді.
Тарих
Бірінші тегіс қозғалтқышты 1897 жылы неміс инженері Карл Бенц жасады. «Контра қозғалтқыш» деп аталған ол боксерлік жұп конструкциясынан тұрды. Автомобильдерде тегіс қозғалтқыштардың алғашқы қолданылуына 1900 жылғы Lanchester 8 hp Phaeton боксерлік жұбы, 1901 жылғы Wilson Pilcher боксерлік төрты, 1904 жылғы Wilson Pilcher 18/24 HP боксерлік алтысы және 1903 жылғы Ford Model A, 1904 жылғы Ford Model C және 1905 жылғы Ford Model F кірді. 1938 жылы Volkswagen Beetle (кейін «KdF Wagen» деп аталған) артқы жағында төрт цилиндрлі тегіс қозғалтқышпен шығарылды. Бұл Volkswagen ауамен салқындатылатын қозғалтқышы көп жылдар бойы өндірілді және Volkswagen Type 2 (Transporter, Kombi немесе Microbus), Volkswagen Karmann Ghia спорттық машинасы және Volkswagen Type 3 шағын автокөлігінде де қолданылды. 1982 жылы сумен салқындатылатын «Wasserboxer» нұсқасы енгізілді және ақырында ауамен салқындатылатын нұсқаларды ығыстырды. Porsche тарихындағы спорттық автомобильдердің көпшілігі, оның алғашқы машинасынан бастап, тегіс қозғалтқыштармен жабдықталған; 1948-1965 жылдардағы Porsche 356 ауамен салқындатылатын боксерлік төрты қозғалтқышын пайдаланды. Сондай-ақ, 1969-1976 жылдардағы Porsche 914 боксерлік төрты қозғалтқышты, 1965-1969 жылдардағы Porsche 912 және 2016 жылдан бергі Porsche Boxster / Cayman (982) боксерлік төрты қозғалтқыштарды қолданды. Porsche 911 1964 жылы енгізілгеннен бері қазірге дейін тек боксерлік алты қозғалтқышты пайдаланады. 1997 жылы Porsche 911 ауамен салқындатудан сумен салқындатуға көшті. Porsche сегіз цилиндрлі тегіс қозғалтқыштары 1960 жылдары түрлі жарыс машиналарынң құрамында қолданылды, мысалы 1962 жылғы Porsche 804 Formula One машинасы және 1968-1971 жылдардағы Porsche 908 спорттық машинасы. Porsche компаниясы 1969-1973 жылдардағы Porsche 917 спорттық машинасына он екі цилиндрлі тегіс қозғалтқышты да өндірді. Chevrolet 1960 жылдан 1969 жылға дейінгі Corvair желісінде көлденең орналасқан, ауамен салқындатылатын алты цилиндрлі қозғалтқышты әртүрлі мақсаттарда және қуаттық көрсеткіштерде, соның ішінде жаппай өндірілетін автомобильдерде турбокомпрессорды алғаш рет қолдануда пайдаланды. Subaru EA қозғалтқышы 1966 жылы таныстырылды және Subaru-ның боксерлік төрты қозғалтқыштарының қатарын құрады, ол бүгінге дейін өндірісте. Subaru-ның көптеген модельдері табиғи аспирациялық немесе турбокомпрессорлы боксерлік төрты қозғалтқышпен жабдықталған. 1973 жылғы Subaru GL купесіне арналған жарнамада қозғалтқыш «квадрозонтал» деп аталды. Компания сондай-ақ 1988 жылдан 1996 жылға дейін және 2001-2019 жылдар аралығында боксерлік алты қозғалтқышты өндірді. 2008 жылы Subaru EE қозғалтқышы әлемдегі алғашқы жолаушылар көлігі боксерлік дизельдік қозғалтқышы болды. Бұл турбокомпрессорлы төрт цилиндрлі боксерлік қозғалтқыш, жанармайды тікелей шашырату жүйесімен жабдықталған. Ferrari 1970 жылдары түрлі Formula One машиналарынң құрамында он екі цилиндрлі тегіс қозғалтқыштарды қолданды. Жолдық автомобильге арналған он екі цилиндрлі тегіс қозғалтқыш (180 градус бұрышпен V12 конфигурациясын пайдалана отырып) 1973-1984 жылдардағы Ferrari Berlinetta Boxer, 1984-1996 жылдардағы Ferrari Testarossa және олардың туындылары үшін пайдаланылды. Toyota Toyota 86 / Subaru BRZ егіздерінің Toyota маркалы нұсқаларында төрт цилиндрлі тегіс қозғалтқыш үшін Toyota 4U GSE белгісін пайдаланады, бірақ қозғалтқышты Subaru FA20 қозғалтқышы ретінде жобалап және құрастырған Subaru.
In 1938, the Volkswagen Beetle (then called the "KdF Wagen") was released with a rear mounted flat four engine. This Volkswagen air cooled engine was produced for many years and also used in the Volkswagen Type 2 (Transporter, Kombi or Microbus), the Volkswagen Karmann Ghia sports car and the Volkswagen Type 3 compact car. A water cooled version, known as the Wasserboxer, was introduced in 1982 and eventually replaced the air cooled versions. The majority of sports cars throughout Porsche's history are powered by flat engines, beginning with its first car; the 1948 1965 Porsche 356 used an air cooled boxer four engine. Also using boxer four engines were the 1969 1976 Porsche 914, the 1965 1969 Porsche 912 and the 2016 present Porsche Boxster/Cayman (982). The Porsche 911 has exclusively used boxer six engines from its introduction in 1964 until the present. In 1997, the Porsche 911 switched from being air cooled to water cooled. Porsche flat eight engines were used in various racing cars throughout the 1960s, such as the 1962 Porsche 804 Formula One car and the 1968 1971 Porsche 908 sports car. A flat twelve engine was also produced by Porsche for the 1969 1973 Porsche 917 sports car. Chevrolet used a horizontally opposed air cooled 6 cylinder engine in its Corvair line during its entire production run from 1960 to 1969 in various applications and power ratings, including one of the first uses of a turbocharger in a mass produced automobile. The Subaru EA engine was introduced in 1966 and began Subaru's line of boxer four engines that remain in production to this day. Most of Subaru's models are powered by a boxer four engine in either naturally aspirated or turbocharged form. A print ad for the 1973 Subaru GL coupe referred to the engine as "quadrozontal". The company also produced boxer six engines from 1988 to 1996 and 2001–2019. In 2008, the Subaru EE engine became the world's first passenger car diesel boxer engine. This engine is a turbocharged boxer four with common rail fuel injection. Ferrari used flat twelve engines for various Formula One cars in the 1970s. A road car flat twelve engine (using a 180 degree V12 configuration) was used for the 1973 1984 Ferrari Berlinetta Boxer, 1984 1996 Ferrari Testarossa and their derivatives. Toyota uses the designation Toyota 4U GSE for the boxer four engine in the Toyota badged versions of the Toyota 86 / Subaru BRZ twins, although the engine is actually designed and built by Subaru as the Subaru FA20 engine.