Кіріспе

Екі цилиндрлі тік поршеньді қозғалтқыш, сондай-ақ тік егіз, вертикальды егіз немесе параллель егіз деп те аталады, бұл цилиндрлері ортақ коленвал бойымен бір қатарға орналасқан екі цилиндрлі поршеньді қозғалтқыш. Тік егіз қозғалтқыштар негізінен мотоциклдерде қолданылады; басқа қолданылу салаларына автомобильдер, теңіз кемелері, қар машинасы, гидроциклдер, жол талғамайтын көліктер, тракторлар және ультражеңіл ұшақтар кіреді. Тік егіз қозғалтқыштар үшін әртүрлі коленвал конфигурациялары қолданылған, ең көп таралғандары – 360 градус, 180 градус және 270 градус.

Терминология

Тік егіз орналасуы "параллельді егіз", "тік егіз" және "тізімді егіз" деп те аталады. 1938 жылғы Triumph Speed Twin – басқа брендтерде кеңінен қолданыла бастаған тік егіз қозғалтқыштарға әкелген табысты тік егіз мотоциклі. Двигательді Эдвард Тернер мен Вэл Пейдж жобалаған, ол бастапқыда 1933 жылғы Triumph 6/1 борттық көлігінде қолданылған (бұл көлік Халықаралық алты күндік сынақта күміс медаль және 1933 жылғы Maudes Trophy жеңімпазы атанды). Қозғалтқышты әзірлеу кезінде 360 градустық коленвал бұрышы 180 градустық коленвал бұрышына қарағанда бір карбюраторды пайдалануға қолайлырақ екені анықталды. Triumph Speed Twin қалыптастырған үрдістен кейін, британдық мотоцикл өндірушілері 1970-ші жылдардың ортасына дейін ең көп қолданған дизайн – 360 градустық коленвалға ие төрт тактілі тік егіз қозғалтқыш болды. Тік егіз конструкциясы көбінесе V-тәрізді егіз қозғалтқыштармен алмастырылды; алайда, тік егіз конструкциясының артықшылығы – қосымша жабдықтарды (мысалы, ауа сүзгісі, карбюратор және тұтану компоненттері) оңай орналастыру мүмкіндігі, сондай-ақ техникалық қызмет көрсету/жөндеу үшін осы жабдықтарға қол жетімділіктің жақсаруы. 270 градустық коленвалды тік егіз қозғалтқышы V-тәрізді егіз қозғалтқыш сияқты, бірақ тең емес оттегіштік ретімен дыбысталып, сезім бере алады.

Ұзындықты қозғалтқыш модельдері

Ұзындығы бойы орналасқан, тік екі цилиндрлі мотоциклдер сирек кездеседі; алайда, мысалдарға 1930–1938 жылдарғы Dresch Monobloc және 1949–1956 жылдарғы Sunbeam S7 және S8 кіреді. Тағы бір ерте тік екі цилиндрлі қозғалтқышпен жабдықталған автомобиль – 1898 жылғы Decauville Voiturelle, ол de Dion модельдерінен алынған екі цилиндрді алдыңғы және артқы жаққа орнатып, орындықтың астына бекіткен. 1988 жылғы Dacia Lăstun, 1980 жылғы Daihatsu Cuore және 2008 жылғы Tata Nano.

Теңіз кемелерінде пайдалану

Тік екі цилиндрлі қозғалтқыштар жиі ішкі, сыртқы және реактивті сорғы қозғалтқыштары ретінде қолданылып келеді.