Кіріспе
1993-1994 жылдары Жапонияның премьер-министрі болған Морихиро Хосокава (細川 護煕) – жапон саясаткері. Ол 1993-1994 жылдары Жапонияның премьер-министрі қызметін атқарды, 1955 жылдан бері Жапониядағы Либералды-демократиялық партиясынан (ЛДП) басқа алғашқы коалициялық үкіметке жетекшілік етті. Әртүрлі сайлау және сауда реформаларын сәтті жүзеге асырғаннан кейін ол 1994 жылдың басында премьер-министр қызметінен қанағаттанды. Кейін ол 2014 жылдың ақпан айында өткен губернаторлық сайлауда Демократиялық партиясының қолдауымен тәуелсіз кандидат ретінде Токио губернаторы лауазымына үміткер болды, бірақ жеңіліске ұшырады. 2005 жылдан бері ол Жапонияның бұрынғы ақсүйек отбасыларының бірі – Кумамото Хосокава кланының басшысы.
Morihiro Hosokawa (細川 護煕) is a Japanese politician who was Prime Minister of Japan from 1993 to 1994, leading a coalition government which was the first non Liberal Democratic Party (LDP) government of Japan since 1955. After successfully implementing various election and trade reforms, he stepped down from the role of Prime Minister in early 1994. He later ran unsuccessfully as a candidate for Governor of Tokyo in the February 2014 gubernatorial election as an independent supported by the Democratic Party of Japan. He has been, since 2005, the head of the Kumamoto Hosokawa clan, one of the former noble families of Japan.
Ерте өмір
Морихиро Хосокава Токиода Моритацу Хосокаваның 3-ші маркизінің үлкен немересі және Хосокава кланының басшысы ретінде дүниеге келді. Оның анасының әкесі – бұрынғы премьер-министр, принц Фумимаро Коноэ (1937-39, 1940-41). Принц Куни Асахиконың шөптесі ретінде, ол қазіргі император Нарухитоның үшінші туысы. Сондай-ақ ол христиандық батыр Грейша Хосокаваның ұрпағы. Хосокава 1961 жылы София университетін заңгер мамандығы бойынша бітірді. "Асахи Шимбун" газетінде бес жыл журналист болып жұмыс істегеннен кейін, 1969 жылғы жалпы сайлауда жеңіліске ұшырады. 1971 жылы ол Кумамото префектурасының ЛДП өкілі ретінде Жапонияның Кеңесшілер палатасына сайланды, оның сайлау науқанын партия басшысы Какуэй Танака қаржыландырды. 1992 жылдың мамырындағы үнемі қайталанып тұратын сайлау қаржыландыру жанжалы оны реформалық Жапония Жаңа Партиясын (ЯЖП) құруға итермеледі, ол 1992 жылғы Кеңесшілер палатасы сайлауында төрт орын жеңіп алды (соның бірін Хосокава өзі иеленді).
Сыртқы саясат
Хосокава премьер-министр болған кезінде Жапонияның Азиядағы көршілерімен татуласу жолында бұрын-соңды болмаған бірнеше қадам жасады. Өзінің алғашқы баспасөз конференциясында ол Жапонияның Екінші дүниежүзілік соғыста агрессиялық соғыс жүргізгенін мойындады. Хосокава кейін былай деді: "Әрине, 'агрессия' ұғымын контекстке қарай түрліше анықтауға болады. Бірақ егер сізде денегей болса, Жапонияның Қытай, Корея және Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінде қорғану мақсатымен үлкен қайғы мен адам өмірін құрбан етуге себеп болғанда, Жапония агрессор емес деуді адалдығыңызбен келісе алмайсыз. Менің пікірім қызу пікірталас тудыратынын білдім". 1993 жылғы 6 қарашада ол Оңтүстік Кореяға сапар шегіп, Кёнджу қаласында президент Ким Ён Саммен кездесіп, Корея халқынан соғыстағы Жапонияның әрекеттері үшін шын ниетпен кешірім сұрады. Бұл мәлімдеме Кореяда кеңінен қолдау тапты. Хосокава Кореяның Жапонияға қосылуын дұрыс емес деп есептеді және Жапониядағы консервативтілердің бұл Кореяның келісімімен болды және Кореяға пайдалы болды деген пікірін қабылдамады. Хосокаваның Қытай мен Кореяға жасаған әрекеттері Ресей президенті Борис Ельцинге Хосокавадан кеңестік кезеңдегі жапон әскери тұтқындарын Сібірде ұстағандығы үшін кешірім сұрауға түрткі болды. Хосокава кейін егер екеуі де билікте ұзақ қалғанда, Ресей мен Жапония қарым-қатынасы едәуір жақсаратынын болжады. Бұл келісімдер Хосокава коалициясының халық арасындағы беделіне кері әсер етті. 1993 жылғы желтоқсанда қабылданған заң 1970 жылғы дене және психикалық мүмкіндігі шектеулі адамдарға көмек көрсету шаралары туралы негізгі заңға өзгерістер енгізді. Бұл өзгерістер мүгедектердің тәуелсіздігін арттыруға және мәдениет, экономика және қоғамдық өмір сияқты кез келген салаға қатысуына мүмкіндік беруге бағытталған. 1972 жылғы "Өнеркәсіптік қауіпсіздік және денсаулық туралы" заңға 1994 жылғы 30 наурызда енгізілген түзетулерге крандардың құлауы және сымдардың жыртылуы сияқты оқиғалар туралы хабарлау қажеттігі кірді. 1994 жылғы 1 сәуірден бастап аптасына 40 сағаттық жұмыс режимі енгізілді. Хосокава сондай-ақ 1980-жылдардың соңы мен 1990-жылдардың басындағы жапон активтерінің бағасының көтерілуінен кейін туындаған экономикалық дағдарыстан шығу үшін табыс салығы мен тұрғын үй салығын төмендетуді жүзеге асырды. Қаржы министрлігінің қысымымен үкімет бұл төмендетулерді 1997 жылдан бастап тұтыну салығын 3%-дан 7%-ға дейін көтеру арқылы өтеді деп хабарлады. Бұл қадам кабинетте дау тудырды, өйткені Ичиро Озава 10% мөлшерлемені жақтады, ал Жапония Социалистік партиясы салықты көтеруге келіспеді. Хосокава салықтың өсуі туралы жариялады, бірақ келесі күні бұл шешімнен бас тартып, салықты 3% деңгейінде қалдырды. Бұл мәселеге үкіметтің жауабы оның биліктегі ұстанымын әлсіретіп, құлауына себепкер болды. Салық 1997 жылы Либерал-демократиялық партиясының премьер-министрі Рютаро Хашимото тарапынан 5%-ға дейін көтерілді.
Отставка
Хосокава 1994 жылғы сәуір айында, бұрын пара алу және ұйымдасқан қылмыспен байланысы бар деп айыпталған жүк тасымалдау компаниясынан 100 миллион иен қарыз алғаны анықталғаннан кейін отставкаға кетуге мәжбүр болды. Пара алу туралы айыптаулар ортасында Хосокава ақшаны қарыз деп мойндады және оны қайтарғанын растайтын түбіртек ұсынды; Либераль-демократиялық партия мүшелері оның көшірмесін таратып, оның жалған екенін айтты. Хосокава сол кезде халықтың жоғары құрметіне ие болғанымен, оның өкілеттігінің басындағы үміттерді орындамайтыны туралы пікірлер күшейді. Хосокаваның отставкасы күтпеген болып келді және Ичиро Озава мен Масаёси Такемураның арасындағы бәсекелестік лагерьлерге бөлінген коалицияны сақтап қалу мақсатындағы бірқатар қарбалас кеңестерге әкелді. Оның отставкасынан кейін коалицияны Шинсейто президенті Цутому Хата басқарды.
Кейінгі саяси өмірі
Хосокава 1994 жылы Жаңа шекара партиясына қосылды, бірақ Ичиро Озавамен туындаған келіспеушіліктерден кейін 1997 жылы тағы төрт заң шығарушымен бірге қысқа ғұмырлы болған «Бестен» партиясын құрып кетті. 1998 жылы «Бестен» партиясы Жақсы басқару партиясына бірікті, ол да сол жылдың соңында Жапонияның Демократиялық партиясына (ДПЖ) қосылды. 1994 жылы LDP билікке оралғаннан кейін Хосокава LDP-нің Джуничиро Койдзуми және Жаңа партия Сакигаке-нің Шусей Танакасымен бірлесіп, Жапонияның Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты мүшесі болуы мәселесі бойынша партиялық бағыттарын ескере отырып стратегиялық диалог жүргізді. Бұл идея LDP-да кең қолдау таппағанымен және іске аспағанымен, Хосокава мен Койдзуми кейінгі жылдары тығыз байланыста болды. Койдзуми 2001-2006 жылдар аралығында премьер-министр болып тұрған кезеңде Қытай-Жапония қарым-қатынасы шиеленіскенде Хосокава оның Қытайдағы жеке өкілі ретінде белсенділік танытты. Хосокава 1998 жылы 60 жасқа толғанда саясаттан қол үзді. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол қыш өнермен айналысып, қыш шебері Широ Цуджимурадан 18 ай бойы қарқынды оқыды. Хосокаваның қыш бұйымдары Жапония мен Еуропада көрмелерге қойылды. Ол өзі жасаған қыш ыдыстарын бастапқыда Жак Ширактың сапары үшін салынған шайханада шай ішу рәсімдеріне пайдаланады, бірақ Ирак соғысының басталуына байланысты сапар жойылды. Ол сондай-ақ «The Japan Times» газетінің арнайы кеңесшісі болып табылады. 2005 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Хосокава оның орнын басып, Хосокава әулетінің басшысы атанды.
Токио губернаторының ұсынысы
2014 жылы 75 жасында Хосокаваға Токио губернаторы сайлауына қатысу үшін Демократиялық партия (DPJ) өкілдері жүгінді. Хосокава бастапқыда олардың ұсынысын қабылдамаса да, бұрынғы премьер-министр Джуничиро Коидзуми оны премьер-министр Синдзо Абэнің ядролық саясатына қарсы қоғамдық наразылықты жинау мақсатымен сайлауға түсуге ынталандырды, сосын Хосокава қайтадан бұл мүмкіндікті қарастырды. Бұл бастапқыда Либерал-демократиялық партияның (LDP) қолдауына ие болған және Демократиялық партияның (DPJ) бір бөлігі де қолдаған Йоичи Масудзоэге соққы ретінде қабылданды, ол бұрын жарыстағы жалғыз басты үміткер саналған еді; Масудзоэ мен Хосокава арасындағы бәсеке Әбе мен Коидзуми арасындағы «жасырын сайыс» деп кеңінен танылды. Хосокава 14 қаңтарда Коидзумимен бірге өзінің кандидат екенін жариялады. Оның сайлау кампаниясын 1993-1994 жылдардағы коалицияның бірнеше маңызды мүшелері қолдады: Банри Кайеда мен Ичиро Озава, олар кейіннен Жапонияның Демократиялық партиясы мен Халықтың өмірлік партиясының төрағалары болды, Хосокаваға қолдау көрсетті, ал Шусей Танака мен Йорико Мадока оның саяси кеңесшілері ретінде тартылды. Кампания барысында Хосокава Абэ үкіметінің ядролық саясатын сынап, «Токио басқа өңірлерге ядролық электр стансаларын және ядролық қалдықтарды жіберіп жатыр, ал өзі үлкен тұтынушы ретінде электр қуатының ыңғайлылығынан пайдаланып отыр» деді. Ол сондай-ақ 2020 жылғы Токиодағы жазғы Олимпиадаға дейін Абэнің сыртқы саясатын сынап, «жарысқан дипломатия бейбітшілік фестивалінің сәтті өтуіне көмектесе ме?» деген сауал қойды. Хосокава үдемелі дамымады және сайлау кампаниясының соңғы аптасында Масудзоэден қалып қойды, Демократиялық партия мен Халықтың өмірлік партиясының ішінде оның қолдауы 30-40% ғана болды, әсіресе әйелдер арасында қолдау өте төмен болды. 9 ақпанда дауыс беру аяқталғаннан кейін шыққан экзит-полл нәтижелері бойынша Масудзоэ жеңімпаз деп жарияланды, бірақ Хосокава ядролық қаруға қарсы күресін жалғастыруға уәде берді.
Жеке өмір
Хосокава Канагава префектурасының Югавара қаласында тұрады. Ол және Кейоконың үш баласы бар: Моримицу, Сатоко және Юко.