Кіріспе

Үнді діндеріндегі рухани жетістіктер

Үнді діндерінде сиддхилер (санскрит: सिद्धि siddhi; орындалу, табыс) – медитация және йога сияқты садханалар арқылы йогалық дамудың нәтижесінде пайда болатын материалдық, паранормальді, табиғаттан тыс немесе басқа да сиқырлы күштер, қабілеттер мен жетістіктер. Буддизмде бұл терминді ṛддхи (пали: iddhi, "психикалық қабілеттер") деп те жиі қолданады.

Этимология

Сиддхи – санскрит тіліндегі есім, оны "білім", "жетістік", "қол жеткізу" немесе "сәттілік" деп аударуға болады.

Әдіс

Висуддимагга рухани ұстаздардың қалай ерекше қабілеттерін іске асыратыны туралы егжей-тегжейлі мәлімет беретін мәтіндердің бірі. Бұл мүмкін болу үшін адам касина медитациясын толық игеруі тиіс.

Индуизмдегі қолданысы

Панчатантрада, ежелгі үнділік нұсқаулық әңгімелер жинағында, сиддхи – кез келген ерекше дағды, қабілет немесе мүмкіндіктерді білдіретін термин болуы мүмкін.

Патанджалидің Йога сутралары

Патанджалидің "Йога-сутрасы" IV.1-де былай делінген: "Джанма аушади мантра тапах самадхиджах сиддхаях" – "Қияметтер туу арқылы, дәрі-дәрменді қолдану, мантралар, аскетизм немесе самадхи арқылы қол жеткізіледі".

Шаивизм

Шаивизмде сиддхилер – "көңілдің тұрақты медитация және көбінесе қиын да жалықтыратын тапас арқылы дамитын, немесе рухани жетілу және йогалық садхана арқылы табиғи түрде оянатын ерекше қабілеттері" деп анықталады.

Вайшнавизм

Вайшнавизмде сиддхи термині Двайта (дуалистік) философиясының негізін қалаушы Мадвахарьяның (1238–1317) «Сарва даршана сангграха» еңбегінде қолданылады.

Сиддхиге ие болумен байланысты индуистік құдайлар

Ганеша, Хануман, Девидің түрлі бейнелері, Вишну және тағы да басқа көптеген қасиетті құдайлар сиддхилердің иегерлері ретінде кеңінен танылады, олар оларды құлшылық етушіге сыйлай алады.

Сикхизмде қолдану

Сикхизмде сиддхи – «түсінік» дегенді білдіреді. «Сегіз сиддхи» – бұл «Гуру Грант Сахиб» кітабындағы «Мул Мантар» құрамында айтылған Ниранкардың немесе Акал Пуракхтың сегіз қасиетін түсінуді білдіретін термин. Құдайдың сегіз қасиеті бар: Ек Онкар, Сатнам, Картапурах, Нирбао, Нирвайр, Акаал Мурат, Аджони және Свайбханг. Осы қасиеттерге түсінік келіп, оларды жақсы білетін адам сидх немесе гурмух деп аталады. 1. Ек Онкар – Бір формасыз Құдай бар. 2. Сатнам – Құдай – шындық, Оның есімі – шындық. 3. Картапурах – Құдай жалғыз Жаратушы. 4. Нирбао – Құдай қорқынышсыз. 5. Нирвайр – Құдайдың ешкіммен дұшпандығы жоқ. 6. Акаал Мурат – Құдай мәңгілік, уақыттан тыс. 7. Аджони Свайбханг – Құдай туу мен өлімнің айналымынан тыс, Құдай – Сваямбху, Өзінен-өзі туған. 8. Гурпарасад – Құдайға Шын Гур Сидхтің құрметімен қол жеткізіледі.

Сидх – дегеніміз, өзін жақсы біліп, бақылауға алған адам.

Ваджраяна буддизміне қолданылу

Тантрикалық буддизмде сиддхи – психикалық немесе сиқырлық жолдармен үстімізді күштерге ие болуды немесе осылайша қол жеткізілген қабілетті білдіреді. Бұл күштердің ішінде болжамдылық, левитация, билокация және астралдық проекция, заттық құру, сондай-ақ бұрынғы өмірлердің естеліктеріне қол жеткізу сияқты мүмкіндіктер бар.